Dziennik Ustaw Nr 122 - 4486 - Poz. 805 Za ł ącznik do roz po rząd ze nia Mi nistra Ochrony Środowiska , Zasobów Natura lnych i Leś ni ctwa z dnia 3 września 1998 r. (poz. 805) METODY OBLICZANIA STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA DLA ŹRÓDEŁ ISTNIEJĄCYCH I PROJEKTOWANYCH Wk y, az oznaczen Lp. Oznaczenie Jednostka 1 1 2 A,B 3 - 2 Cp kJ/(m"·K) 3 5 d dr dk m m m 6 D m 7 D30 mg/m" Da mg/m" 9 Dp Mg/(km 2 . rok) g/(m 2 . rok) 10 11 e ek g/s 12 E g/s 13 EQ Ep Er Ez mg/s mg/s mg/s, Mg/rok mg/s 17 Eq mg/s, Mg/rok 18 Ep mg/s, Mg/rok 19 Er mg/s, Mg/rok 20 F mL , km L 21 G - Znaczenie 4 współczynniki we wzorach na obliczanie współczynników dyfuzji atmosferycznej 4 8 14 15 16 łl9/ m3 łl9/m3 - ciepło właściwe gazów odlotowych przy stałym ciśnieniu w warunkach normalnych średnica wewnętrzna wylotu emitora średnica równoważna wylotu emitora długość boku kwadratowego źródła powierzchniowego lub długość odcinka źródła liniowego, powstałych z podziału źródła powierzchniowego lub liniowego długość boku kwadratowego źródła powierzchniowego lub długość źródła liniowego dopuszczalna wartość stężenia substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesiona do 30 minut dopuszczalna wartość stężenia substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesiona do roku dopuszczalny opad pyłu numer emitora (od 1 do
- n)emisja substancji zanieczyszczających z jednego ze źródeł punktowych zastępujących źródło powierzchniowe lub liniowe emisja substancji zanieczyszczających ze źródła powierzchniowego lub liniowego maksymalna emisja substancji gazowej maksymalna emisja pyłu zawieszonego emisja pyłu danej frakcji emisja substancji zanieczyszczającej z emitora zastępczego Mg/miesiąc średnia emisja substancji gazowej dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) średnia emisja pyłu zawieszonego dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) średnia emisja pyłu danej frakcji dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) powierzchnia sektora róży wiatrów lub obszaru objętego obliczeniami liczba obliczeniowych kierunków wiatrów wynikająca z podziału kąta 2n - Dziennik Ustaw Nr 122 Lp. 22 Oznaczenie 23 h 24 25 26 hz h max H 27 28 29 i j k 30' 31 K K 32 33 34 Kz I Lp 35 n 36 Nij 37 Opf 38 Op 39 40 41 42 43 p, q 44 45 r s 46 Smin 47 Sa 48 Sxyz 49 Sxy h Ps Q R Rp Jednostka 4487 - Poz. 805 Znaczenie geometryczna wysokość emitora liczona od poziomu terenu m średnia arytmetyczna wysokości emitorów, obliczana przy tworzeniu emitora zastępczego m wysokość emitora zastępczego m wysokość najwyższego emitora w zespole emitorów m wysokość pozornego punktu emisji lub efektywna wysokość źródła powierzchniowego lub liniowego numer sytuacji meteorologicznej(od 1 do 36) numer sektora róży wiatrów(od 1 do rJ numer źródła punktowego zastępującego źródło powierzchniowe lub liniowe (od 1 do
- n)parametr emitora średnia arytmetyczna parametrów emitorów, obliczana przy tworzeniu emitora zastępczego parametr emitora zastępczego numer kierunku wiatru (od 1 do G) liczba wszystkich przypadków występowania sytuacji meteorologicznych w róży wiatrów liczba emitorów w zespole emitorów lub liczba źródeł punktowych, którymi zastępowane jest źródło powierzchniowe lub liniowe liczba przypadków występowania sytuacji meteorologicznej "i" w sektorze róży wiatrów "j" 2 Mg/(km . miesiąc) opad pyłu danej frakcji w sektorze róźy wiatrów Mg/(km 2 .rok) 2 g/(m ·rok) 2 Mg/(km . miesiąc) całkowity opad pyłu 2 Mg/(km . rok) 2 g/(m .rok) wymiary wylotu emitora o przekroju prostokątnym m ciśnienie gazów odlotowych na wylocie emitora kPa emisja ciepła z emitora kJ/s 3 tło zanieczyszczeń mg/m , Ilg/m3 2 Mg/(km . miesiąc) tło opadu pyłu 2 Mg/(km .rok) 2 g/(m .rok) liczba sektorów róży wiatrów odległość punktu , w którym dokonuje się obliczeń , od m środka źródła powierzchniowego powstałego z podziału źródła powierzchniowego lub odległość tego punktu od najbliższego punktu odcinka źródła liniowego, powstałego z podziału źródła liniowego dopuszczalna minimalna odległość między punktem , w m którym dokonuje się obliczeń , a źródłem punktowym zastępującym źródło powierzchniowe 3 stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu mg/m , Ilg/m3 odniesione do roku 3 stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu mg/m , Ilg/m3 odniesione do 30 minut 3 m3 stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu mg/m , Ilg/ odniesione do 30 minut, na powierzchni terenu m Dzienn ik Ustaw Nr 122 Lp. - 4488 - Poz. 805 Oznaczenie Jednostka Znaczenie 50 Sxz 3 mg/m , flg/m 3 51 Sx mg/m , flg/m 3 3 52 Sm mg/m , flg/m 3 3 53 Smp mg/m , flg /m3 54 Smm mg/m , flg/m 3 3 55 Sxm mg/m , flg/m 3 3 56 S mg/m , flg/m 3 3 mg/m , flg/m 3 3 3 3 stęże nie substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesione do 30 minut, w osi wiatru , na wysokości "z" stęże ni e substancji zanieczyszczającej w powietrzu odn iesione do 30 minut, w odległości x od emitora, na powierzch ni terenu, w osi wiatru stęże nie maksymalne substancji gazowej w powietrzu w okreś l on ej sytuacji meteorologicznej stężen i e maksymalne pyłu zawieszonego w powietrzu w określonej sytuacji meteorologicznej najwyższe ze stężeń maksymalnych substancji zanieczy szczającej w powietrzu najwyższe stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu w odległości x od emitora stężen ie średnie (sezonowe lub roczne) substancji zanie czyszczającej w powietrzu stęże nie średnie (sezonowe lub roczne) substancji zan i eczyszczającej w powietrzu w odległości x od emitora 99 ,8percentyl obliczony ze stężeń substancji zan ieczyszczającej w powietrzu odniesionych do 30 minut, występujących w ciągu roku kalendarzowego temperatura gazów odlotowych na wylocie emitora średn i a temperatura powietrza dla okresu obliczen iowego (sezonu lub roku) prędkość wiatru na wysokości anemometru prędkość wiatru na wysokości wylotu emitora średnia prę dkość wiatru w warstwie od poziomu terenu do wyso ko ści H pręd ko ść gazów odlotowych na wylocie emitora prędkość graniczna gazów odlotowych na wylocie em itora pręd ko ść opadania pyłu danej frakcji składowa odległości emitora od punktu, dla którego dokonuje się obliczeń, równoległa do kierunku wiatru składowa odległości emitora od punktu, dla którego dokonuje się obliczeń, prostopadła do kierunku wiatru wyso ko ś ć, dla której oblicza się stężenie substancji zan i eczy szczającej w powietrzu odległo ść emitora od punktu występowania stężeni a Sm lub Smp odległo ś ć emitora od punktu występowania stęże nia Smm współrzędne emitora współrzę d ne punktu, dla którego dokonuje się o b liczeń wysoko ść budynku średn ia wartość współczynnika aerodynamicznej szo rstkości terenu w sektorze róży wiatrów lub na obszarze objętym obliczeniami kąt wierzchołkowy róży wiatrów współczy nnik poziomej dyfuzji atmosferycznej współczynnik pionowej dyfuzji atmosferycznej czas pracy emitora w ciągu roku 57 S" 3 58 Sgg,8 mg/m , flg/m 59 60 T To K K 61 62 63 Ua m/s m/s m/s 64 65 v Uh u v~r m/s m/s 66 67 Wf x m/s m 68 y m 69 z m 70 Xm m 71 Xmm m 72 73 74 75 Xe, Ye, Ze Xp, Yp, Zp Z Ze m m m m 76 77 78 79 13 rad/stop i eń ay m m % az 't Dziennik Ustaw Nr 122 przypadku źródeł istniejących i źródeł 4490 - Poz. 805 projektowanych o przesądzonej technologii i rozwiązaniach technicznych , emisję substancji zanieczyszczających ustala się na podstawie wyników pomiarów, założeń technologicznych oraz wielkości produkcji. Należy ustalić :
- a)maksymalną emisję substancji zanieczyszczających odniesioną do 30 minut - Eg , Ep ,
- b)średnią emisję - substancji - - zanieczyszczających dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) - E , E p , Er. W przypadku trwania maksymalnej emisji krócej niż 30 minut, należy obliczyć najwyższą średnią emisję odniesioną do 30 minut. W przypadku źródeł pracujących nierównomiernie, należy dokonać podziału okresu obliczeniowego na podokresy "t1 , "t2, "t3, . . . , w których pracują one w sposób równomierny. Jeżeli obliczone emisje dla tych podokresów wynoszą odpowiednio E1 , E2 , E3 , ... i nie różnią się między sobą o więcej niż 30% , to średnia emisja dla okresu obliczeniowego wyraża się wzorem: l E = 100 · (EI · "CI + E 2 · "C 2 + EJ ' "C 3 +···) /1.2 / Podział okresu obliczeniowego jest uzależniony także od warunków wyrzutu gazów odlotowych. Parametry emitora dla poszczególnych podokresów "t1, "t2, "t3, ... nie mogą różnić się między sobą o więcej niż 30%. 1.5 Dane meteorologiczne niezbędne Przy obliczaniu stanu zanieczyszczenia powietrza meteorologiczne: są następujące dane
- a)statystyka stanów równowagi atmosfery, prędkości i kierunków wiatru (róża wiatrów),
- b)średnia temperatura powietrza dla okresu obliczeniowego (sezonu lub roku) - To. Wyróżnionych jest 36 różnych sytuacji meteorologicznych wynikających z 6 stanów równowagi atmosfery, którym odpowiadają zakresy prędkości wiatru ze skokiem co 1 m/s (tablica 1.1 .). s T ablica 1.1. ;ytuaCJe meteoro oglczne Stan równowagi atmosfery Zakres prędkości wiatru U a [m/s] 1 - silnie chwiejna 1 - 3 2 - chwiejna 1 - 5 3 - lekko chwiejna 1 - 8 4 - obojętna 1 - 11 5 - lekko stała 1 - 5 6 - stała 1 - 4 Statystyki stanów równowagi atmosfery, prędkości i kierunków wiatru oraz średnie temperatury powietrza To zawiera katalog danych meteorologicznych opracowany przez państwową służbę meteorologiczną. 2. Obliczenia wstępne Należy obliczyć : Dziennik Ustaw Nr 122 - Poz. 805 4491 - 2.1 Parametr emitora K Zasady wyznaczania parametru emitora K podane są w tablicy 2.1. Wielkości występujące w tablicy 2.1. oblicza się według następujących wzorów: - graniczna prędkość gazów odlotowych na wylocie emitora Y - gr = 0,5· hO.6 /2 .1/ emisja ciepła z emitora 2 Q = rld .y. C . 273,16 . Ps . (T - T.) 4 p T 1013,25 /2 .2/ ° W przypadku braku informacji o Ps = 101,3 kPa . - ciśnieniu gazów na wylocie emitora przyjmuje parametr emitora według formuły Hollanda K = 1,5· Yd + 0,00974· Q - się /2 .3/ parametr emitora według formuły CONCA WE K = 1,126 . QO.5R /2.4/ T a bl"Ica 2 1 Z asa dry wyznaczania paramet ru eml ora K Typ emitora Warunki dotyczące prędkości gazów emisji ciepła z emitora Q [kJ/s] Parametr emitora K dowolne dowolne K=O y:S; Y gr dowolne K=O y > Y gr Q :S; 2·10 4 formuła Hollanda Q > 2. 10 4 formuła CONCAWE odlotowych na wylocie emitora v [m/s] wyrzutnia zadaszona wyrzutnia pozioma wyrzutnia pionowa 2.2 Parametry meteorologiczne Parametry meteorologiczne występujące w obliczeniach stanu zanieczyszczenia powietrza obejmują: - prędkość wiatru na wysokości wylotu emitora Uh ( h)"' = ua ' 14 /2 .5/ - średnią prędkość wiatru w warstwie od poziomu terenu do wysokości pozornego punktu emisji , obliczonej zgodnie z punktem 2.3. 11 = )"' mu:1'(H 14 - współczynnik poziomej dyfuzji atmosferycznej /2.6/ Dziennik Ustaw Nr 122 gdzie A - 4492 - (j \ = A. x a ~ 0,08.( 6m - Poz. 805 /2 .7/ O3 • + l - In :'J /2.8/ . - współczynnik pionowej dyfuzji atmosferycznej (j z gdzie B =B'x h ~ O,38m 1.3.(8,7 - In /2 .9/ :'J /2 .10/ Występujące we wzorach 2.5.-2.10. wartości stałych zależnych od stanu równowagi atmosfery - m, a, b podane są w tablicy 2.2. Wystę pująca we wzorach 2 .5. i 2 .6 . liczba ,,14" oznacza wysoko ść anemometru. Jeżeli H/zo nie zawiera s i ę w zakresie od 10 do 1500 , współczynniki A oraz B oblicza się według wzorów 2 .8. i 2 .1 0 przyjmując : H/Za = 10, gdy H/Za < 10 H/Za = 1500 , gdy H/za> 1500 Wartości współczynn ika aerodynamicznej szorstkoś c i terenu zo, występującego we wzorach 2 .8. i 2.10.10bl icza s ię zgodnie z punktem 2 4. . T a brIca 2 .2. S ta łe za Iezne o d st anow rown owagl atmos f ery Stała Stan równowag i atmosfery 1 2 3 4 5 6 m 0,080 0,143 0,196 0,270 0,363 0,440 a 0,888 0,865 0,845 0,818 0,784 0,756 b 1,284 1,108 0,978 0,822 0,660 0,551 g 1,692 1,781 1,864 1,995 2,188 2,372 C, 0,213 0,218 0,224 0,234 0,251 0,271 C2 0,815 0,771 0.727 0,657 0,553 0,457 2.3 Wysokoś ć pozornego punktu emisji H Wysokość pozorneg o punktu emisji oblicza się w zal eżno ści od parametru emitora K, geometrycznej wyso kości emitora h oraz prędkoś ci wiatru Uh, występującej na wysokości wylotu emitora , w następuj ący sposób: - gdy pa rametr emitora K = O, to H=h - /2 .11/ gdy parametr emitora K obliczany jest wedłu g formuły Hollanda, to K H=h+- /2 .12/ II" - gdy parametr emitora K obliczany jest według form uły CONCA WE, to K H = h +-0.7 II h /2.13/ Dziennik Ustaw Nr 122 - Poz. 805 4493 - 2.4 Aerodynamiczna szorstkość terenu Współczynnik aerodynamicznej szorstkości terenu Zo wyznacza się na podstawie map Dla pojedynczego źródła lub zespołu złożonego ze źródeł topograficznych. wysokości mniejszej niż 50 metrów zalecana jest mapa topograficzna w skali 1:25 000 , a dla źródeł wyższych - mapa w skali 1: 100 000. Przy określaniu najwyższego ze stężeń maksymalnych Smm dla pojedynczego źródła lub zespołu źródeł, który może być zastąpiony emitorem zastępczym, należy wyznaczyć średnie wartości współczynnika aerodynamicznej szorstkości terenu Zo dla r sektorów róży wiatrów w zasięgu 50 h max . Dla każdego sektora należy obliczyć średnią wartość Zo według wzoru: 1 Zo = - L F l . Z Ol /2 .14/ F l W przypadku obliczania stanu zanieczyszczenia powietrza dla zespołu źródeł przyjmuje się średnią wartość Zo dla obszaru , na którym dokonywane są obliczenia . W przypadku tła zanieczyszczeń jednakowego na całym obszarze , na którym dokonuje się obliczeń, do obliczenia Smm należy przyjąć najwyższą wartość Zo z wartości obliczonych dla poszczególnych sektorów róży wiatrów. W przypadku zróżnicowanego tła zanieczyszczeń należy obliczyć Smm dla wszystkich r sektorów róży wiatrów i wybrać najwyższą wartość. Przy obliczaniu stężenia substancji zanieczyszczających na wysokości budynku należy przyjąć wartość Zo w sektorze róży wiatrów, w którym znajduje się ten budynek. ' . terenu Zo T a brIca 23 W artoscl wspo' łczynni a aero dlynamlczneJ szorst kOSCI Typ pokrycia terenu Lp. 2 1 współczynnik Zo [m] dla roku zimy lata 3 4 5 1 woda o,ooooa 0,00005 0,0001 2 łąki , pastwiska 0,02 0,001 0,04 3 pola uprawne 0,035 0,001 0,07 4 sady, zarośla , zagajniki 0,4 0,4 0,4 5 lasy 2,0 2,0 2,0 6 zwarta zabudowa wiejska 0,5 0,5 0,5 7 miasto do 10 tys. mieszkańców 1,0 1,0 1,0 8 miasto powyżej 10 tys. do 100 tys. mieszkańców 8.1 - zabudowa niska 0,5 0,5 0,5 8.2 - zabudowa średnia 2,0 2,0 2,0 9 miasto powyżej 100 tys. do 500 tys. mieszkańców 9.1 - zabudowa niska 0,5 0,5 0,5 9.2 - zabudowa średnia 2,0 2,0 2,0 9.3 - zabudowa wysoka 3,0 3,0 3,0 10 miasto powyżej 500 tys. mieszkańców 10.1 - zabudowa niska 0,5 0,5 0,5 10.2 - zabudowa średnia 2,0 2,0 2,0 10.3 - zabudowa wysoka 5,0 5,0 5,0 - Dziennik Ustaw Nr 122 Poz. 805 4494 - 2.5 Parametry emitora zastępczego Emitor zastępczy można utworzyć zespołu dla n emitorów, jeśli dla każdego z nich spełnione są równocześnie warunki : 0,7 < ~ < 1,3 h /2 .15/ i 0,7 < K n < 1,3 /2 .16/ K a odległość między najbardziej oddalonymi emitorami nie przekracza 2h. Średnie wartości K i h oblicza się jako średnie arytmetyczne parametrów n emitorów. Parametry emitora zastępczego oblicza się następująco : /2.17/ /2 .18/ "\' K E K =~ II L En = /2 .19/ n Parametr emitora zastępczego Kz można obliczać dla tych emitorów, których parametry K były obliczone według tej samej formuły, to znaczy Holianda lub CONCAWE. Emitor zastępczy umieszcza się w stosunku do emitorów, z których został utworzony, w odpowiedniej do em isji substancji zanieczyszczających z poszczególnych emitorów. odległości 2.6 Najwyższe ze stężeń maksymalnych substancji zanieczyszczających w powietrzu Smm Stężenie maksymalne substancji gazowej w określonej sytuacji meteorologicznej oblicza się według wzoru: s =c ~ ( B)g I m uAB H /2 .20/ gdzie stałe zależne od stanu równowagi atmosfery C l oraz g podane są w tablicy 2.2, a , współczynniki A oraz B oblicza s i ę według wzorów 2.8. i 2 .10. Posługując się wzorem 2.20. należy obliczyć wartość Sm W 36 sytuacjach meteorologicznych , podanych w tablicy 1.1. i wybrać wartość najwyższą Smm. Obliczenia dla danego stanu równowagi atmosfery przerywa się , jeżeli spełniony zostanie warunek: /2.21/ W przypadku obliczania maksymalnego stężenia pyłu zawieszonego Smp stosuje się wzór: S mp = C) ~P (Blg 2uAB H.J /2 .22/ Stężenia Sm i Smp występują w stosunku do emitora w odległości Xm, wyrażonej wzorem : X m .-_e,(H - )l/b - B /2 .23/ Dziennik Ustaw Nr 122 - 4495 - Poz. 805 gdzie stałe zależne od stanu równowagi atmosfery C 2 oraz b podane są w tablicy 2 .2 . 3. Zakres obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza 3.1 Zakres skrócony Skrócony zakres obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza stosuje się w przypadku : - jednego emitora lub zespołu emitorów, z których został utworzony emitor zastępczy , przy zachowaniu warunku : S mm~ 0, 8 · 0 30- R - /3.1/ zespołu emitorów, dla których spełniony jest warunek: L Smm ~ 0,8 · D JO - R /3 .2/ lub dla których w każdym punkcie terenu spełniony jest warunek: L Sx ~ 0,8· 0 30 - R - /3 .3/ jednego emitora lub zespołu emitorów, z których został utworzony em itor zastępczy , przy jednoczesnym zachowaniu dwóch warunków - kryterium opadu pyłu : I Er ~ 0,0667· h
- a)3 5 .l [mg/s]
- b)roczna emisja pyłu nie przekracza 10000 Mg. Kryterium opadu pyłu uwzględnia emisję pyłu wszystkich frakcji , w tym zawieszony. /3.4/ również pył Jeżeli w odległości od źródła , mniejszej niż 30·x mm , znajdują się obszary parków narodowych , leśnych kompleksów promocyjnych , ochrony uzdrowiskowej lub obszary, na których znajdują się pomniki historii wpisane na "Listę dziedzictwa światowego", należy obliczyć Sx w punktach na tym obszarze w 36 sytuacjach meteorologicznych i sprawdzić , czy został spełniony warunek: s, ~ D 30 - R /3.5/ Jeżeli w odległości od źródła, mniejszej niż 10h, istnieją lub są projektowane budynki parterowe, należy sprawdzić, czy na wysokości budynku nie są przekroczone dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu . Jako zasadę należy przyjąć , iż geometryczna wysokość emitora h w promieniu (4h+30) powinna przewyższać wysokość budynku Z . wysokości Z, wyższe niż Rozróżnia się następujące przypadki : - gdy we wszystkich 36 sytuacjach meteorologicznych (tablica 1.1.) wysokość pozornego punktu emisji H jest mniejsza od wysokości Z , wykonuje się obliczenia stężeń Sxz dla wysokości H, w odległości, w której znajduje się budynek, dla 6 stanu równowagi i prędkości wiatru ua =1 m/s; - gdy we wszystkich 36 sytuacjach meteorologicznych wysokość pozornego punktu emisji H jest większa od wysokości Z, obliczenia stężeń Sxz wykonuje się dla wysokości Z dla wszystkich sytuacji meteorologicznych ; - gdy Hmin < Z < Hmax obliczenia stężeń Sxz dla wysokości H wykonuje się w sytuacjach meteorologicznych, w których Z :2 H, a w pozostałych sytuacjach meteorologicznych stężenia Sxz oblicza się dla wysokości Z. Wszystkie obliczone wartości stężenia Sxz muszą spełniać warunek: S xz~ 0 30- R Obliczenia Sxz dla budynków dotyczą budynków mieszkalnych i biurowych , a także żłobków , przedszkoli , szkół , szpitali i sanatoriów. /3.6/ - Dziennik Ustaw N r 122 Poz. 805 4496 - Jeżeli w odległości mniejszej n i ż 10h od źródła emisji substancji zanieczyszczających } wymienionych w lp. 26-172 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska , Zasobów Naturalnych i Leśn ictwa z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu (Dz.U. Nr 55, poz. 355) , znajdują się źródła innych jednostek organizacyjnych , z których wprowadzane są do powietrza takie same substancje, to w obliczeniach stanu zanieczyszczenia powietrza uwzględn i a s i ę źródła tych jednostek organizacyjnych, nie uwzględnia się natomiast tła zanieczyszczeń R. 3.2 Zakres pełny Pełny zakres obl i czeń stanu zanieczyszczenia powietrza stosuje się w przypadku emitorów lub ich zespołów nie spełn i aj ących warunków określonych w punkcie 3.1. Dla pojedynczego emitora lub em itora zastępczego należy sprawdzić , czy został spełniony warunek: /3.7/ Dla zespołu źródeł na całym obszarze, na którym dokonuje się obliczeń , na l eży obliczyć w sieci obliczeniowej rozkład najwyższych s tężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu odniesionych do 30 minut, z uwzględnieniem statystyki warunków meteorologicznych, i sprawdzić , czy został spełniony warunek: /3.8/ Jeżeli w odległości od źródła , mniejszej niż 30·x mm , znajdują się obszary parków narodowych, leśnych kompleksów promocyjnych , ochrony uzdrowiskowej lub obszary, na których znajdują się pomniki historii wpisane na " Listę dziedzictwa światowego", należy obliczyć 8 x w punktach na tych obszarach w 36 sytuacjach meteorologicznych i sprawdzić, czy został spełniony warunek: /3 .9/ Jeżeli w odległości od źródła , mniejszej niż 10h, znajdują się lub są projektowane budynki mieszkalne, należy wykonać obliczenia stężeń na wysokości budynku, zgodnie z zasadami podanymi w punkcie 3.1. Jeżeli nie są spełnione warunki: 3.6, 3.7, 3.8 lub 3.9, to należy obliczyć 99,8 percentyl 8 99 ,8 ze stężeń substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesionych do 30 minut, występujących w ciągu roku kalendarzowego , i sprawdzić , czy spełniony jest warunek: 8 99 ,8 ~ 0 30 - R /3 .10/ W celu ustalenia wartości 99,8 percentyla 8 99 ,8 należy wykonać w sieci obliczeniowej obliczenia stężeń substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesionych do 30 minut, dla 36 sytuacji meteorologicznych i wielu kierunków wiatru różniących się co najwyżej o 2°, i następnie utworzyć z tych stężeń ciąg niemalejący : 8 1 ~ 8 2 ~ . .. .. ~ 8 t ~ . .. . . ~ 8 36• G Każdemu z obliczonych stężeń należy przyporządkować częstość /3 .11/ ich występowania N obliczoną według wzoru : r N =N ·. - IJ G. L /3 .12/ p 99,8 percentyl 8 99 ,8 jest równy składnikowi ciągu stężeń o liczbie porządkowej t, dla której przy kolejnym zsumowaniu częstości N po raz pierwszy spełniony jest warunek: 0,998' Lp ~ I N /3 .13/ Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu odniesionych do 30 minut uważa się za dotrzymane, jeżeli nie przekracza ich 99,8 percentyl obliczony ze Dziennik Ustaw Nr 122 - 4498 - Poz. 805 2 E exp(- -HJ = S /4.4/ g x '"' OUO" y O" Z 2 _O" z Najwyższe stężenie Sxm jest to najwyższa wartość spośród stężeń Sx obliczonych w 36 sytuacjach meteorologicznych, podanych w tablicy 1.1. 4.2 Stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu odniesione do 30 minut Stężenie pyłu zawieszonego, którego prędkość współrzędnych X p , Y p , Zp oblicza się według wzoru : swz-- opadania (y2 J [ Ep '"'O UO" yO" z exp - - ? exp - (z - Hr '"'_O" -y '"' -z -O" 1 Wf l =O, w punkcie o /4 .5/ Stężenie pyłu zawieszonego w punkcie o współrzędnych X p , Y p na powierzchni terenu oblicza się według wzoru : E = S p '"'O UO" y O" z X"V - Stężenie pyłu zawieszonego w y- H- -O" y - O" z 'J exp - - oJ - exp[- - ( '"' 2 '"' 2 /4.6/ punkcie o współrzędnych X p , Z p w osi wiatru oblicza się według wzoru : = S u 2] Ep ex p[- -,-(z -_H--,--) '"'- O uO" yO" z '"'_ O" 2z /4 .7/ Stężenie pyłu zawieszonego w odległości x od źródła , w osi wiatru i na powierzchni terenu ) oblicza się według wzoru : x 2 E S = '"' DuO" O" - ( 20"2 HJ exp - - - p y /4 .8/ Y z Najwyższe stężenie Sxm jest to najwyższa wartość spośród stężeń Sx obliczonych w 36 sytuacjach meteorologicznych , podanych w tablicy 1.1. 4.3 Opad pyłu Opad pyłu o prędkości opadania Wf > O na powierzchni terenu w sektorze róży wiatrów o kąci e wierzchołkowym 13 2I11r oblicza się według wzoru : = (l - b)wrx + b~H ° _. -J2n .fJ uO" - Er zx pl' 2 l (wfx/~ -Hrl exp - -'-------'--- /4 .9/ 20"; Według tego wzoru oblicza się średni opad pyłu w odległości x od źródła , na łuku sektora róży wiatrów przy założeniu , że wiatr ma kierunek od źródła do punktu o współrzędnych X p , Yp. Gdy b > 1 i [ (1 - b)w rX + b~H ] < O, przyjmuje się , że O pf =o. Przy obliczaniu całkowitego opadu pyłu należy dokonać zsumowania dla wszystkich frakcji pyłu i sytuacji meteorologicznych, uwzględniając częstość występowania tych sytuacji w danym sektorze róży wiatrów "r. ° p .; 1 =L- " " O Pr· N IJ ~~ P I /4.10/ 1 .. - Dziennik Ustaw Nr 122 4500 - Poz. 805 gdzie Sxy oblicza się według wzoru 4.2 w przypadku substancji gazowej lub 4.6 w przypadku pyłu zawieszonego , z tym że zamiast emisji maksymalnej substancji zanieczyszczającej należy przyjąć emisję średnią. Wartość N wyrażona jest wzorem 3.12. - Do obliczenia stężenia średniego S można wykorzystać także wzory 4.11 lub 4.12. Należy zsumować obliczone wartości według wzoru : S=_l "" Sx.N L ~~ /5.2/ Ij P I e W przypadku dokonywania obliczeń dla poszczególnych okresów L , na jakie z uwagi na nierównomierność pracy emitorów podzielono rok, należy zastosować odpowiednie dla tych okresów statystyki meteorologiczne. Stężenie substancji zanieczyszczającej w powietrzu odniesione do roku , porównywane bezpośrednio z wartością dopuszczalną Da, oblicza się według wzoru : - S= - l - " r , SI lOO~ I /5 .3/ I 5.3 Opad pyłu Opad pyłu oblicza się zgodnie z zasadami podanymi w punkcie 4.3. sumując w każdym punkcie sieci obliczeniowej wartości opadu pyłu pochodzącego z poszczególnych emitorów obliczone według wzoru 4.9. W przypadku dokonywania obliczeń dla poszczególnych okresów "c, na jakie z uwagi na nierównomierność pracy emitorów podzielono rok, roczną wartość opadu pyłu oblicza się według wzoru : /5.4/ 6. Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla powierzchniowych źródeł Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla powierzchniowego źródła wykonuje się tak jak obliczenia dla zespołu źródeł punktowych, zgodnie z punktem 5, po uprzednim umownym zastąpieniu źródła powierzchniowego zespołem źródeł punktowych. 6.1 Zastępowanie punktowych powierzchniowego źródła zespołem źródeł Przedstawione sposoby zastępowania źródeł powierzchniowych zespołem źródeł punktowych dotyczą źródeł powierzchniowych mających kształt kwadratu o bokach długości od 10 do 1000 m, równoległych do kierunków północ - południe i wschód - zachód . Emisja substancji zanieczyszczających jest równomiema, a efektywna wysokość źródła powierzchniowego jest jednakowa na całej jego powierzchni. W przypadku gdy kształt źródła powierzchniowego jest inny niż kwadrat, należy je zastąpić zespołem kwadratowych źródeł powierzchniowych, w przybliżeniu odpowiadającym kształtowi tego źródła . Zastępowanie źródła powierzchniowego o boku D zespołem źródeł punktowych polega na właściwym podziale źródła powierzchniowego na kwadraty o boku dk i na zastąpieniu każdego z nich źródłem punktowym usytuowanym w środku kwadratu . Efektywna wysokość źródła punktowego jest równa efektywnej wysokości źródła powierzchniowego. Emisja ze źródła punktowego wyraża się wzorem: d Dziennik Ustaw Nr 122 - 4501 - Poz. 805 /6.1/ Do podziału źródła powierzchniowego stosuje się następujące metody: I metoda Podział kwadratowego źródła powierzchniowego o boku D polega na kolejnym dzieleniu go na cztery kwadraty o dwukrotnie mniejszym boku. Każdy z powstałych w ten sposób kwadratów dzieli się następnie na cztery kwadraty o dwukrotnie mniejszym boku itd. Dzielenie kończy się , jeżeli dla każdego ze źródeł powierzchniowych o boku Ok powstałych z kolejnego k-tego podziału źródła powierzchniowego, spełniony jest jeden z dwóch warunków: warunek I: Po kolejnym podziale bok źródła powierzchniowego d k jest równy 1/8 długości boku kwadratowego źródła powierzchniowego D lub jest mniejszy niż 20 metrów. warunek II :
- a)przy obliczaniu stężeń substancji zanieczyszczających odniesionych do 30 minut oraz stężeń średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.1. d ek S> ( - 3,37 · A 2 gdzie: A - Jt. /6.2/ współczynnik obliczany według wzoru 2.8. s - odległość punktu , w którym oblicza się stężenie , od środka powierzchniowego powstałego z podziału a - stała zależna od stanu równowagi atmosfery, podana w tabeli 2.2. źródła
- b)przy obliczaniu stężeń średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.2. /6.3/
- c)przy obliczaniu opadu pyłu /6.4/ W przypadku obl iczeń stanu zanieczyszczenia powietrza w punkcie położonym w odległości s od najbliższego źródła punktowego, zastępującego jeden z fragmentów źródła powierzchniowego, mniejszej niż Sminl należy przyjąć, że s jest równe Sminl wyrażonemu wzorem : ..fi . D S mln 16 " metoda: Kwadratowe źródło powierzchniowe o boku D dzieli się na:
- a)co najmniej 100, jeżeli D ? 100 metrów,
- b)(entier(D/10))2, jeżeli 0< 100 metrów, /6 .5/ Dziennik Ustaw Nr 122 - Poz. 805 4502 - jednakowych źródeł powierzchniowych w kształcie kwadratu o boku dk, równomiernie rozmieszczonych i pokrywających cały obszar źródła powierzchniowego o boku D. W przypadku obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza w punkcie położonym w odległości s od najbliższego źródła punktowego, zastępującego jeden z fragmentów źródła powierzchniowego, mniejszej niż Smin. należy przyjąć, że s jest równe Smin, wyrażonemu wzorem. D Smm En /6.6/ Po dokonaniu podziału źródła powierzchniowego i zastąpieniu go zespołem źródeł punktowych dokonuje się obliczeń stanu zanieczyszczenia powietrza zgodnie z punktem 5. 7. Obliczanie stanu zanieczyszczenia powietrza dla liniowych źródeł Obliczenia stanu zanieczyszczenia powietrza dla liniowego źródła wykonuje się tak jak obliczenia dla zespołu źródeł punktowych, zgodnie z punktem S, po uprzednim umownym zastąpieniu źródła liniowego zespołem źródeł punktowych. 7.1 Zastępowanie liniowego źródła zespołem źródeł punktowych Przedstawione sposoby zastępowania źródeł liniowych zespołem źródeł punktowych dotyczą skończonych źródeł prostoliniowych o stałej emisji substancji zanieczyszczających z jednostki długości i stałej efektywnej wysokości źródła . W przypadku gdy źródło nie odpowiada powyższym założen iom, należy je przedstawić w postaci zespołu źródeł liniowych spełniających te założenia . Zastępowanie źródła liniowego długości D zespołem źródeł punktowych polega na właściwym podziale źródła liniowego na odcinki długości dk i na zastąpieniu każdego z nich źródłem punktowym usytuowanym w środku odcinka. Efektywna wysokość źródła punktowego jest równa efektywnej wysokości źródła liniowego. Emisja substancji zanieczyszczających ze źródła punktowego wyraża się wzorem: f7.1/ Do podziału źródła liniowego stosuje się następujące metody: I metoda Podział źródła liniowego o długości D polega na kolejnym dzieleniu go na dwa równe odcinki. Każdy z powstałych w ten sposób odcinków dzieli się dalej na dwa odcinki o dwukrotnie mniejszej długości itd. Dzielenie kończy się, jeżeli dla każdego z odcinków źródła liniowego o długości dk • powstałych z kolejnego, k-tego podziału pierwotnego źródła liniowego, spełniony jest jeden z dwóch warunków: warunek I: Po kolejnym podziale długość odcinka źródła liniowego jest mniejsza niż 20 metrów. warunek II :
- a)przy obliczaniu stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu odniesionych do 30 minut oraz stężeń średnich substancji zanieczyszczających na podstawie wzoru 5.1.