Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Kodeks zobowiązań

.~ ~ NI 1>\ K It RZECZYPOSPOLlrrEJ POLSKTFJJ NQ 82.

28 października Rok 1933.

T R E Ś ć:

ROZPORZĄDZENIA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ:

Poz.:

598-z dnia 27 października 1933 r. Kodeks zobowiązań 599-z dnia 27 października 1933 r. Przepisy wprowadzające kodeks zobowiązań 600-z dnia 27 października 1"933 r. Kodeks handlowy 601-z dnia 27 października 193'3 r. Przepisy wprowadzające kodeks handlowy 602-z dnia 27 października 1933 r. Prawo o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnośćią.

603- z dnia 27 października 1933 r. w sprawie zmiany Kodeksu Postępowania Cywilnego 604-z dnia 27 października 1933 r. o nadzwyczajnych komisjach rozjemczych do załatwiania zatargów zbiorowych pomiędzy pracodawcami a pracownikami w przemyśle i handlu .

598.

ROZPORZĄDZENIE PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ z dnia 27 października 193;3 r.

KODEKS ZOBOWIĄZAŃ.

Na podstawie art. 44 ust. 6 Konstytucji i ustawy z dnia 25 marca 1933 r. o upoważnieniu Prezydenta Rzeczypospolitej do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy (Dz. U. R. P. Nr. 29, poz. 249) postan.awiam 00 następuje:

TYTUL I. źRóDŁA, ISTOTA I RODZAJE ZOBOWIĄZAfl.

1449 1493 1498 1517 1521 1534 1535 niezależnych od si,e bie równych części, ilu}est dłuż­ ników albo wierzycieli.

§ 2Świadczenie jest podzielne, jeżeli może

być spełnione częściowo bez zmiany istoty i wartości.

Art. 4Spółdłużnicy. zobowiązani do świad­

czenia ni,~podzielnego, odpowiadają za wykonanie zobowiązania. jak dłużnicy solidarni.

Art. 5§ 1. Jeżeli iest kilku wierzycieli, każdy

z nich może żądać wykon,ania wbo,wiązania niepodzielnego.

§ 2W razie zgłoszenia sprzeciwu chociażby

przez jednego wierzyciela dłużnik obowiązany jest .świadczyć wszystkim wierzycielom łącznie, albo złożyć p'rzedmiot świadczenia do depozytu sądo­ wego. _

Art. 1Zobowiązani.a powstają z oświadczeń

woli oraz z czynów i innych zdarzeń, z któremi usta- '

Art. 6§ 1. Żaden z wierzycieli. uprawnionych

wa łączy powstanie zobowiązania. do świadczenia niepodzielnego. nie może bez zgody

Art. 2§ 1. Istota zobowiązania polega na tem, spółwierzycieli zwolnić dłużnika z długu ani zmienić

zobowiązania pierwotnego lub przyjąć innego świad­ że dłużnik obowiązany jest wobec wierzyciela do czenia. świadczenia.

§ 2Zwłoka dłużnika oraz przerwanie lub za§ 2. Treścią świadczenia może być danie,czywieszenie

biegu przedawnienia w stosunku do jednienie, nieczynienie, zaprzestanie lub znoszenie. nego z wien;ycieli, uprawnionych do świadczenia niepodzielnego. ma skutek względem wszystkich

DZIAŁ I.

wierzycieli.

Zobowiązania podzielne i niepodzielne.

Art. 7§ 1. Dłużnik, który wykonał zobowią­

Art. 3§ 1. Jeżeli jest kilku dłużników albo zanie niepodzielne. może żądać od spółdłużników

wierzycieli, a świadc z enie jest podzielne, wówcz.as zwrotu wartości świadczenia w części, jaka na każ· zarówno dług jak i wi.erzytelność dzielą się na tyle dego z nich przypada.

1450 Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598.

§ 2Wierzycie}" który otrzymał świadczenie

niepodzielne, jest odpowiedzialny w stosunku do spółwierzycieli w częściach, które na nich przypadają.

§ 3Domniemywa się, że części są równe

DZIAŁ II.

Zobowiązania solidarne.

Rozdział I.

Przepisy ogólne.

Art. 8§ 1. Jeżeli dług jest solidarny, każdy

z dłużników odpowiada za całość długu, a wierzyciel może dochodzić całości lub części długu bd wszystkich dłużników łącznie, od kilku lub od każdego zosobna.

§ 2Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela

wszyscy spółdłużnicy pozostają zobowiązani.

§ 3Zaspokojenie wierzyciela prze.z jednego

z spółdłużników zwalnia wszystkich dłużników.

Art 9§ 1. Jeżeli wierzytelność jest solidarna, każdy z wierzycieli może żądać zapłaty całej

wierzytelności, a zaspokojenie jednego umarza dług względem wszystkich wierzyciel.i.

§ 2Dłużnik może uiścić dług, według swe~o

wyboru, któremukolwiek z wierzycieli solidarnych, dopóki jeden z nich nie wytoczy przeciwko niemu powództwa.

Art. 10

Zobowiązanie może być solidarne, chociażby każdy z dłużników zobowiązany był w sposób odmienny, albo chociażby wspólny dłużnik zobowiązany był w sposób odmienny wobec każdego z wierzycieli.

Art. 11Solidarności, czy to

wierzycieli, nie domniemywa się. dłużników, czy

Art. 12§ 1. Jeżeli kilka osób zaciągnęło zoboprzez umowę, dotyczącą ich wspólnego

przedsiębiorstwa lub ich wspól.nej własności. odpowiadają solidarnie, chyba że umówiono się inaczej.

§ 2Dłużnicy, zobowiązani do świadczenia podzielnego. odpowiadają . w braku odmiennej umowy

za jego spełnienie solidarni.e. jeżeli wzajemn-e świad,­ czenie wierzyciela jest niepodzielne. wiązanie R o z d z i a ł II.

Solidarność dłużników.

Art. 13§ 1. Czyny i zaniecha.nia jednego z dłuż­

ników solidarnych nie mogą po g orszyć polożenia prawnego spółdłużników ani wz g lędem wierzyciela. ani w stosunkach między dłużnikami.

§ 2W szcze gó lności, zwłoka jednego z dłuż·

ników soI.idarnych, jak również uznanie dł,u gu przez które gokolwiek z nich ,uie ma skutku względem pozostałych.

Art. 14Jeżeli z.obowiązanie solidarne stał·o się

niewykonalnem skutkiem ol<olicznosci, za które jedim z dłużników solidarnych odpowiada, spółdłużni­ cy nie są zwolnieni od obow iąz ku zapłaty wartości świadczenia, lecz nie odpowiadają za szkodę.

Art. 15Przerwanie lub zawieszenie · biegu

przedawnienia w stosunku do jednego z dłużników solidarnych nie ma skutku względem pozosbłych.

Art. 16§ 1. Zrzeczenie się solidarności przez

wierzyciela wz ględem jednego z dłużników solidarnych lub zwolnienie go z długu nie ma skutku wzglę­ dem pozostałych dłużników.

§ 2Odnowienie, dokonane między wierzycielem

a jednym z dłużników solidarnych, zwalnia pozostałych, chyba.b y wi,e rzyciel zastrzegł, iż zachowuje przeciwko nim swe prawa.

§ 3Zwłoka wierzyciela względem jednego

;z, dłużników solidarnych ma skutek również wzglę­ dem pozostałych.

Art. 17§ 1. Dłużnik solidarny może bronić się

zarzutami, które służą mu osobiście wobec wierzyciela, oraz temi, które ze wzgl,ędu na sposób powstania lub treść zobowiązania są wspólne wszystkim dłużnikom.

§ 2Wyrok, zapadły na korzyść jednego z dłuz­

ników solidarnych, ' zwalnia spółdłużników, jeżeli uwzględnia zarzuty, które są im wszystkim wspólne.

Art. 18§ 1. Dłużnik solidarny, który dokonał

zapłaty, ma prawo żądać od spółdłużników zwrotu w częściach, jakie na nich przypadają, a w razie wątpliwości w częściach równych.

§ 2Jeżeli dług był zaciągnięty na rzecz jednego tylko lub kilku dłużników solidarnych, dłużnicy

ci odpowiadają względem pozostałych za cały dług.

§ 3Część dłużnika nie wypłacalnego rbzkłada

się mi ę dzy pozostałych oraz tego, który zapłaty dokonał.

R o z d z i a ł III.

Solidarność wierzycieli.

Art. 19Z włoka dłużnika oraz przerwanie lub

zawieszenie biegu przedawnienia w stosunku do jednego z wierzycieli solidarnych ma skutek względem wszystkich wierzycieli.

Art. 20§ 1. Wierzyciel solidarny nie może bez

zgody spółwierzycieli zmienić zobowiązania pierwotnego ani przyjąć innego świadczenia.

§2Zwolnienie z dłu.~ u przez jednego z wierzycieli solidarnych zwalnia dłużnika jedynie co do czę­

ści tego wierzyciela.

Art. 21Wierzyciel solidarny, który otrzymał

zapłatę, jest odpowiedzialny wobec spółwierzycieli w częściach, jakie na nich przypadają, a w razie wąt­ pliwości - w częściach równych.

DZIAŁ III .

Zobowiązania przemienne.

Art. 22§ 1. Jeżeli dłużnik winien spełnić albo

jedno, albo drugie świadcz.enie, wybór należy do niego, chybaby był zastrzeżony dla wierzyciela.

§ 2Ani dłużnik, ani wierzyciel nie może wybrać części jednego i części drugiego świadczenia

Art. 23

§ 1. Wybór uważa się za dokonany, gdy strona, uprawniona do wyboru, zawiadomi o nim drugą stronę, jak również gdy uprawniony do wybo- Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598. ru dłużnik świadczenie spełni. albo uprawniony do wyboru wierzyciel jednego ze świadczeń zażąda.

§ 2Dokonanego wyboru nie można zmienić bez

zgody drugiej strony. czenia woli wywiera brak zdolności do działań prawnych lub jej ograniczenie, oraz o tern, w jaki sposób mogą składać oświadczenia woli osoby prawne.

Art. 24Jeżeli wierzyciel ma prawo wyboru

i nie korzysh z niego w czasie właściwym. dłużnik może wyznaczyć wierzycielowi odpowiedni termin do wykonania wyboru, a po bezskutecznym upływie tego terminu może zwolnić się od zobowiązania przez spełnienie iednego ze świadczeń. prawnych.

Art. 25

Jeżeli prawo wyboru służy kilku osobom, które nie mogą złożyć zgodnego oświadczenia, wyboru dokona sąd na żądanie jednej z nich. . niać według

Art. 26

§ 1. Jeżeli wyhór 1"\ależy do dłużnika, a jedno z przyrzeczonych ś,wiadczeft spełnione być nie może, chociażby skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiada, zobowiązanie ogranicza się do świadczenia, które może być spełnione. § 2, Jeżeli żadne ze świadcz.eń nie może być spełnione, a niemożliwość chociażby jednego z nich jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiada, dłużnik obowiązany jest uiścić wartość świadczenia, którego spełnienie stało się niemożli­ wem na ostatku.

Art. 27

Jeżeli wybór służy wierzycielowi, a jedno ze świadczeń nie może być spełnione wskutek oko\,iczności, za które dłużnik odpowiada, na miejsce tego świadczenia wchodzi odszkodowanie.

Art. 28Przepisy działu niniejszego stosuje się

także w przypadku, gdy zobowiązanie przemienne obejmuje więcej niż dwa świadczenia.

TYTUŁ II.

POWSTANIE ZOBOWIĄZAŃ.

DZIAŁ I.

Oświadczenie woli.

Rozdział I.

Oświadczenie woli w ogólności.

Art. 33Nieważne jest oświadczenie woli

ujawniające, ze względu na okoliczności, w których zł-ożone zostało, brak zamiaru wy,wołania skutków

Art. 34§ 1. Nieważne jest oświadczenie woli

złożone drugiej osobie. za iej zgodą. dla pozoru.

§ 2Gdy pod takiem o~wiadczeniem woli ukrywa się rzeczywista czynność pr.awna, należy ją ocejej natury

Art. 35§ 1. Pozorność oświadczenia woli nie

może szkodzić prawom osób trzecich. nabytym .w dobrej wierze. '

§ 2Wierzyciele stron oraz osoby trzecie mogą

powoływać się na pozorność wszelkich czynności prawnych, zdziałanych na ich szkodę.

Art. 36Kto składa oświadczenie woli pod

wpływem błędnej pobudki, ten, jeżeli ustawa inaczej nie stanowi, nie mOŻe uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia. chyba że prawdziwość pcbudki była warunkiem ważności oświadczenia woLi.

Art. 37§ L Kto był w błędzie co do treści

swego oświadczenia lub oświadczenia drugiej strony. ten może uchylić się od skutków prawlfych swego oświadczenia. jeżeli błąd wywołała druga strona swojem zachowaniem się, chociażby bez własnej winy. albo o błędzie wiedziała l,ub z łatwością mogła była błąd z:luważyć.

§ 2Można powoływać się tylko na błąd istotny' uzasadniający przYlPuszczenie, że strona. nie bę­

dąc w błędzie i oceniając rzecz rozsądnie. nie złoży. łaby oświadczenia lub nie przyjęłaby oświadczellla drugiej strony.

Art. 38Będący w błędzie nie może uchylić

się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. jeżeli druga strona oświadczy gotowość spełnienia świadczenia, które będący w błędzie byłby sobie zasltrzegł, gdyby błąd nie był zaszedł.

Art. 29Wolę oświadczyć można nietylko sło­

wami i powszechnie przyjętemi znakami, lecz i takiem zachowaniem się, które w danych okolicznościach nie budzi wątpliwości co do treści oświadcz,e­ nia.

Att. 39. Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, będący w błędzie może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia. złożonego pod wpływem tego błędu, bez względu na to. czy błąd dotyczył pobudki. czy treści oświadczeni.a lub czy był istotny.

Art. 30Oświadczenie woli, które ma być zło­

żone drugiej osobie, jest dokonane z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła o niem ,powziąć wiadomość.

Art. 40Podstęp osoby trzeciej jest równoZ'naczny z podstępem strony, jeżeli ta o pods tępie

wiedziała i drugiej strony z błędu nie wyprowadziła.

R o z d z i a ł II.

Wady oświadczel1ia woli.

Art. 31Nieważne jest oświadczenie wo!'i, zło­

żone przez osobę, ~majdującą się w stanie nieprzytomności lub chociażby przemijającego zakłócenia czynności psychicznej wyłączającego świadomą wolę.

I 1451 .

Art. 32Przepisy, zawarte w prawie osobowem, stanowią o tern, jaki wpływ na ważność oświad-

Art.41Kto pod wpływem bezprawne; groźby

drugiej strony lub osoby trzeciej złożył oświadczenie woli. albo przyjął oświadczenie drugiej strony, ten może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia, jeżeli z okoliczności wynika, że mógł się obawiać, iż jemu samemu lub innej osobie grozi poważne niebezpieczeństwo osobiste lub majątkowe,

Art. 42Jeżeli jedna strona. wyzyskując lekkomyślność, niedołęstwo, niedoświadczenie lub przymusowe położenie druglej strony, wzamian za swoje

Dziennik Ustaw. Poz.

1452 świadczenie przyjmuje lub zastrzega dla siebie Lub dla kogo innego świadczenie, któr.ego wartość mająt­ kowa w chwili zawarcia umowy jest raźąco wysoka w stosunku do wartości świadczenia wzajemnego, druga strona może żądać zmniejszenia swego świad­ czenia albo zwiększenia świadczenia wzajemnego, a gdy jedno i drugie jest utrudnione, może uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli.

Art. 43§ 1. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, złożonego pod wpływem

błędu, podstępu, groźby albo wyzysku, następuje przez zawiadomienie na piśmie drugiej strony.

§ 2Prawo uchylenia się wygasa: w przypadku błędu i po.dstępu - z upływem 'r'o ku od dnia i.ch

wykrycia; w przypadku graźby - z upływem raku od dnia, w którym stan obawy ustał; w przypadku wyzysku - z upływem roku od dnia oświadczenia woli.

§ 3W przypadku wyzysku roszczenia a zmniej"

szenie własnego świadczenia, albo o zwiększenie świadczenia drugiej strany nie mażna dachadzić są­ downie po upływie roku ad dnia oświadczenia woli.

Art. 44Zniekształcenie oświadczenia woli, do konane przez użytą do je~o przesłania osobę lub

przedsiębiorstwo, ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Art. 45Przepisy rozdziału niniejszego stQSUje się odpowiednio do oświadczeń woli, złożonych

w cudzem imieniu.

R o z d z i a ł III.

Warunek.

Art. 46§ 1. Składający oświadczeni.e woli może, jeżeli ustawa temu się nie sprzeciwia, uzależnić

skutecz,ność lub ustanie skutków oświadczenia od zdarzenia przyszłego i niepewnego (warunek zawieszający lub rozwiązujący).

§ 2Ziszczenie się warunku nie ma mocy

wstecznej, jeżeli inaczej nie postanowiono.

Art. 47§ 1. Skoro warunek się ziści, wszelkie

rozporządzenia prawem warunkowem tracą moc, o He mogłyby udaremnić skutek ziszczenia się warunku.

§ 2Warunkowo uprawniony może wykonywać wszelki'e czynności, do zachowania jego prawa

zmierzające.

Art. 48§ 1. Jeżeli strona, której zależy na ,n teziszczeniu się warunku, wbrew wymaganiom dobrej

wiary udaremni ziszczenie się warunku, następują skutki takie, jak gdyby warunek się ziścił.

§ 2Jeżeli strona, której zależy ' na ziszczeniu

~ię warunku, wbrew wymaganiom dobrej wiary spowoduje ziszczenie si'ę warunku, nast.ępują skutki takie, jak gdyby warunek się nie ziścił.

Art. 49Warun·ek niemożliwy, przeciwny popublicznemu, usta wie lub dobrym obyczajom, czyni niewaźnem oświadczenie wo11, gdy jest

zawieszający; uważa się za niebyły, gdy jest rozwią­ zujący. Jednakże warunek rozwiązujący niemożliwy, przeciwny porządkowi publicznemu, ustawie lub dobrym obyczajom, czyni niewaźnem oświadczenie Worządkowi 598.

Nr. 82 . . li, jeżeli przypuszczać należy, że bez dodania tego warunku nie zostałoby złożone.

R o z d z i a ł IV.

Umowy w ogólności.

Art. 50

§ 1Umowa powstaje przez zgodne

oświadczenie woli dwóch stron, z których jedna zo- bowiązuje się do świadczenia, a druga zabowiązanie to przyjmuje.

§ 2PrzedmiQtem umowy może być również

powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego, bez zobowiązania się do świadczenia.

Art. 51Jeżel,i obie strony zobowiązują się wzajemnie tak, że jedno świadczenie ma być odpOWiednikiem drugiego, uma,w a jest wzajemna

Art. 52W szelkie umowy podlegają przepisom

o zobowiązaniach w ogólności, o ile ustawa nie pod~ daje ich przepisom szczegóLnym.

Art. 53Nie można powaływać się na brak lub

ograniczenie zdolności do działań prawnych osoby, z którą umowę się zawarło . Kto taką umowę zawarł, maże wyznaczyć przedstawicielowi ustawowemu niezdolnego odpowiedni termin da jej potwierdzenia; staje się wol,n ym po bezskutecznym upływie tego terminu.

Art. 54Kto., ukrywając podstępnie swą n.iedo działań prawnych, składa oświadczeOle

woli drugiej osobie, która nie mogła się z łatWOŚCIą przekonać o niezd0lnaści składającego oświadczenie, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, jaką druga strona ponosi przez to, że zawarła umowę, nie wiedząc o tej niezdolności. zdolność Ari. 55. Strony, zawierające umowę, mogą stosunek swój ułożyć według swego uznania, byLeby treść i cel umowy nie sprzeciwiały się porządkowi publicznemu, ustawie, ani dobrym obyczajom.

Art. 56§ 1. Umawy treści niemożliwej do wykonania oraz umawy sprzeczne z porządkiem publicznym, ustawą lub dobremi obyczajami, są nieważne

§ 2Jeżeli wadliwaści tego rodzaju dotyczą

tylko niektórych postanowień umawy, inne postanowienia pozastają w ma·c y, chyba że przypuszczać należy, iż bez postanowień, datkniętych nieważna·ś­ cią, strony nie byłyby zawarły umowy.

Art. 57Strana, która wiedziała przy zawarciu umawy o niemożliwości świadczenia, obowiązana

jest do naprawienia szkody, jaką druga strana pano~i przez to, że zawarła umowę, nie wiedząc o niemoźli \\'ości świadczenia.

Art. 58Umowa Q spadek po osobie żyjącej

jest nieważna, z wyjątkiem ,p rzypadków, przewidzianych w ustawie.

Art. 59§ 1. Strony mogą postanowić, że świad·

czenie określi osoba trzecia.

§ 2Umawa ta.ka staje się bezskuteczna, jeżeli

osoba trzecia określenia odmawia albo go nie dokona w ciągu terminu, przez strony oznaczonego, albo j Dziennik Ustaw. Poz. 598.

Nr. 82. jeżeli określi świadczenie w sposób, oczywiście krzywdzący jedną ze stron.

Art. 60

Umowy zobowiązują nietylko do tego, co Vi nich jest wyrażone, lecz także do wszelkich następstw, wynikających z ustawy, zwyczaju lub słusz­ ności.

R o z d z i a ł V.

Zawarcie umowy.

Art. 61

§ 1. Rokowania między stronami, chociażby doprowadziły do zgody co do niektórych postanowień, nie mają mocy obowiązuj ą cej, dopóki strony nie wyrażą swej zgody co do całości

§ 2Jeżeli jednak strony wyraziły swą zgodę

co do wszystkich istotnych postanowiell umowy, pozostawiając porozumienie się co do szcze g ółów na przyszłość, bez zastrzeż,enia, że w razie niedojścia do porozumienia umowę uważać będą za niedoszłą do skutku, w takim razie umowę poczytywać należy za zawartą, a co do szcze g ółów, w razie sporu, orzeka sąd na pods,lawie przepisów ustawy, zwyc,z aju lub słuszności.

Art. 62§ 1. Umowa przedws,tępna, przez którą jedna lub

obie strony zobowiązują się do zawarcia oznaczonej umowy w przyszłości, wymaga do swej ważności określenia istotnych postanowień mającej się zawrzeć umowy oraz terminu, w którym ma być zawarta.

§ 2Umowa przedwstępna powinna być pismem

stwierdzona.

§ 3W razie uchylenia się strony zobowiązanej

od zawarcia umowy, sąd może, na żądanie drugiej str,ony, jeżeli tylko są spełni'one warunki potrzebne do ważności umowy przyrzeczonej, a w szczególności zachowana także jej forma, wyzn.aczyć zobowiąza­ nemu termin do Jej zawarcia z tym skutkiem, że w razie niezawarcia jej w ciągu tego terminu wyrok prawomocny będzie równoznaczny z zawarciem umowy.

§ 4Poza tym przypadkiem niewykonanie zobowiązania zawarcia umowy uza~; adnia tylko żądanie

odszkodowania.

§ 5Roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej przedawnia się z upływem reku od chwiJ.i, kiedy

umowa miała być zawarta.

Art. 63§ 1. Kto w celu zawarcia umowy zło­

ży drugiej stronie oświadczenie, obejmujące istotne postaillow~enia tej umowy (oferta), i oznaczy termin, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, ten związany jest ofertą aż do upływu oznaczonego terminu.

§ 2

Gdy termin nie był oznaczony, oferta, uczyniona drugiej stroni.e w jej obecności, alho bezpośrednio zapomocą telefonu Jub innego środka porozumiewania się na odległość, przestaje wiązać, jeiei,j nie będzie przyjęta natychmiast j uczyniona zaś w inny sposób przestaje wiązać po upływie czasu, w jakim czyniący ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź, wysłaną bez nieuzasadnionej zwłoki.

Art. 64Jeżeli z opóźnionej odpowiedzi okazuje się, że byla ona wysłana w czasie właściwym

czyniący ofertę winien niezwłocznie wysłać drugiej 1453 stronie zawiadomienie, źe odpowiedź nadeszła z opó .. źn teniem i ż,e umowa nie zost.ała zawarta. W braku t 3.kiego zawiadomienia umowę poczytywać należy za zawadą.

Art. 65Oferta traci moc, jeżeli zawiadomi,enie

o jej odwołaniu dos z ło do drugiej strony przed otrzymaniem lub jednocześnie z otrzymaniem oferty.

Przepis ten stosuje się również do odpowiedzi na ofertę.

Art. 66Oferta lub przyjęcie oferty nie tracą

mocy wskutek tego, że osoba , która takie oświadcze­ nie złożyła, zmarła lub utraciła zdolność do działań prawnych przed zawarciem umowy, chyba że co innego wynika z woli stron albo z natury rzeczy.

Art. 67•. Przyjęcie oferty pod zmienionemi Lu})

nowemi warunkami poczytuje się za nową ofertę.

Art. 68Jeżeli czyniący ofertę żąda niezwłocz­

nego wykonania umowy, albo jeżeli zgodnie z treścią oferty lub zwyczajem zawiadomienie o przyję­ ciu jest niepotrzebne, umowę uważa się za zawartą, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania.

Art. 69Kto w celu zawarcia umowy spełnia

zaofiarowane świadczenie, nie czekając na zawiadomienie 'o pr zyjęciu oferty, ten w razie niedojścia umowy do skuiku ponosi niebezpieczellstwo spełnionego świadczenia, chociażby druga strona żadnej odpowiedzi nie udzieliła.

Art. 70W razie wątpliwości co do miejsca

i czasu zawarcia umowy uwab. ć należy, że umowę zawarto w miejscu i czasie otrzymania odpowiedzi na ofertę, a w przypadku, gdy zawiadomienie o przy- · jęciu jest niepotrzebne, w miejscu i czasie przystąpie­ nia do wykona nia umowy przez stronę, która otrzymała ofertę.

Art. 71§ 1. Regulamin, wydany przez jedną ze

stron, wiąże drugą stronę tylko wówczas, gdy został jej wręczony przy zawarciu umowy, a jeżeli posługI­ w anie się regulaminem jest zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte - także wówczas, gdy druga strona mogła z łatwością dowiedzieć się o treści regulaminu.

§ 2Regulamin, wydany w czasie trwania stosunku prawnego o charakterze ciągłym, wiąźe drugą

stronę, jeżeli zosŁały zachowane przepisy paragrafu porprzedzającego, a druga strona nie wypowiedziała umowy z najbliższym terminem wypowiedzenia.

§ 3Regulamin nie może sprzeciwiać się umowie

Art. 72Jeźeli istnieje wzór umowy (umowa

typowa), wydany lub zatwierdz.ony prze.z wladz,ę pań­ stwową lub samorządową, wówczas strony, zawierające umowę z powołaniem się na ten wzór, są zwią­ zane jego postanowieniami.

Art. 73§ 1. O g łoszenia, reklamy, cenniki

i wszelkiego rodzaju wiadomości o podaży i popycie, skierowane do ogółu lub do poszczególnych osób, uważa się, w razie wątpliwości, nie za ofe.rtę, lecz za zaproszenie do rozp o częcia rokowań. .

§ 2Jeżeli ten, Ho wystąpił z tego rodzaju zaproszeniem, odmawia zawarcia umowy bez usprawie~

Nr. 82.

Dziennik Ustaw Poz. 598.

1454 dliw~onego powodu, obowiązany jest do odsz kodo- wanta.

R o z d z i a ł VI.

Dodatkowe zastrzeżenia umowne.

Oddział 1.

Zadatek.

Art. 74

§ 1. W braku odmiennego postanowienia umowy albo zwycza ju, uw aża się, że zadatek, dany przy zawarciu u mowy, zastępuje odszkodowanie z powodu niewy konani a um owy pr ze z jedną ze stron .

§ 2W razie niewykonan ia umowy przez jedną

ze stron, dru ga stmn.a może, według swe go wyboru, bądź dochodzić wykonan ia umowy, b 2, dź od Ull1GWy odstąpić i, chociażby iacin.a szkoda n ie na stąpiła , otrzymany zad.atek zatrzymać, a jeżeli sama go dała, domagać się sumy dwukrotnie wyższej.

§ 3Przepis artykułu nin ie jsz·e g,o stosuje się bez

względu na to, jaką naz.wę strony zad a tkowi nadały.

Oddział 3.

Odstępne.

Art. 80Je że li strony umówi ł y się, że jednej

albo każdej z nich zosobna wolno b:~dzie o dst ąp i ć od umowy za zapł atą pewnej sumy p ieniężnej, czyli od:,t~pnego, odstąpienie skuteczne będ zie tylko wówcz as, gdy odstępne b ędzie zapłacone jednocześnie z ośw i adczeniem o odstąpieniu.

Art. 81Jeżeli przy zawa rciu umowy z zadatkiem strony zastrzegły sobie prawo odstąp i eni a od

umowy , za datek, w braku odm ien nego post a nowienia umowy, ma znaczenie odstę pne gu .

Oddział 4.

Odszkodowan ie umowne.

Art. 82J eżeli dłużnik zobowiązał się zapłac ić w razie niewykonania zobowiązania określon ą

s um ą p ie ni~t żną lub spelnić inne świad czen ie, zapła­ t a. sumy lub ~:pełnienie laki.e go świ a dczenia z a st ę puje odszk od owanie.

Art. 83§ 1. Dłuż ni k nie ma prawa zwoln i ć

od zobowiązania pr zez zapłatę umówioneg o odArt. 75. § 1. Przy spełnieniu świadczenia, na szkodowania.

§ 2W r azi e niewykonania zobowi ąza n i a wiektóre był dany zadatek, zadatek ulega zarachowa

niu, a jeż·eli zarachowanie jest n ie m oż l iw e, winien rzyciel m a p rawo żą dać al b o wykonania zobowi ą za­ nia, albo ;:apła ly umó,vionzgo odszkodowania . Jebyć zwrócony. dnego i dru giego ł ącznie wierzyciel może żądać tyl§ 2. Zwrot zadatku należy się równtez w ra- ko wtedy , gdy odszkodowanie zastrzeżono za samo zie niemożności wykonania umowy w skutek okolicz- opóźnienie lub za nienal eży te wyko2-anie zobowią­ noś. ci, za które żadna ze stron nie odpowiada, oraz zania. rozwiązania umowy z winy obu stron lub za ich

Art. 84§ 1. Odszkodowanie umowne należy

zgodą. się wierzycielowi bez potrzeby wykazania przezetl i'a kiejkolwiek szkody.

Oddział 2. Umowne prawo odstąpienia.

§ 2Odszkodowania wyższego niż umowne wieArt. 76. § 1. Przy zawarciu umowy każda ze rzyciel może dochodzić na zasadach ogólnych. jeżeli

stron mo,że sobie zastrzec prawo odstąpienia od się zrzeknie odszkodowania umownego. umowy. .

Art. 85§ 1. Je.żeli ·odszkodowanie umowne

§ 2Jeżeli strony nie oznaczyły terminu do jes-t rażąco wygórowane, albo jeżeli umowa cz.ęściowo

odsłąpienila od umowy, stronie uprawnionej może być wykonana została, dłużnik może żądać zmniejszenia wyznaczony przez drugą stronę odpowiedni termin, odszkodowania umownego, zwłaszcza gdy udowodni, po którego tljpływie prawo odstąpi,enia wygasa. że wierzyciel wskutek rriewykonania umowy nie poniósł żadnej szkody, albo poniósł szkodę nieznaczną.

Art. 77§ 1. Pr.awo ,odstą<pienia ·o d umowy wy§ 2. Przec iwne postanowienie umowy jest

konywa s,ię przez zawiadomienie drugiej strony. nie. ważne.

§ 2Jeżeli wartość przedmiotu umowy przeOddział 5

Odsetki. nosi tysiąc złotych, zawiadomienie powinno nastąpić na piśinie. .

Art. 86§ 1. Wierzyciel może żądać odsetek

od nale.żnych mu sum. pieniężnych tylko wówczas,

Art. 78§ 1. W przypadku odstąpienia od

gdy to wynika z umowy, zwyczaju lub ustawy. umowy uw,aża się, jak gdyby umowa wcale nie była

§ 2' W razie nieokreślenia przez strony stopy

zawarta. odsetek, należą ~ię odsetki ustawowe .

§ 2To, co strony sobie już świadczyły, uleArt. 87. W braku umowy co do terminów płc, t­

ga zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba że zmiana była koniec.zna w granicach zwykłego za- noś ci 'odse:te k dłużn ik winien je płacić półrocznie zdołu. a jeżeli umowa był a zawarta na krótszy okres rządu.

§ 3Za świadczone usługi oraz za korzysta- czasu. winien zapłacić oą.setki jednocześnie z zapłatą

nie z rzeczy należy się drugiej stronie odpowiednie dłużnej sumy pieniężnej . wynagrodzenie.

Art. 88Dłużn.ik, który dobrowolnie zapłacił

odsetki od dłużnej sumy pieniężnej, nie może żądać

Art. 79Kto nie może zwrócić tego, co otrzyani ich zwrotu, ani zaliczenia na poczet długu, cho·

mał, w stanile niezmienionym, obowiązany jest do ci.ażby odsetki się nie naieżały . naprawienia szkody, wywołan~j utratą, uszkodzeniem lub obciążeniem przedmiotu świadczenia, chyArt. 89. Jeżeli dłużnik zapłacił dług, nie ż q d1.· ba Iże szkoda pows.t ala wskutek okoliczności, za jąc zwrotu nadpłaconych zgóry odsetek, uważać naktóre nie odpowiada. leiy, że zrzekł się ich zwrotu. się Nr. 82.

Dziennik Ustaw. POIZ. 598.

Art. 90

§ 1. Jeżeli umówiona stopa procentowa przenosi o dw ~ e jedn ostki każdorazową stopę odsetek ustawo wy ch a wierz yciel nie zgodzi się na obniżenie odscŁek do pow yżs zej wy s okości, dłużnik może wypowiedzieć dług z zachowaniem sześciomie­ sięcznego term inu wypow i,edzen ia.

§ 2Przeciwne postanowienie umowy jest nieważne

R o z d z i a ł VII.

Umowy o świadczenie przez osobę trzecią lub na rzecz osoby trzeciej.

Art. 91Kto przyr z ekł, że osoba trzecia zobowiąże s.ię lub spełn i św i a dczen i e, obow i ązany jest dać

odszkodowani e dru giej stronie, jeżeli osoba trzecia odmawia zaciągnięci,a zobowiąz,ania lub nie spełnia przyrz'eczonego ś wiadczen ia ; może jednak zwolnić si.ę od obowiązku odszkodowania przez spełnienie przyrzeczoneń,o świadc le n : a, jeżeli to jest możliwe bez szkody dla wierzyciela. kto, zawierając umowę, z,astrzegł św i adczenie na rzecz osoby trzeciej, os oba ta, w b ra ku odmi ennej um owy, może wprost od dłuż­ nika żądać spełnienia świadczenia.

Art. 92

§ 1Jeżeli

Kto takie zastrzeżenie uczynił, nie może go już odwołać, jeżeli osoba trziecia ośw i adczyła jemu lub dłużnikowi, że chce z zastrzeżenia skorzy- § 2, stać.

§ 3Dłużnik może podnieść zarzuty z umowy

także i przeciwko osobie trzeciej.

R o z d z i a ł VIII.

Przedsta wicielstwo.

Art. 93§ 1. Umowę zawrzeć można osobilub przez przedstawiciela, jeżeli ustawa inaczej

nie stanowi,

§ 2Przedstawi.ciel, który zawiera umowę

w granicach swego umocowania, zobowiązuje reprezentowanego i nabywa dlań prawa bezpośrednio.

§ 3

Działanie w cudzem imieniu może być wyraźne lub wynikać z , okoliczności, SCle

Art. 94§ 1. Granice umocowania przedstawiciela, ustanowionego z mocy ustawy,określają

przepisy szczególne.

§ 2Granic,e umocowania przedstawiciela, ustanowionego z woli reprezentowanego, określa treść

pełn omocnic twa.

Art. 95§ 1. Udzielenie pełnomocnictwa ogólnego nie obejmuj,e umocowania do zbywania i obcią­

żania nieruchomo ś ci, zaciągania pożyczek i zobo' wią­ zań wekslowych, czynienia darowizn, przyjmowania lub zrzekania się spadków, zawierania ugód, wytaczania powództw, czynienia zapisów na sąd polubowny i wykonywania innych czynności, przekra,c zających zakres zwykłego zarządu.

§ 2Do powyższych czynn,ości wystarcza peł­

nomocnictwo , obejmujące dany ich rodzai, jeżeli ustawa nie wymaga pełnomocnictwa do poszczególnej czynności.

1455

Art. 96§ 1. Udzielenie pełnomocnictwa ogólnego powinno pod nieważnością nastąpić nil piśmie

§ 2Jeżeli do ważności umowy potrzebna jest

szcz.ególna forma, udzielenie pełnomocnictwa powinno pod nieważno. ścią nastąpić w tej formie.

Art. 97

§ 1Ograniczona zdolność do dzia

łań prawnych pełnomocnika nie ma wpływu na waż­ ność umowy, zawartej w imieniu mocodawcy.

§ 2Jeżeli ograniczenie nastąpiło po udziel.eniu

zawarta przez pełnomocni­ ka w imieniu mocodawcy po tern ograniczeniu, jest nieważna wówczas, gdy mocodawca o ograniczeniu nie wiedział, albo, dowiedziawszy się, nie miał już czasu odwołać pełnomocnictwa. pełnomocnictwa, umowa,

Art. 98

Jeżeli nie sprzeciwia się temu stosunek prawny, b,ędący podstawą pełnomocnictwa, może ono być każdego czasu odwołane lub ograniczone i wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomoc­ nika.

Art. 99Po wygaśnięciu pełnomocnictwa peł­

nomocnik obowiązany jest zwrócić mocodawcy dokument pełnomocnictwa, może jednak żądać wydania poświadczonego odpisu tego dokumentu.

Art. 100Wygaśnięcie lub ograniczenie peł­

nomocnictwa nie wpływa na ważność umowy, zawartej przez pełnomocnika w granicach umoc.owani:a, chyba że druga strona w chwili zawarcia umowy o wygaśnięciu lub ogranicz,e niu pełnomocnictwa wiedział.a, ,albo wiedzieć była powinna.

Art. 101§ 1. Jeżeli zawierający umowę w cudzem imieniu nie ma pełnomocnictwa, albo pełno­

mocnictwo przekroczy, skuteczność umowy zależy od potwierdzenia jej przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta.

§ 2

Druga strona może wyznaczyć osobie, w której imieniu umowa była zawarta, odpowiedni Łermindo potwierdzenia umowy; staje się wolna po bezskutecznym upływie tego t,erminu.

§ 3W razie braku potwierdzenia druga strona

może żądać od tego, kto działał jako pełnomocnik, na'prawienia szkody, jaką poniosla przez to, że zawarła z nim umowę w z,aufaniu do istnienia pełno­ mocnictwa.

§ 4Potwierdzenie umowy przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta, odnosi skutek od

chwili jej zawarcia; dobr'owolne wykonanie umowy w całości lub w części przez tę osobę jest równoznaczne z potwierdzeniem.

Art. 102§ 1. Pełnomoc.nik może na swe miejs,ce podstawi,ć kogo ipnego, jeżeli ta możność została

mu nadana przez pełnomocnictwo, albo wynika z ustawy lub ze stosunku, będącego podstawą pełnomocnictwa. . § 2, Z kilku pełnomocników, umocowanych do jednej i tej samej czynno,ści, każdy może działać oddzielnie, jeżeli inaczej nie postanowiono.

§ 3

Przepisy te stosuje się również do osób, które pełnomocnik na swe miejsce podstawił.

Art. 103Przepisy rozdziału mniejszego stosuje się odpowiednio do j,ednostronnyc.h oświadczeń

woli, zł'Ożonych przez przedstawi.cie.la.

1456 Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598.

R o z d z .i a ł JX.

Przyrzeczenie publiczne.

§ 1Kto ogłosi publicznie,że wypłaci nagrodę za wykonanie pewnej czynności, obowiązany jest dotrzymać przyrzeczenia

.: .

§ 2Jeieliprzyrzekający nie oznaczył terminu

do wykonania czynności, ani nie zrzekł się odwołania, wolno mu przyrzeczenie odwołać. .

§ 3Odwołanie winno być ogłoszone pub1i.czn~e

w taki sam sposób, w jaki było uczynione przyrzeczenie.

§ 4Odwołanie jest bezskuteczne względem tego, kto przedtem czynność wykonał

Art. 104

Art. 105§ 1. Jeieli czynność wykona kilka

osób oddzielnie i niezależnie od siebie, każdej należy się nagroda, chyba że byla przyrzeczona tylko jedna nagroda.

§ 2W tym drugim przypadku otrzyma nagrodę osoba, która pierwsza się zgłosi, a w razie jednoczesnego zgłoszenia się kilku osób ta, która pierwsza czynność wykonała

§ 3J·eżeli czynność wykonało kilka osób

wspólnie, w razie sporu, sąd odpowiednio podzi.eli sporu niedopuszcz.a lny jest dowód ze świadków bez zgody obu stron.

Art. 111Jeżeli umowa była zawarta na piś­

mie, uzupełnienie, zmiana lub rozwiązanie jęiz-a zgodą obu stron, oraz odstąpienie od umowy, winny być pismem stwierdzone.

Art. 112§ .1. Umowa, której zawarcia na piś­

mie wymaga pod rygorem nieważności ustawa albo wola stron, jest zawarta, skoro ją strony włas'Thoręczl­ nie podpiszą.

§ 2W przypadku umowy wzajemnej wystarcz,a wymiana pism, podpisanych przez stronę zobowiązaną

Art. 113Za niepiśmiennych lub niemogących

lecz umiejących czytać, może podpisać się na osoba, której podpis winien być uwierzytelniony przez notarjusz,a lub władzę gminną z zaznac~enj,em, że osoba ta podpis,ała się na życzenie niepiśmiennego lub niemogącego pisać, lecz umiejącego czytać. in.- pisać,

Art. 114Osoby nieumiejąc,e lub niemogące czytać, mogą składać oświadczenia woli na piśmie jedynie w formie aktu notarjalnego

. nagrodę.

Art. 106

§ 1. Publiczne przyrzeczenie nagwdy konkursowej za dzieło najlepsze jest nieważne, jeżeli w ogłoszeniu nie oznaczono terminu,w ciągu którego można się ubiegać o nagrodę.

§ 2Ocena, czy i k~óre dzieło zasługuje na

nagrodę, nale. ży do przyrzekającego, jeżeli w ogło­ szeniu nie oznaczył innego sposobu oceny. Przyrzekający nagrodę tylko wtedy staje się właścicielem nagrodzonego. dzieła lub też .nabywa prawo autorskie do niego, gdy to zastrzegł w ogłoszeniu.

R o z d z i a ł X. ,Tłumaczenie oświadczeń . woli.

Art. 107Oświadczenie woli należy tak tłuma­

czyć, jak tego wymagają ze wzgIędu na okoliczności, w których złażonie zostało, dobra wiara i zwyczaje uczciwego obrotu.

Art. 108W umowach należy raczej badać, jaki był wspólny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na dosłownem znaczeniu wyrazów

R o z d zi a ł XI.

Forma oświadczeń woli w ogólności.

Art. 109§ 1. Ważn'ość oświadczenia woli zależ­

na i·est od zachowanj'a szczególnej formy tylko w przypadkach, w których ustawa lub umowa wyraźnie wymag.a zachowania pewnej formy pod rygorem nieważności.

§ 2Jeżeli według woli stron zawarcie umowy

ma nastąpić w pewnej formie, domniemywa · si'ę, że strony zastrzegły zachowanie umówionej formy pod rygorem nieważności.

Art. 110Wymaganie uśtawy lub ~mowy,bez

aby zachowana była forto znaczenie, że w razie zagrożenia nieważności,ą, ma piśmienna, ma tylko DZIAŁ II.

Powstanie zobowiązań z innych źródeł.

R o z.d z i a ł I.

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia.

Art. 115Kto bez zlecenia prowadzi cudze

sprawy, obowiązany jest do. działania z korzyścią iJ zgodnie z rzeczywistą lub domniemaną wolą osoby interesowanej, ą. w prowadzeniu tych spraw obowiązany jest dokładać nale.żytej staranno. ści. .

Art. 116§ 1. Prowadzący cudzą sprawę bez

zlecenia winien, w mial'lę mo.żności, zawiadomić o tern osobę interesowaną i oczekiwać jej zleceń, chyba że okoliczności wymagają działania bez zwłoki.

§ 2W każdym razie obowiązany jest doprowadzić sprawę do końca, a przynajmniej prowadzić ją

dopóty, dopóki osoba interesowana nie będzie mogla jej objąć.

§ 3Z czynności swych prowadzący cudzą sprawę winien złożyć rachunek

Art. 117§ 1. .Prowadzący cudzą sprawę bez

zlecenia ma prawo do zwrotu wszelkich wydatków użytecznych, j.akie poczynił, wraz z odsetkami od dnia ich wyłożenia, jeżeli działanie było z korzyścią i odpowiadało rzeczywistej lub domniemanej woB osoby interes.o wanej.

§ 2Przy istnieniu tych samych warunkówoso·

ba interesowana, na żądanie prowadzącego sprawę, obowiązana jest zwolnić go od zobowiązań, jakie na siebie przyjął.

Art. 118Kto prowadzi cudzą sprawę wbrew

wiadome,j mu woli osoby interesowanej, nietylko nie ma prawa do zwrotu wydatków, lecz odpowiada za wsz,elką stąd wynikłą szkodę, chyba że z·akaz osoby interesowanej sprzeciwia się porządkowi publicznemu, ustawie lub dobrym ,o byczajom.

Nr. 82.

Art. 119Jeżeli prowadzący cudzą sprawię dokonał zmian w imieniu oso,b y interesowanej bez wyraźnej potrzeby lub korzyści, albo wbrew wiadomej

mu woli tejże osoby, ob ow ią zany jest na jej żądanie przywrócić rzeczy do stanu p oprz,edniego, a gdyby to nie było mo ż liwe, dać odszkodowanie. Nakłady może zabrać żpowrolem, o ile to jest możliwe bez uszkodzenia rzeczy. . Art. 120. Potwie rdzenie osoby interesowanej nadaje prow adzen iu jej sprawy wszelkie skutki zlecenia, nawel gdy prowadz ący sprawę mniemał, że .prow adzi spraw ę własn ą.

Art. 121

§ 1. Kto, celem odwr ócen ia niebezpiec z.eństwa, grożącego drugiemu, ra luje jego dobro, ma prawo żą dać od ni ego z wro i u konieczn ych wydatków, chociażby d z iałanie nie odnio s ło skutku i .. Qdpowiad a tylk o za rażące l1iedbalslwo . .

§ 2Przepisu tego nie stosuje s ię do osób, obowiązanych chronić cudze dobro

Art. 122

Kto, w celu odwrócenia gro żącej drugiemu szkody lub wspóln ego ni e bezp i ec z eń.stwa , dobrowolnie lub nawet przymusowo poniósł szkodę majątkową, ten może ż ądać od osób, które z tego odniosły korzyść, powetowania w ,o dpowiednim stosun,ku doznanej straty R o z d z i a ł II.

Niesłuszne zbogacenie. niesłusznie uzyskał korzyść z majątku innej osoby, obowiązany jest do wydania te,j osobie uzyskanej korzyści w naturze, a gdyby to nie dało się uskutecznić, do wydania wa r tości.

Art. 123Kto

l'-.

1457 Dziennik Ustaw. Poz. 598.

Art. 124

Obowiązek wydania. korzyśCi obejmuje nieŁylko korzyść, bezpośrednio uzyskaną, lecz także i to, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia uzyskano jako równowad.o·śćlub odszkodow.a nie.

Art. 125Jeżeli ten, kto uzyskał korzyść z majątku innej osoby, rozporządził tą korzyśćią na rzecz

osoby trzeciej pod tytułem darmym, wówczas obowiąz.aną do wydania jest ta osoba trzecia.

Art. 126Zobowiązany

do wydania uzyskanej zwrotu nakładów ko,r iieczn,ych i użytecznych. Jeżeli wiedz. iał. że korzyść mu się ni.e należy, zwrotu nakładów użytecznych może żądać tylko do wysokości zwiększenia się wartości rzec.zy, albo może zabrać je zpowrotem, o ile to jest możliwe bez uszkodzenia rzeczy. korzyści ma prawo żądać Obowiązek wydania korzyści lub jej wygasa, jeżeli ten, kto ją uzyskał, wykaże, że korzyść tę zużył lub utracił w taki sposób, iż nie je.s.t już zbogacony, chyba że, pozbywając się korzyści,był w złej wierze, albo powinien był . liczyć się z obowiązkiem zwrotu. . Art. 127. wartości R O z d z i a ł III.

Nienależne świadczenie.

Art. 128§ 1. Kto, celem wykonania zobowią­

zania, spełnił świadczenie, ma prawo żądać zwrotu tego, co świadczył, o ile w chwili spełnienia świad­ czenia nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył.

§ 2Kto spełnił należne świ.adczenie, zanim

sŁało się wymagalnem, nie może żądać zwrotu.

Art. 129Można żądać zwrotu spełnionego

świadc. zenia, gdy podstawa prawna świ,adczenia odpadła lub nie została urzeczywistniona wskutek tego, że zastrzeżonego celu świadczenia nie osiągnięto. < Nieważność z.obowiązania pociąg,a za s ob ą obowiązek zwrotu otrzymanego świadczen.ia, chyba że zobowiązanie po spełnieniu świadczenia stało się ważnem.

Art. 130

Art. 131Nie m oż na żąda ć zwro tu ś wi a dc z e -

nia: ł) je ż eli ustawa odmawia prawa ~ ąd ow' ego dowierzy,teln oś ci lub uznaj e ją za pr zedawnioną; chodzenia

Art. 132§ 1. Kto drugiemu świadomie płaci

za spełnienie czynu zabronionego lub przeciwnego dobrym obyczajom, albo w celu skłonienia go do takiego czynu, ten nie ma prawa żądać zwrotu tego, co . zapł,acił. .

§ 2

~' Równi,eż nie ma prawa żądać zwrotu ten, kto wykonał z.obo.wiązanie z czynności prawnej o celu niegodziwym,jeżeli niegodziwość zachodzi po jego stronie.

Art. 133§ 1. Kto otrzymał nienależne świad­

czenie, obowiązany jest do zwrotu według przepisów o niesłusznem zbogaceniu.

§ 2

Jeżeli przyjmujący świadczenie wiedział, że ono się nie należy, winien nadto naprawić szkodę.

R o z d z i a ł IV.

Czyny niedozwolone.

Oddział 1. Odpowiedzialność za własne czyny.

Art. 134Kto z winy s'Yej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia

Art. 135Kto rozmyślnie lub przez niedbal·

stwowyrządził drugiemu szkodę, wykonywając swe prawo, obowiązany jest do jej naprawienia, jeżeli wykroczył poza. granice, zakreślone przez dobrą wiarę lub przez cel, ze względu na który prawo mu służyło.

Art. 136Za wyrządzoną szkodę odpowiada

nietylko ten, kto ją bezpośrednio wywołał, lecz i ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił albo był jej pomocny, jak również i ten, kto świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

1458 DzienniK ustaw. Poz. 598.

Art. 137§ 1. Jeżeli szkodę wyrządziło kilka

osób wspólnie, odpowiedzialność ich jest solidarna, chyba że udowodnione będzie, kto w jakim stopniu przyczynił się do wywołania szkody.

§ 2Kto z pomiędzy zobowiązanych solidarnie

do odszkodowania zapłacił całkowitą wartość szkody, ten ma prawo żądać od każdego z pozostałych zwrotu części, którą oznaczy sąd z uwzględnieniem okoliczności, a zwłaszcza winy każdego.

Nt. 82.

§ 2Przepisu powyższego nie stosuje się

w przypadku, gdy wykonanie czynności zostało powierzone osobom, przedsiębiorstwom i zakładom, trudniącym się zawodowo wykonywaniem takich czynności.

Kto powierza wykonanie czynności sw~mu pod wła dnemu, odpowiada za szkodę, wyrzą­ dzoną z jego winy przy wykonywaniu powierzonej mu czyn noś ci.

Art. 145I

Oddział 2.

Wyłączenie odpowiedzialności za własne czyny.

Art. 138§ 1. Za szkodę, wyrządzoną w stunie niedorozwoju psychicznego, choroby psychicznej

lub innego zakłócenia czynności psychicznej, sprawca w ogólności nie odpowiada.

§ 2Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności

psychicznej skutkiem użycia napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do odszkodowania, chybaby udowodnił, że stan taki został wywołany bez jego winy.

Kto działa w obronie koniecznej, odpierając bezpośredni bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub innej osoby, ten nie odpowiada za szkodę, jaką wyrządził przytem napastnikowi.

Art. 139

Art. 140Kto zniszczył lub uszkodził cudzą

rzecz, albo zabił lub zranił cudze zwierzę, w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa, g,rożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie odpowiada za szkodę, jeżeli niebezpieczeń­ stwa sam nie wywołał, a czyn wyrządzający szkodę był konieczny.

Art. 141

§ 1Posiadacz gruntu ma prawo

zwierzę cudze, które na gruncie szkodę wyrządza, zająć celem zabezpieczenia naprawienia szkody.

§ 2Na zajętem zwierzęciu uzyskuje ustawowe

prawo zastawu, celem zabezpieczenia należnego mu odszkodowania oraz kosztów żywienia i utrzymania Za jętego zwierzęcia .

Jeżeli za szkodę odpowiada, w myśl artykułów poprzedzających, nietylko sprawca, lecz i mna osoba, ich odpowied zial ność jest solidarna.

Art. 146

Art. 147Osoby, odpowiadające za cudze czyny, mają zwrotne roszczenie do sprawcy, jeżeli udowodnią, że szkoda powstała z jego winy

Oddział 4.

Odpowiedzialność za szkody, zwierzltta i rzeczy.

Art. 148wyrządzone

Właściciel zwierzęcia przez albo ten, kto się zwierzęciem posługuje, odpowiedzialny jest za szkodę , jaką ono w yrzą dziło , niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chybaby udowodnił, że nie można poczytać żadnej winy ani jemu, ani osobie, za którą ponosi odpowiedzialność.

Art. 149Chociażby właśc iciel zwierzęcia albo ten, kto się zwierzęci e m posługuje, nie był odpowiedzialny, w myśl artykułu poprzedzającego, za

szkodę, przez zwierzę wyrząd z oną, sąd może, uwzględniając okoliczności, a zwłaszcza stan ma jąŁ­ kowy poszkodowanego i wła ściciela albo posługują­ cego się zwierzęciem, włożyć na właściciela albo na tego, kto się zwierzęciem POsłuRiwał, obowiązek cał­ kowitego lub częściowego odszkodowania, jeżeli to odpowiada względom słu szności. wiązar.y

Art. 150

Za szkodę, wywołaną wyrzuceniem, wylaniem lub spadnięciem czegoś z pomieszczenia, odpowiada ten, kto je zajmuje, chybaby udowodnił, że wypadek nastąpił wskutek siły wyższej, albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za której czyny nie ponosi odpowiedzialności i której działaniu nie mógł przeszkodzić.

Art. 143Gdy poszkodowany nie może uzysnaprawienia szkody od osób, obowiązanych do

nadzoru, obowiązek całkowitego lub czę ś ciowego odszkodowania może być włożony na samego sprawcę, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza ze stanu majątk o ­ wego poszkodowanego i sprawcy wynika, że odpowiada to względom słuszności .

Art. 151§ 1. Za szkodę, wyrządzoną przez

zawalenie się budynku lub oberwanie się części budynku albo innego urządzenia, odpowiada posiadacz, chybaby udowodnił, że wypadek nie nastąpił skutkiem braku utrzymania budynku w należytym stanie, ani skutkiem wady w jego budowie.

§ 2Osoba, której grnzi szkocJa l~a wYi'adek zawalenia się budynku ju bi ;lrJe~o urządzenia, 1110ż e żą ­

dać od posiadacza, ażeby podjął środki zaradcze, jakic,h wymaga odwrócenie grożącego niebezpieczeń­ stwa, a na przypadek ic h n iepo djęc ia może być upoważniona przez sąd do zastosowania środków zaradczych na koszt posiad.acza.

Oddział 3.

Odpowiedzialność za cudze czyny.

Art. 142Kto z mocy ustawy lub umowy obojest do nadzoru nad osobą, której z powodu

wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego win y przypisać nie można, obowiązany jest do naprawienia szkody, jaką osoba ta wytządziła, chybaby udowodnił, że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru, albo że szkoda byłaby nas tąpiła także i przy starannem wykonywaniu nadzotu. kać

Art. 144§ 1. Kto powierza wykonanie czyndrugiemu, odpowiada za szkodę, wyrządzoną

przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mil czynności, chybaby udowodnił, że nie ponosi żadnej winy w wyborze. ności

Oddział 5.

Odpowiedzialność za szkody, wyrządzone ku z użyciem sił w związ­ przyrody.

Art. 152§ 1. Właściciele przedsiębiorslw lub

wprawianych w ruch zapomocą sił przy- zakładów, i \ ~ Dziennik Ustaw :

Nr. 82.

1459 rody (pary, gazu, elektryczno ści, wody i t. p .), alb o wytwarzających ma terjały w ybuchowe lub posł ug u­ jących się niemi, odpowi a dają za szko dę na oso bie lub mieniu, wyrząd z oną k omuk olw iek przez ruch prz.edsiębiorstwa lub z a k ła du j od tej odpowi ed z:alności mogą uwoln i ć się tyl k o wów czas , gdy ud owodnią, że sz,k oda po wst ał a wy ł ą c znie z w iny p o szkodowanego lub osoby trzec iej, za h.tó re j czyny nie p0I1:0szą odpowiedzialności , albo wskutek siły wy ż ­ szeJ.

§ 2Jeżeli przedsiębiorstwo lub zakł a d prO 'Nadzi inna osoba na własny rachunek, za szkodę wyrządzoną odpowiada zamiast właściciela Ła oso b.a

może, stosownie do okoliczności, nakażać naprawie· nie szkody przez przywrócenie rzeczy do stanu poprzedniego.

Art. 153§ 1. Odpowied z ialność, w artykule

poprzedzającym przewidzianą, ponoszą ró wnież w ła­ ściciele mechanicznych środków komunikacji, poruszanych zapomocą sił przyrody.

§ 2Jeżeli jednak środek komunikacji oddany

był do użytku innej osobie na jej własny rachunek i niebezpieczeństwo, albo je ż eli właściciel pozbawiony zosŁał możności rozporządzania nim wskutek cu. dzego czynu bezprawnego, za szkodę wyrządzoną odpowiada zamiast wła ś ciciela ten, kto miał władzę

Art. 161§ 1. Kto odpowiedzialny jest za

uszkodzenie ciała lub za wywołanie rozshoju zdrowia, p onosi ws zelkie powstałe z tego powodu koszty, a w r a zie potrzeby obowiązany jest do wyłożenia zgóry sumy, niezbędnej na leczenie poszkodowanego.

§ 2Gdyby poszkodowany utracił w całości lub

w czę ś ci zdol no ś ć do pracy zarobkowej, albo gdyby zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia w przyszłoś ci, zobowiązany do odszkodowania p owinien mu wypłacać rentę w wysokości, odpowiadającej wyrządzon ej szkodzie.

§ 3Jeżeli w czas ie wydania wyroku szkoda nie

da się jeszcze ustalić dokładnie, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. rozporządzania środkiem komunikacji.

Art. 154§ 1. W razie zderzenia się mecha nicznych środków komunikacji os oby, które ponoszą

odpowiedzialność na podstawie artykułu poprzedzającego, mogą wzajemnie dochodzić naprawienia szkód, poniesionych wskutek zderzenia, tylko na zasadach ogólnych.

§ 2Również na zasadach ogólnych osoby te

odpowiadają za szkody, wyrządzone tym, których przewożą z grzeczności.

Ograniczenie lub wyłączenie zgóry w trzech artykułach poprzedzających, jest nieważne.

Art. 155odpowiedzialności, określonej

Art. 160Przy określaniu szkody majątkowej

b ierz e się p od uwag ę wartość rzeczy w,edług cen ,r ynkowych, a w razie złego zamiaru lub rażącego nied balstwa zobowiązanego do odszkodowania, także s z c z eg ó lną warto ś ć rzeczy dla poszkodowanego.

Oddział 7. Odszkodowanie za uszkodzenie ciała lub rozstróJ

zdr()wia, za pozbawienie życia, pozbawienie wolności i obrazę czci.

Art. 162§ 1. W razie śmierci poszkodowanego wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, zobowiązany do odszkodowania winien

zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.

§ 2Osobom, do których utrzymywania zmarły

był obow ią zan y z mo cy ustawy i które rzeczywiśc i e utrzymywał, zobowiązany do odszkodowania winien wynagrodzić utracone . korzyści przez wypłacanie jaką renty, obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanych, do dochodów i prawdopodobnej długości życia zmarłego, a także do prawdopodobnego czasu trwania pra wa do alimentacji.

§ 3Nadto krewni, powinowaci, wychowańcy

i inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarcz a ł środków utrzymania, mo gą żądać przyznania takiej renty , jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza ze stosunku stanu majątkowego poszkodow a nych i osoby zobowiąz a nej do odszkodowania wynika, że odszkodowanie odpowiada względom słuszności . ralną.

Art. 163§ L W przypadkach, przewidzianych w dwóch artykułach poprzedzających, sąd może orzec, zarówno w wyroku przyznającym rentę jak

i później, że renta ma być zabezpieczona na mo.jątku dłużnika, i oznaczyć sposób zabezpieczenia . § c. W ra zie zmiany okoliczności można żąd a ć uchylenia renty lub zmiany jej wysokości.

Art. 158§ 1. Wysokość odszkodowania bę­

dzie ustalona z uwzględnieniem wszelkich zachodzą­ cych okoliczności.

§ 2Jeżeli poszkodowany przyczynił się do wyrządzenia szkody, odszkodowanie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu

Art. 164§ L Zamiast renty sąd może z waż­

nych powodów przyznać jednorazowe odszkodowanie.

§ 2Jednorazowe odszkodowanie nie może

przewyższać dziesięcio l etniej kapitalizacji renty,chyba że strony zgodzą się na wyższą kapitalizację.

Art. 156Przepisów oddziału niniejszego nie

stosuje się, jeżeli odpowiedzialność za wypadki, związane z ruchem przedsiębiorstw i zakładów oraz mechanicznych środków komunikac ji unormowana jes t w przepisach szczególnych.

Oddział 6.

Odszkodowanie w ogólności.

Art. 157

§ 1. Odszkodowanie obejmuje stratę, po,s zkodowany poniósł, i korzyść, której mógł się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

§ 2Zobowiązany do odszkodowania odpowiada

tylko za normalne następstwa działania' lub zaniechania, które spowodowało szkodę .

§ 3W przypadkach, przez ustawę przewidzianych, można żądać, niezależnie od naprawienia szkody majątkowej, zadośćuczynienia za krzywdę mo

Art. 159Odszkodowanie należy się w pie

Jednak na żądanie poszkodowanego sąd niądzach.

Art. 165§ 1. W razie iiszkod żenia ciała lub

rozstroju zdrowia, pozbawienia życia, po- wywołania Dziennik Ustaw. Poz. 598.

1460 Nr. 82. -.:bawienia wolności lub obrazy czci, sąd może przyposzkodowanemu lub instytucji przezeń wskazanej stosowną sumę pieniężną, jako zadośćuczynie­ vie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną·

§ 2Przepis powyższy stosuje się rówmez

w przypadkach, gdy kobietę albo małoletniego lub psychicznie upośledzonego mężczyznę skłonioGo zapomocą podstępu, gwałtu, nadużycia, stosunku zale ż ­ ności lub wyzyskania krytycznego położenia do poddania się czynowi nierządnemu.

§ 3Prawo do zadośćuczynienia przechodzi na

spadkobierców, jeżeli zostało umownie lub prawomocnym wyrokiem przyznane za życia poszkodowanego, a w przypadku, przewidzianym w piiragrafie pierwszym,. także wtedy, gdy powództwo zostałó wytoczone za życia poszkodowanegą.

Art. 174Dłużnikowi służą przeciwko nabywc.y

wierzytelności zarzuty, jakie miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. "

Art. 166W razie slmerci poszkodowanego

wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroja zdrowia, sąd może przyznać na jbliższym członkom rodziny zmarłego lub instytucji, przez nich wskazanej, stosowną sumę pieniężną, jako zadośćuczynienie :ta doznaną przez nich krzywdę moralną.

Art. 175Gdy między kilku osobami toczy . się

spór o to, która z nich jest wierzycielem, każda strona procesowa może żądać od sądu, aby do czasu ukończenia procesu nakazał dłużnikowi wstrzymać się z zapłatą długu lub złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego, jeżeli dług jest wymagalny. 'lnać

Art. 167Praw do odszkodowania, w oddziale

niniejszym przewidzianych, ni,e można ustępować osobom trzecim, z wyjątkiem należności umownie lub prawomocnym wyrokiem przyznanych i to jedynie już wymagalnych.

Art. 172Przelew wierzytelności WlDlen być

pismem stwierdzony. Przepisu tego nie stosuje się do przelewu wierzytelności z dokumentu na okaziciela.

Art. 173Dopóki dłużnik nie otrzymał zawiadomienia na piśmie o przelewie wierzytelności od

zbywcy albo od nabywcy, zapłata, dokonana popr:z;edniemu wierzyc ielowi, oraz czynności prawne, z nim zdz i ałane, mają skut.ek przeciwko nabywcy, chyba że dłużnik wiedział o dokonanym przelewie w chwili zapłaty długu lub w chwili zawarcia czynności z poprzednim wierzycielem. ,

Art. 176Przepisy o przelewie v.rierzytelności

sŁosuje się odpowiednio do ustąpienia osobom trzecim wszelkiego rodzaju praw, o ile w tej mierze nie oboprzepisy szczególne. wiązują R o z d z i a ł II.

TYTUŁ III.

Wstąpienie osoby trzeciej w prawa zaspokojonego ' PRZEJśCIE PRAW I OBOWIĄZKóW, WYNIKAJĄ­ wierzyciela.

CYCH Z ZOBOWIĄZAŃ.

Art. 177Osoba trzecia, spłacająca wierzyciela, może wstapić w jego prawa. albo z mocy umowy

albo z mocy ustawy.

DZIAŁ L Zmiana wierzyciela.

Rozdział I.

Przelew wierzytelności.

Art. 168Wierzyciel może bez zezwolenia dłuż­

nika przelać swą wierzytelność na osobę trzecią, o ile to nie sprzeciwia się właściwości zobowiązania, ani przepisom ustawy.

Art. 169Jeżeli, wbrew postanowieniu umownemu, wierzyciel przelewa:Swą wierzytelność bez

zezwolenia dłużnika, przelew wiąże dłużnika tyHo w przypadku, gdy co do przelanej wierzytelności istniał dokument piśmienny, nie zawierający wzmianki o takiem ograniczeniu praw wierzyciela, a nabywca polegał na dokumencie.

Art. 170§ 1. Nabywca wstępuje w prawa

wierzyc,iela: z chwilą zawarcia umowy o przelew wierzytelności.

§ 2Wraz z wierzytelnością przechodzą nCl nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności prawo do zaległych odsetek, jeżeli nie umówiono

się inaczej.

Art. 171Przelewu wierzytelności z dokumentu na okaziciela dokonywa się przez wydanie dokumentu

Art. 178Wstąpienie w prawa wierzyciela jest

umowne:

Art. 179Wstąpienie w prawa wierzyciela na·

z mocy ustawy:

Art. 180Zaspokojony wierzyciel obowiązany

je ,; t osobie, wstępującej w jego prawa z mocy umowy lub ustawy, wydać dokumenty, dotyczące wierzytelności, oraz przedmioty, służące do jej zabezpieczenia. stępuje Dziennik Uśtaw. Poz'. 598."

Nr. 82.

Art. 181Wstąpienie umowne albo z mocy

ustawy nie może szkodzić pierwotnemu wierzycielowi, gdy tylko w części zas pokojony został; może on w tym przypadku wylwnywać swe prawa co do pozostałej należności z pierwszelistwem przed tym, od którego otrzymał tylko częściową zapł atę, chyba że zrzekł się tego pierwszeństwa.

1461' TYTUŁ IV.

WYGAśNIĘCIE ZOBOWIĄZAŃ.

DZIAŁ L

Wykonanie zobowiązań.

Rozdział DZIAŁ II.

Zmiana dłużnika.

Art. 182

Kto przez . umowę z dłużnikiem zobowiązał się zwolnić go od obowiązku świadczenia, powinien w czasie właś ciwym zaspokoić wierzyciela i odpowiada względem dłużnika za to, że wierzyciel do spełnienia świa dczenia pociągać go nie b ę dzie.

Art. 183~ 1. Kto przez umowę z wierzycielem zobowiązuje - się doświadczenia zamiast dłużni­

ka, ten wstępuje na jego miejsce i przejmuje wszelkie jego obowiązki.

§ 2Dotychczasowy dłużnik zostaje zwolniony

wówczas, gdy to wyraźnie wypływa z umowy.

§ 3W razie wątpliwości nowego dłużnika

uważać należy za dłużnika solidarnego.

§ 4Jeżeli nabywca nieruchomości przejmuje

ciążące na niej długi, rozumieć należy, w razie wąt­ pliwości, że ma wstąpić na miejsce dotychczasowego dłużnika.

Art. 184Jeżeli wierzyciel zgadza się na zmiana skutek umowy, zawartej między dotychczasowym dłużnikiem a nowym, wstępującym na

jego miejsce, dotychczasowy dłużnik zostaje zwolniony, chyba że nowy dłużnik był niewypłacalny w chwili dokonania zmiany, a wierzycielotem nie nę dłużnika wiedział. ·

Art. 185Przejmujący cudzy dług może przeciwstawić wierzycielowi wszelkie zarzuty, jakie wynikają

ze stosunku wierzyciela z dotychczasowym dłużnikiem, z wyjątkiem zarzutu potrącenia z wierzytelnością dotychczasowego dłużnika. ,

Art. 186WskutC'k zmiany dłużnika za zgodą

wierzyciela wygasają ustanowione celem zabezpieczenia wierzytelności poręczenia i prawa zastawu, jeżeli poręczyciel lub osoby, do których należy przedmiot prawa zastawu, nie zgodzą się na dalsze ich trwanie.

Art. 187Jeżeli istnieje co do długu dokument

oświadczenie przejmującego dług i zezwolenie wierzyciela na zmianę dłużnika winny być pismem stwierdzone. piśmienny,

Art. 188

§ 1. Kto nabywa majątek lub przedbez przejęcia lub zaspokojenia długów, jakie na nich ciążą, ten odpowiada solidarnie ze zbywcą za te długi nabytym majątkiem lub przedsię­ biorstwem, o ile o ich istnieniu w czasie nabycia wiedział lub wiedżieć był powinien.

§ 2Jeżeli majątek lub przedsiębiorstwo nabywa oSIo ba bliska zbywcy, domniemywa się, że

O istnieniu długów wiedziała. siębiorstwo L Przepisy ogólne o sposobie, miejscu i czasie wykonania.

Art. 189Strony winny wykonywać zobowią­

zania zgodnie z ich treścią, w sposób, odpowiadający wymaganiom dobrej wiary i zwyczajom uczciwego obrotu.

Art. 190§ 1. Dłużnik obowiązany jest spełnić

świadczenie w miejscu, wskazanem w umowie lub odpowiadającem naturze zobowiązania.

§ 2Jeżeli miejsce spełnienia świadczenia nie

może być w ten sposób określone, świadczenie winno być spełnione w miejscu zamieszkania dłużnika w czasie spełnienia, albo w miejscu siedziby przedsiębiorstwa dłużnika, jeżeli zobowiązanie ma związek z tem przedsiębiorstwem.

§ 3Świadczenie, polegające na wydaniu rzeczy co do tożsamości oznaczonej, w razie wątpliwości

winno być spełnione w miejscu, w którem rzecz w czasie powslania zobowiązania się znajdowała.

§ 4Jeżeli w zobowiązaniach wzajemnych

mIeJsce spełnienia jednego ze świadczeń wynika z umowy lub z natury zobowiązania, wówczas, w razie wątpliwości, świadczenie wzajemne winno być speł­ nione w tern samem miejscu.

Art. 191§ 1. Sumę rpieniężną dłużnik obojest, w braku odmiennego postanowienia

umowy, przesłać wierzycielowi na swój koszt i niebezpieczeństwo do miejsca, gdzie wierzyciel ma swe zamieszkanie albo siedzibę przedsiębiorstwa.

§ 2Jeżeli wierzyciel zmienił miejsce zamieszkania albo s ied z ibę swego przedsiębiorstwa po powstaniu zobowiąz a ni a, ponosi spowodowaną przez tę

zmianę nadwyżkę kosztów przesłania . wiązany

Art. 192§ 1. Dłużnik obowiązany jest spełnić

świadczenie w terminie, wskazanym w umowie lub wynikającym z natury zobowiązania.

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie w ten sposób określony, dłużnik obowią ­ zany jest spełnić świadczenie niezwłocznie po powstaniu zobowiązania.

§ 2może być

Art. 193Jeżeli z tre ś ci zob o wiązania wyni,k a. że dłużnik winien spełn i ć świadczenie, gdy bę­

dzie mógł lub gdy będzie miał po temu środki, sąd wyznaczy odpowiedni termin do spełnienia świad­ czenia.

Art. 194Terminy, ustanowione przez oświad­

czenie woli lub ustawę. oblic,z a s,ię według treści oświadczenia woli lub ll'stawy.W razie wątpliwości s tosuje się przepisy poniższe.

Art. 195§ 1. Przy obliczaniu terminów na

dni każdy dzień liczy się od północy do północy.

1462 DZiennik Dstaw. Poz. 598.

§ 2Jeżeli początkiem terminu, obliczonego na

dni, jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu doby, w ciągu której zdarzenie to zaszło.

§ 3W przypadku przedłużenia terminu termin przedłużony biegnie od dnia, następującego po

upływie poprzedniego terminu.

Art. 196Terminy, oznaczone

na tygodnie, miesiące lub lata, kończą się w dniu, odpowiadają­ cym nazwą lub datą początkowemu dniow i terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było, w ostatnim dniu tegoż miesiąca.

Art. 197Za środek miesiąca, niezależnie od

iloś'Ci w nim dni, uważa się piętnasty dzień miesiąca, a termin półmiesięczny uważa się za równy piętna­ stu dniom.

Art. 198

Jeżeli termin jest określony na miesiące lub lata, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za pełny ch dni trzydzieści, rok za pełnych dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

Nr. 82.

R o z d z i a ł III.

Przedmiot wykonania.

Art. 206§ 1. Wierzyciel może odmówić

przyjęcia świadczenia częściowego, jeżeli cały dług jest wymagalny. .

§ 2Jednorazowe lub kilkakrotne przyjęcie

przez wierzyciela części wymagalnego długu nie pozbawia go prawa żądania od dłużnika niezwłoczne­ go uiszczenia reszty długu, chyba że wierzyciel zgod ził się wyr aźnie na od,roczenie lub rozłożenie długu na raty.

Art. 207Jeżeli wierzyciel na zaspokojenie

swej wierzytelności przyjmuje świadczenie inne niż to wynika z treści zobowiązania, zobowiązanie wygasa, a dłużnik w tym przypadku obowiąz.any jest do rękojmi za przy j ęte przez w ie rzyc iela świadczenie.

Art. 208Dł użn ik , obowiązany do dania wierz y ci elowi rze,c zy co do tożsamości oznaczonej, ma

obowią zek .zachowania jej z należytą starannością aż do wyd ania. niedz.ielę Jeżeli koniec terminu przypa da na lub d zi eń ustawowo uznany za świąteczny , albo na d z ień , w któ rym świadczenie nie może być spełnione wobec ohowiązujących przep isów, term in upływa w dniu następnym.

Art. 209Jeżeli przedmiotem zobowiąza nia

jest rzecz, oznaczona tylko co do gatunku, bez ś ci­ ślej.sze gookreś lenia, dłużnik winien dać rzecz śre­ dniej j,akośc i i d obroci .

Domniemywa się, ż e termin jest zana korzyść dłużnika, chybaby wynikało z umowy, przepisu ustawy lub okol i czności, że termin był zastrzeżony na korzyść wierzyciela lub stron obu.

Art. 210Je ż eli pr ze dmiotem zobowiązania

jest suma p i eni ęż na, dłużn i k może zapłacić sumę dłużną każ d ym ga tunkiem pieni ę dzy, mających obieg prawny w miejscu i chw ili zapłaty według wartościt, jaką państwo tym pieni ądzo m nada je.

Art. 201Jeżeli dłużnik sŁał się niewypłacal­

nym, albo czynem swoim zna'c znie zmniejszył udzielone zabezpieczenie wi,erzytelno ś ci, zobowiązanie terminowe staje się natychmiast w ymagaln e m .

Art. 211§ 1. Jeżeli p.rzedmiotem zobowią­

zania jest suma, OZnaczona w pieniądzach zagranicznych , dłużnik może zapłacić dług pieniędzmi krajowem i, chyba że za płata w pieniądzach zagranicznych była wyr.aźnie zastrzeżona.

§ 2Wysoko ś ć s umy, którą dłużnik płaci pieniędzmi krajowemi, winna być oblic.z ona według

kursu pieniędzy zagranicznych w chwili i miejscu

Art. 199

Art. 200strzeżony

R o z d z i a ł II.

Osoby uczestniczące w wykonaniu.

Ąrt. 202. § 1. Wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika świad"czenia osobistego tylko w przypad- kach, w których to wynika z umowy albo z natury zobowiązania.

§ 2

Zobowiązanie, nie wymagające osobistego świadczenia dłużnika, może wykonać osoba trzec ia nawet bez jego wiedzy.

Art. 203Świadczen i e do rąk wierz y ciela jest

nieważne, jeżeli był on ni ezdG lny do odb ioru, chybaby dłużnik dowiódł, że spełnio ne świadczenie obrócone zostało na korzyść wierzyciela, .albo że spełnienie potwierdził wierzyciel, po uzyskaniu zdolności do odbio.ru. do rąk osoby, do odbioru nieumocowanej, zwaln ia dłużnika, o ile wierzyciel je potwierdził lub z niego skorzystał.

Art. 204Świadczenie

Art. 205Spełnienie świadczenia w dobrej

wierze do rąk osoby trzeciej , jako prawnego następ­ cy wierzyciela, zwalnia dłużn ika , chociażby następ­ stwo po spełnieniu świadczenia zostało unieważnio­ ne lub og,r aniczone. zapłaty.

§ 3Jeżeli dłużnik dopuścił się zwłoki, wierzyciel mo ż e żądać zapłaty, według swego wyboru, albo

podług kursu p i eni ę dzy zagranicznych w dniu wymagal ności, alb o p o dług kurs u w dniu zapłaty.

§ 4J eż eli zapłat. a na s tępuje pieniędzmi zagran icZll " mi, dł uż n ik mo że za p ł a cić s u m ę dłużną każ­

dym gatunkie m p ie nięd zy , mających ob ieg prawny w kr aju, kió c'eg o pien i ędzmi płaci .

R o z d zi a ł IV.

Zarachowanie zapłaty.

Art. 212§ 1. Dłużn ik, mający wobec t ego

samego wierzyc iel a kilka długów tego sameg o rodzaju, może wskazać przy zapłacie, który dług chce uiścić . .

§ 2Jednak z tego, co przypada na rachunek

danego długu, wierzyciel ma prawo z.aspokoić przedewszystkiem zaległe koszty, odsetki lub raty. dług

Art. 213Jeżeli dłużnik nie wskazał, który

chce uiścić, i przyjął pokwitowanie, w którem Nr. e? wierzyc iel zarach owa ł zapłatę na jed en l ub ni ·e które z długów, dłużn ik nie może już żądać zarachowania na inny dług.

Art. 21.4'\II b ra~nt jakiegokolwiek oświ.adcze­

nia zarach o"vuje ~ię zaplatę nap :zód na poczet dłu­ gu wyma g.alnego ; jeżdi jest kilka długów wymagalnych, na poczet t e go, który jest na jmniej zabezpieczony; je że li jest Ulka dłu gó w jedrl.'lkowo zabe zpiecz o ny c h, na po czet na jb ctr dz iej [r:;iąż li,,'/e g 'J dla d tllŻ ­ nika; jeżeli je s t k ilk a d I Li~OW r ów n :e u ciążiiwy: h , na poczet na jdawn i c :sze(~o; w jednakowych po d każdym wzglę de m okol i czn ·)ścia: h na poc;:ct w szyslkic:l długów st os un ko wo.

R o z d z i a ł V. \"lykou.mie zoboy,rl"z a:J wzaje mnych.

Art. 215§ 1. Swiadcze n:a, nal eż ąc e si.~ obu

stronom z umów w Z:l jcn:c. yc h, w inn y b y ć s p ełnio ne jednocze śn i e, o ile co in n cf~o n ie wynik a z umowy lub z natury z. obowiąz ,dl.

§ 2Każ c.a ze st rcn może wdrzym ać s!e ze

swe m świ. adczeniem, c!J 1:: ó\i druga strona nie speł ni swe go świ ad c zenia .

Art. 2161463

Dziennik Ustaw. Poz. 598.

§ 1K to zob owiąz ał s ię do wcze

śni ejszego ś\viadczer: ia , moż e wstrzy mać się ze swe m świadcz enie m aż do spelnien ia lub zab ezpi e ·:zeni a świadczenia wz aje mn ego , je ż e li speł nien i e wz.a jemnego świa d czenia je st wątpliwe w c bec złego stanu maj· ątkowe go drugiej strony.

§ 2Prawo to n ie s ł uży stron i e, k t ór a O złym

stanie ma jąt kov/y m drugiej str·:my w czasie zawarcia umowy w.:e dz iała lub wiedzieć b y ła powinna.

Art. 217Nie s pełnienie nie znacznej CZęSCI

świadcze nia n ie u p rawnia drugiej s trony do w strzymania się od s pełn ien i a ś wiadcze n i a w zajemnego, chyba że takie wstrzyman ie się usprawiedl.iwiują okoliczności.

R o z d z i a ł VI.

Prawo zatrzymania.

Art. 218§ 1. Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać, dopóki nie nastąpi

zwrot lub należyte zabezpieczenie wyłożo,nych na rzecz wyd a tk ów koniecznych i użytecznych.

§ 2Przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy ,obowi ąz ek wydania cudz e j rzeczy wyn ika

z czynu niedozwolon q~ o, albo gdy chodzi o zwrot rzeczy użyczonej, wyn a jętej lub wydzierżawionej.

Jeżeli wskutek rozwiązania umowy strony obowiąz.ane są do zwrotu wzajemnych świad­ czeń, każdej z nich służy prawo zatrzymania, do-

Art. 219póki druga strona nie zwróci lub nie zabezpieczy

zwrotu otrzymanego świadczenia wzajemnego .

R o z d z i a ł VII.

Pokwitowania i inne dowody wykonania zobowiązań.

Art. 220§ 1. Dłużnik, który spełnił świad­

czenie., ma prawo żądać od wierzyciela pokwitowama.

§ 2Dłużnik może żądać pokwitowania w pewnej formie, jeżeli I:1a w tern interes

§ 3Koszty pokwitowa n ia pono s i dłużnik, jeżeli co inne go n ie w ynika. z tr eś: i z o bowiąz a nia

§ 4Odmowa wyd.ania p okwitowania upoważ­

nia dłużnika do złożenia przedmi otu świad ·::::zenia do depozytu sądowegQ.

Art. 221

Kto zgłosi się do dłużnika z p ·o kwitowaniem wie rzyc iela., te go uważa s.ię za umoc owanego do odb io ru św:adcz.en:a, jeżeli n ie było zastrzeż one, że świ adczenie ma na s t ąpi ć do rąk własnych w ierzyc ie la.

Art. 2?2

§ 1Gdy istn iej e dokument, stwier

dzający zob ;:nviąznnie, dłużn i k ma prawo żądać dok um entu j edno c zcśn i e ze spełnieniem świadczen ia, a je że li spełn.ia s,:: adcz enie tylko czę­ ściowo, zaz nac zenia o te rn na dokumencie.

§ 2D obrowolny zwrot dokumentu lub zazn.ac:?;enie p rzez wie rzyciel a na dokumenci e , że świad­

czenie zostało spclnio.ne czę ścio wo l ub zmniejszone, uza sad nia domn:emanie, ż? dbg w c ało ści lub w czę­ ści zosta ł zapiaco ny, aibG że dłużnik został w c a ło­ sCl l ub w części z d ł ugu zwolniony.

§ 3Gdy wierz ycie l nie chce zwróc i ć d ok umentu lub odm avv' ia zazna cze nia na d ok umencie

o czę śc iowej zap!.acie , dłużn ik może złożyć przedmiot ś wia dczenia do d epoz ytu s ądowego, a w razie utraty do ku m e ntu ma p nw o żądać od wierzyciela, niezależnie o d pokwito w aai a z odbio ru długu, wydan ia uwierzytelnionego na kO Ez t w ie rzyciela oświ.ad­ czen ia na p iś m ie , że d oku m e nt zosta l utra'c ony. zwro tu

Art. 223Gdy istnieje dokum en t, stwierdza-

jący zobow ią zanie dan.ia p ie n i ęc.zy l ub rzeczy wartości ponad ty sią c zł o tych, spełnienie świadczenia winno być p ismem stwierdzone, chyba że nastąpił zwrot dokumentu.

Art. 224Piśmienne potw.i erdzenie odbioru

kapitału uza sadnia dom nie m a n ie, że wszelkie należ­ ności dodat ko we, jakoto od setk i i t. p. zostały z.aspokojone. To samo dotyczy piśmiennego potwierdzenia odb.ioru świadczenia okresowego w stos unku do świadczeń, wymagalnych wcześniej.

R o z d z i a ł VIII.

Dolmmenty na okaziciela i znaki legitymacyjne.

Art. 225Kto wy st a wi dokument, w którym

zobowiąże się speł.nić św :a dcz en.i e na żądanie okaziciela, obowiązany jest do świadcz e nia za zwr o tem wydanego dokumentu, a w razie cz ęściowego świad­ czenia za zaznaczeniem o tern na okazanym dokumencie.

Ar,ł. 226. Jeżeli do wystawiania i puszczania w obieg d okumentów na oka zici ela u stawa wymaga zezwole.nia władzy, dokument, wystawiony bez zezwolenia wł,aściwej władzy, jest nieważny, a wystawca odpowiedzialny jest za szkodę, jaką komukolwiek wyrządzi przez wyst.awienie takiego dokumentu .

Art, 7.27. Posiadaczowi dokumentu na okazicida może wystawca przeciwstawić tylko takie za.- 1464 rzuty, które odnoszą się do autentyczności lub wyniz treści okaz.anego ,dokumentu, albo słuzą mu przeciw osobie okaziciela. kają

Art. 228§ 1. Spełnienie świadczenia do .rąk

okaziciela zwalnia dłuznikaod zobowiązania.

§ 2

Dłuznik niema obowiązku dochodzenia, ,czy okaziciel jest prawnym posiadacz,e ni dokumentu.

§ 3Gdyby jednak dłuznik miał powód do

przypuszczenia, ze okazany dokument dostał się do rąk okaz.iciela sposobem be.z prawnym, ,a lbo gdyby wł.aściwa władza wydała zak'a z spełnienia świadcze­ nia, dłuznik ma prawo zwolnić się od zobowiązania przez złozenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego.

Art. 229Gdy dokument na okaz.iciela został

prawomocnie umorzony,dłuznik obowiązany jest wydać osobie, na której ządanie nastąpiło umorzenie, na jej koszt nowy dokument, ,albo, gdy wierzytelność jest wymagalna, spełnić świadczenie.

Art. 230§ 1. Przepisy o dokumentach na

okaziciela stosuje się odpowiednio do kontramarek i tym podobnych znaków legitymacyjnych,stwierdzających obowiązek świadczenia naządanieoka­ ziciela.

§ 2W razie utraty znaku ,dłuznik winien speł­

nić świadczenie na ządanie osoby, która wykaze,ze była prawnym posiadaczem znaku i ze znak został utracony.

Ro z d zi a ł IX.

Zwłoka Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598. wierzyciela i złożenie do depozytu sądo­ wego.

Art. 231

Wierzyciel dopuszcza się ' zwłoki, .gdy bez uzasadnionego powodu uchyla się od przyjęcia świad,czenia, rzeczywii,ście mu zaofiarowanego, lub odmawia wykonania czynności, bez której świad­ czenie nie moze być spełnione, albo oznajmi, ze świadczenia nie przyjmie.

Art. 232Jezeli wierzyciel dopuścił się zwło­

ki w przyjęciu świadcz.enia, dłuznik ma pr,a wb zło­ zyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego, a gdyby przedmiot do tego się nie nadawał, ządać od sądu wyznaczenia dozorcy lub zarządcy, celem jego zachowania.

Art. 233O złozeniu przedmiotu świadczenia

do depozytu sądowego, lub o zarządzeniu sądu co do jego z.achowania dłuznik obowiązany jest zawiadomić wierzyciela niezwłocznie na piśmie. .

Art. 234

§ 1. Po złozeniu przedmiotuswiadczenia do depozytu ,sądowego lub na zachowanie, wierzyciel moze ządać wydania go, lecz. dopóki takiego ządania nie zgłosi, dłuznik moze edebrać przedmiot zpowrotem. ,

§ 2W razie odebrania przedmiotu przez ,dłuż­

nika, złozenie do depozytu sądowego lub na zachowanie uwaza się za niebyłe.

Art. 235§ 1. Rzeczy, ulegające szybkiemu

zepsuciu lub wymagaj,ące znacznych kosztów, zachowania, mogą być, na ządanie dłuznika i za zezwoleniem sądu, sprzedane drogą prz.etargu public.znego, a cena osiągnięta z.e sprzedazy może być złożona do depozytu sądowego.

§ 2Jez.e li rzeczy mają cenę rynkową lub gie'ł­

dową, mogą być sprzedane z przetargu publicznego tylko . wtedy, gdy nie mo·gły być sprzedane z wolnej ręki po cenie biezącej.

Art. 236Wazne ziozenie do depozytu sądo­

wego lub na zachowanie zwalnia dłuznika z zobowiązania oraz wkłada na wierzyciela obowiązek zwrotu dłuznikowi wyłozonych kosztów.

Art. 237§ 1. Przepisy rozdziału niniejszego

stosuje się odpowiednio w przypadkach, gdy dłużni,k nie wie, kto jest wierzycielem, lub j.akie je,s t miejsce zamieszkania wierzyciela, ,g dy wierzyciel został ograniczony w zdolności do działań prawnych lub jej pozbawiony, a nie ma przedstawiciela, uprawnionego do przyjęcia świadczenia, gdy wie,rzytelność jest sporna między kilku osobami lub gdy z.achodzą inM ważne powody.

§ 2Zawiadomienie wierzyciela jest w tych

przypadkach niepotrzebne.

Art. 238Jezeli wierzyciel dopuścił się zwło­

ki w przyjęciu świadczenia, dłuznik moze ządać naprawienia wynikłe} stąd szkody.

R o z d z i ,a ł X.

Skutki niewykonania zobowiązań w ogólności.

Oddział 1.

Odszkodowanie.

Art. 239Dłuznik od!powiedzialny jest wobec

wierzyciela za wszelką szkodę, wynikłą z niewykonania lub nienalezyŁego wykonania zobowiąz.ania, chybaby udowodni.ł, ze niewykonanie lub nienależy­ te wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie odpowiada.

Art. 240§ 1. Dłuznik odpow,i edzialny jest

nie tylko za działanie lub zaniechanie rozmyślne, lecz i za iIliedołoienie staranności, wymaganej, w uczciwym obroc.ie lub w danym ,s tosunku prawnym.

§ 2Postanowienie umowy, że dłużnik nie . bę­

dZ.ie odpowiadał za szkodę, jaką moze wyrządzić wierzycielowi rozmyślnie, jest niewazne.

Art. 241

Dłużnik nie moze się zasłaniać tern, wykonanie zobowiązania zlecił komu tinnemu, chociazby był do tego uprawniony, albo że zobowią­ zanie, zaciągnięte w jego ,imieniu, winien wykonać jego przedstawiciel ustawowy. Za dz,iałanie i zaniechanie tych osób odpowiada tak, jak za swe własne działanie i zaniechanie. ' że

Art. 242Odszkodowanie określa się według

umowy lub szczególnych przepisów ustawy; w braku tychże stosuje się odpowiednio przepisy o naprawieniu szkody, wyrządzonej czynem niedozwolonym. postanowień

Oddział 2,

Zwłoka dł~żnika.

Art. 243

§ 1. Dłuznik ,dopuszcza s'ię zwłoki, jezeli nie spełnia świadczenia w terminie, oznaczonym w umowie lub w ustawie, a w przypadku gdy termin nie jestoznac.z ony, jeżeLi nie spełnia świad- Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Pm. 598-. czenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela.

§ 2Opóźnienie w spełnieniu świadczenia, bę­

dące następstwem okoLiczności, za które dłużnik nie pdpowiada, nie jest uważane .z a zwłokę.

Art. 244W razie zwłoki dłużnika wierzyciel

może domagać się, niezależnie od świadczenia, naprawienia <szkody, spowodowanej przez zwłokę.

1465 dni termin do wykonania z zastrzeżeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu od umowY odstępuje.

§ 2

Jeżeli świadczenia obu stron są podzielne, wówczas w razie zwłoki jednej ze stron w wykonaniu zobowiązania co do części świadczenia, prawo do odstąpienia, służące drugiej stronie" ogranicza się, według jej wyboru, do tej części albo do całej reszty

Art. 245Dłużnik, będący w zwłoce, odpowiada za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świad­

czenia, chybaby udowodnił, iż jedno lub drugi,e byłoby nastąpiło, chociażby spełnił świadczenie w czasie właśdwym. niespełnionego świadczenia.

Art. 246Jeżeli świadczenie polega na wydaniu rzeczy, oznaczonej tylko co' do gatunku, wierzyciel ' może w razie zwłoki dłużnika nabyć rzecz tego

sameg'0 gatunku na koszt dłużnika, albo żądać zapłaty warŁości rzeczy, zachowując w obu przypad;k ach prawo do odszkodowania.

Art. 251§ 1. Jeżeli strony zastrzegły sobie

prawo odstąpienia od umowy na przypadek niewykonania zobowiązania wz.ajemnego w terminie ściśle określonym, strona uprawniona, w razie zwłoki drugiejstrony, może bez wyznaczenia dodatkowego terminu'oświadczyć, że od umowy odstępuje.

§ 2'Przepis ten stosuje się również w przypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze

stron po terminie nie ma dla drugiej strony znaczenia b4dź z uwagi na naturę zobowiąz.ania, bądź z uwagi naniemoż,ność osiągnięcia celu, w którym umowę zawarto.

Art. 247§ 1. W r,azie zwło}{)i dłużnika w wy

zobowiąz.ania czynienia, wierzyciel może żądać up'0ważnienia sądowego do wykonania czynności na koszt dłużnika, zachowując p.rawo do od- konaniu szkodowania.

§ 2JeżeLi zobowiąz,anie polega na nieczynieniu, zaprzestaniu lub znoszeniu, Wlierzyciel może żą­

dać upoważnienia sądowego do usunięcia na koszt dłużnika wszystkiego, co dłużnik wbrew zobowiąza­ niu uczynil, zachowując prawo do odszkodowania.

§ 3

W przypadkach nagłych wlierzyciel może, bez upoważnienia sądowego, wykonać czynność na koszldłużnika lub usunąć na jego koszt to, co wbrew zobowiązaniu uczynione zostało. _

Art. 248§ 1. Jeżeli dłużnik opozma się

z wykonaniemzobow,iąz.ania pieniężnego, winien z.apłacić wierzycielowi tytułem odszkodowania za opóźnienie odsetki umowne, a w braku umowy w tym względzie odsetki ustawowe" Licząc od dnia wymagalności długu.

§ 2Odsetki te należą się wierzycielowi bez

potrzeby wykazania przezeń jakiejkolwiek szkody i bez względu na to, czy dłużnik dopuścił się winy.

§ 3Wierzyciel może żądać nadto dodat.kowego ·b dszkodowania na zasadach ogóLnych

zaległych odsetek wolno odsetki za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że z woli stron zaległe ' odsetki ZoOstały ,skapitaliz.owane już po powstaniu zaległości.

§ 2Przep.is powyżs:?y nie uchybia odmiennym

przepi,som i zwyczajom handlowym.

§ 3Od zaległych świadczeń okresowych wol1110 liczyć odsetki za opóźnienie, jak przy zobowią­

.z aniach pieniężnych.

§ 3Jeżeli wartość przedmiotu umowy przenosi tysiąc złotych, wyznaczenie terminu do wyk,onaniazobowiązania z zagrożeniem o odstąpieniu

winno nastąpić na piśmie.

Art. 252Gdy zobowiąz.anie wzajemne stanie

się niemożliwem do wykonania skutkiem okoliczności, za które strona zobowiąz.ana odpowiada, strona uprawniona może, według swego wyboru, albo żądać ods.zkodowania za niewykonanie zobowiązania, albo oświadczyć, że od umowy odstępuje. W razie czę­ śc,iowej niemożLiwości druga strona może od umowy odstąpić, jeżeli z natury zobowiązania lub z celu, zamierzonego przez strony, wynika, że wykonanie czę­ ściowe nie ma dla strony uprawnionej znaczenia.

Art. 253

Strona, odstępująca od umowy, winna zw,rócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej z mocy umowy, oraz ma prawo żądać nietylko zwrotu tego, co' dała, lecz i naprawienia szkody, spowodowanej, niewykonaniem zobowiąz.ania wzajemnego.

DZIAŁ II.

Potrącenie.

Art. 249§ 1. Od

liczyć Oddział 3. Skutki niewykonania zobowiązań wzajemnych.

Art. 250§ 1. Jeżeli jedna ze stron dopuści

się zwłoki w wykonaniu zobowiązania wzajemnego, druga· strona może, według swego wyboru, albo dochoclzić wykonania zobowiązania i odszkodowania za zwłokę, albo, wyznaczyć drugiej stronie odpowie-

Art. 254§ 1. Dłużnik ma prawo potrąc.ić ze

swego· długu to, co wierzyc,iel chociażby z innego stosunku prawnego jest mu dłużny, jeżeli przedmiotem obu długów są sumy pieniężne albo rzeczy zamienne tego s.amego gatunku i jakości, a obie wierzytelnośdsą wymagalne i zaska.rżalne. '§ 2. Gdy dłużnik oświadczy wierzycielowi, że korzysta z prawa potrącenia, obie wierzytelności uważane będą za wzajemnie umorzone w całości lub w części z chwilą, kiedy stały się możliwe do potrącenia.

Art. 255

Dłużnik może wykonać prawo potrące~ia, chociażby miejsca płatnośd obu długów byłyróżne, jednak winien w tym przypadku powetow,ać stratę, jakąby wierzyciel poniósł z tego powodu · Dziennik Ustaw. Poz. 5'18.

1466

Art. 256§ 1. Odroczenie ' wykonania zoboudzielone przez sąd lub bezpł.atnie przez

wierzyciela, nie przeszkadza potrąceniu.

§ 2Wierzytelność przedawniona może być

potrącona, jeżeli w czasie, gdy potrącenie stało się możliwe, nie była jeszcze przedawniona. wiązania,

Art. 257Jeżeli między dwiema osobami ist"

nieje kilka długów, nadających się do potrącenia, przy potrąceniu ich slosuj.e się przepisy o zarachowaniu zapłaty.

Art. 258

Art. 266

Gdy w i erzyt21ność pierwo tna zos taje umorzona przez odnow ie nie, zabezp ieczenia prawem zastawu albo po rę czeniem mogą być utrzymane w mocy, je że li zastawca i poręczyciel na to s.ię · zgodzą· DZIAŁ umorzenie jej przez potrącenie tylko wtedy, gdy dłużnik sŁał się wierzycidem już po zajęciu.

Wbrew woli wierzyciela nie mogą być umorzone przez potrącenie ze strony dłużnika:

Art. 260!Poręczyciel może potrącić to, co

wierzyciel winien jest dłużnikowi głównemu, le,:z dłużnik główny nie może potrącić tego, co wierzyciel winien jest poręczycielowi.

Art. 261Dłużnik może potrącić wobec jednego z wierzycieli solidarnych to, co mu jest winien

inny wi,e rzyciel solidarny.

Kto z mocy umowy obowiązany jest do świadczenia na rzecz osoby trzedej., ten nie może potrąc, ić wierzytelności, służącej mu przeciw temu, z kim zawarł umowę.

§ 1Gd y spełnien i e św i ad ':ze nia

się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik nie odpowiada, zob o wiązan i e wygasa.

§ 2Dłużnik, zwo Lniony skutkie m nie możl i wo­

słało

Art. 257ści

od obowiązku św i adczen i a w całości lub części, traci p,rawo do świadczenia wza jemnego w całości lub części, a gdy je już otrzymał, obowiązany j-est do zwrotu.

§ 3Gdy w zobowiąz.aniu wzajemnem świad­

czenie j.e dnzj strony stanie się niemożliwe do wykonania tylko w części, dru ga strolna może odstąpić od umowy, jeżeli z nat ury zobowiązania albo z celu, zamierzonego przez strony, wyn ika, że częściowe wykonanie zobowiązania nie ma dla strony uprawnionej zrnaczenia.

Art. 268Jeżeli rzecz, będąca przedmiotem

świadczenia, została utracona, a dłużnikowi ,służą z tego tytułu roszczen ia odszkodow,awcze przeciwko osobom trzecim, obowiązany on jest ustąpić wierzycielowi te roszczenia lub uzyskane odszkodowanie.

DZIAŁ V.

Art. 262

DZIAŁ III.

Odnowienie.

Art. 263Jeżeli dłużnik, w celu timorzenia zobowiązania, -za zgodą wierzyciela zobowiąże się

świadczyć co innego, niż był obowiąz.any, albo choć­ by to samo, lecz z innej pod.stawy prawnej" zobowią­ zanie wygasa przez odnowienie.

Art. 264§ 1. Odnowienia :me domniemywa się

§ 2Zmiany w zobowiązaniu, dotyczące jedynie czasu, miejsca lub sposobu spełnienia św i adcze­

nia, oraz zmiany w zabezpiecz,cniu, oprocentowaniu lub innych dodatkowych świadczeniach, jak również wystawienie nowego dokumentu, nie stanowią s,ame przez się odnowienia.

Art. 265§ 1. Wydani.e wierzycielowi wekslu

lub czeku, opatrzonego wekslowo lub czekowo obowiązującym podpisem dłużnika albo innych osób, nie stanowi odnowienia, jeżeli tego wyraźnie nie umówiono.

§ 2Kto otrzymuje od dłużnika weksel lub

czek, nie zwalniając go z pierwotnego zobowiązania, IV.

Niemożliwość świndczenia.

Zajęc. ie wierzytelności przez osob~ trzecią wyłącza

Art. 259ten odpowiedz,ialny jest względem dłużnika za szkouchybieniem przepisom wekslowym

lub czekowym. dę, wyrządzoną Wygaśnięcie lub zmiar.a zobowiązań ze względu na nadzwyczajne wypadki.

Art. 269Gdyby z powodu nadzwycz.ajnych

wypadków, jako to: wojny, zarazy, zupełnego nieurodzaju i innych klę sk żywiołowych, świadczenie było połączone z nadmiernemi trudn o ściami lub groziło jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie mogły przewidz.ieć przy zawarci u umowy, sąd może} jeżeli uzna to za konieczne według zasad dobrej wiary, po rozważeniu interesów obu stron, ozna'czyć sposób wykonania, wysokość świadczenia lub nawet rozwiązać umowę.

DZIAŁ VI.

Dobrowolne zwolnienie z długu i rozwiązanie umowy.

Art" 270. Z obowiązanie wyga sa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwoln ~enie to przyjmuje.

Art. 271Umowne zobowiązania wzaj 'z mne

strony zgodnie postanowią, że wygasają, gdy obie umowę rozwiązują.

Art. 272Zobowiazanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygas~ po wypowiedzeniu przez

dłu żn ika lub w ie rzyc ie la z zachowaniem term inów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w braku tychż.e, niezwłocznie po wypowiedzeniu.

Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598

DZIAŁ VII.

Przedawnienie.

Rozdział I.

Przepisy ogólne.

Art. 273§ 1. Dłużnik może uchylić się od

świadczenia, gdy powoła się na upływ czasu, pocią­ gający za sobą według ustawy przedawnienie wierzytelnośc. i.

§ 2Sąd nie może z urzędu uwzględnić przedawnienia

Art. 274Zrzeczenie się prawa korzystania

z przedawnienia, dokonane przed upływem terminu przedawnienia, jako też zgoda stron na skrócenie lub przedłużenie termińu przedawnienia, są nieważne.

Art. 275Przedawnienie wierzytelności nie

pozbawia wierzyciela prawa uzyskania zaspokojenia z rzeczy ruchomej, otrzymanej w zastaw.

R o z d z i a ł II.

Bieg przedawnienia.

Art. 276Bieg przedawnienia rozpoczyna się

od dnia, w którym wierzytelność stała s.ię wyma galna, a w przypadku, gdy wymagalność zależy od woli wierzyciela, od dnia, w którym wierzyciel mógł tę wolę wyrazić.

Art. 277Bieg przedawnienia nie rozpoczyna

się, a rozpoczęty zaw.iesza si ę:

Art. 278§ 1. Przedawnienie biegnie przeciwko osobom pozbawionym zdolności do działań

prawnych lub w niej ograniczonym, chociażby osoby te nie miały przedstawiciela ustawowego. § 2, Jednakże termin przedawnienia nie może się skończyć wcześniej, niż po upływie dwóch lat od chwili, gdy ustanowiono przedstawiciela, albo gdy ustała przyczyna jego ustanowienia.

§ 3Gdy termin przedawnienia jest krótszy niż

dwa lata, bieg przedawnienia rozpoczyna się od chwili ustanowienia przedstawiciela lub ustania przyczyny i,ego ustanowienia. .

Art. 279Bieg przedawnienia przerywa się

Art. 280§ 1. Po każdem przerwaniu bieg

przedawnienia rozpoczyna się na nowo .

§ 2

Jeżeli przerwanie nastąpiło przez wniesienie pozwu, przypozwanie lub podniesienie zarzutu potrącenia w procesie, bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo dopiero od c-bw,ili p.rawomocnego rozstrzygnięcia lub innego zak'Jńczenia sporu. Jeżeli postępowanie uległo zawieszeniu na zgodny wniosek obu stron, albo wskutek niestawiennictwa obu stron lub jednej z nich, bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo z ostatnią czynnością prócesową stron lub sądu.

§ 3Jeżeli przerwanie nastąpiło przez zgłosze­

nie wierzytelności w post·w owaniu układowem lUD upadłościowem, bieg pr.zedawni.e nia rozpoczyna się na nowo z chw,ilą zakończenia tego p.ostępowania.

R o z. d z i a ł III.

Terminy przedawnienia.

Art. 281Każda wierzytelność ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu, jeżeli ustawa inaczej nie st.anowi

Art. 282dawnieniu:

Z upływem lat pięciu ulegają prze-

Art. 283§ 1. Z upływem lat trzech ulegają

przedawnieniu w.ierzytelności z tytułu naprawienia szkody, wyrządzonej czynem niedozwolonym.

§ 2T ermiln ten liczy się od dnia, w którym

poszkodowany dowiedział s ię o szkodzie i o osobie, obowiązanej do odszkodowani a. § 3, W każdym razie wierzytelność przedawnia się z upływem lat dwudziestu od dnia spełnienia czynu, wyrządzającego szkodę.

§ 4Jeżeli szkoda wynikła z.e zbrodni lub występku, wierzytelność ulega przedawnieniu dwudziestoletniemu, li~ząc od dnia popełnienia przestęp­

stwa.

Art. 284Z upływem lat trzech ulegają przedawnieniu wierzytelności pracowników z tytułu wynagrodzenia za pracę i zwrotu poniesionych w ydat

·Dziennik UstiJ:w. Poz. 598.

1468 ków, tudzież wierzytelności pracodawców z tytułu · udzielonych zaliczek.

Art. 285Z upływem lat dwóch ulegają przedawnieniu

. 1) wierzytelności przemysłowców, rzemieślników i kupców z tytułu dokonania robót .i dostarczenia towarów, tudzież wierzytelności rolników z tytułu dostarczenia płodów rolniczych lub leśnych;

Art. 286Przedawni'e nie, przewidziane w artykulach 282, 284 i 285, następuje, chociażby świad­

czenia okres,owe, praca, roboty i dostarczanie trwały w dalszym ciągu. .

Art. 287

§ 1. Gdy nastąpiła kapita1izacja zaległych świadczeń okresowych lub odsetek, gdy nastąpiło zamknięci.e rachunku, uznanie długu na piśmie lub stwierdze'nie długu prawomocnym wyrokiem, wierzytelności w ten sposób ustalone ulegają ogólnemu przedawnieniu dwudziestoletniemu, licząc od dnia ,ich ustalenia.

§ 2Jeżeli wierzytelność, ustalona w powyż­

szy sposób, obejmuje świadczenia okresowe lub ods,e tki płatne w przyszłości, świadczenia te lub odsetki ulegają przedawnieniu pięcioletniemu.

TYTUŁ V.

ZASKARżANIE CZYNNOśCI DtużNIKA, ZDZIAŁANYCH ZE SZKODĄ WIERZYCIELI.

Art. 288

§ 1Wierzyciele mogą żądać, aby

l'lr. ~". to, czy obdarowany wiedział lub powinien był wietern, że dłużnik miał świadomość pokrzywdz,e nia wierzycieli ..

§ 2Jeżeli czynność taka została dokonana

przez dłużnika nie dawniej, niż na rok przed powstaniem wierzytelności., wierzyciel może ją zaskarżyć na wet bez względu na to, czy dłużnik miał świado­ mość pokrzywdzenia wierzycieli. dziećo

Art. 290

Wierzyciel może dochodzić pr.aw, przyznanych mu w tytule niniejszym, przeciwko następcy szczególnemu osoby, która z dłużnikiem czynność zawarła, jeż.e li następca uzyskał korzyść pod tytułem darmym, albo jeżeli wi,edział o- okolicznościach, które uzasadniały prawa wierzycieli przeciwko jego poprz.ednikowi.

Art. 291Kto osiągnął korzyść z czynnoscl

dłużnika, dokonanej ze szkodą wierzycieli, ten może zwolnić się o.d ich roszczeń bądź przez zaspokojenie ich wierzytelności, bądź przez wskazanie mienia dłużnika, dostatecznego do ich zaspokoj,e nia.

Art. 292W razie uznania czynności dłużnika

za hezskuteczną w stosunku do wierzyciela, korzystającego z prawa zaskarżenia, wierzyciel ten z wyłączeniem innych wierzycieli może poszukiwać swego z.aspokojenia na tern, co skutkiem zaskarżonej czynności wyszlo z majątku dłużnika lub do niego nie weszło.

Art. 293§ 1. Wierzycielz nie mogą dochodzić sądownie praw, przyznanych im w tytule niniejszym, po upływie lat pięciu od daty dokonania czynności przez dłużnika

§ 2Jednakże przed upływem powyższego- terminu wierzyciel może zawiadomić osobę, przeciwko

której chce dochodzić swych ros.zczeń, () zamiarze zaskarżenia czynności dłużnika, dokonanej z j.ego szkodą, a wówczas powyŻs,zy termin liczyć się bę­ dzie od daty zawiadomienia. Zawiadomienie winno nastąpić przez notarjusza lub komornika. czynności pr,awne, dokonane przez dłużnika z ich szkodą, były uznane w stosunku do nich za bezsku- teczne.

§ 2Z żądaniem tern wierzyciele mogą wystą­

pić w d:.-odze powództwa albo zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która skutkiem czynności prawnej dłużnika nabyła prawo, albo zwolniona została od obowiązku, jeżeli dłużnik przed s ięwziął czynność ze świadomością pokrzywdz'e nia wierzycieli, a osoba trzecia o- tern wiedziała lub wiedzieć była powinll;a ,j jeżeli pozostały majątek dłużnika nie wystarcza na zupełne pokrycie wierzytelności.

§ 3Jeżeli z czynności prawnej dłużnika osią­

ga korzyść osoba, będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że wiedziała o świadome m działa­ niu ze szkodą wierzycieli. .

§ 4Czynność pr.awna dłużnika może być uznana za bezskuteczną w stosunku do wi,e rzyciela, chociażby wierzytelność powstała po dokonaniu czynności

Art. 289§ 1. Jeżeli osoba trzecia osiągnęła

korzyść pod tytułem darmym, wierzyciel może za~karżyć czynność prawną dłużnika bez względu na TYTUŁ VI.

SPRZEDAż I ZAMIANA.

DZIAŁ L Sprzedaż.

Rozdział I.

Przepisy ogólne.

Art. 294Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy lub inne prawo majątkowe na kupującego, który zobowią­

zuje się zapłacić określoną cenę.

Art. 295Przedmiotem sprzedaży mogą być

w przyszłości. także prawa, mające powstać

Art. 296§ 1. Cenę można określić przez

wskazanie podstaw do- ustale,n ia jej w przyszłości.

§ 2Jeżeli strony zgodziły się na cenę rynkową lub giełdową, ro,zumieć należy, w razie wątpli­

wości, przeciętną cenę rynkową lub giełdową w mie~- 1469 Dziennik Ustaw. Poz. 598.

Nr. 82. scu i czasie, w których przedmiot sprzedaży ma być wydany. .

§ 3

Jeżeli w tern m~ ejscu ceny takiej niema, stosuje się cenę ry.nkową lub giełdową miejsca, którego ceny według przyjętego zwyczaju uważane są tam za rozstrzygające. kupującemu

Art. 297Jeżeli określenie ceny pozostawiono słusznemu uznaniu jednej ze stron lub osoby trzeciej, w razie sporu sąd cenę' usŁali

Art. 298Brak określenia ceny przez strony

nie pociąga za sobą nieważności sprzedaży., jeżeli z okoliczności wynika, że strony miały na myśli zwykłe ceny, przyjęte wogóle w obrocie lub w ich stosunkach wzajemnych.

R o z d z i a ł II.

Obowiązki sprzedawcy.

Art. 299§ 1. Sprzedawca jest obowiązany

spełnić wszystko, czego wymaga przeniesienie sprzedanego prawa na kupującego i powstrzymać się od wszelkich czynności, któreby mogły utrudnić przeniesienie prawa. udaremnić lub

§ 2Sprzedawca własności rzeczy ni,eruchomej

winien zwolnić nieruchomość od obciążeń, wynikających z hipotek i zaległości uprzywilejowanych, o He kupujący nie przyjął na siebie tych obciążeń i zaległości, niemniej obowiązany jest postarać się o wykreślenie praw, które są wpisane do księgi hipotecznej (gruntowej), Lecz nie istnieją.

Art. 300§ 1. Sprz-edawca własności rzeczy

obowiązany jest wydać tę rzecz kupującemu w umówionym czasie i miejscu z wszystkiemi przynależno­ ściami, w umowie nie wyłączonemi.

§ 2Sprzedawca innego prawa obowiązany jest

jego wykonywanie, a jeżeli do tego potrz ebne jest posiadanie rzeczy, obowiąz.a­ ny jest ją wydać . umożliwić kupującemu

Art. 303Koszty wydania, w szczególności

zmie,r zenia, zważenia i opakowania, ponosi sprzedawca, koszty odbioru i przesłania ponosi kupujący, wszelkie zaś inne koszty, związane ze sprzedażą, ponoszą obie strony po połowie.

R o z d z i a ł III.

Korzyści i ciężary.

Niebezpieczeństwo.

Art. 304§ 1. Z chwilą wydania rz'e czy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary

oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia .

§ 2Jeżeli własność sprzedanej nieruchomości

przechodzi na kupującego przed jej wydaniem, skutki te, w braku odmiennej umowy, powstają już z chwilą przejścia własności.

§ 3Jeżeli strony przyjęły iriną cnwilę rozliczenia się co do korzyści i ciężarów. wówczas. w razie wątpliwości. niebezpieczeństwo przypadkowej

utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupują­ ce1go z tąż chwilą.

Art. 305§ 1. Jeżeli umowę sprzedaży zawarto pod warunkiem zawiesz,ającym, a rzecz została

wydana, korzyści i ciężary oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzą na kupującego dopiero z chwilą ziszczenia się warunku.

§ 2

Jeżeli umowę sprzedaży zawarto pod warunkiem rozwiązującym, korzyści i ciężary oraz niebezpieczeństwo przypadkowei utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzą na kupującego jak przy sprzedaży bezwarunkowej j jednakże w razie ziszczenia się warunku przechodzą one z powrotem na sprzedawcę z chwilą, gdy rzecz została mu zwrócona, a przy nieruchomościach z chwilą odzyskania wła­ sności, j,eżeli sprzedawca odzyskał własność rzeczy przed jej zwrotem.

R o z d z i a ł IV.

Art. 301§ 1. Jeżeli r,z ecz ma być przesłana

kupującemu, uważa się ją, w braku odmiennej umowy, za wydaną, gdy sprzedawca odda ją, celem do- Rękojmia za wady prawne i fizyczne. starczenia na miejsce przeznacz,enia, osobie lub zaprzewozem rzeczy tego rodzaju .

§ 2Sprzedawca winien z należytą starannością dokonać wyboru osoby lub z,akładu, którym poleca przesłanie rzeczy

. § 3. Jeżeli kupujący dał sprzedawcy szczególne wskazówki co do sposobu dostarczenia rzeczy -;przedanej, a sprzedawca be,z usprawi,edliwionych powodów od tych wskazówek 'odstąpił, odpowiada za wynikłą stąd szkodę.

Art. 306§ 1. Sprzedawca obowiązany jest

do rękojmi, jeżeli się okaże, iż sprzedane przezeń prawo służy w całości lub części osobie trzeciej, jest ograniczone lub obciążone, albo nie istnieje (wady prawne).

§ 2

Sprzedawca obowiązany jest do rękojmi, jeżeli rzecz sprzedana nie posiadała w chwili wydania właściwości, o których istnieniu zapewnił kupującego, albo jeżeli miała wady, zmniejszające jej wartość lub użyteczność ze względu na cel, w umowie oznaczony, albo z natury lub przeznaczenia rzeczy wynikający (wady fizyczne). kładowi. zawodowo trudniącym się

Art. 302

Sprzedawc,a winien udzielić kupującemu potrzebnych wyjaśnień o stosunkach prawnych i faktycznych, dotyczących przedmiotu sprzedaży, oraz wydać posiadane przez siebie dokumenty, odnoszące się do sprz,e danego prawa i sposobu korzystania z niego. Jeżeli treść takiego dokumentu dotyczy także innych praw, sprzedawca winien wydać wyciąg uwierzytelniony.

Oddział 1.

Przepisy ogólne.

Art. 307Sprzedawca j.est zwolniony od oboo wadzi:e

w czasie zawarcia umowy, a gdy chodzi o rzeczy oznaczone tylko' co do gatunku, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w czasie wydania. wiązku rękojmi, jeżeli kupujący wiedział

Art. 308Strony mogą przez umowę odpowiez tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć

dzialność Dziennik Usta~. Poz. 598.

1470 lub wyłączyć. Jednakże wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu ręko jmi jest nieważne, jeżeli sprzedawca zataił pods tę pnie przed kupującym wadę przedmiotu sprzedaży.

Art. 309Jeżeli ' kupujący odstępuje od umowy

ż powodu wady. obie strony winny sobie. nawzajem zwrócić otrzymane świad c zenia według przepisów, dotyczących umownego prawa odstąpienia.

Art. 310Jeżeli kupujący żąda obniżenia ceny

z powodu wady, następuje ono w takim stosunku, w jakim wartość przedmiotu sprzedaży, wolnego od wad, pozostaje do jego wartości, obliczonej z uwzględnieniem istniejących wad.

Oddział 2.

Rękojmia za wady prawne.

Art. 311Sprzedawca nieruchomości nie jest

obowiązany do rękojmi za publiczno-prawne ciężary i ograniczenia, którym nieruchomość podlega.

Art. 312§ 1. Sprzedawca wierzytelności odpowiada za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu

tylko o tyle, o ile taką odpowiedzialność na siebie przyjął.

§ 2Przy sprzedaży papierów wartościowych

sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi 'IV razie wszczęcia postępowania umarził;ącego, gdy ogłosze­ nie o wszczęciu tego postępowania nastąpiło przed za warciem umowy. .

Art. 313Kupujący może dochodzić praw z ty-

tułu rękojmi, chociażby osoba trzecia nie wystąpiła przeciw niemu sądownie z roszczeniem do przedmiotu sprzedaży, jeżeli udowodni istnienie wady prawnej; w szczególności może żądać zwrotu kosztów spowodowanych procesem, a także zwrotu nakładów poczynionych na rzecz, o ile wskutek pozbawienia go rzeczy nie miał z nich korzyści, a nie otrzymał wynagrodzenia od osoby trzeciej. . § 2. Sprzedawca odpowiada wobec kupującego również za ..vszelką inną szkodę, chybaby udowodnił, że nie ponosi żadnej winy.

Art. 318Jeżeli kupujący uniknął utraty nabytego prawa w całości lub w części, a lbo skutków

ograniczenia lub obciąienia prawa na rzecz osoby trzeciej przez zaiPłatę sumy pi eniężnej lub spełnienie innego świadczenia, sprzedawca może zwolnić sięod obowiązku rękojmi, zwracając kupującemu zapłaconą sumę lub wartość ' spełnionego świadczenia wraz z od· setkami ustawowemi i kosztami.

Art. 319§ 1. Roszczeń z tytułu rękojmi za

prawne nie można dochodzić sądownie po upływie lat trzech, jeżeli chodzi o nieruchomości, w innych zaś przypadkach po upływie roku; terminy te biegną od chwili, kiedy kupujący dowiedział się o faktach, uzasadniających rękojmię; w przypadkach, gdy kupujący dowiedział się o tych faktach dopiero z pozwu, wniesionego przez osobę trzecią, terminy powyższe biegną od daty uprawomocnienia się wyroku.

§ 2W drodze zarzutu kupujący może żądać

rękojmi także po upływie powyżsżych terminów, jeżeli przed ich upły:wem zawiadomił sprzedawcę o wadzie. .

§ 3Sprzedawca nie może korzystać z upływu

tych terminów, jeżeli wadę podstępnie zataił. wady prawnej.

Oddział pozwany sądownie przez sobie pra wo do przedmiotu sprzedaży, obo wią zany jest niezwłocznie przypozwać sprzedawcę. Gdyby te go zaniechał, a osoba trzecia uzyskała wyrok dla siebie korzystny, sprzedawca zwolniony będzie od rękojmi, o ile wykaże, iż jego udział w procesie przyczyniłby się do zapadnięcia wyroku, pomyślnego dla kupującego.

Art. 314osobę

trzecią.

Kupu ją cy, roszcz ą cą

Art. 315§ 1. Jeżeli sprzedane prawo służy

w całości osobie trzeci,e jalbo nie istnieje, kupujący mOże od umowy odstąpić.

§ 2Jeżeli sprzeda ne prawo służy osobie trzeciej tylko częściowo. albo is tn ieje tylko w mniejszej

rozciągłości, kupujący moż e żądać obniżenia ceny, a jeżeli z okoliczności wyn ika, że nie zawarłby umowy. gdyby był o tern wiedział, może od umowy odstąpić.

Te same prawa służ ą kupującemu w przypadku, gdy przedmiot sprzedaży jest obciążony.

Art. 316

Umowne wył ą czenie ręko j mi za wady prawne przedmiotu sprz e daży nie zwalnia sprze. dawcy od obowi ązku zwrotu otrzymanej ceny kupującemu. pozbawionemu przedmiotu sorzedaży, chybaby kupujący wiedział, iż nabyte prawo jest sporne lub na'był je na własne niebez'P ie czeństwo.

Nr. 82.

3.

Rękojmia za wady fizyczne.

Art. 320Jeżeli sprzedawca nieruchomości zapewnił kupującego, że ma ona oznaczony obszar, odpowiada za obszar łak, jak za pewną oznaczoną

właściwość.

Art. 321Przy sprzedaży według próbki lub

wzoru rozumie się, że istnienie właściwości, jakie ma próbka lub wzór, jest przez sprzedawcę zapewnione.

Art. 322Sprzedawca nie odpowiada z tytułu

r,ękojmi za wady fizyczne, powstałe po przejściu niebezpieczeństwa na kupującego, chyba że wady wynikły z przyczyny, tkwiącej już poprzednio w rzeczy sprzedanej.

Art. 323

Jeżeli w chwili zawarcia umowy, a gdy chodzi o rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, w chwili wydania, kupujący mógł dowiedzieć się o wadach rzeczy przy dołożeniu zwykłej uwagi, ma on prawa z tytułu rękojmi tylko wtedy, gdy go sprzedawca zapewnił, że wady nie istnieją, albo gdy ich istnienie podstępnie zataił.

Art. 324

§ 1Kupujący traci prawa z tytułu

rękojmi:

Art. 317§ 1. Kupujący, który odstępuje od

Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598.

§ 2Jeżeli zawiadomienie było piśmienne lub

telegraficzne, wystarcza, aby w powyższym terminie pismo lub telegram były wysłane.

§ 3

Utrata praw w tych przypadkach nie następuje. jeżeli sp rz edawca wadę podsŁępni,e zataił, albo jeżeli miejsce zamieszkania sprzedawcy nie jest kupującemu wiadome.

Art. 325§ 1. W przypadku rękojmi za wady

fizyczne kupujący może od umowy odstąpić albo żą­ dać obniżenia ceny.

§ 2Jeżeli przedmiotem sprzedaży są rzeczy

zamienne, kupującemu służy wybór między prawami, przewidzianemi w paragrafie poprzedzającym, a żą­ daniem dostarczenia, zamiast rzeczy wadliwych, takiej samej ilości rzeczy tego samego gatunku, wolnych od wad, oraz naprawienia szkody, wynikłej z opóźnienia.

Art. 326Jeżeli kupujący zawiadomił sprzedawcę o wadzie fizycznej sprzedanej rzeczy, sprzedawca może mu wyznaczyć odpowiedni termin do

oświadczenia, czy pragnie od umowy odstąpić.

Po 'upływie tego terminu odstąpienie jest niedopuszczalne.

Art. 327Kupujący nieruchomość może odstą­

umowy z powodu niezupełności zapewnionego obszaru tylko wtedy, gdy niezupełność jest tak znaczna, że utrzymanie umowy w mocy nie przedstawia dlań interesu. pić od

Art. 328Jeżeli kupujący odstępuje od umowy, obowiązany jest w szczególności zwrócić rzecz

ze wszystkiemi uzyskanemi korzyściami. sprzedawca zaś winien zwrócić otrzymaną cenę z odsetkami ustawowemi oraz wartość poczynionych przez kupujące­ go nakładów koniecznych i użytecznych .

Art. 329

§ 1. Jeżeli z powodu wad fizycznych rzeczy, nadesłanej z innej miejscowości, kupujący chce od umowy odstąpić, nie może odesłać rzeczy bez uprzedniego porozumienia: się ze sprzedawcą; obowiązany jest postarać się o przechowanie rzeczy na koszt sprzedawcy aż do chwjli, w której w normalnych warunkach sprzedawca będzie miał możność nią rozporządzić.

§ 2Jeżeli zachodzi obawa, że rzecz ulegnie pogorszeniu, kupujący ma prawo, a nawet, gdy tego in. teres sprzedawcy wymaga, obowiązek sprzedać rzecz

z zachowaniem należytej staranności. Powyższe prawo służy kupując,emu również wtedy, gdy sprzedawca zwleka z rozporządzeniem rzeczą lub gdy jej przechowanie wymaga znacznych kosztów.

§ 3

O zami a rze sprzedaży ku:pujący powinien, w miarę możności, zawiadomić sprze,dawcę, w każ­ dym zaś razie powinien wysłać mu zawiadomienie niezwłocznie po dokonaniu sprzedaży.

Art. 330§ 1. Gdy z pomiędzy rzeczy sprzedanych tylko niektóre są wadliwe i dadzą się odłączyć

od wolnych od wad, bez szkody dla obu stron, prawo kupują'cego do odstąpienia od umowy ogranicza się do rzeczy wadliwych.

§ 2Odstąpienie od umowy co do rze'c zy

głównej pociąga za sobą odstąpienie od umowy co do rzeczy dodatkowej, ale nie odwrotnie.

1471

Art. 331§ 1. Kupujący, który odstępuje od

umowy albo domaga się obniżenia ceny lub dostarczenia rzeczy wolnych od wad za miast wadliwych, może żądać na:prawienia szkody, jakiej doznał przez to, że zawarł umowę, albo, Ig dy chodzi o rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, przez to, że przyjął rzecz, nie wiedząc o jej wadzie.

§ 2Sprzedawca odpowiada wobec kupujące­

go również za wszelką inną szkodę, chybaby udowodnił, że nie ponosi żadnej winy.

Art. 332

Do sprzedaży zwierząt domowych, jako to : koni, bydła rogatego, owiec, kóz, trzody chlewnej, oraz innych zwierząt, które wymieni rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, sto: suje się przepisy o rękojmi ze zmianami, wskazaneml w artykułach poniższych .

Art. 333§ 1. Sprzedawca odpowiada tylko za

wady główne i tylko o tyle, o ile wyjdą najaw w cią­ gu oznaczonego terminu.

§ 2Wady główne i terminy ich ujawnienia

się (terminy rękojmi) oz.naczy rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Ministrem Sprawi e dl iwości.

§ 3Za wady, nie oznaczone wtem rozporzą­

dzeni.u, sprzedawca odpowiada wtedy, jeżeli taką odpowiedzialność wyrażnie na siebie przyjął.

Art. 334Jeżeli w ciągu oznaczonego terminu

wyjdzie najaw wada, za którą sprzedawca odpowiada, ,domniemywa się, że istniała już w chwili wydania zwierzęcia.

Art. 335§ 1. KllpUjąCy traci prawa z tytułu

rękojmi , jeżeli w ciągu tygodnia po wykryciu wady głównej nie z,a wiadomi o niej sprzedawcy.

§ 2Jeżeli zawiadomienie było piśmienne lub

telegraficzne, wystarcza. aby w powyższym terminie pismo lub telegram były wysłane .

§ 3Utrata praw nie następuje, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił, albo jeżeli miejsce

zamieszkania sprzedawcy nie jest kupującemu wiadome.

Art. 336§ 1. Roszczeń z tytułu rękojmi za

wady fizyczne nie można dochodz i ć sądownie po upływie roku, a gdy chodzi o !Wady budynku po upły­ wie lat pięciu licząc od dnia otrzymania rzeczy przez kupującego .

§ 2Jeżeli chodzi o wady zwierząt, termin ten

wynosi sz· eść tygodni i bie gnie od końca terminu rę­ koimi, ustanowionego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w porozumieniu z Minis,trem Sprawiedliwości.

§ 3W drodze zarzutu 'kupujący może żądać

rękojmi także po upływie powyższych terminów, jeżeli przed ich upływem zawiadomił sprzedawcę o wadzie. , § 4. Sprzedawca nie może korzystać z upły­ wu łych terminów, jeżeli wadę podstępnie zataił.

Ro zdzi a ł V.

Obowiązki kupującego.

Art. 337§ 1. Kupujący obowiąza'o.y jest za·

płacić umówioną cenę. oraz odebrać rzecz, jeżeli sprzedawca ma obowiązek ją wydCl.ć. '1472 Nr. 82.

Dziennik Ustaw. Poz. 598.

§ 2Jeżeli rzecz ma być przesłana z innej

miejs,cowości, kupujący obowiązany jest zapłacić cenę dopiero po nadejsciu rzeczy do miejsca przezna-

§ 2

Jeżeli jest kilku uprawnionych do odkupu, a niektórzy z nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą je wykonać ,w całości. czenia i po umożliwieniu mu jej zbadania.

Art. 338Kupujący obowiązany jest zapładć

odsetki ustawowe od umówionej ceny od chwili, w której uzyskał możność korzystania z nabytego prawa, chyba że według umowy cena ma być zapła­ cona w terminie późniejszym.

Rozdział VI.

Art. 339§ 1. Slprzedaż na próbę lub z zastrzeżeniem obejrzenia uważa się, w razie wątpli­

wości, za zawartą pod warunkiem zawieszającym, że kupujący uzna przedmiot sprzedaży za dobry. W braku oznaczenia w umowie czasu próby lub obejrzenia sprzedawca może wyznaczyć kupującemu odpowiedni termin.

§ 2Warunek uważa się za ziszczony, jeżeli

kupujący rzecz odebrał, a nie złożył oświadczenia przed upływem terminu umówionego lub wyznaczonego.

R o z d z i a ł VII.

Prawo odkupu.

Art. 340Prawo odkupu może być zastrzew umowie sprzedaży na czas nie przenoszący

lat pięciu, zastrzeżone zaś na czas dłuższy ulega skróceniu do lat pięciu. Prawo to wykonywa się przez oświadczenie sprzedawcy, skierowane do kupują­ cego. żone

Art. 341§ 1. Z chwilą wykonania prawa odkupu kupujący obowiC1zany jest przenieść zpowrotern na sprzedawcę nabyte prawo za zwrotem ceny

i kosztów sprzedaży oraz nakładów koniecznych i uży tecznych; zwrot nakładów użytecznych należy się kupującemu tylko do wysokości przyros,tu wart,ości, istniejącego w chwili odkupu, w porównaniu z wartością rzeczy w chwili otrzymania jej przez kupującego.

§ 2

Jeżeli shony określiły w umowie sprzedaży cenę odkupu przenoszącą cenę i koszty sprzedaży, sprzedawca może żądać obniżenia ceny odkupu do wartości przedmiotu sprzedaży w chwili wykonania prawa odkupu, jednak nie niżej kwoty, którą musiał­ by zapłacić w myśl paragrafu poprzedzającego.

Art. 342Jeżeli kupujący, mimo zastrzeżenia

prawa odkupu przez sprzedawcę, zbył lub obciążył nabyte prawo albo dokonał istotnych zmian rzeczy, obowiązany jest usunąć prawa osób trzecich albo dokonane zmiany, a gdyby to było niemożliwe, dać odszkodowanie.

Art. 343Prawo odkupu służy sprzedawcy

prze-c iwko osobom trzecim, jeżeli przedmiot sprzedaży nabyły, wiedząc o zastrzeżonem prawie odkupu, albo jeżeli prawo to było ujawnione w księdze hipotecznej(gruntowej). Art. 344. i niepodzielne.

§ 1Prawo odkupu jest niezbywalne

Rozdział VIII.

Prawo pierwokupu.

Art. 345Kto zastrzegł sobie prawo pierwokupu, może je wykonać przez oświadczenie skiero~

wane do zobowiązanego, gdy ten zawarł z osobą trzecią umowę sprzedaży prawa, do którego się odnosi zas'trzeżenie pierwokupu .

Art. 346§ 1. Zobowiązany może zawrzeć

z osobą trzecią umowę sprzedaży prawa, do którego się odnosi zastrzeżenie pierwokupu, jedynie pod warunkiem zawieszającym, że uprawniony nie wykona prawa pierwokupu.

§ 2Zobowiązany powinien niezwłocznie zawiadomić uprawnionego do pierwokupu o treści umowy, zawartej z osobą trzecią

§ 3Prawo pierwokupu co do nieruchomości

można wykonać w ciągu miesiąca, co do innych rzeczy w ciągu tygodnia od otrzymania tego zawiadomienia, jeżeli nie ustanowiono innych terminów.

§ 4Jeżeli

zawiadomienie uprawnionego o sprzedaży jest niewykonalne z powodu okoliczności, za które zobowiązany nie odpowiada, prawo pierwokupu upada.

Art. 347JeŻeli zobowiązany sprzedał nabyte

prawo osobie trzeciej bezwarunkowo, albo jeżeli nie zawiad omił. uprawnionego do pierwokupu (o sprzedaży lub podał do jego wia domości warunki sprzedaży niezgodne z rzeczywistemi, uprawniony może żądać od niego odszkodowania, a w przypadku złej wiary osoby trzeciej może wykonać prawo pierwokupu wobec tej osoby; termin do wykonania pierwokupu biec będzie wówczas od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o uchybieniu ze strony zobowiązanego.

Art. 348§ 1. Przez wykonanie prawa pierwokupu przychodzi do skutku umowa sprzedaży między

zobowiązanym a uprawnionym, pod temi samemi warunkami, pod jakiemi zobowiązany zawarł umowę z osobą trzecią. Jednakże postanowienia umo-w y z osobą trzecią, mające na celu udaremnienie prawa pierwokupu, są bezskuteczne względem uprawnionego.

§ 2Jeżeli umowa z osobą trzecią przewiduje

świadczenia dodatkowe, których uprawniony do pierwokupu nie mógłby spełnić, może on wykonać prawo pierwokupu, uiszczając wartość tych świadczeń; jeżeli nie dają się ocenić w pieniądzach, a bez nich umowa z osobą trzecią nie byłaby doszła do skutku, prawo pierwokupu up~da.

Art. 349§ 1. Jeżeli przedmiotem umowy

z osobą trzecią jest sprzedaż prawa, do którego się odnosi zastrzeżenie pierwokupu, łącznie z innemi prawami, nie związanemi z prawem pierwokupu, za' bowiązany może żądać rozciągnięcia prawa pierwokupu na te prawa, o ile nie dają się one oddzielić bez uszczerbku dla niego. Ządanie takie winien połą- Nr. 82. czyć z zawiadomieniem uprawnionego do pierwokupu o zamierzonej sprzedaży.

§ 2Jeżeli osoba trzecia na mocy umowy ma

zapłacić cenę kupna w terminie późniejszym, uprawniony do pierwokupu może skQrzystać z tego terminu tylko wtedy, gdy zabezpieczy zapłatę ceny.

Art. 350§ 1. Prawo p i~rwokupu jest niepodzielne i w braku odmiennej umowy n iezbywalne

§ 2Jeżeli jest kilku uprawnionych do pierwo'lwpu, a niektórzy z nich nie wykonywają tego prawa, pozostali mogą wykonać je w całości

Art. 351

Jeżeli ustawa inaczej nie stanowi, przepisy rozdziału niniejszego stosuje się także w przypadkach, gdy prawo .p ierwoku,pu wynrka z fnnych tytułów niż umowne .

Zamiana. z3.miany każda ze stron zobowiązuje się przenie ś ć na diUgą dronę wra sność rzeczy lub inne prawo maj ątk.o we wzamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności rzeczy lub innego prawa majątkowego.

Przez umowę

Art. 353Do zamiany stosuje się odpowiednio

przepisy o siPrzedaży. .

TYTUŁ VII.

DAROWIZNA.

Rozdzi ał cia go lub odrzucenia przez drugą stronę; jednak może wezwać drugą stronę do złożenia oświadcze- , nia, wyznaczając jej w tym celu odpowiedni termin.

W razie bezskutecznego upływu tego terminu uważa się, .że darowizna nie przyszła do skutku.

Art. 358§ 1. Jeżeli przysporzenie majątkowe

na rzecz obdarowanego nie następuje przez samo zawarcie umowy lub równocześnie z nią, potrzeba do ważności darowizny, aby oświadczenie darczyń­ cy sporządzone było w formie aktu notarjalnego.

§ 2Jednakże późniejsze wykonanie darowizny uchyla skutki braku formy

Roz dz i a ł Obowiązki darczyńcy.

Art. 360§ 1. Darczyńca odpowiada za szkodę, wynikłą z niespełnienia lub nienależytego speł­

nienia świadczenia, tylko w razie złego zamiaru lub rażącego niedbalstwa.