Sad powszechny, I ACz 766/14

Sygn. akt I ACz 766/14 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2014 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący: SSA Marek Klimczak (spraw.) Sędziowie: SA Jan Sokulski SA Dariusz Mazurek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. w S. przeciwko (...) Sp. z o.o. w P. , J. T. i J. H. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego J. T. na postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 11 czerwca 2014r. sygn. akt I C 543/13 p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu odrzucił apelację pozwanego J. T. od wyroku tego Sądu z dnia 27 marca 2014r. W uzasadnieniu tej decyzji procesowej Sąd Okręgowy wskazał, że postanowieniem z dnia 9 maja 2014r. odrzucony został wniosek pozwanego J. T. o zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w apelacji od wyroku z dnia 27 marca 2014r. Przedmiotowe postanowienie doręczono pełnomocnikowi pozwanego radcy prawnemu H. R. w dniu 15 maja 2014r., zaś do chwili wydania zaskarżonego postanowienia nie została uiszczona opłata od wskazanej wyżej apelacji. Dlatego na podstawie art. 370 k.p.c. apelacja pozwanego została odrzucona. W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwany podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 370 k.p.c. w związku z art. 107 ust. 2 i art. 112 ust. 4 u.k.s.c. poprzez uznanie, że zachodziły podstawy do odrzucenia apelacji pozwanego jako nieopłaconej, podczas gdy złożony przez pozwanego w treści apelacji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od apelacji skutkował wstrzymaniem biegu terminu do jej uiszczenia i winien być poddany przez Sąd ocenie merytorycznej, albowiem : a. wniosek ten nie był tożsamy z wnioskiem złożonym wcześniej dotyczącym zwolnienia pozwanego od ponoszenia kosztów sądowych w całości i tym samym nie był wnioskiem „ponownym” w rozumieniu art. 107 u.k.s.c., b. nawet w przypadku uznania go za wniosek ponowny – zawierał wskazanie nowych, względem przedstawionych wcześniej, okoliczności dotyczących kosztów i tym samym skutkował wstrzymaniem biegu terminu do uiszczenia opłaty i zgodnie z treścią art. 107 ust. 1 u.k.s.c. winien być poddany przez Sąd ocenie i stanowić podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższych zarzutów pozwany, na podstawie art. 380 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. , domagał się rozpoznania zasadności postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 9 maja 2014r. o odrzuceniu wniosku pozwanego o zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W związku z powyższym pozwany wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania , w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozwanego nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Celem przepisu art. 107 ust. 2 u.k.s.c. jest uniemożliwienie nierzetelnej stronie tamowania postępowania sądowego przez składanie kolejnych, bezzasadnych wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych. W istocie bowiem wniosek taki nie respektuje argumentów będących podstawą prawomocnego orzeczenia odmownego. Artykuł 107 ust. 2 ustawy nie ogranicza możliwości rzetelnego rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów, bo jest wymierzony przeciwko patologii, w interesie stron respektujących prawo, umożliwiając rozpoznanie ponownego wniosku opartego na nowych okolicznościach. Odrzucenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie wyłącza kontroli instancyjnej, która przeprowadzana jest w trybie określonym w art. 380 k.p.c. (zob. orzeczenia SN z dnia 17 stycznia 2003 r., I CZ 193/02, niepubl., z dnia 29 kwietnia 2003 r., V CZ 45/03, niepubl.; z dnia 23 stycznia 2004 r., III CZ 149/03, niepubl.). Korzystając z przedstawionej powyżej drogi pozwany J. T. usiłował podważyć zasadność postanowienia o odrzuceniu apelacji ( art. 370 k.p.c. ) wskazując na wadliwości, które jego zdaniem, legły u podstaw postanowienia z dnia 9 maja 2014r. o odrzuceniu wniosku pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych, zawartego w apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 27 marca 2014r. Skarżący nie ma racji zarzucając, że wniosek pozwanego J. T. o zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w apelacji nie był tożsamy z wnioskiem złożonym wcześniej, dotyczącym zwolnienia pozwanego od ponoszenia kosztów sądowych w całości i tym samym nie był wnioskiem ponownym w rozumieniu art. 107 u.k.s.c. Jeżeli, bowiem pierwszy wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych w całości, to tym samym obejmował swoim zakresem wszystkie koszty sądowe, jakie mogą powstać po stronie zainteresowanego aż do prawomocnego zakończenia postępowania. W tej sytuacji zakres przedmiotowy wniosku zawartego w apelacji bez wątpienia pokrywa się z zakresem wniosku pierwszego, bez względu na to, czy chodziło w nim o zwolnienie od kosztów sądowych w ogólności, czy też tylko o zwolnienie od opłaty sądowej od apelacji. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w apelacji jest więc wnioskiem ponownym w ujęciu art. 107 u.k.s.c. Na podzielenie nie zasługuje również drugi argument przywołany przez skarżącego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów apelacyjnych dominuje trafne zapatrywanie, iż przy interpretacji art. 107 u.k.s.c. nie można ograniczać się do wykładni literalnej tego przepisu i przyjmować, że każda zmiana okoliczności, mająca wpływ na sytuację materialną wnoszącego o zwolnienie od kosztów sądowych, wyklucza stosowanie tego przepisu. Skutkować by to mogło w łatwy sposób wyeliminowaniem tego przepisu z praktycznego zastosowania. Każda bowiem zmiana wysokości otrzymywanego wynagrodzenia czy wysokości stałych wydatków mogłaby oznaczać, że ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oparty jest na innych okolicznościach faktycznych niż te, które były brane pod uwagę przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku. Przyjąć zatem należy, że chodzi tu o zmiany istotne, które mogłyby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów (por. np. postanowienie SN z 11.02.2009r. V CZ 4/09, LEX nr 658212 a także postanowienie SA w Szczecinie z dnia 17.04.2013r. I ACz 198/13, LEX nr 1353845). Na gruncie rozpoznawanej sprawy oznacza to, że samo tylko uczynienie przez pozwanego wzmianki przy podawaniu okoliczności tyczących się jego sytuacji rodzinnej i materialnej (chodziło o kolejne zajęcie komornicze i zwiększone wydatki na wyżywienie i utrzymanie dzieci), że są to okoliczności nowe, nie czyni ich przez to nowymi w ujęciu art. 107 ust. 2 u.k.s.c. Zgodnie z treścią art. 112 ust. 4 u.k.s.c. ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, oparty na tych samych okolicznościach, nie ma wpływu na bieg terminu do opłacenia pisma. Zasadnie, zatem uznał Sąd Okręgowy, że apelacja pozwanego podlegała odrzuceniu jako nieopłacona ( art. 370 k.p.c. ). Z tych względów zażalenie pozwanego J. T. podlegało oddaleniu, jako bezzasadne ( art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. ).