Sad powszechny, VI ACa 1187/12

Sygn. akt VI A Ca 1187/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 lutego 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA– Ewa Śniegocka Sędzia SA– Agata Zając Sędzia SA – Teresa Mróz (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Kędzierska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa (...) w P. przeciwko (...) Sp. z o.o. w W. o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt XVII AmC 4990/11 uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie posiedzenia z dnia 30 maja 2012r. i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie – Sądowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sygn. akt VI A Ca 1187/12 UZASADNIENIE (...) w P. wniosło przeciwko (...) Sp. z o. o. w W. pozew o uznanie postanowienia o treści „Decyzja Komisji w przedmiocie reklamacji jest ostateczna i wiążąca” zawartego we wzorcu umowy za niedozwolone i zakazanie wykorzystywanie go w obrocie z konsumentami. W ocenie ;powoda postanowienie to stanowi niedozwoloną klauzulę wobec tego, że wprowadza konsumentów w błąd odnośnie możliwości skierowania danego sporu pod rozstrzygnięcie przez sąd powszechny. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał powyższą klauzulę zawartą w paragrafie 10 ust. 5 Regulaminu Loterii Promocyjnej (...) stanowiącego wzorzec umowy, za abuzywną i zakazał jej stosowania rozstrzygając o kosztach postępowania. Sąd Okręgowy uznał, że zaskarżona klauzula stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 ind. 1 § 1 k.c. Zakwestionowane postanowienie nie jest postanowieniem uzgadnianym indywidualnie przez pozwaną z konsumentem, a w każdym razie pozwana nie wykazała, by było ono wynikiem takich uzgodnień. Ponadto zaskarżona klauzula nie dotyczy głównych świadczeń stron Oceniając przedmiotową klauzulę w kontekście kształtowania praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy, sąd Okręgowy wskazał, że w jego ocenie przeciętny konsument po zapoznaniu się z treścią przedmiotowego postanowienia regulaminu uzna, że nie przysługuje mu prawo dochodzenia swych roszczeń przed sądem. Rozwiązanie takie jest dla konsumenta mylące i może go wprowadzać w błąd odnośnie przysługujących mu uprawnień. Zdaniem Sądu Okręgowego istotne jest, że powoduje to naruszenie zasady zaufania i respektowania konsumenta jako jednostki słabszej. W ocenie Sądu zarówno konsument świadomy jak i ten niewyedukowany może zostać zdezorientowany sformułowaniami wynikającymi z regulaminu. Bez tego postanowienia regulaminu pozycja konsumenta z pewnością będzie lepsza, bowiem nie będzie wprowadzała klienta pozwanej w błąd. Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie tj. art. 233 § 1 k.p.c. , art. 87 k.p.c. w zw. z art. 87 k.p.c. w zw. z art. 67 k.p.c. prowadzące w konsekwencji do nieważności postępowania, art. 328 § 2 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 385 ind. 1 § 1 k.c. , art. 5 k.c. W konkluzji apelacji pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanej jest zasadna o ile zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania z tym, że nie w oparciu o argumentację przedstawioną w apelacji. W ocenie Sądu Apelacyjnego w sprawie zachodzi nieważność postępowania, jednak nie z przyczyn wskazanych przez apelującą. W sprawie niniejszej w dniu 17 maja 2012 r. odbyła się rozprawa, na której doszło do jej zamknięcia. Sąd odroczył publikację orzeczenia do dnia 30 maja 2012 r. W tym też dniu został ogłoszony wyrok z podaniem zasadniczych motywów rozstrzygnięcia (k. 34 – protokół publikacji). Z akt sprawy wynika, że sąd rozpoznający przedmiotową sprawę orzekał w składzie jednego sędziego, który został delegowany do orzekania w sądzie okręgowym z sądu rejonowego na podstawie delegacji z dnia 9 marca 2012 r. Delegacja udzielona przez Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 i art. 46 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych , upoważniała sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym w Warszawie z prawem przewodniczenia w sprawach rozpoznawanych przez ten sąd w pierwszej instancji w składzie jednego sędziego na okres od 15 marca 2012 r. do 14 września 2012 r. w wymiarze jednej sesji w miesiącu. Jak wynika z informacji udzielonej przez Przewodniczącego XVII Wydziału Ochrony Konkurencji i Konsumentów Sądu Okręgowego w Warszawie sędzia, pod przewodnictwem której rozpoznawana była niniejsza sprawa nie posiadała delegacji, w oparciu o którą po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2012 r. upoważniona była do ogłoszenia wyroku w dniu 30 maja 2012 r. Należy zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z dnia 11 lipca 2012 r. w sprawie II CSK 717/11, zgodnie z którym wszystkie czynności jurysdykcyjne sędziego delegowanego do innego sądu, podjęte w tym sądzie, muszą mieścić się w czasie delegacji sędziego określonym w zarządzeniu prezesa. Czynności podjęte przez tego sędziego przed czasem delegacji lub po jego upływie nie mają podstawy prawnej i są czynnościami sędziego niewłaściwego, dokonanymi poza kompetencją oraz obszarem jurysdykcji. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że delegowanie na podstawie art. 77 § 8 u.s.p., umożliwiające czasowe przenoszenie sędziego do innego sądu (na inne miejsce służbowe), oznacza niewątpliwie upoważnienie do pełnienia wszystkich obowiązków sędziowskich we wskazanym sądzie, w czasie określonym w zarządzeniu o delegowaniu. Delegowanie obejmuje zatem uczestniczenie w rozprawie (posiedzeniu), naradzie, wydaniu wyroku i ogłoszeniu wyroku lub postanowienia co do istoty (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2006 r., I CSK 87/06; z dnia 17 kwietnia 2008 r., I CSK 500/07 - niepubl.). Zgodnie z treścią art. 326 § 1 k.p.c. ogłoszenie wyroku powinno nastąpić na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę. Jednakże w sprawie zawiłej sąd może odroczyć ogłoszenie wyroku na czas do dwóch tygodni. Wówczas daty rozpoznania sprawy i wydania wyroku będą różne. Zgodnie z art. 324 § 1 k.p.c. sąd wydaje wyrok po niejawnej naradzie sędziów, która obejmuje dyskusję, głosowanie nad mającym zapaść orzeczeniem i zasadniczymi powodami rozstrzygnięcia oraz spisanie sentencji. Sentencję wyroku podpisuje cały skład sądu. Wszystkie te czynności muszą być dokonywane przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa poprzedzająca bezpośrednio wydanie wyroku ( art. 323 k.p.c. ). Jedynie w odniesieniu do ogłoszenia orzeczenia, które wprawdzie nie jest czynnością składającą się na wyrokowanie w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale stanowi kreatywny element wydania wyroku w jego szerokim znaczeniu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I CK 298/05, OSNC 2006, Nr 9, poz. 152 oraz uchwałę z dnia 22 lutego 2007 r., III CZP 160/06, OSNC 2008, Nr 1, poz. 7), w art. 326 § 2 k.p.c. dopuszcza się wyjątek dokonania odroczonego ogłoszenia orzeczenia przez przewodniczącego lub sędziego sprawozdawcę. Tymi, między innymi, względami kierował się Sąd Najwyższy przyjmując w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 maja 2012 r. (III CZP 77/11, niepubl.), że delegowanie sędziego przez prezesa sądu apelacyjnego - na podstawie art. 77 § 8 i 9 ustawy u.s.p. - do pełnienia obowiązków w innym sądzie nie upoważnia tego sędziego do ogłoszenia, po upływie okresu delegacji, wyroku wydanego z jego udziałem. Wyrażone w uchwale stanowisko odnosi się także do wydania wyroku tj. podjęcia rozstrzygnięcia i podpisania sentencji przez sędziego delegowanego po upływie okresu delegacji, które w aspekcie czasowym i co do zasady w aspekcie osobowym pokrywa się z aktem ogłoszenia wyroku Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powyższej uchwały wskazał, że jest oczywiste, że jeżeli delegacja sędziego biorącego udział w rozprawie i posiedzeniu, na którym odroczono ogłoszenie wyroku, nie obejmowała okresu po odbyciu rozprawy i jej zamknięciu, sędzia ten nie mógłby już dokonać jakiejkolwiek czynności jurysdykcyjnej, tj. nie tylko nie mógłby podpisać sentencji, ale także nie mógłby brać udziału w dodatkowej naradzie, uzgadniać rozstrzygnięcia jego motywów itp. Gdyby tej czynności dokonał, doszłoby do naruszenia przepisów o składzie sądu, a w konsekwencji do nieważności postępowania, jest bowiem oczywiste, że sąd powinien być należycie obsadzony aż do chwili ogłoszenia wyroku. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie III KK 188/09, zgodnie z którym uczestniczenie w wydaniu i ogłoszeniu wyroku jest pełnieniem obowiązków sędziego, zatem, gdy obowiązki te pełni sędzia innego sądu niż właściwy, musi być do tego uprawniony w drodze delegacji. Warunek ten nie jest zachowany, gdy wydanie wyroku następuje w innym dniu niż określony w delegacji. W przedmiotowej sprawie sędzia delegowana do orzekania w sprawie upoważniona była do orzekania w wymiarze jednej sesji w miesiącu. Sesja ta miała miejsce w dniu 17 maja 2012 r. Skoro zatem ogłoszenie orzeczenia w sprawie nastąpiło w tym samym miesiącu – w dniu 30 maja 2012 r. uznać należy, że delegacja udzielona sędziemu nie obejmowała sporządzenia, podpisania sentencji wyroku i jego ogłoszenia. Wobec powyższego uznać należało, że postępowanie w zakresie posiedzenia w dniu 30 maja 2012 r. dotknięte jest nieważnością w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. , co skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku, zniesieniem postępowania w zakresie posiedzenia w dniu 30 maja 2012 r. i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowe mu do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.