Sad powszechny, V U 195/13

Sygn. akt V U 195/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Słupsku w S. Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Ewa Sławińska- Klamann Protokolant: st.sekr.sądowy Joanna Adamczyk-Podolska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2013r. w Słupsku na rozprawie sprawy z odwołania M. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 4 lutego 2013 r. znak (...) w sprawie M. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o emeryturę zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu M. S. prawo do emerytury począwszy od 02 stycznia 2013 r., nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego. Sygn. akt VU 195/13 UZASADNIENIE Ubezpieczony M. S. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 04.02.2013r., znak (...) odmawiającej mu prawa do emerytury. Zaskarżonej decyzji zarzucił błąd w ustaleniu stanu faktycznego sprawy mający istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że praca w okresie od 17.09.1974 r. do 31.07.1984 nie była wykonywana w szczególnych warunkach. W konkluzji domagał się zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania świadczenia emerytalnego. Pozwany organ rentowy – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania podnosząc, iż ubezpieczony wykazał na 01.01.1999 r. wymagany staż ogółem, ale nie wykazał 15 -letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy nie uwzględnił do stażu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zatrudnienia w okresie od 17.09.1974 r. do 31.07.1984 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w S. w Filii w B. oraz od 01.12.1992 r. do 16.10.1993 r. w Spółdzielni (...) w B. . Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony M. S. ur. (...) , w dniu 02.01.2013 r. złożył wniosek o emeryturę. Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Pozostaje w stosunku pracy. Zatrudniony jest w Zespole Szkół (...) w B. na czas nieokreślony na stanowisku konserwatora. Wykazał według stanu na dzień 01.01.1999r. okres ubezpieczenia w wymiarze 31 lat 1 miesiąc i 5 dni. Organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu 8 lat 9 miesięcy i 13 dni do okresu pracy w warunkach szczególnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 04.02.2013 r. odmówiono mu prawa do emerytury z uwagi na nie wykazanie 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. /dowód: akta emerytalne ZUS: wniosek k. 1-2, zaświadczenie z dnia 02.01.2013 r.- k. 4, karta przebiegu zatrudnienia na dzień 01.01.1999 r. k. 6, zaskarżona decyzja k. 7-7 v./ Ubezpieczony M. S. w okresie od 17.09.1974 r. do 31.07.1984 r. zatrudniony był w Przedsiębiorstwie (...) w S. w Filii w B. w pełnym wymiarze czasu na stanowisku kierowcy-spedytora. W spornym okresie zatrudnienia ubezpieczony jeździł tylko jako kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, woził towary, urządzenia do lodówek. Jeździł (...) 25, (...) 28 i chłodnią. Wszystkie samochody jakim jeździł ubezpieczony były o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Izotermą woził towary spożywcze, chłodnią mięso, a plandekowcem różne towary. Ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia zajmował się przewozem towarów samochodami powyżej 3,5 tony na terenie całej Polski. W dniu 01.08.1980 r. M. S. podpisał umowę z pracodawcą, że będzie również dodatkowo wykonywał czynności spedycyjno-ładunkowe, jednakże one nie mogły powodować żadnych zaniedbań w wykonywaniu obowiązków kierowcy. /dowód: akta sprawy : wyjaśnienia ubezpieczonego- k. 23 w zw. z k. 25 (00:01:13-00:11:59), zeznania świadka A. S. – k. 23 v. w zw. z k. 25 (00:15:04-00:17:26), zeznania świadka B. K. – k. 23 v. w zw. z k. 25 (00:17:27-00:21:20), zeznania ubezpieczonego –k. 23 v. -24 w zw. z k. 25 (00:21:53-00:29:14), zakres odpowiedzialności i obowiązków kierowcy-koperta k. 3, karta kwalifikacyjna kierowcy- koperta k. 3, umowa o dodatkowe czynności spedycyjne z dnia 01.08.1980 r. – koperta k. 3, orzeczenie lekarskie z dnia 10.09.1974 r. – koperta k. 3, akta emerytalne ubezpieczonego- legitymacja ubezpieczeniowa- koperta-k. 6, świadectwo pracy z dnia 19.07.1984 r. – k. 14, Praca ubezpieczonego w czasie spornego okresu zatrudnienia od 17.09.1974 r. do 31.07.1984 r. (tj. przez 9 lat 10 miesięcy i 15 dni) w Przedsiębiorstwie (...) w S. w Filii w B. była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 8 lat 9 miesięcy i 13 dni, wynosi 18 lat 7 miesięcy i 28 dni. Ubezpieczony według stanu na dzień 01.01.1999r. posiada wymagany 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych. dowód: j/w. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego M. S. dotyczące ustalenia uprawnień do emerytury w warunkach szczególnych zasługuje na uwzględnienie. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku, Nr 153, poz. 1227) oraz przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.). Zgodnie z art.184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32,33,39 i 40, jeżeli w dniu wejścia ustawy osiągnęli: 1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz 2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 W myśl ust. 2 art. 184 - w brzmieniu obowiązującym do końca grudnia 2012r. - emerytura przysługuje ubezpieczonym, którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Obecnie od 01.01.2013 r. brak jest obowiązku rozwiązaniu stosunku pracy w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem. Okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 , to 25 lat w przypadku mężczyzny ( art. 27 pkt 2) . Wiek emerytalny wynika z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.), do którego odsyła art. 32 ust. 4 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dla mężczyzny jest to 60 lat. Wymagany okres zatrudnienia w warunkach szczególnych przewidziany w przepisach dotychczasowych, o którym mowa w art. 184 ust. 1, to okres 15 lat, o czym stanowi § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Bezsporne w niniejszej sprawie było, że ubezpieczony M. S. na dzień wydania decyzji miał ukończone 60 lat – ukończył je w dniu 30.08.2011 r., nie jest członkiem OFE, posiada wymagany ponad 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Oznacza to, iż jedyną przesłanką jaką musiał ubezpieczony udowodnić w przedmiotowej sprawie była praca w warunkach szczególnych w wymiarze 15 lat według stanu na dzień 01.01.1999r. Zgodnie § 22 ust 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe ( Dz. U. nr 237 poz.1312 ) środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: 1) legitymacja ubezpieczeniowa; 2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Z kolei ust 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres. Jednak w spornych przypadkach, uwzględnienie okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach następuje po ustaleniu rzeczywistego zakresu obowiązków oraz wykonywania bezpośrednio i stale, w pełnym wymiarze czasu pracy tego zatrudnienia. Zważyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno – rentowe prowadzenie dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron nie podlega żadnym ograniczeniom. Według art. 473 § 1 kpc w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przed sądem przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i z przesłuchania stron. Ten wyjątek od ogólnych zasad, wynikających z art. 247 kpc , sprawia, że każdy istotny fakt (np. taki, którego ustalenie jest niezbędne do przyznania ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury), może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2007 r. I UK 111/07). W ocenie Sądu jest oczywiste, iż brzmienie zajmowanego stanowiska, jakie widnieje w dokumentach prowadzonych i wystawionych przez pracodawcę nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Decyduje rodzaj wykonywanej pracy, co nadto wynika z powołanych wyżej przepisów prawa, w szczególności art. 32 ust. 2 który stanowi, iż dla celów ustalenia uprawnień do emerytury w obniżonym wieku za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Rodzaje prac ustala się na podstawie powołanego już wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , który w załączniku A w D. od I do XIV wymienia rodzaje prac, które są pracą w warunkach szczególnych. Ponadto należy dodać, iż w myśl § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy . W załączniku A działu VIII do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.) pod pozycją 2 pkt 2 wskazano: prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów. Pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa pracy w warunkach szczególnych. Z tej przyczyny Sąd bardzo starannie analizował dane wynikające z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych oraz dołączonych przez ubezpieczonego M. S. do odwołania, a także w sposób szczegółowy przesłuchiwał świadków i ze szczególną uwagą analizował ich zeznania. Brak świadectwa pracy sam w sobie nie świadczy, że ubezpieczony nie świadczył w spornym okresie pracy w warunkach szczególnych. Sąd zważył, iż świadectwo pracy wydane przez pracodawcę nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 k.p.c. , gdyż podmiot go wydający nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania w zakresie administracji państwowej, a tylko takie dokumenty stanowią dowód tego co zostało w nim urzędowo potwierdzone. Wydane przez pracodawcę świadectwo pracy w warunkach szczególnych jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c. , który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej, co podkreślił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 maja 2004 r. III UK 31/2004 (OSNP 2005/1 poz.13). Postępowanie dowodowe wykazało, że praca ubezpieczonego w całym spornym okresie jest pracą w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu praca ubezpieczonego na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych typu S. (...) oraz S. (...) była pracą w warunkach szczególnych. Fakt ten potwierdzili świadkowie A. S. oraz B. K. którzy zeznali, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze pracował na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych i jedynie dodatkowo od dnia podpisania umowy z pracodawcą tj. 01.08.1980 r. wykonywał czynności spedycyjno-ładunkowe, które nie kolidowały z obowiązkami kierowcy i nie powodowały zmniejszenia czasu pracy kierowcy. Świadkowie w sposób nie budzący żadnych wątpliwości potwierdzili, że M. S. zajmował się przewozem towarów samochodami o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na terenie całej Polski. Zeznania świadków Sąd uznał za wiarygodne albowiem były one stanowcze, logiczne, zgodne i wzajemnie się uzupełniały. Odnosi się to zarówno do rodzaju i okresu zajmowanego przez ubezpieczonego stanowiska, jak i rodzaju wykonywanych czynności. Świadkowie byli osobami, które miały bezpośredni kontakt z ubezpieczonym w trakcie świadczenia przez niego pracy w przedmiotowym zakładzie pracy, zorientowane zatem były w materii będącej przedmiotem ich zeznań. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd ustalił, że ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Praca ubezpieczonego w czasie spornego okresu zatrudnienia od 17.09.1974 r. do 31.07.1984 r. (tj. przez 9 lat 10 miesięcy i 15 dni) w Przedsiębiorstwie (...) w S. w Filii w B. była pracą w warunkach szczególnych. Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych po doliczeniu okresu bezspornego uznanego przez organ rentowy w wymiarze 8 lat 9 miesięcy i 13 dni, wynosi 18 lat 7 miesięcy i 28 dni. Sąd uznał, iż ubezpieczony spełnia wszystkie przesłanki wymagane do przyznania świadczenia z art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . W tym stanie rzeczy, z przytoczonych motywów, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu M. S. prawo do emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od dnia 02.01.2013 r. tj. od dnia złożenia wniosku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego, o czym orzekł jak w sentencji wyroku. Ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w spornych okresach wykonywał pracę w warunkach szczególnych, wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Z tych przyczyn nie można przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie świadczenia emerytalnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 118 ust. 1 a ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieprzyznanie prawa do świadczenia.