Rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 29 stycznia 1929 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych o urzędowem badaniu zwierząt rzeźnyc

516 Dziennik Ustaw. Poz. 304 304. ROZPORZĄDZENIE 305. Nr. 32. 305. RADY MINISTRóW ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA z dnia 26 kwietnia 1929 r. z dnia 29 styc.znia 1929 r . W sprawie wznowienia działalności komisji weryfika- cyjnej dla funkcjonarjuszów państwowych wództwa śląskiego. woje- wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw We- wnętrznych o urzędowem badaniu zwierząt rzeźnych i mię sa w kraju. Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lutego 1924 r. w przedmiocie stosowania na o bszarze woje: Na podstawie art. 21 pkt.

1. d), e),
2. f)i art. 41 rozwództwa śląskiego usta'w, dotyczących pań s twowe) . p o rządzen ia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia słu;bby cywilnej (Dz. U. R..p. Nr. 21, poz. 224) w zwi ą­ zku z art. 3 ustawy z dnia 18 marca 19:;!5 r., zmi,e nia - 22 marc a 1928 r. o badaniu zwierząt rzeźnych jI mię­ sa: (Dz. U. R. P. Nr. 38, paz. 361) zarządza się co nającej niektóre postanowienia ustawy z dnia 13 lutego 1924 r. w przedmiocie stosowania na obszarze woje- stępuje: wództwa śl ąskiego ustaw, dotyczących państwowej ' służby cywilnej (Dz. U. R. P . Nr. 36, poz. 240) zarzą­ I. Badanie przed ubojem, dza się co następuje: § 1. Lekarz weterynaryjny, jak również oglą­ § 1. Osobom pozostającym w dniu' wejścia dacz, wyznaczony do ur zęd owego badania zwierząt w żyde niniejszego rozporz ą dzenia w służbie pań­ rzeźnych i mięsa, wini'e n ro otrzymaniu zgłoszenia stwowej, które na podstawie ustawy z dnia 13 lute- w ykona ć badanie z wierz ęc-i a jaknajśpieszniej . go 1924 r. (Dz-. U. R. P. Nr. 21, poz. 224) i §1 ust. Ba danie . n a le ży przep rowadzać przy świ'etle ostatni rOZlporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 lip- dziennem; w wyjątkowych wypadkach można badaca 1925 r. (Dz. U. R. P. Nr. 75, poz. 526) miały pra- nie wyk o nywać przy dosŁaŁecznem oświetleniu sztuczwo do zaliczenia do wysługi lat czasu poprzedniej nem. służby lub pracy, lecz nie skorzystały bez własnej winy z 'tego prawa 'w terminie, określonym w § 5 te§~, Badanie zwierz ąt należy wykonać możligoż rozporządzenia Rady Ministrów, cza s ten może WIe bez paśrednio przed ubo jem. . być zaliczony do czasu służby, jeżeli a soby te zgło­ Jeżeli ubój nie zostanie uskuteczniony w ciągu szą swoje prawa w terminie sześciami esięcznym, li2 .. ch dni od chwili dokonan i'a urzę dowego badania, cząc od dnia następującego po wejściu w życ ie nip osiadacz winien zwierzę zgłosić do PQnQwne~o ba.llie,jszego rozporządzenia. . dania przed ub ojem. § 2. Celem wykonania: postan owienia § 1 niniejszego rozporz ądz enia wznawia się dz iałalność ko1l1isji weryfikacyjnej dla funkcjonarjuszów państwo­ wych województwa śląsk i ego, utworzonej rozparzą­ dzeniem Rady Ministrów z dnia 15 lipca 1925 r. (Dz. U. R. P; Nr. 75, poz. 526). Wznowiona komisja dzi,ała na zasadach, ustallOnych rozporządzeniem Rady Ministrów ~ d~ia 15 lipca 1925 r. (Dz. U . R. P. Nr. 75, poz. 526), o Ile z-a sady te nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszego rozporządzenia. fi 3. Osoby, pragnące skorzystać z prawa, w § 1, w~nny w terminie 'o znaczonym w tymże paragrafie wnieść w d~odze służ~o:~vej nal~­ życie udokumentowane podallla do komI sjl weryhkacyjnej przy ś'ląskim urzędzie wojewódzkim, udowadniając, że zaHczenia poprzedniej służby lub pracy nie dokonano bez ich winy. Władza przed przesłaniem podania do komisji weryfikacyjnej bada w razie potrzeby okoliczności, przytoczone w podaniu na d?wód, że weryfikacji nie dokonano poprzednio bez 'WIny proszące .~o . określonego § 4. Rozporządzenie ninie'jsze wchodzi w ży­ cie z dniem ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: Świta/ski Minister Spraw Wewnętrznych: Sławoj Składkowski § 3. Przed badaniem lekarz weterynaryjny, jak r6wnież a glądacz , winien przeclews:zystkiem ok re·'lić gatunek i płeć zwierzęc i a , w razi'e zaś spostrzeżenia objawów, wzbudzających podejrzenie o charobę, także wiek, maś ć , cdmiany maści' i szczególne znaki zwierzęcia. dzić, §1. Przy badaniu przed ub ojem należy stwierczy zwierzę nie ak a zuje objawów choroby :
3. a)mogącej mi e ć wpływ na ocenę zdatności mięsa do spożycia,
4. b)podlegającej obowi'ązkowi zgłaszania . § 5. Uwzględniając stan normalny zwierząt zdrowych, okre ślony w załączniku Nr. 1 do ro~po­ rządzenia n iniejszego, na, leży s zczegó lną uwagę zwracać na : 1) stan adżywienia badanego zwi erzęda, 2) jegO' wygląd zewnętrzny w stanie spoczynku, po spędzeniu, w razie zaś potrzeby przy pn:eprowadzanin lub przepędzaniu zwierzęda, 3) pawierzchnię ciida, 4) narządy oddechowe, 5) narządy trawienia oraz 6) jego narządy płciowe . W razie zauw a żenia objawów, wskazujących na zaburzenie w ogól nym stanie :zdrowia, należy zmiel"',l.yć w ka ż dym wypadku wewn ę trzną ciepłotę zwierzęola za:pomocą ciepłom ierza (termametru) . Dzie'łp.i~ Ustąw. Nr. 32. § 6. U poszczególnych ga'tu"nków zwi'erząt na- leży p o.ddać d okładnemu te części ciała zwierzęcia, w których występują zazwyczaj objawy chorób podleg a jących obowiązkowi zgłaszania lub wpływających na zdatność mię sa do sp o żyda., mając na względzie: 1) u bydła rogatego: księgosusz, zarazę płuc­ ną, pryszczycę, wąglik, szeles tnic ę, zarazę d ziczyzny i bydła rogate go, grużlicę, otręt, wściekliznę, schorzenia p oł ączone z zaburzeniami w ogólnym stanie zdrowia, zwłaszcza w następstwie chorób wymieni'a, dróg porodowych, jelit, stawów, kośoi, racic i t. p.; 2) u koni: wąglik, nosaciznę, zarazę stadniczą, otręt, wściekliznę i inne choroby połączone z zaburzeniem w ogólnym stanie zdrowia; 3) u cielą,t : błonicę, biegunkę , choro by pępo­ winy i obrzęk stawów z ogólnemi zaburzeniami w stanie zdrowia; 4) u świń : pryszczyc'ę, ró życę, pomór i zarazę Świn, jak równie ż inne choroby połączone z zaburzeniami w Q,gó1nym stanie zdrowia; 5) u owiec: pryszczycę, wąglik, świerzb. wśc ie­ badaniu kliznę ~ wodni~ę. § 7. Je żeli przy ba daniu przed ubojem zaupodejrzenie o pewną chorobę, p.ależy przeprowadzić szczegółowe badanie w celu stwierdzenia tej choroby lub wykluczenia podejrzenia o nią . . p.o stwierdzeniu choroby należy określić, czy w danym wypadku chopoba występuje w postaci lekkiej, ,.zy te ż ciężkiej. Za ciężką po stać choroby należy uznać schorzenia połączone z ogólnem zaburzeriiem w stanie zdro\\ria , przy ciepł oci e ciała poni że j lub pow~żej normy, określonej w pkt. 7 załącznika Nr. 1 do rozporządzenia niniejszego. ważono 'o bjawy, wzbudzające badanie zwierzęcia przed ubojem należy wykonać w sposób określony w załącz­ niku Nr. 2 do rozp o rządzenia niniejszego. § 8. II. Szczegółowe Postępowanie po badaniu przed ubojem. § 9. Lekarz weterynaryjny, jak równie ż oglą­ dacz, winien każdy wypadek stwierdzenia choroby, podlegającej obowiązkowi' zgłaszania, a także każdy wypadek zauważenia ob jawó~. w~budzających pode!rzenie o taką chorobę , zgłOSlC mezwłoczme do naJbliższeg o posterunku policji lub b ezpośrednito dOi powi,atowej władzy adminis-tracji ogólnej i zwrócić uwagę posiadacza, że na nim ciąży również obowiązek zgłoszenia zwie rzęcia chorego lub podejrzanego? chorobę i odosobnienia go od innych zwierzątwrażhwych n ,-~ daną chorobę. Przed ·opuszczeni:em miejsca badania lekarz weterynaryjny, jak również oglądą.cz, winien oc zyśc ić i odkazić ręce, ·ndzież, obmyie i' t. p., stosownie do przepisów o oczyszczaniu j! od~ażaniu przy zaraźliwyc h chorobach zwierzęcych. W razie zetknię~ia się ze zw i'erzętarp.i ~horemi na księgosusz lub pryszczyc~, alb9 poąejrzane~i o te choroby, leką.rzowi weteryną.ryj ijerpu i oglądaczowi nie wolno' bez uprzedniej z!Jliany o!:mwia wstępową.ć dp i1ln~j zagrody, w której znajdują się zwierzęta przeżuwFljąC~ lup $wiuie. 5p Poz. 30~. § 10. L~karz weteryparyjny, ją~ rÓ';Nnież oglą­ d ~cz, wini~n zakazać upoju zwierząt dotkni~tycp. k sięgo.suszem, no sacizllą, "Wąglikiem, sZ!71estpipą, za- razą dz'i czyzny i bydła rogateg0 lub wścieklizną. § 11. Oglądacz winien zezwoli~ na ubój: \ 1) jeżeli zwierzę nie ok azuj .e żadnych objawów chorobowych, albo j eżeli stwierdzone objawy wska'zują na chopoby, które ni'e mają wp~ywu ija qgólItY st ar. zd~owj a zwierzęcia i .n~e I;'0 siaq,a j ą ~ięk.szego znaczema dla ocenyzdatnosCl ml~sa qo ~ pOZyCl~; 2) przy nieszczęśhwycp wypadkacp, jako to: złamaniu kości i innych uszkodzeniach spowodowanych urą.za!lli', przy wypadnięciu macicy, ~'tóre ~as tą­ piło bezpośrednio po porodzie, przy wz~~ciu, prży zagrata,.jące!ll uduszeniu się i iuI1 ych po,dohnych ' wypadkach p od warunkiem, ż e od zajścia wypadk~ upły_ nęło nie więcej niż 12 godzin. . § Ó. Oglądacz nie może zezwolić na ubój, jesfwierdzi obj awy chorobowe, połączone 2i zab1ł­ rze niem w ogólnym stanie zdrowia ·z podwyżs zE; ­ niem ciepłoty ciała, w szczególności za,.ś przy nastę-: pujących chorobach: . 1) schorzeniu wskutek p-o rod u, 2) biegunce, osobl!wie zaś krwawej, 3) schorzeni'u wymienia, 4) zapaleniu pępowiny połączonem z obrzękiem stawów, . 5) ranach wpiejących lub pos okowatych. W tych wypadkach oglądącz winten powiadomić posiadacza i badanie odstąpić wyzpacZiOneIl"!-ll ~e­ karzowi weterynaryjnemu z poą. api~rp d{}~ład!1~go opisu zwierzęcia oraz zauważonych ob.jawó~ chorą­ bowych. żeli § . 13. ~ekarz wetery~aryjny po dekładnem zbadamu ZWlerzęCla, odstąpiOnego przez logląqaqa do dalszego bad ania (§ 12), winien zezwplić~ na ubpj z wyją tkiem wypadków wymienionych w § 10 roz~ p crz ądzenia niniej szego, w których ubój ' jest bezwa-. runkowo zakazany. . ' .. § 14. O wyniku badania \yykonaI1~go przed ubqjem i wydanych na podstawie tego wyniku zarzą­ dzeniach lekarz weterynaryjny, jak również Q'Ś lą­ dacz , ,winien powiadomić posiadaczą. zwierzęcia . Pr zepis ten nie ma zastosQwania w rzeźniach publicznych i "YywOZ Gwych, w razie dOPl1Szczenia zwi.erzęci' a do uboju bez zastrzeżeń. § tS. Jeżeli po~iacl~c~ ,p rzed bądąni~m lub w czasie badania zwierzęcia chorego Jub podejrzanego o chorobę oświadczy, ż~ Z}'lff!fZici<i f1~1? podga ubo,,: jowi, należy zaniec4ą.~ paąanja. III. Badani~ po uboju. § 16. Badani'e mięsa wiijijQ by~ pr~eprQwadzo­ .ne z uWlgI~dniepiem stanu norwalnego 1TIięsa i narządów, określon~go w załącznik;u Ni. 3 clP rqzRQrządzenia .n iniej sze.g o, możliwie bezzwłoczni!'! po UbOJU i o ile możnQści przez ten sarp. organ urzędowe~o badapia l ~tóry \łdzi~lił zezwoJęąia ną ubój, . Przep:s ten nie ma za stosowania w rze źn iach publiczmych i wywozowych, w i<-tórych urzędow e badanie wykonywa kilku- lekarzy weterYharYjnyeh. " . Przed zbadaniem mi ęsa można" ,opraw: c !oporządzić) zwierzę w sposób przy jęty w p rzemyśle § 17. r zeźnick im, jedn a kże: 1) skóra zwierzęcia winna p ozostać przy karku w naturalnem połączeniu ze sztuką ; 2) gł.owę i dolne częś ci: nó.g u bydra rogatego i koni m ożn a oddz ielić; 3) mogą b yć wyjęte ze zwierzęci a nar ządy jamy piersiowej , brzusznej i miednicowej, u ~: w iń zaś , owiec i kóz tak że język w nah:ralnem połączen:u z n arządami szyi i jamy p ie rsiowej j 4) sztuki zwierząt nale ży przed badaniem przeciąć na dwie pod łużne pc:ło-wy, z pozostawi1c Eiem naturalnego pclączenia ich przy karku. Przy opra\vianiu (op o.rządzaniu) bydła roga te go w wieku poniżej 2-ch lat C'faz ci'e ląt , owiec, kóz i osesków, władza wy znaczająca organa urz ędoweglJ ba dania mo ż e zeL wolić na wyj ::ttb c d przep isów zawartych w pkt. 1 - 4 poprzedniego us tępu p ed warunkiem, że to nie będ zi e miało ujemnego wpływu mI przeprowa dzenie badania i oc enę mięsa . Świnie m o gą być przed badaniem opalone lub oparz one. , Nr . 32 . Dziennik Ustaw. Poz. 305. 518 § 18. J eźeli odbywa się uPóJ kiJlm z wierząt tego samego gatupku w jednem pomieszczeniu, to nale ży każdą sztukę i jej czę ści (nar ządy we\\' nętrzne , głowę i dolne czę ści nóg) oznac zyć tym samym zna kiem (numerem) lub l'c zwi'es ić na hak ach, zaopatrzonych temi samem i znakami (numerami). § 19. , Po szczegółowem zbadaniu stanu odży' wienia zwierzęda należy p odda<: szczegółowemu badaniu n iże j wymienione nar zą dy i c zęści stosowni'e d o p rzepisów zawartych w załączniku Nr. 4 do r·oz po rząd ze nia niniej szego z zachowaniem niżej podauej kolejno ś ci: 1) kre'Y, 2) gło w ę, po wykrajaniu języka tak dal eko, aby była uwidoczniona cała b łona ś luzowa gęby i g ardła, ' 3) płuca, 4) osierdzie i serce po prz edęciu wzdłuż (jednem cięciem) obydwóch komór i przegrody serc 0wej, 5) wątrobę z połączoną z nią czę ścią p rzepony, 6) przewó d p okarmowy, krezkę i si'eć, 7) śledzionę, 8) nerki i pęcherz mocz owy, 9) macicę, E,ochwę i srom, 10) wymię, 11) mi'ęśni e z ich tkanką łączną tłus zczową, o,płucnę i otrzewnę. 12) kd ci i st awy. W r azie podej rzenia .o zmiany chorobowe w mięsie, ko ś ciach lub st awach , nal eży nadąć i zba dać, w razie zaś potrzeby wyjąć i pokr8.jać na cienkie skrawki przyn a leżne grucz oły chłonce (Jzyi, klatk~ piersiowej, lędźwiowe, biodrowe, k rzyżowe, sromo- we [wymienia] , k.olanowe, fałdy kolanowej, bar k owe i pachowe). § 20. Badani'e przy uwz ględnien i u n ormaln ego stanu p oszczególnych n arządó w i części n : ęsa wyko'n ywać na!e :~y za.pOI:1 C cą o ~ i ę d zin , wąch ar:; ~a : omacania i nac:nani a, shvi'~ r d z ając przy tem rozmiar, barwę , zapach, k s ztałt, spoistość i stan wewnętrznyc h organów. W zasadzie nie nal eŻY wykc,n ywać C lę C w większej i:lo ś ci, niż to je st prze v,, ;c1z;:w e w załącz ­ niKU Nr 4 do Joz')orzad zen; 2 n ;lllej·s ze b6 Q . W r azie , . jednak zauwa ź(Cn i a zm ian cborobowy:::h . wymag <,. jącyeh dokh dn;ej szego zbadania, lekarz weterynary jn y lub o ~l ądacz wi'n ien przeprowadzić dals ze ba dan:a i wyk c nywać w tym celu d ::d sze nac ięci a, przepiłować h,b przeciąć kości, bądź p róbę g~towania lub piec,zenia. też zastosować § 21. · W razie podejrzenia o po soczn icę lub ropn icę, jak również we wszystkich innych wypadk ac h , wzbudz ających p ode jrzenie , ż e mię so zaw ie·r a zarazki zatruwające m i ęso (za truwacze mię s a ), z włas zcza przy uo') ju z koni· cczn.:)·śc i (art. 2 pkt. c r c z porząd zenia P rezydenta Rzeczyp os politej z dn . 22 mar r;a 1928 r . - D z. U. R. P. Nr. 38, poz . 361), lekarz v'l'~teryn 'lr'.li ny winien spowodować przeprowadzenie bakte rjolo :;::::z,~c go badania mię s a na z.:l.sa elach, Il slal cnych w za' Cjczniku Nr. 5 do n .z porząd ze ­ ni'a n:nic i,zeg c.' i ocenę mięsa odroczyć do otrzyma nia wyniku tego badania. P ~'zeprowadzenia badania bakterjoil ogicznego nale ż ~ za~ie~hać, je ż e l i pos ; ~acz z .~ adza się na uzn a nre mIęsa za niezdatne do s po życia -i na jego nieszk odliwe u sunięcie . ' § 22. W razie stwierdzenia zara ź liwej choroby zwi erzęcej , podlegaj ącej obowi'ązkowi zgł aszania, lub w r azie po dejrzenia o jedną z tych chorób, należy post ępC'i w'ać stofOwnic do przepisów § 9 rozpor z",d zen ia niniej szego i zarzą d zi'ć , aby cz ęści potrzebne do ustalenia iskiy choroby były pr zechowa ne aż do urz ędoweg o zbadan ia przez pańs twowego lekarza weterynaryj nego. IV. Ocena mięsa. § 23. Całą sztukę zwierzęcia wraz ze wszystkiemi narządami i częś ciami u żywanemi do spożycia należy uznać za niezdatną do s p o życia , w wypadkach zaś wymienionych pon.iżej w pkt. 1 4 ró w,hież skórę za niezdatną do użytku, jeżeli zostaną stwier.dzone: 1) k si'ęgos usz, 2) wąglik, 3) nosacizna , 4) wściek l izna , 5) zaraza dziczyzny i bydła rogatego, 6) szelestnica, 7) gruźlic a w wypadkach wymienionych w załączniku Nr. 7 dz. I, pkt. l, 8) pomór lab zaraza świń w w ypadkach wymienionyc h w zatącznik u Nr. 8 dz. I, pkt. l, Nr. 32. Dziennik Ustaw. Poz. 305. 9) różyca świń w wypadkach wymieni'onych w załączniku Nr, 9 dz, I, pkt. 1, 10) posocznica i ropnica - na podstawie badania przed ubojem i po uboju, albo podejrzeni'e () posocznicę lub r opnicę na podstawie badania bakterjo>logicznego (§ 2 ), 11) zatruwacze mięsa;" jak również podejrzen~e () te zatruwacze - na podstawie badania bakterjologiczneg.o (§ 21), 12) tężec przy niedostatecznem wykrwawieniu i widocznych zmianach w mięśniach, 13) złośliwe nowotwory w licznych miejscach mięśni, kości albo gn1czołów chłonnych m~ęsa, 14) zupełne wychudzeni,e zwierzęcia spowodowane chorobą, 15) żółtaczka ogólna połączona z wychudzeniem zwierzęcia, j ak również żółtaczka u zw~erząt niewychudzonych, jeżeli jest widoczna jeszcze po upływie 24 godzin od chwili dokonani'a uboju, ąlbo jeżeli przy żółtaczce próba gotowania lub pieczenia mięsa wykonana po upływie teg,o ż czasu wykaże nieprzyjemny smak lub .zapach mięsa, 16) silny zapach moczowy, płciowy, rybny lub tranowy, albo też wstrętny smalt lub zapach mięsa, spowodowany środkami leczniczemi lub odkażające­ mi, jeżeli smak lub zapach występuje jeszcze wyraź­ nie przy próbi'e gotowania lub pieczenia, wykonanej po upływie 24 godzin od ch'Vili dokonania ubo ju, 17) wodnica ogólna, silnie ro zwinięta i widoczna jeszcze po upływie 24 godzin ,c d chwili dokonania uboju, 18) rozkład gnilny mi'ęsa, przenikający do warstw wewnętrznych, 19) ~mierć naturalna lub upozorowany ubój po śmierci, albo dobicie w agonji z 'wyjątkiem wYPaJdków nagłej śmierci zdrowego zwierzęcia, sp owodowanej rozbiciem czaszki, złamaniem kręgu, upływem krwi lub innemi uszkodzeniami mechanicznemi, postrzałem lub rażeniem od pioruna. o ile wyjęte zostały wnętrz­ ności niezwłoczl1 ~~ po śmierci zwier zęcia i niema oznak rozkładu (zielone zabarwienie narządów wcwnętrznych lub ścian jam ciała). § 24. Za n iezdatną do spożycia należy ' uznać całą sztukę .z wyjątkiem tłuszczu, jeżeli zostaną stw~erdzone: . 1) włośnie w wypadkach wymienionych w załączniku Nr, 10 dz, I, pkt. l, 2) szkodliwe dla ludzi wągry w wY'Padkach wymienionych w załączniku Nr, 11 dz, I, pkt. 1 i 2 i załączniku Nr, 12 dz, I, pkt. 1 i 2, , 3) cewy (torebki) Mieschera, gdy mięśnie wskutek tego są wodniste lub szaro zabarw~one, § 25. Za niezdatne do spożycia należy uznać tylko zmienione narz<l,dy i części, jeżeli zostaną stwierdzone: 1) zaraza płucna, 2) pryszczyca, 3) gruźlica - w wypadkach wymien~onych w załączniku Nr, 7 dz, I, pkt. 2, 4) pomór lub zaraza świń w wypadkach wym;'enionych w załączniku Nr. 8 dz. I, pkt. 2 i 3, 519 5) różyca świń w v.rypadkach wymienionych w załącz niku Nr. 9 dz, I, pkt. 2 - 4, 6) tężec, ó ile cała sztuka nie zostanie uznana za niezd atną do spożycia ,( § 23 pkt. 12), 7) promi'e nica lub włókniaki , 8) pasorzyty zwierzęce (motylice, tasiemce, oblice. cewy Miescher a, b~blowce i t, Po' pasorzyiy bezpo średnio nieszkodliwe dla zdrowi'a , ludzkiego) gdy ilość pasorzytów uniemożliwia ich zupełne ilsunięci'e z narządu, w przeciwnym zaś razie należy z najwięk szą sta ranno ścią powycinać miejsca chorobowo zmienione lub zawierające pasorzyty, a resztę narządu uzn ać za zdatną do sp ożycia, 9) rany, stłuczen~a, przekrwienia ur;azowe, zła­ mania k ośc i, o ile nie st wierdzają zmian wskazują­ cych na p :>socznicę lub ropnicę j a zwierzę przed ubojem ni'e okazywało zaburzef1 w ogólnym stanie zdrowia, \ 10) krwawe lub wodniste nacieki, złogi wapiennę i barwiko'w e w poszczególnych częściach ciała, 11) zanik poszczególnych narządów, 12} zewnętrzny rozkład gnilny albo , opleśnie­ nie mięsa . lub narządu , jak również po·w ierz chowne zllinieczyszczenie wysiGka mi zap alnemi, ropą lub posoką, daj ącemi się ła t wo usunąć, 13}zatrucie ś,rodkami leczniczemi lub odkaża­ jącemi (ż ołądek, jelita, miejsca za.s trzyków, wątroba, nerki, wymiona). . 14) otorhioneogniska ropne lub posokowate, o ile przed ubojem nie zauważono z abUJrzeń . w ogólnym stllinie zdrowia, po uboju zaś nie stwierdzono zmian wskazujących na posoczn ic ę lub ropnicę, 15) zanieczyszczęnie krwi lub płuc treścią żo­ łądkową albo wodą p r.zy parzeniu świń ' lub · inne podobne zanieczyszczenia, 16) nadmuchanie, o ile nie z'o stanie udo'w odnione, że uskutec zniono je przy pomocy przyrządów mechanicz!lych, 17) choroby lub zmiany w poszczególnych narządach i mięsie niewymie.nione powyżej w pkt. 1 16, o ile przed uhojem nie zauważono zaburzeń w ogólnym stanie z,d rowia, po uboju zaś niema zmian, wzbudzających podejrzenie o pos ocznicę lub ' ropnicę. W razie stwierdzenia zarazy płucnej (pkt. 1. §-u niniejszego) mię s o, o ile zostanie uznane .za zdatne do spożycia, może być dopuszczone do obrotu dopiero po zupełnem ostudzeniu, w razie zaś stwierdzenia prysz czycy (pkt. 2 §-u niniejszego) - głowa, ję­ zyk, przełyk, żołądek, jelita, dolne części kończyn wra-z ze skÓlrąaż do stawu pęcinowego u zwierzą,t chorych mo gą być dopuszczone do obrotu po oparzeniu we wrzącej wodzie pod na;dzorem lekarza weteryąa' ryjnego, , § 26. Do spożycia dla ludzi należy uznać ' za niezdatne zwierzęta po-rod~one w martwym stanie lub wogóle niepowdzo-ne (wyporki) oraz wydnki uszu, wycinki ,odby:tu, części płciowe, u świń z·aś również woreczek pępkowy, § 27. Za warunkowo zdatne do spożycia należy uznać: a. tłuszcz w wypadkach wymienionych w § 24 r,ozporządzenia n.iniejszego, • h. poszczególne ćwierci mięsa w wypadkach ~rtiźlicy, wymienionych w ,załączniku Nr. 7 dz. II, pkt. 2, c. całą sztukę po wyłączeniu części uznanych na: podstawie § 25 'rozporządzenia niniejszego za niezdatne do sp życ ia, jeżeli zostaną stwierdzone: 1) gruźlica _w wypadkach wymienionych w załączniku Nr. 7, dz. II, pkt. 1, 2) za'r aza lub pomór świń w wypadkach wymienionych w załączrriku Nr. 8 dz. II, 3) ró żyća świń w wypadkach wymienionych w załączniku Nr. 9 dz. II, 4) szkodliwe . dla zdrowia ludzkiego wągry w wypadkach wymieni,onych w załączniku Nr. 11 dz. II, pkt. 2 i w załączniku Nr. 12 dz. II, pkt. 2, 5) wło śnie u świń w wypadkach w ymienionych w załąc'zniku Nr. 10 dz. II, pkt. 1, d.c ałą sztukę zwierzęcia (wraz z narządami rwewnętrznemi) : 1) rpoddaneg'o ubojowi wjednem pomies'Zczeniu wspólnie ze zwierzętami dotkniętemi wągli­ kiem lub no,sacizną, przy użyciu tych samych narzędzi, albo gdy zwierzęta zostały poddane ubojowi przez osoby mjęte przedtem przy ubo ju zwle.rząt chorych na wąglik lub nosaci z nę, a nie poddane oczyszczeniu i odkażeniu, 2) za wierającą według wyniku badania bakte,rjologicznego (§ 21) drobnoustl"'Oje rozkładu i t. p. (załącznik Nr. 5 § 7, pkt. 3), a: nie za- • truwacze mięsa i nie drobnoustroje podejITzane o zatruwacze mięsa. § 28. ty uznać: Za mniej wartościowe do spożycia nale- a.całą sztukę zwierzęcia rpo wyłączeniu c zęś ci, które zostały uznane za niezdatne do spożycia (§ 25) lub za: warunkowo zdatne (§ 27). jeżeli zo's taną stwierdzone: 1) gruźlIca w wypadkach wymienionych w za.J łq'Cl2:nl:ku Nr. 7 dz. III; pkt. 1, 2) zupełM wychudzenie bez w1docznej cho'roby, 3) niedojrzałość cieląt, 4) nie~up ełn e wykrwawienie, s,zczegól.nie zwierzĄt poddanych ubojowi z konieczno ści oraz w nagłych wy:pa,dkach śmie~ci, spowo,d owanej rozbiciem ,c zaszki, złamaniem kręgów, upływem krwi, jak również zastrzeleniem, uduszeniem lub inne mi uszk,o dzeniami mechanic znemi, o ile nie z o-staną stwierdzone zmiany, wyma ga j ące uznania mięsa lub jego częśCi za niez,d atne (§§ 23 - 26) lub za: warunkowo zdatne do spożycia (§ 27) . . 5) ,c ewy (torebki) Mieschera lub zł'ogi wapienne, gdy mięso nie jest wodni's te lub zbyt szaro zabarwione, 6) w nieznacznym stopniu:
5. a)żółtaczka,
6. h)wodnica,
7. e)zapach lub smak moczowy, płciowy, rybny, tranowy lub spowodowany środka­ mi odkaża'jącemi lub leczniczemi, o ile na podstawie przepisów § 23 pkt. 16 r'O'zpo- , Nr. 32. Dziennik Ustaw. Poz. 305. 520 rz ądzenia niniejszego cała sztuka nie zostanie uznana za niezdatną do spożycia; b. poszczególne części mięsa: 1) ćwierci w wypadkach gruźlicy, wymieniony.ch w z ałącwiku Nr~ 7 dz. m , pkt. 2, 2) czę ś ci mięsa nadmuchane zapomocą przyrządów mechanicznych, 3) próbki pobierane -z mięsa: w celu sporządze­ nia preparatów do badania co do włośni. § 29. Mięso zwie'I'zą't jednokopyŁowych ocenia się tylko jako zdatne lub niezdatne do spożycia. V. Znakowanie mięsa. § 30. Lekarz weterynaryjny, jak ,równieź aglą­ dacz, winien mięso oznakować natychmiast po ustaleniu wyniku urzędoweg,o badania. W razie żądania przez posiadacza sprawdzenia wyniku badania, uskute cznionego pr.zez oglądacza lub w razie po nownego badania przez państwo'wego lekarza weterynaryjnego, ,oglądacz lub leka'tZ wete~ rynaryjny winien postępować stosownie do przepisów §§ 15 - 17 rozporządzenia Ministra RoLnictwa z dnia 31 grudnia 1928 r. (Dz. U. R. P. Nr. 3, poz. 31) i oznakowan ie mię§ia odroczyć a-ż ·do ostatecznego ustalenia wyniku badania. Oznakowania narządów i części mięsa, uznanych za niezdatne do spożycia (§§ 23 - 26), mOŻ1la zan iechać, jeżeli ich natychmiastowe nieszkodliwe usunięcie jest zapewnione. Oznakowanie należy zmienić, jeżeli w drodze nad zoru (§ 29 r,ozporządzenia M'i nistra Rolnictwa z dnia 31 grudnia: 1928 r. - Dz. U. R. P. Nr. 3, poz. 31) wynik badania 'w stanie zmieniony. 8 31. Lekarz weterynaryjny łub oglą.dac.ż winien dokonać -oznakowania mię-sa osobiście. Wrzeiniach pubiicznych i wywozowych znakowanie może być wykonywane pr.zez inną do tego upowaŹ'DiOl­ 'Clą osobę, jednakże pod dozorem i odpowiedzialno.; ścią lekarza weterynaryj nego. W rzeźniach publicznych, w których bada.oie zwierząt rzeźnych i mięsa wykonywa kilku leka.r1!Y weteryna'r yjnych, każdy lekarz weterynaryjny, opróez oznakowania mięsa pieczęciami, wymienionemi w § 33 i 34 rozporządzenia niniejszego, winien znakować mięso dodatkowo swoją o-ddzielną pieczątką,­ zawierającą numer, wyznaczony dla danego lekarza weterynaryjnego. § 32. Znakowanie wykonywa sięzą.pomocą odciskania na mięsie pieczęci farbą niebieską nieszkodliwą i trwałą lub też zapomocą wypalania pi~­ częci. Brzegi i napisy pieczęc~ muszą być wyraźne i ostro wyciśnię1te. § 33. Pieczęcie do znakowania mięsa winny zawierać nazwę obwodu urzędowego, badania, jeżeli zaś w obwodzie urzędowe badanie wykonywa wyłącznie lekarz wete,r ynaryjny, to pieczęć winna ponadto .z'awierać napis: "lek. wet.". Pieczęcią, zawierającą nazwisko lekarza weterynaryjnego, miejsce jego zamieszkania i dodatek ,Jek. wet." , winni znakować mięso lekarze weterynaryjni, wykonywaiący: i Dżłennik . Usta., Poz. Nr. 32. 1) badanie mięsa w wypadkaeh nienależących do zakresu działania oglądacz.a, 2) sprawdzenie wyniku badania na żądanie posiadacza, . 3) ponowne badanie mięsa na żądanie po. siadacza, 4) sprawdzani~ badania mięsa w drodze pań­ stwowego nadzoru. Zaapatrzenie się w pieczęcie, wymienione w ustępie poprzednim, należy do lekarza weterynaJl'yjneg1o. 305. 521 3} mostku, 4) wewnętrznej stronie uda, 5) zewnętrznej stronie uda, c. u świń na: 1) głowie, 2) szyi, 3) łopatce, 4) grzbiecie, 5) brzuchu, 6) wewnętrznej stronie uda, 7) zewnętrznej stronie uda, d. u owiec i kóz na: 1) szyi, 2) łopatce, 3) glfz biecie, 4) wewnętrznej stronie uda, 5) zewnętrznej stronie uda. § 34. Kształ,t pieczęci do znakowania mięsa ustala się jak następuje: a. do znakowania mięsa bydła rogatego, świń, owiec i kóz: . ~) do znakowania mięsa zdatnego koło Q średnicy 4 cm (załc... :znik Nr. 13 wzór Nr. 1), § 36. Obok pieczęci przepisanych dla mięsa 2) do znakowania mięsa mniej wartościowe­ zdatnego, mniej wartoś ciowego i warunkowo zdatnego - koło o średnicy 4 cm, umieszczone go, przy znakowaniu świń n a leży umieścić osobne wew ną trz prostokątnego równobocznego pieczęcie w k <;z l a łcie podłużnego prostokąt n ego czw oroboku (załącznik n r. 13 wzór Nr. 2), czwopoboku z napisem: "wolne od włośni" (załącz­ 3) do z.nakowania mięsa warunkowo zdatne- nik Nr. 13 wzór Nr. 7) . / U cieląt, młodocianego ' bydła rogatego , ,owiec go - równoboczny prostokątny czworobok o dłu g o ś ci bacznicy 4 cm (załącżnik Nr. 13 i kaz, z których-według miejscowych zwyczajównie zdejmuje się zaraz przy uboju skór, oznakowanie wzór Nr. 3), 4) do znakowania ~ięsa niezdatnego - równo- mięsa zdaŁne ~o do spożycia można ograniczyć do b ocz :1y trój k ąt o długośc.i baczniey 5 cm mo's tku, uda i jamy brzusznej obok torebki tłuszczo­ we; nerek . (załącznik Nr. 13 wzór Nr. 4), Na życzenie posja,d acza organa urzędowego ba,.. b. do znakowania mięsa zwierząt je.dńokepy­ dania winny zaopatrzyć mięso w wię.kszą ilość towych: 1) do znakowania mięsa zdatnego - C2WOCO- pieczęci. bok prostokątny o długośCi bocznic 2 x. 5 cm § 37. Minister Rolnictwa może zezwolić: z dodatkowym wyraźny m napi.sem. we .. 1) na zmianę iloś ci r'ieczęci, nakładanych na wna trz czworob o-ku: "koń" lub "OSIoł" lub "ml~ł" lub "osłomuł" (załą<;z'ilik Nr. 13 każdĄ sztukę (§§ 35 i 36) , w zÓr Nr. 5) , 2) na znakowanie mięsa w inny sposób lub rn2) do z:1ak owa nia mięsa rtiezdatńego ~ równQ- nemi pie<: zęciami niż przepis a,ne w §§ 31 - 34 i 36 boczny trójkąt o długcŚGi boczm,=y 5 cm roz'port~dzeIiia ,n iniejszego, jak również na zaopatryz cłc.'lclat k ow y m wyraźnym napisem wtWfiĄtrz wania mięsa w świadectwa (§ 40) inne niż usŁano­ tr ój', ~, to. : "koń " lub I,osioł" lub "muł" lu b wione W załączniku Nr. 14 do rozpoIrządzenia ni"osłomu ł " (załącznik Nr. 13 wźór Nr. 6), niejszego. c. do zna k ow Rinia mięsa wieprzowego uznanego za v.· ol,ne od w ło ś ni - pro.sŁo,kąŁny czworob()k VI. Dalsze postępowanie z mięsem po urzędowem o dłu g o śc i bocznic 1,5 cm x 6 cm (załącznik Nr. 13 badaniu oraz warunki dopuszczenia do obrotu mięsa • IJlniej wartościowego i warunkowo zdatnego. wzór Nr. 7). § 35. W odbitki pieczęci każdą połowę sz t uk i z wierzęcia stępującyc h miejscach : należy zaopatrzyć A. przynajmniej w na- a. u b ydła rogatego i zwierząt jednok(j)pytowych na: 1) szyi, 2) łopatce, 3) przedramieniu, 4) grzbiecie w okolicy nerek, 5) wewnętrznej ,s tronie uda, 6) zewn ę tr zne j stronie uda, 7) g łowie i na języku, b. u cieląt na: 1) łopatce lub przedramieniu, 2) to-r abce tłuszczowej ,n,e,rek lub grzbiecie, Mięso zdatne do spożycia. § 38. Mięso uznane za zdatne do spożycia i (),i!:nllkewane jako takie jest dopuszczone do obrotu. 8 39. Jeżeli w miejscu uboju mięso zOlltało zbadane i oznakowane tylko przez oglą­ dacza, to po wprowadzeniu (wwiezieniu) go do miejscowo' ści, posiadających rzeźnie publiczne, w któ ryoh urzędowe badanie wykopywa wyłącznie lekarz weterynaryjny, może być na zarz ą dz enie właściwej władzy państwowej lub samorządowej poddane ponawne1HU 'urzędowemu badaniu przez le k arza wetery.naryj nego. Do wykonywania tego badania mogą być wyznaczone osobne miejsca. urzędowo 'l ," 522 Dziennik Ustaw. Poz. 305. Na pokrycie kosztów związanych z przeprowa'd zeniem ponownego urzędowe g o badania władze samorz ą dowe mogą pobierać opłaty, któnł nie powinny być jednak wyższe od opłat, pobieranych w rzeźni publicznej miejscowości, do której mię ~ o :yprowadzon o, na rokrycie kosztów urzędowego badani a, przewidzialnych 'VI § 19 rozp o rząd z eni a Ministra Rolnictwa z dnia 31 grudnia 1928 r. (Dz. U, R. P. Nr. 3, poz, 31)., § 4 ~. Mięso wpl'lowa dza ne (wwożone) do innej m!i;ej s cowości musi być zaopa trzone w świadectwo stwierdzające, że uznane zostalo za zdatne do spo- r życia, o ile zaś chodzi o mięso św iIl, że jest również wolne od włośni. Świadectwo winno być wystawione przez organ urzędowego badania wedbg wzoru zawartego w załączniku Nr. 14 do rozporządzenia niniejszego. Za w)'lStawienie powyższego świadE:clwa nie wolno pobierać żadnej opłaty poza opłatą przewidzianą na pokrycie wydatków związanycn z przeprowadzeniem urzędowego badania. . § 41. Władze wymienione w § 39 ust. 1 rozporządzen ia niniejszego mo g ą z aTZądzić sprawdzanie świa,dectw wymienionych w § 40 rozporzą dz enia niniejsze,go, jak również sprawdzan ie oznak'o wan1.a mięsa. .. W miejscowościach, w których zla prowadzone sprawdzanie stosownie do l!J.S,tęp,u poprzedniego, obrót mięsem niezaop a trzonem znakami tego sprawdzania jest zakazany. . Za wykonywanie czynnoscI, wymienionych W paragraHe niniejszym, nie mogą być pohierane opłaty od posiadaczy mięsa. zostało B. Mięso mniej wartościowe oraz warunki wpuszczenia go do obrotu. § 42. Mięso uznaJne i oznakowane jako mniej wartościowe winno być pozostawione aż do czasu ', .sprzedaIŹy pod .nadzorem miejscowej władzy gminnej. Nr. 32. Wzór uchwały władzy gminnej w sprawie sposobu u r z ą dzenia i prowadze nia taniej jatki zawiera załącz:ni k Nr. 15 do rozpo rz ą dzenia niniejszego. . W gminach niep o s iadają c ych tanich jatek miejscowa władza gminna winna w k ażdym poszczególnym wypadku wyz naczać miejsce i czas do sprzedaży .p od jej nadzorem mięsa uznanego za mniej wartościowe. § 44. Gminy mnie jsze mo g ą urządzać jedną wspólną tanią j a tkę, winny jednak przeprowadzać ścisłą kontro l ę , aby mięso mniej wartościowe przy przewoże.niu (przenoszeniu) nie dos t ało się do obrotu. § 45, W gminach, które mają własną tanią (§ 43) lub j a t kę wspó l n ą z innemi gminami (§ 44) s przedaż mi ęs a mnie j wa rto ś ciowego może odbyw.ać się tylko w tych jatkach. jatkę § 46. Gminy, ni e posia dające tanich jatek, mogą przekazywać mięso mniej wartościowe do sprzedaży w innej gm inie, posi adającej tanią jatkę, za uprzedniem zezwoleniem tej ostatniej gminy, § 47. W tanie j jatce (§ 43 ust. 1 i §§ 44 i 46), jak ró wnież w innem mie jscu sprzedaży mięsa mniej wart ości owego (§ 43 usL 3) nale ży ' um i eścić tablicę z wyra ź nym napisem, w skazu j ącym powód uznania mięsa za mniej wartościowe,,iik również cenę mięsa. § 48. Koszty połączone z urządzeniem i prowadzeniem taniej jatki, ja k rów,nież ze sprzedażą mięsa mniej wartościowego w innych miejscach sprzedaży, wyznaczonych przez właściwą władzę gminną (§ 43 ust. 3). należą do kosztów związanych z przeprowadzeniem urzędowego badania' zwierząt rzeźnych i mięsa, Na pokrycie tych kosztów gminy mogą pobierać osobne opłaty od posiadaczy mięsa mniej wartoś'ci owego. Uchwały w tym przedmiocie wymagają zatwierdzenia wład zy nadzorczej. Sumy, uzyskane ze sprzedaży mięsa mniej wattościowego, winny być po potrąceniu kosztów, wymie ni onych w ustępie 1 niniejszego paragrafu, wypła­ cone posiadaczowi mięsa. Mięsa uznanegO' za mniej wartościowe nie wolno oddawać rzeźnikom, masarzom lub osobom hanC. Mięso warunkowo zdatne oraz warunki wpuszczenia dlującym mięsem. Mięso takie może jednak być go do obrotu. oddane posiadaczowi do spożycia we właJsnem gO:SpO'darstwie domowemz wyjątkiem gO'spodarstw rzeźni- § 49. Mięso uzna:ne .i oznakowane jako waków, masarzy i osób handluj ących mięsem. runkowo zdatne winno być tymczas·owo zajęte i do Więzieniom, ,s chroniskom i przytułkom, zakłaczasu przeprowadzenia zahiegów, mających na celu dom wychowawczym i innym za,kładom dohroczyn- jego unieszkodliwienie, trzymane w zamknięt:iu. ności publicznej miejsc'o wa władza gminna może za Unieszkodliwianie mięsa warunkowo zdatnego odbyzgodą władzy nadzorczej zezwolić na nabywanie wać się winno pod ścisłym nadzorem organów urzę­ mięsa mniej wartościO'wegO' pod warunkiem, że w zadowegO' badania lub innych funkcjonarjuszów gminy kładach tych będzie ściśle rejestrowana i kontrolow sposób określony w załączniku Nr. 16 do rozpowana ilość nahytego mięsa .i sposób jegO' zużycia. rządzenia niniejszego. § 43. Gminy miejskie z ' ludnością pona'd dziesięć tysięcy oraz gminy utrzymujące własne rzeźnie obowiązane są posiadać urządzenia dO' sprzedaży mięsa mniej wartośćiow'ego (tanie jatki). Inne gminy mogą urządza'ć tanie jatki. Na zewnętrznej stronie takiej jatki musi być umieszczona w widocznem , miejscu tabHca (l; napi.!sem: "Tania jatka", Przy rzeźnia'ch publicznych winny żnaj­ do unieszkodliwiania mięsa warunkowo zdatnego. Do czasu zaprowadzenia takich urządzeń oraz w miejscowościach, w ktorych niema rzeźni publicznych miejscowawł'adza gminna wyznaczy w każdym poszczególnym wypadku na ten cel miejsce i 'określi warunki, pod któremi unie- § 50. dować się urządzenia szkodliwienie ma być pod nadzorem władzy przeprowadzone. W razie niemożności wykonania przepisanych zabiegów, mających na celu unieszkodliwienie, mię­ so należy uznać i oznakować jaKo niezdatne do spożycia i postępować z niem stosownie do przepisów zawartych w §§ 52 - 54 rozporządzenia niniejszego. § 51. Mięso warunkowo zdatne po pr'zeprowadzeniu zabiegów, wymienionyc h w § 49 rozporzą­ dzenia niniejsze go, i po skontrolowaniu wyniku tYC!l zabiegów należy uznii. ć za mniej wa rt ościowe i poddać ograniczeniom, przewidzianym w §§ 42-48 rozporz ą dzenia niniejszego z wyjątkiem wypadku wymienionego w pkt. 5 załącznika Nr. 16 ro zporz ą dzenia niniejszego, w którym mięso po zmia nie oznak owama może być jako zd atne dopuszczone do obrotu. Postanowienia ust ępu 3-go § 48 rozporzą d ze­ nia niniejszego mają analogiczne zastos·o wanie. D. Mięso niezdatne do spożycia. § 52. Mięso uznane za niezdatn e do spożyci a winno być natyc hmias t zajęte i pozostawione w zamknięciu aż do czasu jego nieszkodliwego usunięcia . Niezdatne nar ządy i mn-ie;;;ze cz ęści mięsa Wlllny być natychm ias t nieszkodliwi e ,usunięte pod nadz orem organów urzędowego Ladan:ia. , W rzeźni publicznej nal eży um i e ści ć szczelne, pozostaj ące w zam kn ięciu zbiorniki, do których przez otwory, uniemożliwia j ące wyjmowa nie zawarŁo,ś ci, winny być składane mniejsze cz~ści i narządy niezdCl!tne do spożycia . Zbiorniki te należy pod dozorem możliwie CZęSlto opróżniać .i ich zawartość nieszkodliwie usuwać. § 53. Nieszkodliwe usuwanie mięsa, uznanego za niezdatne do spożycia, przeprowadza się stosownie do zas'a d ustalonych w załąc zniku Nr. 17 do rozporz ądzenia niniejszego oraz w § 54 tegoż rozporządzenia. § 54. Mięso uznane za niezdatne do spożycia, lecz: 1) nie zawier a jące pasorzytów, szkodliwych dla ludzi lub zwierząt, 2) nie pochod żące ze zwier zą t dotkniętych zaraźliwą 523 . Dziennik Ustaw. Poz. 305. Nr. 32. chorobą, podlegającą obowiązkowi zgła­ szama może być nieszkodliwie usun ię te przez skarmienie go zwierzętami, zna j dującemi się w ogrodach zoologicznych lub innych zak łada ch publicznyc h, utrzymywanych przez Pal'lstwo, samorządy i ,i nne instytucje publiczne do celów oświatowych lub naukowych. Nieszkodliwe usunięcie w sposób przewidziany w ustępie poprzednim może na stąpić jedynie za uprzedniem zezwoleniem v~ojewody (K,omisarza Rzą­ du m. st. Warszawy), ,wydanem pod vvarunkiem, że mięso zostanie instytucji publicznej odstąpione bezpłatnie i skarmione zwie1rzętami pod sta łym nadzolem władzy. Koszty zastosowania wspomnianego sposobu nieszkodliwego usuwania obciążają instytu- cję public~ną, której mięso odstąpiono w celu skarmienia zwierzętami. VII. Rejestrowanie i zestawianie wyników urzędo­ wego badania zwierząt rzeźnych i mięsa. A. Dzienniki badania. § 55. Og lądacze, us tanowieni jako organa urz ędoweg o badania , jak również ich zastępcy, winni prow adzić dz-iel1nik urzędo,wego badania zwierząt rzeźnych i mięsa we,dług wzoru zawartego w załącz­ niku Nr. 19 do rozporządzenia niniejszego. O glądac z, ustanowiony jako organ urzędo­ wego badania w da nym obwodzie, prowadzi dla tego obwo du dziennik badania, do rejestracji ,zaś badań wykonywanych zastępczo w innych obwodach pro~ wadzi osobne dzi~nniki. Do dziennik a badania oglądacz winien zapisywać niezwłocznie każ de zwier zę zgłoszon e do uboju, bez względu na to, czy o glą dacz ocenił samodzielnie zwierzę lub mięso. czy też przeka zał je, w wypadkach nienależących do jego zakresu dz iałania, wła­ ściwemu lekarzowi weterynaryjnemu do badania. § 56. Lekarze weterynaryjni i ich za s tępcy: 1) ust?,nowieni jako organa urzędowego badania dla danego obwodu badania, 2) wykonywający urzędowe badania w wypadkach nie należących do zakresu dz.iałania ogląJacza,­ winni prowa dzić dziennik urzędowe go badania.... zwierząt rzeźnych i mi~sa według wz'oru zawartego w załączniku Nr. 20 do rozporządzenia niniejszego i zapisywać w nim każdy wypadek badania niezwłocznie po zakoń czeniu badan ia. Lekarze weterynaryjni, ustanowieni jako organa urzędowe g o badania dla danego obwodu i wykonywaj ący oprócz tego zastępczo cz y nności badania w inn ym obwodzie lub badanie w wypadkach nienale żących do zakresu działania oglądaczy, winni prowadzić osobny dzie,rruik ur 7.ę doM"ego badania dla własne go obwodu l osobny dziennik dla wszystkich innych badań. § 57. W rzeźniach public znych i wywozowych, w których codziennie zapisywana jest liczba i gatunek zwierząt doprowadzo.n ych do uboju z oznaczeniem nazwisk posiadaczy, wojewoda (Komisarz Rządu m. st. Warszawy) mo·ż e zezwolić na prowadzenie uproszczonego dziennika badania. W uproszczonym dzienniku badania zapisywanie może być ograniczone d.o : 1) wypadków zakazu uboju zwierzęcia lub zakwestjonowania po uboju sztuki lub jej części, 2) wypadków uznania za niezdatne do spoży­ cia narządów z jednego i tego samego powodu, jeżeli narządy te pochodzą ze zwierząt jednego gatunku i na leżą do jednego posiadacza. Narządy takie mogą być zarejestrowane w dzienniku pod jednym numerem porządkowym (sumarycznie). U proszczony dziennik badania winien być z końcem każdego miesiąca zamknięty. W dzienniku tym Wl:1Da biĆ tJo!iana licŁbn każd,ego gatunku z' wierząt, doprowadzonych w danym miesiącu do uboju. I NT. 32. § 58. W rz,einlach p@Hc~Jlych i WywQzowy.cb, w których badanie zwie.rząt rzeźnych i m~<~a wykonywa kilku lekarzy weterynaryjnych, wojewoda {Kwmisarz Rządu m,. st. Warszawy) m.oż,e z·ez'WoUć na prowadzenie jednego wspólnego dz·i ennika. bada'nia pod odpowiedzialnością lekarza wete:r ynaryjnego, będącego kierown.ikiem rzeźni . W wypadku tym w dzienniku badania musi być uw:idoczniony numer, jaki - stosownie do ustępu ostatniego § 31 rozporządzenia ni niejszego jest wyznaczony dl'a pieczę­ ci lekarza weterynaryjaego, który dokonał .odnoś'Oe­ g,o badania. .B. RejesłrJlcja zwierząt poddenych urzędowemu badaniu. § 59. Organa urzędowego badania i ich z:aj;~pcy winni sporządz ać na podstawie dziennika badania wykazy kwartalne poddanych u'rzędowemu badaniu zwierząt według wzoru zawarteg·o w załączniku Nr. 21 do rozporządzenia niniejszeg.o (karŁa pocztowa) i przesyłać je do Ministerstwa Rolnictwa w q';asie do 10 kwietRia, 10 lipca, 10 paździer­ nika i 10 stycznia. § 60. Przy wypełnianiu poszczególnych rubryk wyka'zu kwa.r talnego (§ 59) należy przestrzeg,ać na.stępujących zasad: 1) oglądacz, jak również lekarz weterynaryjny, 'Siporządza wykaz z tego obwodu, dla którego zo'Stał wyznae~ony j.a ko organ urzędowego badania, 2) oglądacz zapisuje do wykazu wszystkie ~w:i,erzęta urzędowo przez siebie badane, bez wzglę­ du na to, czy badanie zostalo prz.e z niego z.akończo­ ne, czy t.eż odstąpiane właściwemu lekarz·owi wete. ryn3Jryjnemu, 3) lekarz weterynaryjny, do-konywający badania w wypadkach nienależących do zakresu .działa­ n.ia 'Oglądacza, nie zapisuje do wyk a Z'll zwierząt 9.d~tąpionych mu przez oglądacza do ba.dania, 4) wykazy uhoju w rzeźni, w której prowadz:p0"1 jest jeden wspólny dziennik, wysylśtkierow.nik rzeźni, " 5) ·oglądacz, jak również lekarz wete.ryn'Ślryjny, wykonywający urzędowe badanie zwierząt -rzeźnyćh i mięsa w zaJ&tępstw:i,e właściwego 6r.g a'n u b.~dania, wysyła osobne wykazy dotyczące każdego obwodu, "H którym zastępczo wykol'lywał hadallie. C. Rocznę zc§l.I~wieni, w~ó:w "ad~ią. Na poclsł:a'wie dziennika ha.dąJnia O'g·ląą.ą.­ cze i ich zastępcy sporządzają roczne zestaW'ie'm.a, wyr;tików urzędowęgo ba·danj·a zwjgrzi!t r,z.eź:nych i mięs:a według wzoru zawadego W zą.ł.ąJ:zniku Nr. 22 do rozpo.rządzenia niniejszego, a lekarze weterynaryjni według wzorów zawartych w załączJ;li­ kach Nr. 23 1 24 do ·wzporządzenia n~nieiszego. Zesta wienia: te winny być wysyłane do włą.­ ściwego powiatowego lekarza weteryna;ryjnego, najpóźniej do 15 stycznia każdego roku. W r.zeźniach, w których prow·adZ!ony jest 'Wspólny dziennik urzędowego badania, wykazy sporządza: i wysyła kierowflik rzeźni. §61. 1$ lutego każdego roku prz es łane do MinisŁ e'rstw.a Rolnictwa wraz ze spisem obwodów badania z podaniem lic.zby z_ałącz·onych wykazów z każdego obwo~u.. Nieprawidłowo sporządzone wykazy winny być organom urzędoweg,o ba-dania zwrócone do bez.zwłoc.znego uiupełnienia, Zesia wienia prawidłowo sporządzone" winny być wysłane w terminie określo­ nym w ustępie poprzednim, zestaw ienia zaś nieprawi.dłowosporządzon_e lub bra:kujące winny być po ich uzupełnieniu lub uzyskaniu w j~knajkrótszym .czasie wy:sł.ane. Lekarz weterynaryjny i o glądacz wpi<suzestawiell tylko te wypadki, w których dokon.a li ba_d ania po uboju i oznakowali mięso. Poz<a tem przY sporządzaniu zestawień winny być przestrzeg.a·ne następujące zasady: 1) 'W wypadkach uznania całej sz tuki za niezdatną do spożycia lub całej sztuki oprócz tłu szczu nie wypełnia się ruhryk dotyczących poszczególnych narządów i części mięsa; 2) w wypadkach uznania za niezdatne do spożycia wszystkich narządów jamy piersio'w ej i wszystkich na,rządów jamy brzusznej nie wypełnia się rubryk, dotyczących poszczególnych narządów, zawartych w tych jamach; 3) głowę i język należy zapisywać w każdym wypadku oS0bilO; 4) narządy i części mięsa, dla których wzór zestawienia nie przewiduje osobnych rubryk, należy zapi.sywać w rubryce "inne narządy i części" z podaniem ich przybliżo nej wagi w całych kilogramach; mni.ei niż połowy narz ądów nie uwzględnia się w zestawieniach, jak również nie należy uwzględniać części mięsa o wadze poniże.; 1 kg; 5) rubryka "jelit,a" winna być wypełniona chocia_żby zos4tło t).znane za niezdatn~ tylko jelito cienkię lub tyłko jelito grube, jak również rubryka "pIu.., .ca" - cho,ciaj;by tylko jedno płuco (prawe lub lew,
8. e)~ostdo m:;n.ą.ne za nięzdatne; 6) mięso lub części, uznane za niezdatne, wą.­ nmkowo zdatne lub mniej wartościowe z powodu kilku różnvch schorz.eń, zlpisuje się tylko w rubryce dotyczącej' tego schorzenia, które przeważa. ją do § 6.3. § 64. Część składową rozporządzenia niniej- stanowją załączniki na< stępujące: Załącznik Nr. 1. Oznaki zdrowia rzeźnych. sze.g o Załącznik Nr. 2. Sposób zwierząt urzędowego badan.ia: przed uhojem. Załącznik Nr. 3. Oznak» stanu normalnego mię­ sa i na.rządów. Załącznik Nr. 4. Sposób urzędo<wego badania po uboju. Załącznik Nr. 5. Bakterjologiczne badanie ~ięsa. Załącznik Nr. 6. Bad.anie co do włośni. Załą~znik Nr. 7. OGena . ruięsazwierząt tkniętych g,uźlicą. Załącznik Nr. 8, Ocena mięsa śwjń d.oiknię­ . tych pomo.rem lub zarazą świń. § ,6 2. Przesłane ze:stawięnia (§ 61) winny by~ Z.ałą~znik Nr. 9. Ocena mięsa świń dotknję­ pod względem fachowym sprawdzone i najpóźJJ~j ~ tnh róiy.c4- aQ- Nr. 32. Dziennik Ustaw. Poz. 305. Załącznik Nr. 10. Ocena mięsa zwierzą t dotkniętych wło~n>i cą. Załącznik Nr . 11. Ocena m ięsa swm, owiec ci kóz, zawierającyc h wągry szkodliwe dla ludzi (cy- sticercus cellulosae). Załącznik Nr. 12. Ocena mięsa bydł a rogatego, zawieraj ąc<!g o wągry szko dliwe dla ludzi (cysticereus inermis). Załąc z nik Nr. 13. Wzory pieczęc i do znakowania mięsa krajo wego. Załącznik Nr. 14. Świadectwo . Za'łączni.k Nr. 15. WZÓlr uchwały o urządzeniu miejsc do sprzedaży mięs a mn iej wartościowego (taniej jatki). Załąc z nik Nr. 16. Uniesz kodliwianie mięsa wa runkowo zdatnego. Załącznik Nr. 17. Nieszkod1iwe usuwanie mię­ sa uznanego za niezdatne do spożycia. Załącznik Nr. 18. Oczyszczanie i odkażanie. Załącznik Nr. 19. Dziennik urzędowe g o badania zwierząt rze ź nych ~ mięsa pro wadzony przez o.glądac z·a . Załącznik Nr. 20. Dziennik urzędowego b a d.':1.!ll~a zwierząt rzeźny ch i m ięsa prowadzony przez le- karza weterynaryjne go. Załącznik Nr. 21. W ykaz kwartalny zwierząt poddanych urzędowemu badaniu. Załącznik Nr. 22. Zestawienie wyników urzę­ dowego badania zwierząt rzeźnych i mięsa, do k onanego .przez oglądac z y. Załącznik Nr. 23. Zestawienie wyników urzę­ dowego bada nia zwierz ąt rze źnyc h i mięsa, doko nanego przez lekarzy weterynaryjnych, doty czące mię­ sa niezclat.nego. Załącznik Nr. 24. Zestawienie wynik ów urzę­ dowego badania zwierz ą t rzeźny ch i mięs a, dok onan.eg,~ przez le.ka,r zy w eterynar yjnych, dotyczące mię­ sa wanlJnk.owo zdatnego i mniej wartości owe go. § 65. Rozporz ą dzenie .n iniejsze wchodzi w ży­ p;ie :z dniem ogłoszenia. Minister Rolnictwa: K . Niezabytowski MiJ:tils.ter Sp1"aw ,Wewnętrznych: Sławoj Składkowski Załącznik Nr. 1 do rozp. Min. Roln. z dni a 29 stycznia 1929 r. (poz. 305). Oznaki zdrowia zwierząt rze źnych. t. Stan odżywienia. Z wierzęta przeznaczone na uhój są zwykle dohrze od żyw ione . Zły stan odżywienia Wlskazuje zwykle na ist ni enie choroby; je.dnakieuwzględnić należy, że przy niedostatecznem karmieniu, nadmiernem prz ec iąż eniu zwierzęcia praj::.ą, duż.ej wydajno ści mle ka , j:ako też w czasie roz~ woju i w starości nawet zupełni e zdrowe zwierzęta zwykle .nJe są tłuste. 2. Wyglą.d z.ewnętrzny • . Zwierzęta zdrowe mają wzrok pog'oc1ny, są żwawe i zw raca ją u wagę na <ltoezenie. Zdrowe bydło rogate trzyma głowę prosto, stoi cówno i pny lekkim a~yku usuwa ,si ę na bok. Leżą- ce zdr owe zwierzę przy lekkim dotyku ws.taje na.. t ychmiast, o 'i,l e n ie jest wskutek prac y pdemęcz<? ne, i zwykle wygina grzbiet (przeciąga się). Stare, cielne, zdrożone lub t uczne zwie1rzęta są mniej żwa­ we od zW1ierząt młodych, wypoczę tyc h, ni etucznych. Zdrowe owce trzymają głowę pr,os.to, strzygą u szami i ni ełatwo dają się chwytać. Kozy s ą zwykle żwawsz e od owiec, podchodzą do zbliżających się osó b, są jedna k każdej chwili przygoto\o\'ane do uc iec zk i. Zdrowe świnie poru sza j ą s,ię, mruc ząc i wącha­ j ąc , mają przytem głowę pochyloną na dół i ogoo skręcony. 3. Powierzchnia ciała. Z wierzę ta zdrowe pos i adają pr zev\"ażni e skórę lu źną, ł atw o prz esuwalną, d ającą s i ę uj ąć w fałdy, znikaj ąc e szybko. U świń skóra pr zyl ega ściśle. Włos z wierząt zdrowych jest mniej lub więcej gładk i i p ołyskujący. Run o owiec jest zwarte. Zewnętrz­ na ciepłota ciała zwie r ząt jest równomierna na Cał ej po wie rzchni skóry, Końce uszu, dolne części koń­ czyn, końce rogów i śluza 'vvica u by d ła rogatego, j.ak ró wnie ż tar cza ryj owa u św irl są zwykl e zimne i w:ił ... gotne. 4. Narządy t rawienia. Zwierzęta zdrowe ma.ją prawie zawsze ch ę ć do jedzenia i c h ę t nie chwytają p odaną k ar m ę , jeżeli nie są zupełnie na'sycOQ.e, U nakarmionego z wierzęoia d o łki gło dowe, szcze.gillIrie lewy, są prawie z upełnie wypełnione , u zwien:ęC:,@ zaś głodnego-zapadnię·te . Kał dorosłe g o bydlę. r.oga.- te go jest przy p aszy suchej grubo papkowaty i wydziela si ę w plackach barwy brunatn o-zi~lonkowatej, pr zy paszy soczyste j-cienko papkowaty lub płynny. Kał cieląt jest więcej żółty i grubo-p-apkowaty. Kał świń jest walc owaty lub papkowaty, glinistv, szarY lub szaro-żółty, Ka ł owiec i kóz jest c z.a rniawy, zl>i.. ty, k sz tałtu bobkowatego. 5. Srom, pochwa, wymiona. U zwierząt zdro wych wargi sromowe przyle g ają do siebie. Bł6n a śluzowa sro mu jes t blado-różowa. Przed porodem lub wkrótce po porodzie wa rgi s rom Owe są nabr zmiałe i b łona śluzowa sromu jest silnie zaczer .. wieniona. Na krótko przed porodem zauważa się ślu z owaty wypływ. Po porodzie wypływ lPoże być przez pe wien czas żółtawy, g ęs ty i z~wierać na-o wet cienkie p asma krwi. Wymiona zwierząt ' m!ecznych w dotyk u są rów nomiernie miękko z,iar~iste, uniemlec znych - m iękk ie i wiotkie . 6. Narządy oddechowe. Zwierzęta zdro1 we oddych a ją spoko jnie bez wysiłku. I1o.Ść oddechów w yn osi na m inu tę: u bydła ,r o gateg o około 10 - 30, u świń ok oł o 10 - 20, u owiec i kóz oko ło 10 - ?O. W s kutek podnie cenia , transportu , podczas upą1u, 'po wy czerpującym ru chu ,ilo ść oddechów może sję zn aczn ie podnie ś ć, oddychanie przytem nie je ~t ję­ dnak utrudnione, O'twory nosa nie są zbyt WZSZef.z9ne, skrzydełka zaś nosa poruszaj ą si ę tylko nieznacznie. Zdrowe zwierzęta w krótkim czasie powrac a ją do Ilormalnej liczby oddechów. Kaszel u zdrowych zwierz ąt zwykle nie występu j e, a zwierzę, przypad kow:o pobudzone do kaszlu, ka szle silnie i głośno . 7. Wewnętrzną ciepłotę 'zwierzęcia usta'la się za.pomocą urzę<liQwo sprawdzO<n.ego · dępł0miena i 526 D:de!1ilik Ustaw. Poz. 305. (termometru) . t. zw. ciepłomierza maksymalnego. Ciepłota zdrowego zwierzęca.a wynosi: u koni u bydła roga,t ego' u cieląt, owiec i kóz u swm . 37,5 - 38,S"C 37,S - 39.s"C 39,0 ~ 40,SoC 38,5 - 40,O°C. Jeżeli ciepłota zwierzęcia je,s t wyższa lub niż­ sza, to przyp1,1szczać należy, że zwierzę jest chore i wymaga jaknajdokładniejszego zbadania. Załącznik Nr. 2 do rozp. Min. Roln. z dnia 29 stycznia 1929 r. (poz. 305). Sposób urzędowego badania przed ubojem. § 1. Po stwierdzeniu gatu.nku li stanu odżywienia weterynaryjny (oglądacz), uwzglę­ dniając oznaki z·drowia z'wierzęcia (załącznik Nr. I), winien naprzód dokonać ogólnych oględzin zwie- u bydła rog.atego, owiec i kóz, jak rówmez niepra- , widło wa barwa i spoistość kału wskazują na choroby narządów trawienia hlb inne ogólne zahurzenia. Należy dokładnie zbadać odbyt i ogon w celu stwierdzenia, czy niema ro zwolnienia ' lub czy w kale nie znajdują się skrzepy krwi, strzępy błony śluz0'Yej, 'r opa i t. p. § 4. Przy badaniu narządów oddechowych lekarz weterynaryjny (oglądac'Z) winien mieć na uwadze, że przyśpie'szone lub utrudnl{)ine oddychanie przy znacz~ nem rozszerzeniu noz'd rzy, silnem poruszaniu skrzydełek ' nosowych i ostro uwidaczniających się ruchach słabizny, a także wypływ z nosa, kaszel, zwła­ szcza głuchy i stłumiony, bo1esny lub chrapl'i wy wskazują na schorzenie płuc lub inne poważniejsze chof'Oiby. § 5. zwierzęcia lekarz ~zęda. W razie podejrza.nych 'o bjawów należy stwierdzić, czy chodzi o ch o robę zaraźliwą , podleg ającą obowiązkow.izgłaszan ia, czy też o zaburzenie w ogólnym stanie zdrowia. Należy przytem zwracać uwagę, że poważnie chore zwie;rzęta zwieszają głowę i uszy, są ociężałe, zdr. adzają niepokój, trzęsą się, wzrok mają zamglony i są obojętne na otoczenie; postawa i chód takichzw[crząt 'są zwykle chwiejne. W razie zauważenia wyżej wymienionych objawów należy zmierzyć wewnętrzną ciepłotę ciała, ma·jąc na względzie, że nawet hardzo ciężko chore zwierzęta w niek,tórych wypadkach mo· gą wykazywać ciepło.fę niższą od normalnej. W razie zauważenia nieprawl.dłowych ruchów (kulawi~na i t. ,p.), należy zbadać dokładnie racice, kości i stawy. § 2, W lOlku badania powierzchni ciała u wszystkich 'zwierząt,z wyjątkiem świń, na,leży stwierdzić, czy skóra jest elrustyczna, przesuwalna, czy daje się ła·two ująć w f·ałdy i czy fałdy zaraz się wygładzają. Następnie należy się upewnić, czy na skórze niema wy- . ,rzutów, 'Owrzodzeń lub nin, zwłaszcza przenikają­ cych -do kości, sta'wów i wewnętr~nY'ch jam ciała oraz c'z y z 'ow,rzodzeń lub ran nie wydziela się ropny lub posokowaty wyS[ęk. Dalej należy ,stwierdzić barwę spojówek, błoin śluz'Owych jamy gębowej, nosa, odbytu i st0mu. Zaharwienieczerwone lub żółte wskazuje na poważ­ nie,jszą chorobę; przekrwienia i wybroczyny na wągHk, posocznicę i ropnicę; blade za barw:ienie oaniedokrwistość lub inne poważniejsze choroby przewlekłe. § 3, Przy badaniu narzą·dó'W trawienia należyzwra­ czy i w jaki sposób zwierzę przyjmuje ka·rmę. Sucha, gorąca śluzawica u bydła rogatego lub suchy, gorący ryj u świń, silnie wypełniony brzuch. brak ruchów ŻwB.tcza i brak przeżuwania ea:ć uwagę, Nr. 32. Cuchnący, ropny lub posokowaty wypływ z pochwy lub z doJne go kąta szpary sromowej wskazuje na choroby macicy. Należy jednak mieć ,n a uwadze, że wypływ z po'c hwy może mieć również miejsce u zwierząt zdrowych (załącznik Nr. 1 pkt. 5). Na wypływ z pochwy wskazywać może również zabrudzenie o,g ona. § 6. P'r zy badaniu posz'c zególnych gatunków zwie- rząt należy zbadać ze szczególną uwagą te narządy, w których najwięcej uwidocznione są objawy chorób właściwych tym zwierzętom. Przeoczenła przy badaniu przed ubojem chorób zwierzęcia połąc'zonych z zaburzeniem w ogólnym strunie zdrpwia i podwyżs zoną ciepłotą ciała, w szczególnosci zaś przy schorzeniach nrurządów rodnych, przewodu pokarmowego, stawów, kości, racic i pępowiny moga, spowodować niebezp.ieczne zachorowaDia ludzi, któr zy spożyli mięso z takiego zwierzęcia, zwłaszcza, że u z,Wlierząt dotkniętych takiemi chorobami niekiedy po uboju nie zauważa się żadnych zmian lub tylko nieznaczne. § 7. Przy badaniu bydła rogatego należy zwracać na następujące objawy:
9. a)gorące obrzęki w ró:bnych miej1s·c ach powierzchni ciała - przy ciężkich chorobach zaraźliwych, a mianowicie przy wągliku, szelestnicy, zarazie dziczyzny i bydła rogatego i t. p.;
10. b)zimne, ciastowate obrzęki na podgardlu ' połączone z dusznością - przy przenikaniu obcych ciał z żołądka do jamy piersiowej;
11. c)kulawiznę - przy pryszczycy, schorzeniach kości, stawów i racic; kulawizna wymaga w k'ażdym wypadku dokładnego zbadania racic;
12. d)ślinienie lub mlaskanie, pęcherze lub wrzody na błonie śluzowej jamy gębowej - :Rrzy pryszczycy i księgosuszu; - szczególną uwagę """r Dziennik Ustaw. Poz. 305. Nr. 32. ej twarde guzki w języku lub twarde · obrzmienie całego języka albo szczęki - przy promienicy;
13. f)wypływ z nosa i silne łzawienie przy księgosuszu, a także przy złośliwym katarze głowy, przy którym występuje zwykłe zmętnieni e rogówki oka; .
14. g)przyśpieszony i utrudniony oddech, krótki, bolesny i przytłumio ny kaszel - przy. gruźlicy i zarazie płucnej j
15. h)wypływ ropny lub posohowaty ze sromu i pochwy z obrz~kiem i za czerwienieniem błon śluzowych przy schorzeniach macicy; i ) pęcherzyki lub ~ m3 łe płask i2 wrzodziki na zewnętrznych narządach płciowych przy otręcie;
16. j)pęcherzyki na strzykach wymion - przy pryszczycy ; niebo>lesne guzy lub stwardnienia jednej lub więcej ćwiartek wymienia z powiększeniem gruczołów chłonnych wymienia - przy gruźlicy ; g orące obrzmienia jedne.j lub więcej ćwi ar tek wymienia, p ołą­ czone z zaburzeniem w ogólnym sŁanie zdrowia - przy c iężk ich i niehezpiecznych schorzeniach wymienia. / § 8.
17. a)plamy barwy lI'ównomiernie ciemno-czerwonej, blednące pod nacisk ie m palca, na skórze sz)"i, uszu, brzucha i wewnętrznej powierzchni ud, rozszerzające się na c.ałą powierzchnię ciała przy różycy;
18. b)ostro ogranic7:one krop k owate lub większe zaczerwienienia, nie znikające li nie bledną­ ce pod naciskiem palca, na głowie, g,rzbiecie, zewnętrznej stronie kończyn, a niekiedy i na ca le j powierzchni ciała - przy pomorze lub zarazie świń; ,
19. c)plamy okrągł e lub cz w orokątne lIla różnych miejscach powierzch:liciała - przy pokrzywce;
20. d)głośne kwiczenie w razie spędzenia, ostrożny chód, kulawizna, krwawier:le z radc przy pryszczycy;
21. e)obrzmienie gardła i gruczołów podszczęko­ wych - przy wągliku;
22. f)obrzmienie całej głowy, uszu, SZyl, łopa­ tek - przy posocznicy - ropnicy w następstw. ie ran kąsanych; gj obrzmienie stawów - przy gruźlicy lub' chronicznej posiaci zarazy świń. § 11. Przy badaniu owiec należy :.: w~aClać szczególną na na stępujące objawy: aj wybroczyny na błonach śluzowych, gorące 0b rz ęki pod skórą przy wągliku;
23. b)wyrzuty na skórze w miejscach pokrytych weł ną, połączone z silnem sw ędzeniem, wyp.adaniem we łny kłaczkami, miejscami krótsza lub wytarta wełna - przy świe,rzbie;
24. c)wyrzuty lub brunatno-czarne strupy na czę­ ściach skóry, mniej pokrytych wełną, łza­ wienie, wypływ z nosa, ociężałość - przy ospie owczej;
25. d)zimne, niebolesn e, cia;stowate obrzęki pod szyją, blado ść błon śluzowych - przy przewlekłych chorobach spowodowanych pI"Zez różnego rodzaju pasorzytY,j
26. e)kulawizna - p r zy pryszczycy.. uwagę Przy badaniu koni należy zwracać szczególną uwagę na następujące objawy:
27. a)wypływ z nosa lub twarde powiększenie gruczołów podszczękowych, wrzody lub blizny na błonach śluzowych nosa, jak również w.rzody na skórze przy nosaciźnie;
28. b)wyrżuty na skórze połączone z silnem swę­ dzeniem - przy świerzbie;
29. c)gorące obrzmienia stawów, ścięgie.n i kopyt . lub głębokie cuchnące rany połączone z zaburzeniem w ogólnym stanie zdrowia posoc·z nicy i ropnicy. 527 przy § 9. Przy badaniu c.ieląt należy zwtracać szczególną na następujące objawy:
30. a)obwisłość pępka, zawartoś ć w nim ropy lub posoki, obrzęki stawów połączone z kulawizną i ogólnem zaburzeniem w sŁanie zdro~ wia - przy posoc znicy, ropnicy w następ­ stwie schorzeń pępowiny;
31. b)wciągnięcie brzucha, zanieczyszczenie ogona kałem , płynny cuchnący ka'ł barwy szarej, niekiedy z domieszką krwi w połącze­ niu z ogólnem zaburzeniem w stanie zdro.wia - przy schorzeniach przewodu pokarmowego, zapale,niu otrzewnej i 'i nnych chorobach, . powodujących niezdatność mięsa do spożycia. uwagę § 10. Świnie przy c, ięższysch za·c horzeniach nie zwraC:lją uwagi na otoczenie , zagrzebują się w ściółkę i mają ogon opuszczony. Przy szczegółowem badaniu należy zw;acać uwagę na następujące objawy: § 12. Przy badaniu kóz należy zwracać uwagę na te same objawy jak przy bada;niu u owiec (§ 11); świerzb i ospa u kóz nie należą do chorób podlegających obówiązkowi zgłoszenia. Załącznik Nr. 3 do rozp. Min. Roln. z dnia 29 stycznia 1929 r. (poz. 305). Oznaki stanu normalnego mięsa i narządów. 1. Krew, wyciekająca z ra.ny przy uboju, jest czerwona, płynie lekko i krzepnie w krótkim czas·i e w postaci t. zw. placka krwistego. Krzepnięciu świe że j krwi można zap ob iec zapomocą mieszania jej lub dodania odpowiednich środków chemicznych. 2. Płuca kurczą się już przy wyjmowaniu z klatki piersiowej. Powierzchnia płuc jest gładka ~ lśnią- I 528 Nt. 32. Dziennik Ustaw. Poz. 305. ca, barwy żółtawo-czer~onej, pr z e c hodzą cej n a.stę p­ ,n ie w ciemno-czerw o ną. Na pifze kr oju płu c wystę ­ puje z oskrzeli czerw onawa piana. Spoistość płu c zdrowych jest mię k ko elastyczna. Ka wałk i (wycink,
32. i)płuc zdrowych, wrzucone do w ody, pływa j ą na powierzchni. 3. Osierdzie zawiera nieznac zną iIQŚĆ czystego, czerwonawego, bezwonneg o p łynu . P owier zctmia wewnętrzna i zewn ę trzna o~ie r dzia, jak również p owierzchnia serca jest gł a dka i l ś niąca . Barwa mięś ­ nia sercowego jes t czerwono-brunatna , spois toś ć, sźczególnie lewej komory sercowe,j z·,varta. Ro w ki setcowe są wypełnione białą lub ż ółtaw ą t kank ą tłuszcz ową. 4. Wątroba ma powierz c hn~ę gład k ą, l śnią cą, barwę jasno-brunatn ą. Po wyj ęciu z ja my br zuszn ej barwa wątroby ciemniej e. Spoisto ś ć wątrob y jest nieco eI.astyczn:,a. Wą t rO'b a zwierząt tłustych, a niekiedy także i wysoko -c iężarnych, jest ż ółtawo - bru- _ l1atria, spoost oś ć z aś j ędrna. Na powierzchni wątr o­ by świni poszczególne :6razik i uwi dac zniają s ię wy- skowym i u sta:-s zych krów b:::rwa tłuszczu jest zwyk le żółta. Z wie r zę ta wychudzone mają tłuszcz ciągliwy, wilgot ny lub galaretow aty, a mięśnie wo'd niste, wiotkie, z w i ędł e . Zwi er zę ta chude, chociażby miały tylko znik omą il ość Husz c Ztł , to jednak mają tłuszcz j ę drny , nie cią g li wy i nie galaretowaty, a mięśnie jędrne i elast yczne. 11. Kości mają g rubą, tW<l!rdą, szaro-białą lub sza ro-żółtą war st wę ko r o w ą, szpik kostny }est jędr­ ny bar wy c zysto biał e j lub c ze rwonawo-żółtej. 12. Gruczoły ch!onne m ają barwę żółtawo-sza­ rą lub szaro-niebies k aw ą, są ję drne, a na przekroju są c zy się z nich szar awy, nie co mę tny płyn. Gruczoły c h łonne mi ęśn i są c ok olvł'i ek jędrniejsze oG. gruc z oł ów chł o nnyc h narz ądów wewnętrznych. Gruczoły chł on ne p łt:c i krezki sta rszych zwierząt są często cza rna wo zaha,r wione. Zewnętrzna warstwa rt>iektór ych g ru czo łów c hłonnych, zwł.aszcza gruczołów c hłonnyc h narządó w tra w i~ n ia , j e,~,t nawet u zupeł­ nie zdrowy ch zwierząt czerwonawo zabarwiona. raźnie. 5. Powierzchnia żołą dka i jeli t jes t gła dka, lśniąc a, o barwie szarej lub niebieskawo-szarej. Bł o­ na śluzowa jest ślis k a, podobna do aksamit u, o ba rwie szarej lub sz a r o - ż ó łte j. 6. Barwa śledziony jest : u buhajów i w o łów tucznych - czel'w on o-br unatna , u krów więcej szaro-niebieskawa, u d ela t czerwono -niebi.eskawa lub fto1etowa, u owiec i ' k óz - c;~ e~'w on o-b run a tn a, u świń czerwona. Po wyję ciu z jamy br zusznej barwa śledziony Is tolp niowo ciemnieje. Spolst0Ść ś l ed z i o­ ny jest : u buha jów i w ołó w tuc znych - j ędrn a, u krów, ,a t akż e 11 ei e l ąt i św iń - wiotka, u owie c i kóz - elas,tyczna. 7. Nerki są jędrn e , gł adki e , l śn ią ce, o barwie czerwono-bruna tnej . U świń t ucznych, u b ydła r ogatego i owiec nerki nie ki e dy są z mętniał e o barwie źółtawo-brun 3Jt nej. . 8. Pow i'e'rzchnia macicy jest gł a dka, l śniąca o aarwie szaro-białej lub szaro-czerw one j. Barwa błony śluzowej jest żó łta'w a lub czerwono-szara . Na błonie śluzowejl z~y kle zmarszczonej , u bydła r ogatego, owi~c ,i kóz z najduj ą się br odawk owate guzk i, z których wczasie c iąży r ozwi jają się guzy macic zne. U owiec i kóz guzy t e są pła sk ie i mają lejkowa- te wklęsłośd. 9. Opłuena i otrzewna są przeZJroczyste, gład­ kie/ półysk u;ące. 10. Mięśnie, tkank a tłuszczowa i t kanka łą czna U zwierzą,t dobrze wykrwawi onych nie z, awi erają prawie wcale krwi. Bttrwa: mięśni jest: u młode g o bydła rogat ego ł u wołów blado-czerwona, u buhaj ów i krów ciemnoczerwona, u cieląt jasno lub szaro-cze'r wona, 'li u ovrlec' zywo czerw ona, 11 św'iń czerwona lub szaro-czerwona. Mięso zwierząt star szyc h jest zwykle óiemnie~sze nii mię s o zwierz ąt młodyc h . Tkanka tłus z czowa: owiec i kó z jest b i ała i jędr­ ńa. Saało świń jest biał e, mi ę kkie, s ł o nina z aś i1iała, drobnoziarnista, j ędrn a. Tkanka tłuszczowa bydła rogatego jest bi ała iub ż ółt a, lekk o czerw ona wa, twarda, 'n a powierzchni zaś za zwyczaj pofał do­ 'Wlllna (falłsta), a nawet gronkowata. W czasie pastwl.i- ao Załącznik Nr. 4 rozp. Min. Roln. z dnia 29 stycznia 1929 r. (poz. 305). Sposób urzędowego badania po uboju. § 1. Lekarz weterynaryjny i 'oglądacz winńi by~ zaop a tne.ni w czys te zawsze płaszcze} jak również . co na jmniej w dwa czyste, >nadające Się do badania no ż e . N o ż e za nie czys zczone wskutek nacinania chorob owo zmienio nyc h narz ą dów mogą być utywane do da lszego badanja jedynie po uprzedniem i należy­ tern ich oczys zczen iu, w razie zaś 'p otrzeby, W Szczególno ś ci w wypadkach zaraź liwych chorób, ró;wnież i odkażeniu przez wygotowanie w 2% rozczynie sody. § 2. Po stwierdzeniu stanu odżywienia zwierzęcia: należy na przód u ka ż de j sztuki zbadać: 1) kr ew, zw rac ając uwagę ,na jej barwę, śto­ p i eń s krz e pnięcia i na obce domieszki (treść ż o łądka i t. p.); 2) skórę, Z\vła s zcza jej wew,nętrzną powierzchnię, z,w ta'caj ą c uwa g ę na wypełnienie naczyń krw i on o śnych, wybroczyny, wysięki i rany. Na s tępnie należy przeprowadzić dalsze \Szczegółowe badania, przestrzeg,ając ściśle kolejności wskazanej w przepisach § 3 niniejszego załącznika, § 3. Ba danie bydła rogatego: 1) przy badaniu głowy wykrawa się głębokiem nacięciem poprzecznem język tak głęho,ko, aby cał­ kowi cie uwidocznić błonę śluzową jamy gębowej i gar dła ora'z pozaga rdzielowe gruczoły chłonne, i nacina s ię pozagar dzielowe gruczoły chłonne oraz g,ruczoły chło nn e podszczęk o we , uważając na' ogniska gruźlicze. Pęcherze i owrzodzenia aa błonie śluzo- Nr, 32. DzieDdik U.tAw . Poz. 305. we; warg, dz,iąseł i języka wskazują tj·a .pryszczycę lub księ gos u sz ; twarde guzki w języku hm twardy obrz ęk c ałeg b ję zyka , jak równiez zgrubienie kości szczęk owyc h - na ptomienicę . Nast~pnie należ y mięśł'rie żuchwowe naciąć głę­ bokiem ró wnoległem cię ci em do szczęki dol,nej, uważając na w ągr y ; co do wąg r0w nale ż y zha,dać również ję zyk, nac inają c go t yl ko w razie u z. as~dnionego podejrzenia; 2) przy badaniu płuc należy po stwierdzeniu barwy i poły s ku zwracać uwagę przedewszysikiem na zrosty i naloty, następnie należy płuca dokładnie omaca ć, zwracając uwagę na spo is,tość , ,s twardał9'llia , ogniska zapalne, ropne i posokowate oraz na pasorzyty (bąblowce i t. p .). Uważać przytem należy, że przy niedos tat eczne m wykrwawieniu zwykle jedne płuco jes.t ró w,nomiernie czerwone, a zaczerwienienie tylko poszczególnyc h pł atk ów płuc wskazuje na przedostanie się krw i do p łuc przy wykonaniu u boj'u. Następnie na le ży przeciąć głęboko w klerunku podłużnym lewe i prJ. we gruczoły chło, Il!ne oskrzelowe oraz przednie i tylne g ruczoły śródpiers,iowe, uwatając przede wszystkiem na ogniska gruźlicze. Wreszcie należy, poc ząwszy od dolnego tylnego brzegu, wykonać cięcia w ka żdem płucu w poprzecznym kierunku, zwrac a j ą c uw ag ę na robaki płucne (obl1ce), a w korleu wykonać głębokIe cięcie przez środek płuc w kierunku poprzecZ nym, w celu sprawdzenia, czy podczas uboju nie pr ze dostała się do płuc zawartość' żołądka; 3) pr zy badaniu serca należy przeciąć osierdzie, uwa żają c pr zytcm na ilość 1 wygl ąd płynu osierdzio wego, ria Zr osty oS'l erdzia z sel'cem łub z przylegaj ącem i nar ządami . Serce należy przeciąć w spo..; sób podany w § 19 p. 4 rozpor zą dz enia n~niejszego, zwra, cając uwa g ę na wypełnienie krwią komór ser'c&wych i spoisto ś ć oraz barwę mi ęśnia sercdwego, Ha wybroczyny wskazujące na po socznicę (topriicę),. tak również na nowotwory (mięsaki) i obec ność wągtEiw na: p'o wierzchni i na pcrzeci ęda ch mięśnia setcmvego