- Dziennik Ustaw Nr 58 mimo czasowej nieobecności w pracy z innych przyczyn, dodatek przysługuje w całości.
- Nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze w szkołach (placówkach), przysługuje dodatek za uciążliwe warunki pracy na zasadach określo nych w ust. 1, z tym że do czasu pracy, od którego uzależnione jest prawo do tego dodatku, wlicza się również faktycznie odbyte przez nauczycieli godziny hospitacji oraz godziny instruktażu i kontroli realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych wykonywanych w kontakcie z dziećmi i młodzieżą, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i
- Nauczycielce w ciąży, Poz. 368 i 369 2308 -
- Dodatek za uciążliwość pracy nie przysługuje w okresie nie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, w okresach, za które nie przysługuje wynagrodzenie zasadnicze, oraz od pierwszego dnia miesiąca następu jącego po miesiącu, w którym nauczyciel zaprzestał wykonywania pracy. §
- W razie zbiegu tytułów do dodatku za trudne warunki pracy i za uciążliwe warunki pracy, z wyjątkiem dodatku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 3, przysługu je nauczycielowi prawo do jednego, wyższego dodatku ; w razie zbiegu dodatku za trudne warunki pracy i za warunki wymienione w § 3 ust. 1 pkt 3 nauczycielowi przysługują obydwa dodatki. przeniesionej do pracy nieuciążliwej na podstawie orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego, że ze względu na stan ciąży nauczy- cielka nie powinna wykonywać pracy dotychczasowej, dodatek za uciążliwe warunki pracy przysługuje do dnia rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego w wysokości średniej miesięcznej dodatku z okresu 3 miesięcy przed przeniesieniem. §
- Nauczycielowi skierowanemu na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357) do pracy w innej szkole, w innej miejscowości przysługuje dodatek za uciążliwość pracy.
- Prawo do dodatku, o którym mowa w ust. 1, powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym nauczyciel został skierowany do pracy w innej szkole, a jeżeli skierowanie nastąpiło pierwszego dnia miesiąca - od tego dnia.
- Prawo do dodatku za uciążliwość pracy ustaje z upływem okresu, na jaki nauczyciel został skierowa ny do innej szkoły, a w razie rozwiązania stosunku pracy przed upływem tego okresu - z dniem ustania pra wa do wynagrodzenia zasadniczego.
- W przypadku zbiegu tytułów do dodatku za trudne lub uciążliwe warunki pracy i za uciążliwość pracy przysługuje nauczycielowi prawo do dodatku z każde go tytułu. §
- Wysokość dodatku za trudne i uciążliwe warunki pracy oraz za uciążliwość pracy określają odrębne przepisy. §
- Dodatki za trudne i uciążliwe warunki pracy wypłaca się z dołu. §
- Traci moc zarządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lipca 1997 r. w sprawie wykazu trudnych i uciążliwych warunków pracy oraz szczegóło wych zasad wypłacania nauczycielom dodatku z tytułu pracy w tych warunkach (Monitor Polski Nr 47, poz. 459). §
- Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 1998 r., z wyjątkiem przepisu § 1 pkt 8, który wchodzi w życie z mocą od dnia 1 kwietnia 1998 r. Minister Edukacji Narodowej: w z. I. Ozierzgowska 369 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 21 kwietnia 1998 r. w sprawie wprowadzenia do nauczania szkolnego przedmiotu "Wiedza o życiu seksualnym człowieka" oraz zakresu jego treści programowych. Na podstawie art. 4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334, z 1996 r. Nr 139, poz. 646 oraz z 1997 r. Nr 141, poz. 943 i Nr 157, poz. 1040) zarządza się, co następuje: §
- W szkołach podstawowych i ponadpodstawowych publicznych i niepublicznych posiadających uprawnienia szkół publicznych wprowadza się przed miot "Wiedza o życiu seksualnym człowieka", zwany dalej "przedmiotem".
- Zakres treści programowych przedmiotu określa załącznik do rozporządzenia. §
- Na realizację przedmiotu przeznacza się następującą liczbę godzin w wymiarze rocznym: 1) w klasie V szkoły podstawowej - 4 godzi ny (w tym po 2 godziny, z podziałem na grupy chłopców i dziewcząt), 2) w klasach VI i VII szkoły podstawowej - 4 godziny (w tym po 1 godzinie, z podziałem na grupy chłop ców i dziewcząt), Dziennik Ustaw Nr 58 - 2309 - Poz. 369 3) w klasie VIII szkoły podstawowej - 6 godzin (w tym po 1 godzinie, z podziałem na grupy chłopców i dziewcząt), są przedstawić rodzicom pełną informację o celac h i treściach realizowanego programu, literaturze, pomocach dydaktycznych i uzyskać ich aprobatę. 4) we wszystkich klasach szkół ponadpodstawowych - 6 godzin. łączn ie
- Z rodzicami uczniów klas szkoły podstawowej oraz z rodzicami uczniów szkół ponadpodstawowych przeprowadza się co najmniej jedno spotkanie informacyjne w roku szkolnym . §
- Udział ucznia w zajęciach przedmiotu nie jest obowiązkowy i nie wpływa na promocję ucznia. Na udział ucznia w zajęciach z przedmiotu zgodę w formie pisemnej wyrażają rodzice lub opiekunowie prawni po §
- Zajęcia przedmiotu mogą być prowadzone wy- przez osoby mające przyg otowanie pedagogiczne, które ukończyły studia, studia podyplomowe w zakresie nauk o rodzinie, lub kursy kwalifikacyjne zgodne z treściami prog ramowymi przedmiotu . §
- W roku szkolnym 1997/1998 w semestrze II przeznacza się na realizację przedmiotu następującą liczbę godzin: 1) w klasie V-VII szkoły podstawowej - 2 godziny (w tym po 1 godzinie, z podziałem na grupy chłop ców i dziewcząt), spełnieniu przez szkołę warunków określonych w § 2 ust. 2 i § 4 ust.
- Po osiągnięciu pełnoletności o udziale w zajęciach decydują sami uczniowie. 2) w klasie VIII szkoły podstawowej - 3 godziny (w tym po 1 godzinie, z podziałem na grupy chłop ców i dziew cząt),
- Udział ucznia w zajęciach przedmiotu odnotowuje się na świadectwie szkolnym w części przeznaczonej na przedmioty i zajęcia nadobowiązkowe wpisem "uczestn iczyt(a)". §
- Za zorganizowanie zajęć przedmiotu na tere- nie szkoły odpowiada dyrektor szkoły.
- Plan reali~cji treści f)rograrpowych powinien stanowić spójną całość z pozostałymi aziałani"ami wy- chowawczym i szkoły, ca wszczególnośGi : I " ł 1) wspierać wychowawczą rolę rodziny, 2) promować integralne ujęcie ludzkiej seksualności, 3) kształtować postawy prorodzinne, prozdrowotne i prospołeczne.
- Szczegółowy program nauczania przedmiotu zatwierdza rada pedagogiczna szkoły, z uwzględnieniem potrzeb rozwojowych i środowiskowych uczniów, opi nii rodziców oraz możliwości danej szkoły. 3) we wszystkich klasach szkół ponadpodstawowych - 3 godziny, z wyłączeniem klas maturalnych. § 7.
- Publi czne placówki doskonalenia nauczycie- li są zobowiązane do prowadzenia programów doi doskonalenia nauczycieli z zakresu wychowania do życia w rodzinie, w tym wiedzy o życiu 'seksualnym człowieka. kształcania
- Koo r.dynowani e dokształcania i doskanalen,ia nauczycieli powierza się Centrum Metodycznem'u Pomocy Psychologiczno - Pe dagogiczńej Ministerstwa Edukacji Narodowej . §
- Traci moc zarządzenie nr 17 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 września 1997 r. w sprawie wprowadzenia do nauczania szkolnego oraz zakresu treści programowych przedmiotu "Wiedza o życiu seksualnym człowieka" (Dz. Urz. MEN Nr 8, poz. 37) . §
- Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia .
- Przed przystąpieniem do realizacji zajęć nauczyciel przedmiotu wraz z wychowawcą klasy obowiązani Min ister Edukacji Narodowej: M. Handke Za ł ącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Naro dowej z dnia 21 kwietn ia 1998 r. (poz. 369) ZAKRES TREŚCI PROGRAMOWYCH PRZEDMIOTU "WIEDZA O ŻYCIU SEKSUALNYM CZŁOWIEKA" Seksualność nie jest wartością autonomiczną i wyizolowaną; wiąże się z całą strukturą osobowości,
- Kształtowanie postaw prorodzinnych, prozdrowotnych i prospoł ecznych. z systemem wartości człowieka, strukturą potrzeb, obrazem własnego "ja", z normami moralnymi i religijnymi, relacjami interpersonalnymi, rolami małżeńskimi, rodzicielskimi i społecznymi . Szkoła jest zobowiązana respektować ten fakt i podawać wiedzę o ludzkiej płcio wości w tak rozumianym kontekście całej rzeczywisto- do ści człowieka. Zadania szkoły
- Wspieranie wychowawczej roli rodziny. Integrowanie działań szkoły i rodziców.
- Pomoc w kształtowaniu pozytywnego stosunku płciowości. Odniesienie płciowości do wartości nadrzędnych, takich jak poszanowanie życia, miłość, małżeństwo, rodzina oraz przyjaźń, akceptacja i szacunek w relacjach międzyosobowych.
- Pomoc w kształtowaniu dojrzałości psychoseksualnej, która wiąż e się z podejmowaniem dojrzałych i odpowiedzialnych decyzji, właściwym przygotowaniem do przyszłych ról małżeńskich i rodzinnych. - Dziennik Ustaw Nr 58 niu sytuacji wymagających porady lekarza lub innych specjalistów; problemy napięć seksualnych i masturbacji. Różnice w rozwoju psychoseksualnym dziewcząt i ch łop ców ; po sta wy i wzajemne ocze kiwania .
- Uświadomienie roli rodziny w życiu człowieka promowanie trwałych związków małżeńskich, opartych na miłości, wierności , uczciwości i współpracy.
- Przekazywanie rzetelnej wiedzy na temat zmian biologicznych, psychicznych i społecznych na różnych etapach rozwoju człowieka, dostosowanej do wieku, potrzeb i poziomu rozwoju ucznia . Treści Klasa VIII - programowe Szkoła podstawowa Klasa V Rola rodziny w życiu człowieka. Podstawowe funkcje członków rodziny z podkreśleniem miejsca dziecka w rodzinie. - Różnice i podobieństwa między dziewczętami i chłopcami. Identyfikacja z własną płcią. Akcepta cja i szacunek dla ciała. Prawo człowieka do intym ności, możliwości i formy jej ochrony. - Wiedza o zmianach fizycznych, psychicznych i społecznych okresu dojrzewania; higiena fizyczna i psychiczna okresu dojrzewania . - Podstawowa wiedza dotycząca budowy i funkcjo nowania układu rozrodczego człowieka; odmien ność ról kobiety i mężczyzny; ciąża i rozwój dziecka przed urodzeniem; poród. - Niepokoje okresu dojrzewania: zróżnicowane indywidualne tempo rozwoju, niestabilność emocjonal na, miesiączkowanie, polucje. - Własna intymność fizyczna i psychiczna; dobrze ro- za własny rozwój - samowy- chowanie. Potrzeba podporządkowania popędów wyznawanym wartościom moralnym i duchowym. Zasady umiejętnego korzystania ze środków audiowizualnych. - Budowa prawidłowych relacji z rodzicami. Konflikt przyczyny i sposoby rozwiązywania kon fliktów. Zakres treści programowych uwzględnia rozwój psychofizyczny uczniów. - pokoleń: - - - - Podstawowe informacje o rozwoju seksualnym kobiecość i mę skość. Główne funkcje płciowości: wyrażanie miło ści oraz rodzicielstwo . Typowe problemy okresu dojrzewania: ich objawy, sposoby radzenia sobie z nimi, pomoc w rozezna- Rozwój cz łowieka : przed urod ze ni em, narodziny. Faza niemowlęca, wczesnod z ieci ęca, przedpokwitaniowa, dojrzewania, młodoś ci , wi eku średniego, wieku późnego (ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju psychoseksualnego). Dojrzewanie : uwarunkowania biologiczne i spo łeczne. Rozumienie i akceptacja kryteriów dojrzało ści biologicznej, psychicznej i spo ł ecz nej. Higiena Relacje międzyosobowe i ich znaczenie. Przyjaźń, zakochanie, miłość; miłość młodzieńcza, miłość dojrzała rozróżnianie pojęć . człowieka : tożsamość płciowa - Choroby przenoszone drogą płciową. AIDS. Drogi przenoszenia zakażenia. Profilaktyka . Szkoły ponadpodstawowe Klasa VII - okresu dojrzewania : presja seksualna, pornografia, uzależnienia i sposoby radzenia sobie z presją rówieśników i otoczenia. Planowanie rodziny; naturalne metody rozpoznawania płodności a antykoncepcja . Aspekt zdrowotny, psychologiczny i moralny. zumiana wstydliwość jako wartość chroniąca intym ność w dziedzinie seksualnej ; postawy asertywne . Mass media - umiejętne korzystanie. Zasady i kryteria wyboru czasopism, książek, filmów. Zagrożenia Płodność wspólną sprawą kobiety i mężczyzny. Prawa rządzące ludzką płodnością; cykl owulacyjny, naturalny rytm płodności . Początek życia człowieka; ro zwój dziecka przed urodzeniem, przebieg i higiena ciąży, poród, naturalne karmieni e. Szacunek dla ludzkiego życia od chwili poczęcia . sposoby okazywania uczuć . Istota koleżeń stwa i przyjaźni; wzajemny szacunek, udzielanie so bie pomocy, współpraca, empatia. Miłość w rodzi nie. Odpowiedzialność wieloaspektowość i wieloznacz- seksualności. Różne - - Pojęcie miłości - toniczna, miłość dojrzała . Całościowe ujęcie działa nia seksualnego wyrażające się związkiem pomię dzy aktywnością seksualną a miłością i odpowiedzialnością; krzywda związana z przedmiotowym traktowaniem człowieka w dziedzinie seksualnej jako konsekwencja każdego innego ujęcia ludzkiej Klasa VI - Wartość rodziny w życiu cz łowieka; podstawowe funkcje rodziny. Rola poszczególnych członków rodziny; wzajemn e relacje; odpowiedzialność wszystkich za atmosferę panującą w rodzinie . ność. Pierwsze fascynacje, zaurocze nie, miłość pla- - - Poz. 369 2310 - okresu dojrzewania. Napięcie seksualne. Trudności, problemy okresu dojrzewania i spo so by radzenia sobie . - Wartoś ci związa ne z płciowością cz łowieka: mę skość, kobiecość, miłość, małżeństwo, rodzina , ro- dzicielstwo. Znaczenie odpo wi e dzialności w przeży waniu własnej płciowo ś ci i budowaniu trwałych wię z i. Dziennik Ustaw Nr 58 - Poz. 369 2311 - - Istota seksualności człowieka. Aspekty seksualnoś ci: biologiczny, emocjonalny, duchowy. Integracja seksualna. Budowanie więzi (miłości) i prokreacja jako cele płciowości . Świadomość własnej płodności i akceptacja płod ności drugiej osoby oraz wspólna odpowiedzial ność za płodność jako jeden z warunków prawidło wej więzi małżeńskiej. - Różnice w przeżywaniu miłości między chłopcem i dziewczyną. Różnice w seksualności kobiety i męż czyzny. Komplementarność płci - wzajemne dopełnianie się płci w dziedzinie fizycznej, psychicznej, duchowej i społecznej. Rozumienie, akceptacja i szacunek dla osób płci odmiennej. Potrzeba pełnej akceptacji własnej seksualności; osiąganie tożsa mości seksualnej. Odpowiedzialne rodzicielstwo integralnym elementem dojrzałej seksualności. Ojcostwo i macierzyństwo jako dopełnienie więzi małżeńskiej. Adopcja. Ojcostwo i macierzyństwo w wymiarze duchowym. Wartość życia samotnego. Samotne macierzyństwo i ojcostwo. - - Nie planowane poczęcie dziecka; sposoby szukania pomocy w sytuacjach trudnych . - Aborcja - zagrożenia dla zdrowia fizycznego i psychicznego; wymiar medyczny, psychiczny i moralny. trudności związanych z tożsamością płciową. - Inicjacja seksualna i jej uwarunkowania . Następ stwa przedwczesnej inicjacji seksualnej. Argumenty biomedyczne, psychologiczne i moralne za ini cjacją w małżerlstwie. Współżycie seksualne źró dłem trwałych zobowiązań moralnych i psychicznych. Wiedza na temat przebiegu i higieny ciąży, rozwoju prenatalnego dziecka, porodu i naturalnego karmienia . Czynniki wpływające pozytywnie i negatywnie na poczęcie i rozwój dziecka. Rola szkoły rodzenia w przygotowaniu do porodu; poród rodzinny. - Zakłócenia i trudności w osiąganiu tożsamości płciowej. Brak akceptacji własnej płci. Lęki homoseksualne a rzeczywiste skłonności homoseksual- ne; przyczyny. Możliwości pomocy w pokonywaniu - - - Niebezpieczeństwa związane z niedojrzałym działa niem seksualnym: nieprawidłowy rozwój psychoseksualny, zranienia emocjonalne, uzależnienia seksualne, przedwczesne rodzicielstwo. sie oczekiwania na dziecko, w okresie porodu i w opiece nad noworodkiem. - Choroby przenoszone drogą płciową i AIDS. Znajomość najważniejszych chorób przenoszonych drogą płciową i sposobów ich przenoszenia . Profilaktyka. Istota miłości. Etapy rozwoju miłości : zakochanie, miłość młodzieńcza, miłość dojrzała. Kryteria dojrzałej miłości: pragnienie dobra drugiego człowie ka, brak egoizmu , gotowość do wyrzeczeń, pełna akceptacja kochanego człowieka z poszanowaniem jego osobistej wolności . Rodzaje miłości. Miłość jako proces dynamiczny, wymagający przygotowania do niej, pielęgnowania jej, stałej pracy dla dobra Zaburzenia w rozwoju miłości: niedojrzałość, egoizm, brak zrozumienia istoty miłości, brak odpowiedzialności, zazdrość, nieumiejętność okazywania cyjność. - Konflikty w rodzinie. Przyczyny konfliktów na poszczególnych etapach rozwoju małżeństwa i rodziny. Zasady konstruktywnego rozwiązywania konfliktów (mediacja, negocjacje). - Zagrożenia społeczne i cywilizacyjne, jakim podlega współczesna rodzina: m.in. agresja, przemoc, uczuć. - - alkoholizm, rozwód, separacja. Biologia prokreacji; psychofizjologia procesów rozrodczych. Cykl owulacyjny i nauka obserwacji cyklu jako wprowadzenie do naturalnego planowania rodziny. - Zaburzenia w sferze seksualnej. Przemoc i przestęp stwa seksualne; możliwości zapobiegania, sposoby obrony. Informacja o ośrodkach pomocy psychologicznej i medycznej. Metody naturalnego planowania rodziny i ich sku Aspekt ekologiczny, psychologiczny i etyczny stosowania naturalnego planowania ro dziny. Prezentacja wybranej metody: metody owu lacyjnej Billingsa, termicznej, objawowo-termicznej. - Wychowanie dzieci w rodzinie; miłość macierzyń ska i ojcowska; znaczenie prawidłowych postaw rodzicielskich dla rozwoju dziecka. Wzajemna miłość rodziców istotnym czynnikiem kształtowania się tożsamości seksualnej dziecka i jego pojęć o życiu małżeńskim i rodzinnym . Wychowanie seksualne dzieci obowiązkiem rodziców. - Prawodawstwo dotyczące rodziny. Podstawowe akty prawne. Prawa i obowiązki małżonków i rodzi ców. Obowiązki państwa wobec rodziny. teczność . - Wartość małżeństwa . Rola męża i żony w małżeń stwie. Rola małżeństwa i rodziny w życiu osobistym człowieka oraz w życiu społecznym. Wybór współ małżonka: kryteria, trudności. Życie małżeńskie i rodzinne a doświadczanie ludzkiego szczęścia. Uwarunkowania rozwoju więzi małżeńskiej; dialog i komunikacja w małżeństwie, wierność i zaufanie, umiejętność okazywania czułości i szacunku, pielę gnowanie wzajemnych relacji, umiejętność rozmowy na tematy intymne, dbałość o wzajemną atrak- związku. - Rola więzi matki z dzieckiem w pierwszym okresie życia dziecka. Dialog od poczęcia. Rola ojca w cza- Metody i środki antykoncepcyjne i wczesnoporon ne: różnice w działaniu; skuteczność, skutki uboczne; aspekt zdrowotny, psychologiczny i moralny ich stosowania.