Sad powszechny, III AUa 72/13

Sygn. akt III AUa 72/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Irena Mazurek Sędziowie: SSA Janina Czyż (spr.) SSA Barbara Gonera Protokolant st.sekr.sądowy Małgorzata Leniar po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku A. T. z udziałem zainteresowanego (...) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt IV U 1828/11 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Sygn. akt III AUa 72/13 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. decyzją z dnia 15 września 2011 r. ustalił, że wnioskodawczyni A. T. nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu jako pracownik w (...) w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r., bowiem zawarta umowa o pracę zmierzała do obejścia prawa i spowodowania, że wnioskodawczyni nie podlegałaby ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Za podstawę wydania decyzji tej treści organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni z dniem 1.09.2010 r. została wyrejestrowana z ubezpieczenia jako pracownik (...) , dokonanie ponownego zgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczenia po otrzymaniu decyzji z dnia 16.11.2010 r. stwierdzającej podleganie przez wnioskodawczynię ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i brak na listach obecności poświadczenia pracy przez wnioskodawczynię oraz nie przedłożeniu list obecności oraz fakt, że (...) którego (...) na podstawie umowy o pracę z dnia 3.09.2010 r. została wnioskodawczyni, zaczęło funkcjonować od 1.02.2011 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz umorzenia postępowania w tym zakresie i podniosła, że dokumentacja pracownicza i ubezpieczeniowa uzasadnia fakt podlegania odwołującej się ubezpieczeniom: emerytalnemu, chorobowemu, rentowemu i wypadkowemu w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z tych samych przyczyn, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiem z dnia 15 listopada 2012 r. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w J. w ten sposób , że ustalił , iż wnioskodawczyni A. T. podlegała ubezpieczeniom : emerytalnemu , rentowemu , chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia jako pracownika u płatnika (...) w okresie od 01.09.2010 r. do 31.01.2011 r. Rozpoznając odwołanie w oparciu o zebrany materiał dowodowy sprawy ustalił, że ubezpieczona A. T. była zatrudniona w (...) w okresie od dnia 1 września 2009 r. do 31 sierpnia 2010 r. jako (...) w (...) im. (...) w B. , a następnie od 1 września 2010 r. do dnia 26 lipca 2011 r. jako (...) (...) ” w J. w wymiarze pełnego etatu za wynagrodzeniem 1.317 zł brutto wraz z dodatkiem funkcyjnym 300 zł - po uruchomieniu (...) . Umowę o pracę strony zawarły z datą wsteczną na dzień 3 września 2010 r. W dniu 24 listopada 2010 r. wnioskodawczyni uzyskała pełnomocnictwo do reprezentowania Prezesa (...) M. H. przed władzami i instytucjami (przedsiębiorstwami w celu zorganizowania (...) ). W dniu 7 marca 2011 r. ubezpieczona zgłosiła do ewidencji (...) (...) w J. , przy ulicy (...) . Z dniem 13 października 2011 r. (...) (...) w J. zostało wykreślone z ewidencji (...) . Dalej Sąd ustalił, że ubezpieczona podjęła pracę jako (...) (...) we wrześniu 2010 r., przy czym na początku do jej obowiązku należało zorganizowanie tego (...) na terenie J. . Do wnioskodawczyni należało wynajęcie lokalu, jego remontu, wyposażenie (...) , uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności (...) na terenie Gminy J. . Miejscem pracy wnioskodawczyni była siedziba (...) , a wynagrodzenie za pracę zostało z uwagi na trudności finansowe (...) wypłacone w grudniu 2010 r. Wnioskodawczyni funkcję (...) sprawowała od września 2010 r. do 26 lipca 2011 r. tj. do czasu zwolnienia jej przez (...) na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 kp . Sąd ustalił, że zawarta pomiędzy stronami umowa o pracę miała cechy stosunku pracy w rozumieniu art. 22 § 1 kp . Z uwagi na to, że wnioskodawczyni była pracownikiem wobec tego stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1587 z późn. zm.) podlegała ubezpieczeniom społecznym. W ocenie Sądu umowa o pracę nie zmierzała do obejścia prawa ( art. 58 § 1 w zw. z art. 300 kp ) ani nie została zawarta dla pozoru ( art. 83 kp w zw. z art. 300 kp ). Wnioskodawczyni jako pracownik podlegała ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnika (...) w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Sąd wskazał także przepis art. 477 14 § 2 kpc . Wyrok Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 15.11.2012 r. pozwany organ rentowy zaskarżył apelacją zarzucając naruszenie art. 233 kpc oraz art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 1 , art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) w związku z art. 22 i art. 26 kpc , co doprowadziło do ustalenia, że A. T. podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnika - (...) w okresie od dnia 1 września 2010 r. do dnia 31 stycznia 2011 r. i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Apelujący zarzucił, że materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że pomiędzy stronami istniał stosunek pracy. (...) , gdzie wnioskodawczyni została zatrudniona w charakterze (...) nie istniało, rozpoczęło swoją działalność dopiero od 1.02.2011 r. Ubezpieczona nie miała ustalonych godzin pracy. Nie świadczyła pracy w miejscu wpisanym w umowie, jak również (...) nie posiadało środków na wypłatę wynagrodzenia. Nadto organ rentowy wskazał, że z materiału dowodowego nie wynika w jaki sposób pracodawca sprawował kierownictwo nad ubezpieczoną. Według organu rentowego o fikcji zatrudnienia jako pracownika świadczą także inne okoliczności a mianowicie to, iż wnioskodawczyni została wyrejestrowana z ubezpieczeń społecznych jako pracownik od 1.09.2010 r. w złożonym w dniu 7.09.2010 r. dokumencie ZUS ZUA, a następnie ponownie zgłoszona do takiego ubezpieczenia od 1.09.2010 r. tyle, że dokument ZUS ZUA złożyła w Oddziale w dniu 19.11.2010 r,. przy czym data złożenia tego dokumentu zbiega się z otrzymaniem przez wnioskodawczynię decyzji o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Okoliczności te wskazują, że strony nie zamierzały i nie miały możliwości realizowania obowiązków wynikających z umowy o pracę, mając świadomość tworzenia fikcji dla potrzeb zwolnienia wnioskodawczyni z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny zważył co następuje : Apelacja organu rentowego jest uzasadniona o ile skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji . Przedmiotem sporu jest podleganie ubezpieczeniu społecznemu wnioskodawczyni A. T. w okresie od 1.04.2010 r. do 31.01.2011 r. z tytułu umowy o pracę . Zatem ten okres winien być wyjaśniony przez Sąd co do świadczenia pracy w rozumieniu art. 22 § 1 kp . Postępowanie przed Sądem I instancji nie wyjaśnia dostatecznie czy w tym spornym okresie wnioskodawczyni faktycznie świadczyła pracę zgodnie z zawartą umową o pracę z dnia 3.09.2010 r. Przede wszystkim stwierdzić należy , że ustalenia Sądu , że wnioskodawczyni pełniła obowiązki (...) od września 2010 r. jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym , gdyż (...) w tym czasie nie istniało. Zatem ustalenia przez Sąd I instancji wymagało z jakiego powodu wnioskodawczyni została zatrudniona w charakterze (...) podmiotu , który nie istniał . Wyjaśnienia wymagały też inne okoliczności związane z zawarciem tej umowy co odnieść też należy do : - wstecznej daty jej zawarcia , czy praca rzeczywiście była świadczona od dnia 1.09.2010 r. , – daty zgłoszenia wnioskodawczyni do ubezpieczenia społecznego z tytułu zawarcia tej umowy jak również daty otrzymania przez wnioskodawczynię decyzji o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i ustalenia czy zawarcie umowy o pracę pozostawało w związku z otrzymaniem przez wnioskodawczynię decyzji o podleganiu ubezpieczeniu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jak to sugeruje pozwany organ rentowy , - potrzeby zatrudnienia pracownika w okresie kiedy (...) nie funkcjonowało , a (...) nie miało środków na wynagrodzenie za pracę , - jakie czynności związane z organizacją (...) wnioskodawczyni wykonywała w czasie kiedy była zatrudniona jeszcze w charakterze (...) w wymiarze ¼ etatu i jeżeli czynności te nie zostały zakończone , to dlaczego nie została zawarta umowa o pracę z dniem 1.09.2010 r. i w tym miesiącu wnioskodawczyni nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego , a tylko została wyrejestrowana z ubezpieczenia , - zakresu czynności wykonywanych przez wnioskodawczynię w okresie od 1.09.2010 r. do 31.01.2011 r. , a w szczególności jaka dokumentacja potwierdza ich wykonywanie , - czasu pracy , miejsca pracy wnioskodawczyni określonego umową , list obecności , wynagrodzenia za pracę, podporządkowania pracodawcy, - skoro wbrew ustaleniom Sądu I instancji w tym czasie nie była (...) a Sąd nie ustalił w jaki konkretny sposób pracodawca sprawował kierownictwo nad odwołującą się. Brak wyjaśnienia tych okoliczności powoduje , że w sprawie niedojrzałej do rozstrzygnięcia został wydany wyrok , który jest przedwczesny. W ponownym postępowaniu rzeczą Sądu I instancji będzie przy uwzględnieniu powyższych uwag ponowne przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków M. H. , J. D. i wnioskodawczyni i dokonanie oceny materiału dowodowego sprawy pod kątem czy wnioskodawczyni wykonywała pracę w spornym okresie w ramach umowy o pracę w rozumieniu art. 22 § 1 kp oraz czy zawarcie umowy o pracę nie zmierzało do obejścia prawa poprzez naruszenie art. 58 § 1 kc czy też art. 83 kc w związku z art. 300 kp . Z wyżej przytoczonych względów Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 386 § 4 kpc .