Sad powszechny, IV Ka 60/13

Sygn. akt IV Ka 60/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie: Przewodnicząca: SSO Dorota Mazurek Sędziowie: SO Beata Marzec (spr.) SO Elżbieta Zywar Protokolant: Aneta Maziarek przy udziale Prokuratora Prok. Rej. del. do Prok. Okr. Iwony Dobosz-Chrobak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2013 r. sprawy E. S. oskarżonej z art. 284 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 15 października 2012 r. sygn. V K 501/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę E. S. przekazuje Sądowi Rejonowemu Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Sygn. akt: IV Ka 60/13 UZASADNIENIE E. S. została oskarżona o to, że w okresie od 25 czerwca 2010 r. do 17 kwietnia 2011 r. w L. i S. przywłaszczyła powierzoną koparko-ładowarkę (...) o wartości 196.800,00 zł na szkodę (...) SA we W. . Sąd Rejonowy Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie, wyrokiem z dnia 15 października 2012 r. uznał oskarżoną E. S. za winną popełnienia zarzucanego jej czynu i za ten czyn na podstawie art. 284 § 2 k.k. wymierzył jej karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie, na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.p.k. , warunkowo zawiesił na okres próby 4 lat. Jednocześnie, na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od oskarżonej na rzecz (...) S.A. we W. kwotę 196.800,00 zł. Wreszcie na podstawie art. 627 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych , zasądził od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe, w tym wymierzył mu 180 zł tytułem opłaty. Od wyroku tego apelację wywiódł Prokurator, który na podstawie art. 425 k.p.k. , art. 444 k.p.k. oraz art. 427 § 1 k.p.k. zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonej E. S. . Powołując się na przepis art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 2 i 4 k.p.k. , wyrokowi temu zarzucił: - rażącą niewspółmierność kary orzeczonej wobec E. S. , polegającą na warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności w następstwie niedostatecznego uwzględnienia okoliczności obciążających - stopnia winy, wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nieuwzględnienia w należytym stopniu celów zapobiegawczych i wychowawczych w stosunku do oskarżonej i w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, - oraz - obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia tj. obrazę przepisu art. 626 § 1 k.p.k. poprzez niewskazanie w wyroku wysokości zasądzonych od oskarżonej kosztów postępowania. Stawiając powyższe zarzuty, na podstawie przepisów art. 437 § 1 i 2 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. , wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięcia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz wskazanie kwoty zasądzonych od oskarżonej kosztów postępowania. Obrońca apelacji nie wywiódł, bowiem pismem z dnia 21 września 2012 r. wypowiedział oskarżonej pełnomocnictwo udzielone mu do obrony oskarżonej, które to wypowiedzenie motywował ewidentną utratą wzajemnego zaufania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja prokuratora skierowana przeciwko rozstrzygnięciu o karze i kosztach postępowania o tyle okazała się skuteczna, że spowodowała kontrolę zaskarżonego wyroku, która wykazała konieczność jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia wyroku okazały się być nie sformułowane przez prokuratora zarzuty (które podnosząc zmierzał zresztą do zmiany wyroku a nie jego uchylenia), ale brana przez Sąd odwoławczy pod rozwagę z urzędu przesłanka o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, określona w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k. , Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach środka odwoławczego, a w zakresie szerszym o ile ustawa tak stanowi. Sąd odwoławczy z urzędu sprawdza, czy nie zaistniały tzw. bezwzględne przyczyny odwoławcze, określone w art. 439 § 1 k.p.k. , w szczególności zbadano czy przed Sądem I instancji nie doszło do uchybienia opisanego w punkcie 11 , tj czy sprawy nie rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, którego obecność była obowiązkowa. Kontrola i analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że do uchybienia wskazanego w tym przepisie doszło w dnia 15 października 2012 r. Oskarżona nie została powiadomiona o tym terminie rozprawy głównej. Doprowadziła do tego następująca sytuacja procesowa, której opisanie wymaga cofnięcia się niejako do etapu postępowania przygotowawczego a w szczególności przesłuchania E. S. w charakterze podejrzanej w dniu 27 czerwca 2011 r., gdzie do protokołu podała ona jako adres stałego pobytu L. ul. (...) jako miejsce zamieszkania S. , ul. (...) (k. 54-55). Na rozprawie sądowej jednak, która odbyła się w dniu 05 grudnia 2011 r. ustanowiony w sprawie obrońca z wyboru oskarżonej wskazał jako adres dla doręczenia jej korespondencji przez Sąd: L. ul. (...) . Na ten adres prawidłowo wysłano oskarżonej wezwanie na termin rozprawy w dniu 05 stycznia 2012 r., na którym stawiła się i złożyła wyjaśnienia. O kolejnym terminie, tj. o terminie odroczonym do 20 lutego 2012 r. została ona zawiadomiona na rozprawie w dniu 05 stycznia 2012 r. Zawiadomienia o terminach rozpraw, które odbyły się w dniach 19 marca 2012 r. i 16 kwietnia 2012 r. zostały oskarżonej wysłane (co sądzić należy po adresie na zwrotnych poświadczeniach odbioru z k. 188, 198, które powróciły awizowane nie podjęte w terminie) na adres w S. przy ul. (...) , a więc nie na wskazany przez jej obrońcę adres dla doręczeń w L. , ul. (...) . Jednak obecny na obu tych rozprawach obrońca oskarżonej złożył oświadczenie, iż wiedziała ona o terminie rozpraw (k. 174, 189). Odmienna sytuacja miała jednak miejsce na rozprawie, która odbyła się 15 października 2012 r. W aktach sprawy na k. 209 znajduje się zarządzenie sędziego o wyznaczeniu terminu (odroczonej uprzednio na termin z urzędu) rozprawy na wyżej wskazany dzień. Zarządzono zawiadomić oskarżoną na adres dla doręczeń wskazany na k. 148, czyli adres wskazany przez obrońcę, tj. L. , ul. (...) . Zarządzenie to zostało jednak nieprawidłowo wykonane przez pracownika sekretariatu, który wysłał dla oskarżonej zawiadomienie o terminie rozprawy z dnia 15 października 2012 r. na adres w S. przy ul. (...) i korespondencji tej oskarżona nie podjęła w terminie awizowania (k. 210). Co więcej, przed terminem rozprawy wyznaczonej na dzień 15 października 2012 r., obrońca oskarżonej nadesłał oświadczenie o wygaśnięciu upoważnienia do obrony (k. 213-214). Na rozprawie, która miała miejsce dnia 15 października 2012 r. oskarżona, która nie była już reprezentowana przez obrońcę, nie stawiła się a Sąd Rejonowy uznał zawiadomienie jej za prawidłowe (jak wskazuje zapis w protokole), pomimo tego, że wysłano je na niewłaściwy adres (k. 216), a oskarżona pod adresem tym korespondencji nie odebrała (korespondencja powróciła do Sądu dwukrotnie awizowana, niepodjęta w terminie). W tej sytuacji nie mogła mieć zastosowania do oskarżonej dyspozycja art. 376 § 2 k.p.k. wbrew postanowieniu Sądu Rejonowego (k. 216). W dniu 15 października 2012 r. „rozpoznano sprawę” w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. , bowiem Sąd I instancji ujawnił dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, odczytał zeznania dwóch świadków, udział głosu obecnym stronom (prokuratorowi) co do uzupełnienia przewodu sądowego, a po jego zamknięciu udzielał głosu obecnym stronom (oskarżycielowi). W pojęciu „rozpoznanie”, o którym mowa w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. mieszczą się również czynności określone w art. 405 k.p.k. i art. 406 § 1 k.p.k. Stanowisko Sądu Najwyższego w tej kwestii jest konsekwentne (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06 listopada 2003 r., IV KK 456/02, OSNKW 2004, z. 3, poz. 23). Stwierdzenie wskazanego powyżej uchybienia skutkowało uchyleniem wyroku Sądu Rejonowego i przekazaniem sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Wyrok podlegał uchyleniu niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów ( art. 439 § 1 in princ.). Nie rozpoznano więc zarzutów podnoszonych w apelacji prokuratora, ponieważ byłoby to bezprzedmiotowe ( art. 436 k.p.k. ). Z tych względów, na podstawie art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. , Sąd Okręgowy orzekł jak w części dysypozytywnej wyroku.