Sad powszechny, III AUa 1698/11

Sygn. akt III A Ua 1698/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Wydział III Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Danuta Owsiana Sędziowie: SSA Barbara Ciuraszkiewicz (spr.) SSA Danuta Rychlik-Dobrowolska Protokolant: Magdalena Krucka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. we Wrocławiu sprawy z wniosku M. D. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o emeryturę na skutek apelacji M. D. od wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt VII U 1316/11 oddala apelację. UZASADNIENIE Decyzją z 20 czerwca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. odmówił M. D. prawa do emerytury z powodu nieudowodnienia przez niego 15 lat pracy w warunkach szczególnych oraz nierozwiązania stosunku pracy. Zakład nie uznał, jako okresu pracy w warunkach szczególnych, zatrudnienia we (...) Przedsiębiorstwie (...) . Wskutek zaskarżenia decyzji sprawę rozpoznał Sąd Okręgowy w Świdnicy, który wyrokiem z 30 sierpnia 2011 r. odwołanie oddalił i zasądził na rzecz ZUS-u kwotę 60,- zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Powyższe rozstrzygnięcie Sąd I instancji wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny: M. D. , ur. (...) ., w dniu 4 kwietnia 2011 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury w warunkach szczególnych. Wnioskodawca w spornym okresie od 1 września 1965 r. do 30 czerwca 1992 r. był zatrudniony we (...) Przedsiębiorstwie (...) na stanowiskach: montera, starszego technika, majstra, kierownika robót i kierownika budowy. Ubezpieczony nie przedłożył z tego okresu świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Wnioskodawca nie rozwiązał stosunku pracy, bowiem od 1 stycznia 1998 r. do chwili obecnej zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w W. . Sąd I instancji, opierając się na przepisach art. 184 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz na przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy wskazał, że wnioskodawca nie spełnił warunku rozwiązania stosunku pracy, dlatego nie może domagać się przyznania mu prawa do emerytury w warunkach szczególnych. Wobec powyższego, za niecelowe uznał Sąd I instancji badanie charakteru zatrudnienia ubezpieczonego w spornym okresie, tj. we (...) Przedsiębiorstwie (...) w latach 1965-1992. Orzeczenie o kosztach procesu Sąd oparł na przepisie art. 98 kpc . Z wyrokiem nie zgodził się wnioskodawca, wywodząc apelację, w której zarzucił naruszenie: - art. 184 ustawy emerytalno-rentowej przez przyjęcie, że nie spełnia warunków do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, w sytuacji gdy w odwołaniu wskazał świadków mogących potwierdzić, że praca świadczona była w warunkach szczególnych; - naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność jak wyżej; - błędne przyjęcie, że warunkiem przyznania prawa do emerytury w warunkach szczególnych jest rozwiązanie stosunku pracy. Apelujący wniósł o zmianę wyroku przez przyznanie mu prawa do emerytury, bądź - o jego uchylenie oraz o zasądzenie na swą rzecz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu zarzutów M. D. wskazał, że rozwiązanie stosunku pracy w związku z uzyskaniem świadczeń emerytalnych jest prawem ubezpieczonego. Wnioskodawca stanął na stanowisku, że nie może ponosić, w przypadku wydania decyzji negatywnej, ryzyka utraty pracy. W sytuacji niepewności, czy otrzyma emeryturę, nie rozwiązał stosunku pracy. Przyjęcie wobec powyższego przez Sąd I instancji, że nie spełnił wymogu rozwiązania stosunku pracy oraz uznanie za zbędne badania spełnienia wymogu 15 lat zatrudnienia w warunkach szczególnych we (...) Przedsiębiorstwie (...) pozbawiło wnioskodawcę możliwości weryfikacji zaskarżonej decyzji. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja wnioskodawcy jest bezzasadna. Sąd Okręgowy wyjaśnił jednoznacznie istotne dla sprawy okoliczności. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia Sądu I instancji co do opisanego przezeń stanu faktycznego, jak również ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. M. D. , urodzony (...) ., prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych wywodził z przepisu art. 32 w zw. z art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 jednolity tekst). Przepis art. 184 w/w ustawy pozwala mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. nabyć, po osiągnięciu wieku przewidzianego, m. in. w art. 32, prawo do emerytury, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ( 1 stycznia 1999 r.) osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym 65 lat oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27, tj. 25 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem ( ust. 2 omawianego art. 184 ustawy). Wiek emerytalny pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych określa wydane na podstawie art. 32 ust. 4 ustawy emerytalnej rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r. nr 8, poz. 4 ze zm.). Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Z wyżej przedstawionej regulacji prawnej wynika, że warunkiem nabycia prawa do emerytury według art. 184 jest spełnienie przesłanki stażu ubezpieczeniowego przed dniem 1 stycznia 1999 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życie ustawy emerytalno-rentowej posiadali wymagany okres ubezpieczenia (także w warunkach szczególnych), mogą nabyć prawo do emerytury po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 60 lat ( art. 32 ustawy). Wiek emerytalny mogą jednak osiągnąć po 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej prawo do świadczeń określonych w tej ustawie powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do jego nabycia. Wówczas też, na wniosek osoby uprawnionej, organ rentowy wydaje decyzję o przyznaniu prawa. Niespełnienie przez pracownika ustawowych warunków koniecznych do przyznania świadczenia powoduje wydanie decyzji odmownej. Natomiast rozwiązanie stosunku pracy jest niezbędnym warunkiem nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 32 w zw. z art. 184 ustawy. Przepis art. 184 przewiduje, że prawo do emerytury pracownika, który osiągnął wiek emerytalny wskazany, m. in., w przepisie art. 32, powstaje, gdy warunki dotyczące okresów zatrudnienia i pracy w szczególnym charakterze zostają spełnione do dnia ustania stosunku pracy. A zatem prawo do emerytury, abstrahując od spełnienia pozostałych warunków, zależy od rozwiązania stosunku pracy. Nierozwiązanie stosunku pracy przez M. D. , powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych. Odmowna decyzja organu rentowego była zatem prawidłowa. Sąd I instancji, po ustaleniu, że ubezpieczony nie rozwiązał stosunku pracy, nie miał zatem obowiązku prowadzenia postępowania celem ustalenia spełnienia pozostałych przesłanek przyznania świadczenia. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego, oddalił apelację wnioskodawcy na podstawie art. 385 k.p.c.