Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w mo

Dziennik Ustaw Nr 148 - 5392 - Poz. 973 973 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. Na podstawie art. 237 15 § 1 Kodeksu pracy zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii dla stanowisk pracy wyposażonych w monitoryekranowe, 2) wymagania dotyczące organizacji pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe . § 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) monitorze ekranowym - należy przez to rozumieć urządzenie do wyświetlania informacji w trybie al fanumerycznym lub graficznym, nieza l eżnie od metody uzyskiwania obrazu, 2) stanowisku pracy - należy przez to rozumieć przestrzeń pracy, wraz z wyposażeniem w środki i przedmioty pracy, obejmującym : 6) maszyn do pisania z wyświetlaczem ekranowym. § 4. Pracodawca jest obowiązany organizować sta nowiska pracy z monitorami ekranowymi w taki sposób, aby spełniały one minimalne wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomi i, określone w załączniku do niniejszego rozporz ądzenia. § 5. 1. Pracodawca jest obowiązany do przeprowadzania na stanowiskach pracy, wyposażonych w monitory ekranowe, oceny warunków p racy w aspekcie: 1) organizacji stanowisk pracy, w tym rozmieszczenia elementów wyposażenia, w sposób zapewniający spełnienie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, 2) stanu elementów wyposażenia sta nowisk pracy, zapewniającego bezpieczeństwo pracy, w tym ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, 3) obciążenia narządu wzroku oraz układu mi ę śnio ­ wo-szkieletowego pracowników,

1. a)wyposażenie podstawowe, w tym monitor ekranowy, klawiaturę lub inne urządzenia wejścio ­ we, jednostkę centralną lub stację dyskietek, 4)
2. b)wyposażenie dodatkowe, w tym drukarkę, skaner, mysz, trackball, 5) obciążenia psychicznego pracowników, wyn i kają­ cego ze sposobu organizacji pracy.
3. c)wyposażenie pomocnicze, w tym stół, krzesło, uchwyt na dokument, podnóżek, 2. Ocena, o której mowa w ust. l , powin na być przeprowadzana w szczególności dla nowo tworzonych stanowisk oraz po każdej zmian ie organizacji i wyposażenia stanowisk pracy. Na podstawie oceny pracodawca jest obowiązany podejmować dz iał an i a mające na celu usunięcie stwierdzonych zagrożeń i uciążliwości. 3) systemie komputerowym - należy przez to rozu - mieć urządzenia wchodzące w skład wyposażenia podstawowego i dodatkowego stanowiska pracy wraz z oprogramowaniem, należy przez to rozumieć każdą osobę zatrudnioną przez pracodawcę, w tym praktykanta i stażystę, użytkującą w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego 4) pracowniku - wymiaru czasu pracy. § 3. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do : 1) kabin kierowców oraz kabin sterowniczych maszyn i pojazdów, 2) systemów komputerowych na pokładach środków transportu, 3) systemów komputerowych przeznaczonych głów­ nie do użytku publicznego, 4) systemów przenośnych nie przeznaczonych do użytkowania na danym stanowisku pracy, 5) kalkulatorów, kas rejestrujących i innych urz ądzeń z małymi ekranami do prezentacji danych lub wyników pomiarów, obciążenia pracowników czynnikami fizycznymi, w tym szczególnie nieodpowiednim ośw i etleniem, § 6. Pracodawca jest obowiązany : 1) informować pracowników o wszystkich aspektach ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracy na stanowiskach pracy, w tym o wynikach przeprowadzonej oceny, o której mowa w § 5, ora z wszelkich środ ­ kach bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, 2) przeszkolić pracowników w zakresie bezpiecze ń­ stwa i higieny pracy w trybie ok reślonym wodręb­ nych przepisach. § 7. Pracodawca jest obowiąza n y zapewn i ć pra cownikom: 1) łączenie przemienne pracy związ anej z obsługą monitora ekranowego z innymi rodzajami prac nie obciążającymi narządu wzroku i wykonywanym i w innych pozycjach ciała - przy nieprzekraczaniu godziny nieprzerwanej pracy przy obsłu d ze monitora ekranowego lub - Dziennik Ustaw Nr 148 5393 - 2) co najmniej 5-minutową przerwę, wliczaną do cza su pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego. § 8. 1. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pra - cownikom zatrudnionym na stanowiskach z monitorami ekranowymi profilaktyczną opiekę zdrowotną, w za kresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach. 2. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, o której mowa w ust. 1, wykażą potrzebę ich stosowa - Poz. 973 nia podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego. § 9. 1. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Istniejące w dniu wejścia w życie rozporządzenia stanowiska pracy wyposażone w monitory ekranowe powinny być dostosowane do wymagań określonych w rozporządzeniu nie później niż w ciągu 2 lat od dnia jego wejścia w życie, z wyjątkiem pkt 5.1 lit.
4. f)i
5. g)załącznika do rozporządzenia, które dotyczą nowo tworzonych stanowisk pracy. Minister Pracy i Polityki Socjalnej: L. Komofowski Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. (poz. 973) MINIMALNE WYMAGANIA BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY ORAZ ERGONOMII, JAKIE POWINNY SPEŁNIAĆ STANOWISKA PRACY WYPOSAŻONE W MONITORY EKRANOWE 1. Wyposażenie stanowiska pracy oraz sposób rozmieszczenia elementów tego wyposażenia nie może powodować podczas pracy nadmiernego obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego i (lub) wzroku oraz być źródłem zagrożeń dla pracownika .
6. b)odpowiednią wysokość - przy spełnieniu warun ku , aby wysokość środkowego rzędu klawiszy alfanumerycznych z literami A, S ... , licząc od płaszczy­ zny stołu, nie przekraczała 30 mm dla przynajmniej jednej pozycji pochylenia klawiatury. 2. 1. Monitor ekranowy powinien spełniać następu ­ 3. 3. Powierzchnia klawiatury powinna być matowa, a znaki na klawiaturze powinny być kontrastowe i czytelne. jące wymagania:
7. a)znaki na ekranie powinny być wyraźne i czytelne,
8. b)obraz na ekranie powinien być stabilny, bez tętnie ­ nia lub innych form niestabilności,
9. c)jaskrawość i kontrast znaku na ekranie powinny być łatwe do regulowania w zależności od warunków oświetlenia stanowiska pracy,
10. d)regulacje ustawienia monitora powinny umożli­ wiać pochylenie ekranu co najmniej 20° do tyłu i 5° do przodu oraz obrót wokół własnej osi co najmniej o 120° - po 60° w obu kierunkach,
11. e)ekran monitora powinien być pokryty warstwą an tyodbiciową lub wyposażony w odpowiedni filtr. 2. 2. W razie potrzeby wynikającej z indywidualnych cech antropometrycznych pracownika, powinna być użyta oddzielna podstawa monitora lub regulowany stół. 2. 3. Ustawienie ekranu monitora względem źródeł światła powinno ograniczać olśnienie i odbicia światła . 3. 1. Klawiatura powinna stanowić osobny element wyposażenia podstawowego stanowiska pracy. 3. 2. Konstrukcja klawiatury powinna umożliwiać użytkownikowi przyjęcie pozycji, która nie powodowałaby zmęczenia mięśni kończyn górnych podczas pracy. Klawiatura powinna posiadać w szczególności :
12. a)możliwość regulacji 0715°, kąta nachylenia w zakresie 4. 1. Konstrukcja stołu powinna umożliwiać dogodne ustawienie elementów wyposażenia stanowiska pracy, w tym zróżnicowaną wysokość ustawienia monitora ekranowego i klawiatury. 4. 2. Szerokość i głębokość stołu powinna zapewniać:
13. a)wystarczającą powierzchnię do łatwego posługi ­ wania się elementami wyposażenia stanowiska i wykonywania czynności związanych z rodzajem pracy,
14. b)ustawienie klawiatury z zachowaniem odległości nie mniejszej niż 100 mm między klawiaturą a przednią krawędzią stołu,
15. c)ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości od pracownika, to jest w zasięgu jego kończyn górnych, bez konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji. 4. 3. Wysokość stołu oraz siedziska krzesła powin na być taka, aby zapewniała:
16. a)naturalne położenie kończyn górnych przy obsłu ­ dze klawiatury, z zachowaniem co najmniej kąta prostego między ramieniem i przedramieniem,
17. b)odpowiedni kąt obserwacji ekranu monitora w za kresie 20°750° w dół (licząc od linii poziomej na wysokości oczu pracownika do linii poprowadzonej od jego oczu do środka ekranu), przy czym górna - Dziennik Ustaw Nr 148 5394 - krawędź ekranu monitora nie powinna znajdować się powyżej oczu pracownika,
18. c)odpowiednią przestrzeń do umieszczenia nóg pod blatem stołu. 4. 4. Powierzchnia blatu stołu powinna być matowa, najlepiej barwy jasnej. 5. 1. Krzesło stanowiące wyposażenie stanowiska pracy powinno posiadać:
19. a)dostateczną stabilność, przez wyposażenie go w podstawę co najmniej pięciopodporową z kółka­ mi jezdnymi,
20. b)wymiary oparcia i siedziska, zapewniające wygod ną pozycję ciała i swobodę ruchów,
21. c)regulację wysokości siedziska 4007500 mm, licząc od podłogi, w zakresie
22. d)regulację wysokości oparcia oraz regulację pochylenia oparcia w zakresie: 5° do przodu i 30° do tyłu,
23. e)wyprofilowanie płyty siedziska i oparcia odpowiednie do naturalnego wygięcia kręgosłupa i odcinka udowego kończyn dolnych,
24. f)możliwość obrotu wokół osi pionowej 0360°,
25. g)podłokietniki. 5. 2. Mechanizmy regulacji wysokości siedziska i pochylenia oparcia powinny być łatwo dostępne i proste w obsłudze oraz tak usytuowane, aby regulację można było wykonywać w pozycji siedzącej. Poz. 973 8. 2. Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy powinno być tak usytuowane w pomieszczeniu, aby zapewniało pracownikowi swobodny dostęp do tego stanowiska. Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić co najmniej 0,6 m, a między pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora - co najmniej 0,8 m. 8.3. Odległość oczu pracownika od ekranu monitora powinna wynosić 400..;.750 mm . 9. 1. Oświetlenie powinno zapewniać komfort pra cy wzrokowej, a szczególnie:
26. a)poziom natężenia oświetlenia powinien spełniać wymagania określone w Polskich Normach,
27. b)należy ograniczyć olśnienie bezpośrednie od opraw, okien, przezroczystych lub półprzezroczy­ stych ścian albo jasnych płaszczyzn pomieszczenia oraz olśnienie odbiciowe od ekranu monitora, w szczególności przez stosowanie odpowiednich opraw oświetleniowych, instalowanie żaluzji lub zasłon w oknach. 9. 2. Dopuszcza się stosowanie opraw oświetlenia miejscowego, pod warunkiem że będą to oprawy nie powodujące olśnienia. 10. Przy projektowaniu, doborze i modernizacji oprogramowania, a także przy planowaniu wykonywa nia zadań z użyciem ekranu monitora pracodawca powinien uwzględniać w szczególności następujące wymagania: 6. 1. Jeśli przy pracy istnieje konieczność korzysta nia z dokumentów, stanowisko pracy należy wyposa żyć w uchwyt na dokument, posiadający regulację ustawienia wysokości, pochylenia oraz odległości od pracownika .
28. a)oprogramowanie powinno odpowiadać zadaniu przewidzianemu do wykonania, 6.2. Uchwyt na dokument powinien znajdować się przed pracownikiem - między ekranem monitora i klawiaturą -lub w innym miejscu - w pozycji minimalizującej uciążliwe ruchy głowy i oczu.
29. c)systemy komputerowe muszą zapewniać przekazywanie pracownikom informacji zwrotnej o ich dzia- 7. 1. Na życzenie pracownika, a także gdy wysokość krzesła uniemożliwia pracownikowi płaskie, spoczyn kowe ustawienie stóp na podłodze, stanowisko pracy należy wyposażyć w podnóżek.
30. b)oprogramowanie powinno być łatwe w użyciu oraz dostosowane do poziomu wiedzy i (lub) doświad ­ czenia pracownika, łaniu,
31. d)systemy komputerowe muszą gwarantować wyświetlanie informacji w formie i tempie odpowied nich dla pracownika,
32. e)bez wiedzy pracownika nie można dokonywać kontroli jakościowej i ilościowej jego pracy, 7.2. Podnóżek powinien mieć kąt pochylenia w za kresie 0°..;. 15°, a jego wysokość powinna być dostosowana do potrzeb wynikających z cech antropometrycznych pracownika.
33. f)przy tworzeniu oprogramowania i przetwarzaniu danych powinny być stosowane zasady ergonomii. 7. 3. Powierzchnia podnóżka nie powinna być śli ­ ska, a sam podnóżek nie powinien przesuwać się po podłodze podczas używania. 11. 1. Wilgotność względna powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych do pracy z monitorami ekranowymi nie powinna być mniejsza niż 40%. 8. 1. Stanowisko pracy powinno być tak zaprojektowane, aby pracownik miał zapewnioną dostateczną przestrzeń pracy, pozwalającą na umieszczenie wszystkich elementów obsługiwanych ręcznie w zasięgu koń ­ czyn górnych. 11. 2. Wymagania dotyczące najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, w tym dotyczące poziomu hałasu oraz promieniowania, określają odrębne przepisy i Polskie Normy.