Sad powszechny, VII Pa 12/13

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu VII Wydział Pracy w składzie następującym: Przewodniczący SSO Wacława Macińska S ę d z i o w i e: SSO Ryszard Kozłowski (ref.) SSO Krystyna Dereń-Szydłowska Protokolant : Małgorzata Miodońska po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. we Wrocławiu - na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółka z o.o. we W. przeciwko J. G. przy udziale interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - Towarzystwa (...) SA w W. o zapłatę na skutek apelacji strony powodowej (...) Spółki z o.o. we W. od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt X P 414/12 I. oddala apelację, II. zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanego i na rzecz interwenienta ubocznego kwoty po 1350 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19.10.2012r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia Śródmieścia X Wydział pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. w sprawie z powództwa (...) Spółka z o.o. we W. przeciwko J. G. przy udziale interwenienta ubocznego po stronie pozwanej - Towarzystwa (...) SA w W. o zapłatę oddalił powództwo. Sąd Rejonowy na podstawie stanu faktycznego ustalonego w toku przewodu sądowego, który Sąd Okręgowy uznał za własny ustalił, że pozwany był zatrudniony u strony powodowej na stanowisku Prezesa Zarządu na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. W spornym okresie w skład zarządu powodowej spółki wchodziły dwie osoby – pozwany jako prezes zarządu, oraz W. O. jako członek zarządu. W. O. została powołana w skład zarządu powodowej spółki uchwałą rady nadzorczej z dnia 10.01.2011 r. W dniu 10.01.2011 r. rada nadzorcza powodowej spółki podjęła także, na wniosek udziałowca powodowej spółki (...) , uchwałę, na mocy której powierzyła przewodniczącemu rady nadzorczej P. F. wykonywanie nadzoru nad działalnością zarządu powodowej spółki we wszystkich dziedzinach jego działalności, a w szczególności „w zakresie wykonywania poleceń rady nadzorczej spółki.” A. G. brał udział, w charakterze obserwatora, w przedmiotowym posiedzeniu rady nadzorczej powodowej spółki. W spornym okresie członkami rady nadzorczej powodowej spółki byli P. F. , D. G. , M. B. i T. W. . W spornym okresie udział A. G. w powodowej spółce wynosił ok. 40 %, natomiast ok. 60 % udziałów należało do spółki (...) , której głównym akcjonariuszem była spółka (...) , w której większość akcji należało do A. G. . Był on więc faktycznym właścicielem powodowej spółki, albowiem posiadał w niej bezpośrednio lub pośrednio 100 % udziałów. Ponadto posiadane przez niego udziały powodowej spółki były udziałami uprzywilejowanymi. M. B. był w spornym okresie nieoficjalnym doradcą A. G. i wśród pracowników spółek należących do A. G. był uważany za osobę działającą na jego polecenie i w jego imieniu. W dniu 30.12.2011 r. A. G. został przewodniczącym rady nadzorczej powodowej spółki. W okresie od 01.01.2011 r. do 30.06.2011 r. strona powodowa poniosła stratę w wysokości 6 968 779,87 zł netto. W listopadzie 2010 r. W. O. przebywała w G. na targach branży biopaliwowej. W tamtym czasie otrzymała drogą telefoniczną polecenia od A. G. oraz C. F. , aby spotkała się z przedstawicielami (...) i S. P. celem omówienia zakupu przez (...) estrów oferowanych przez stronę powodową. Na pytania W. O. skierowane do A. G. skąd ten zna spółkę (...) i czemu mają z nią współpracować A. G. odpowiadał, że to „jego firma, jego sprawa” i że zarząd ma realizować jego wolę jako właściciela spółki. Na nawiązanie współpracy z (...) nalegał także M. B. . W. O. ustaliła z (...) wstępne warunki współpracy, zgodnie z którymi N. miał nabyć od strony powodowej określoną ilość estrów paliwowych. Spółka (...) z siedzibą w H. (...) , R. , (...) , była spółką kapitałową prawa brytyjskiego z kapitałem zakładowym w wysokości 2 £ (funty brytyjskie), której status został określony jako „nie handlowy”, a spółka, jako nie prowadząca działalności handlowej nie nadawała się do oszacowania. Na posiedzeniu w dniu 10.01.2011 r. członkowie rady nadzorczej strony powodowej zapewniali pozwanego i W. O. , że (...) jest solidnym kontrahentem. Ponieważ oferowane przez stronę powodową ceny towaru nie były dla N. atrakcyjne, postanowiono znaleźć tańszy towar w celu odsprzedania go (...) po cenie konkurencyjnej. Podczas przygotowywania transakcji zarówno A. G. , jak i M. B. , zapewniali pozwanego o tym, że (...) jest rzetelnym kontrahentem i nie chcieli słyszeć o jakimikolwiek zabezpieczaniu finansowym transakcji. Pozwany oraz W. O. wprowadzili jednak do umowy z (...) zapis, że płatność za towar będzie miała miejsce przedpłatą 100%, a także zabezpieczyli interes powodowej spółki wysoką karą umowną dla (...) w razie, jakby ta nie wywiązała się z umowy. M. B. na bieżąco informował radę nadzorczą powodowej spółki o kontaktach z N. . Przedstawiał sprawę w ten sposób, że to pozwany i W. O. działają zbyt zachowawczo w stosunku do N. . W ostatniej fazie negocjacji na początku lutego 2011 r. strona powodowa prowadziła równolegle rozmowy z (...) (odbiorcą) i P. (dostawcą). Nie chcąc zawierać umowy z P. przed zawarciem umowy z (...) strona powodowa wystąpiła o przedłużenie terminu obowiązywania oferty P. do dnia 10.02.2011 r. do godziny 15:00. W dniu 07.02.2011 r. W. O. wysłała ogólne warunki umowy do (...) . Wszelka korespondencja była przesyłana do wiadomości M. B. , a także A. G. na adres mailowy office@bartimpex.com.pl. A. G. miał pełną i bieżącą wiedzę dotyczącą procesu transakcyjnego z N. i P. , brał udział w posiedzeniach rady nadzorczej, na których omawiano sporną sytuację, a także w licznych nieformalnych spotkaniach dotyczących przedmiotowego tematu. W dniu 07.02.2011 r. strona powodowa zawarła umowę sprzedaży z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. , zgodnie z którą zobowiązała się nabyć estry ( R. ) w ilości 2 000 m 3 . Zgodnie z jej warunkami w przypadku niewykonania umowy lub nieodebrania towaru w wyznaczonym terminie kupujący, a zatem strona powodowa, zobowiązany był do zapłaty kary umownej w wysokości 3% wartości towaru. Wartość towaru był określona jako cena netto PKN (...) bioestru ( R. ) z dnia załadunku. Umowa z (...) została zawarta w dniu 09.02.2011 r. na zasadach ogólnych warunków umowy obowiązujących w powodowej spółce. Ogólne warunki umowy w § 4.2 gwarantowały powodowej spółce kary umowne w wysokości 3 % brutto nieodebranego towaru za każdy dzień opóźnienia w odbiorze towaru. Zgodnie z powyższą umową (...) zobowiązał się nabyć od strony powodowej 2 000 ton estrów po cenie 1 100 euro za tonę, płatne w 100 % przedpłatą na 3 dni przed datą załadunku. W. O. , działając w imieniu i na rzecz strony powodowej, wielokrotnie wzywała (...) do wskazania terminu odbioru towaru. Ostatecznie strona powodowa nie otrzymała od (...) informacji o terminie odbioru towaru. (...) ostatecznie poinformowała stronę powodową, że ich kontrahent nie odbierze od nich towaru, a zatem wywiązanie się z umowy zawartej ze stroną powodową jest dla N. niemożliwe. Pozwany wraz z W. O. poinformowali o powyższym fakcie A. G. wskazując na możliwość dochodzenia od (...) odszkodowania na drodze postępowania sądowego. A. G. odpowiedział W. O. , że ją zapewnia, że N. wywiąże się z umowy i polecił jej podjąć rozmowy w celu przesunięcia terminu z P. . A. G. i M. B. zniechęcali pozwanego i W. O. do podjęcia stanowczych kroków prawnych przeciwko N. , gdyż liczyli na dalszą współpracę z (...) . Pod koniec marca 2011 r. odbyło się w rezydencji A. G. spotkanie z przedstawicielami (...) . W spotkaniu uczestniczyli A. G. , W. O. , D. G. , M. B. , J. A. , S. P. , G. C. i tłumacz. S. P. zapewnił A. G. , że podejmie starania, aby przyjąć towar oraz zadeklarował dalszą współpracę. A. G. polecił W. O. zrobić wszystko, aby „dogadać się” z N. i P. . W. O. wraz z pozwanym podjęła zatem czynności mające na celu skłonienie N. do wywiązania się z umowy. (...) ostatecznie nie wywiązał się z umowy ze stroną powodową. Strona powodowa, za którą działał pozwany i W. O. , wezwała (...) do zapłaty kary umownej w kwocie 11 000 000 euro. W. O. podjęła starania celem polubownego rozstrzygnięcia sprawy z P. . W dniu 03.03.2011 r. odbyła spotkanie z przedstawicielami P. , na którym rozmawiano na temat nie naliczania kar umownych przez dostawcę P. (...) (...) ) i przez P. na stronę powodową. P. jednak ostatecznie wystąpił przeciwko stronie powodowej o zapłatę kary umownej. W. O. przestała pracować w powodowej spółce w połowie września 2011r. Obecny zarząd strony powodowej, w tym prezes zarządu G. Ś. , był od początku pełnienia funkcji poinformowany o sytuacji z P. i N. . Obecny zarząd strony powodowej nie wystąpił przeciwko (...) o odzyskanie powyższych środków. Wyrokiem z dnia 17.11.2011 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział X Gospodarczy, sygn. akt X GC 301/11, zasądził od strony powodowej na rzecz (...) sp. z o.o. kwotę 204 291,60 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 17.06.2011 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 17 432 tytułem kosztów postępowania. Strona powodowa spłaciła swoje zadłużenie wobec P. wynikające z kary umownej. Pismem z dnia 01.12.2011 r. strona powodowa wystąpiła do pozwanego z wezwaniem do zapłacenia kwoty 250 000 zł wraz z należnymi odsetkami w związku z zawarciem przez pozwanego kontraktu z (...) sp. z o.o. , „którego to kontraktu spółka nigdy nie miała zamiaru wykonać, ani nie miała możliwości, aby go wykonać.” Uchwałą walnego zgromadzenia powodowej spółki z dnia 25.05.2012 r. pozwany nie uzyskał absolutorium z wykonania obowiązków prezesa zarządu powodowej spółki za okres 01.01.2011 r. – 12.07.2011 r. Na podstawie tych ustaleń Sąd Rejonowy przyjął brak zasadności powództwa na podstawie przepisu art. 114 kp uznając że odpowiedzialność pozwanego przed Sądem Pracy może być ustalone wyłącznie w oparciu o ten przepis i następne kodeksu pracy . Dlatego strona powodowa wysuwając przeciwko pozwanemu roszczenie odszkodowawcze powinna wykazać tak szkodę w postaci poniesionej straty, jak i winę pracownika a także związek przyczynowy pomiędzy zawinionym działaniem pozwanego a poniesioną przez stronę powodową stratą. Z ustalonych okoliczności wynika, że finalizowana przez stronę powodową transakcja miała polegać na zakupie od firmy (...) estrów w celu ich niezwłocznego odsprzedania N. . Zarobek strony powodowej znajdował się w różnicy pomiędzy kwotą zakupu estrów od P. a ceną sprzedaży tych samych estrów N. . Gdyby tę transakcję udało się sfinalizować, to strona powodowa odniosłaby korzyści w postaci zarobku. Natomiast fakt, że transakcja nie doszła do skutku stanowiła zwykłe ryzyko gospodarcze powodowego pracodawcy, trudniącego się działalnością rodzaju niedoszłej transakcji. Wynikającego z takiej działalności gospodarczej ryzyka nie można przerzucać na pozwanego pracownika, ponieważ żadne z jego działań zmierzających do finalizacji transakcji nie było dotknięte brakiem należytej staranności czy też jakimkolwiek zawinionym działaniem. W konsekwencji powyższych rozważań Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Od powyższego wyroku apelację wniosła strona powodowa opierając ją na zarzutach naruszenia przepisów prawa procesowego w szczególności art. 233 kpc poprzez: a/ brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie w ocenie dowodów zeznań P. L. co w konsekwencji doprowadziło do skonstruowania nieprawidłowego stanu faktycznego; b/ wyprowadzenie z materiału dowodowego błędnych wniosków sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania, twierdząc, że obecny Zarząd nie podjął kroków w celu wyegzekwowania należności od (...) Ltd , co stoi w sprzeczności z załączonymi do akt wezwaniami do zapłaty; c/ błędne uznanie zeznań W. O. za wiarygodne, podczas gdy były przyjętą linią obrony z uwagi na toczące się w jej sprawie postępowanie karne oraz postępowanie o odszkodowanie; d/ odmówienie wiary zeznaniom złożonym w charakterze strony przez G. Ś. podając jako uzasadnione „Sąd odniósł wrażenie”, nie podając żadnej wiarygodnej okoliczności, a opierając się jedynie na domysłach; e/ błędne ustalenie jakoby A. G. sam doprowadził do powstania szkody i uznanie przez Sąd jakoby na nim jako udziałowcu spoczywał obowiązek badania kontrahenta oraz naruszenie prawa materialnego tj. - art. 3 kp poprzez błędne rozpoznanie pracodawcy i wskazanie A. G. ; - pominięcie przy ocenie dowodów faktu zawinienia pracownika, zachowania wymogów podwyższonej staranności wynikających z przepisów spółek handlowych; - art. § 2 pkt 4 kp poprzez nie uznanie, że na pracowniku ciąży obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie powództwa ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie. Interwenient uboczny w odpowiedzi na apelację wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zarzuty i argumenty apelacji nie uzasadniają uznania, że orzeczenie Sądu Rejonowego, którym oddalono powództwo strony powodowej jest wadliwe i narusza przepisy prawa co uzasadniałoby apelację. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe, poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne znajdujące potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, które ocenił zgodnie z obowiązującymi zasadami, wskazał dowody na których się oparł a ponadto wyjaśnił podstawy prawne wyroku z przytoczeniem odpowiednich przepisów prawa. Niezasadny okazał się zatem zarzut naruszenia przepisu art. 233 kpc . Dokonana przez Sąd I instancji ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom zawartym w tym przepisie a zarzuty apelacji stanowiły w istocie polemikę z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym i dokonanym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego. Z tych względów Sąd Okręgowy podziela pogląd jak i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do tego, że pozwany działając w imieniu i na rzecz strony powodowej dążył do zawarcia umowy z firmą (...) dlatego, że firma (...) zarekomendowana przez właściciela A. G. chciała nabyć od strony powodowej określoną ilość estrów. Pozwany działał z należytą starannością i profesjonalnie. Podejmowanie działań gospodarczych obarczone jest ryzykiem. Dlatego fakt że transakcja nie doszła do skutku stanowiło takie właśnie ryzyko gospodarcze pracodawcy, trudniącego się działalnością rodzaju niedoszłej transakcji. Działanie zaś powoda w ramach tego ryzyka wyłącza odpowiedzialność pracownika co wynika z treści przepisu art. 117 § 2 kp . Pozwany bowiem zawierając obie umowy działał w ramach ryzyka gospodarczego oraz na polecenie faktycznego pracodawcy. Powód co wynikało z ustaleń Sądu Rejonowego zabezpieczył kontrakt z N. takimi samymi obwarowaniami jakim był zabezpieczony kontrakt z P. . Wysokość kar dla N. była wielokrotnie wyższa niż kara naliczona W. przez P. . Zawarta umowa nie odbiegała od innych standardowych umów tego typu. Pozwanemu nie można więc było przypisać winy w działaniu. Jednocześnie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia winy polegającej na działaniu z rażącym niedbalstwem. Jednocześnie strona powodowa nie podjęła kroków celem wyegzekwowania należności od N. . Uzasadnione było więc twierdzenie Sądu Rejonowego że strona pozwana nie wykazała też powstania szkody wynikającej z zachowania pozwanego. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy z mocy przepisu art. 385 kpc orzekł o oddaleniu apelacji.