DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 17 Warszawa, dnia 16 marca 2000 r. TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 215 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów . . . . . . 1061 216 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 marca 2000 r. w sprawie przekszta∏ceƒ w Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej w Lesznie . . . . . . . . . . . . 1087 217 — Ministra Finansów z dnia 7 marca 2000 r. w sprawie okreÊlenia maksymalnej wysokoÊci wp∏at na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej, uznawanej za koszt uzyskania przychodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1088 218 — Ministra Finansów z dnia 8 marca 2000 r. w sprawie okreÊlenia waluty i wysokoÊci rycza∏tu przys∏ugujàcego funkcjonariuszowi celnemu wykonujàcemu sta∏e zadania s∏u˝bowe poza polskim obszarem celnym . . . . . . . . . . . . . . . 1088 219 — Ministra Gospodarki z dnia 10 marca 2000 r. w sprawie trybu certyfikacji wyrobów . 1089 220 — Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie organizacji oraz zasad i trybu wykonywania zadaƒ przez Wojskowà Inspekcj´ Sanitarnà . . . . . . . 1090 221 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 11 lutego 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie szczegó∏owych zasad i wymagaƒ, jakim powinna odpowiadaç ochrona wartoÊci pieni´˝nych przechowywanych i transportowanych przez przedsi´biorców i inne jednostki organizacyjne . . . . . . . . . . . . . . . 1093 222 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 6 marca 2000 r. w sprawie wzoru zg∏oszenia przywozu z zagranicy przez obywateli polskich broni i amunicji na w∏asne potrzeby oraz trybu przekazywania organom Policji informacji o przywozie broni i amunicji przez organy celne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1094 223 — Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 8 marca 2000 r. w sprawie szczegó∏owych zasad deponowania broni i amunicji oraz stawek odp∏atnoÊci za przechowywanie broni i amunicji w depozycie Policji lub organu celnego . . . . . . . . . 1095 224 — Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 31 stycznia 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie op∏at za przejazd po drogach krajowych wykorzystywanych w mi´dzynarodowym transporcie drogowym oraz jednostek wyznaczonych do ich pobierania . 1099 225 — Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie trybu sporzàdzania informacji, gromadzenia i udost´pniania danych o sieci dróg publicznych . 1121 226 — Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 3 lutego 2000 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zawartoÊci wniosku oraz szczegó∏owego trybu post´powania w sprawach udzielania i cofania koncesji na rozpowszechnianie programów radiofonicznych i telewizyjnych . . . 1129 WYROKI TRYBUNA¸U KONSTYTUCYJNEGO: 227 — z dnia 7 marca 2000 r. sygn. akt K. 26/98 . . . . . . . . 228 — z dnia 13 marca 2000 r. sygn. akt K. 1/99 . . . . . . . . 229 — z dnia 14 marca 2000 r. sygn. akt P. 5/99 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1131 . 1131 . 1132 215 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 21 lutego 2000 r. w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów. Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 4a ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) zarzàdza si´, co nast´puje: 2) egzaminu w klasie trzeciej gimnazjum, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia, 3) egzaminu maturalnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. § 1. Ustala si´ standardy wymagaƒ b´dàce podstawà przeprowadzania: § 2. Przepisy rozporzàdzenia nie dotyczà kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym, znacznym i g∏´bokim. 1) sprawdzianu w klasie szóstej szko∏y podstawowej, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty, zwanej dalej „ustawà”, stanowiàce za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia, § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej: M. Handke Dziennik Ustaw Nr 17 — 1062 — Poz. 215 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lutego 2000 r. (poz. 215) Za∏àcznik nr 1 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA SPRAWDZIANU W KLASIE SZÓSTEJ SZKO¸Y PODSTAWOWEJ 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):
- a)êród∏a i teksty historyczne, w tym fragmenty kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie pieÊni patriotyczne,
- b)teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity, opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,
- c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
- d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,
- e)przedstawienia teatralne i filmy,
- f)przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:
- a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja, przenoÊnia, rytm,
- b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
- a)diagramów,
- b)map,
- c)planów,
- d)schematów,
- e)innych rysunków, 4) odczytuje dane z:
- a)tekstu êród∏owego,
- b)tabeli,
- c)wykresu,
- d)planu,
- e)mapy,
- f)diagramu oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane. 2. Pisanie Uczeƒ: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi:
- a)opowiadanie,
- b)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,
- c)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
- d)notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,
- e)kartka pocztowa,
- f)list prywatny i oficjalny,
- g)telegram,
- h)zaproszenie,
- i)zawiadomienie,
- j)og∏oszenie,
- k)instrukcja,
- l)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
- a)pyta i odpowiada,
- b)potwierdza i zaprzecza,
- c)poleca i prosi,
- d)przyrzeka i obiecuje,
- e)zach´ca i zniech´ca,
- f)zaprasza,
- g)przeprasza,
- h)wspó∏czuje,
- i)˝artuje,
- j)wàtpi,
- k)odmawia, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych, 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
- a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
- b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, innego rysunku, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
- a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1063 — Poz. 215 3. Rozumowanie 9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç:
- a)porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,
- b)sprawdza wyniki z warunkami zadania. Uczeƒ: 4. Korzystanie z informacji
- b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
- c)pisze czytelnie. 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
- a)sytuuje je w przestrzeni,
- b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
- c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,
- d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej, 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
- a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
- b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski,
- c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
- a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
- b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà:
- a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
- b)prostego równania stopnia pierwszego z jednà niewiadomà,
- c)planu,
- d)mapy,
- e)prostego schematu,
- f)diagramu s∏upkowego,
- g)innego rysunku, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska, wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, 7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na przyk∏adach:
- a)opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu,
- b)na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego przebiegu, 8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji tego rozwiàzania, Uczeƒ: 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi, 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach). 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku, 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
- a)d∏ugoÊci,
- b)powierzchni,
- c)obj´toÊci,
- d)wagi,
- e)czasu,
- f)temperatury,
- g)pieni´dzy, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska i stosuje je do rozwiàzania problemu, 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych, 7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad:
- a)higieny,
- b)bezpieczeƒstwa,
- c)zdrowego trybu ˝ycia,
- d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
- e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1064 — Standardy wymagaƒ przeznaczone dla uczniów niewidomych i s∏abo widzàcych 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):
- a)êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie pieÊni patriotyczne,
- b)teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity, opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,
- c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
- d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,
- e)przedstawienia teatralne i filmy, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:
- a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja, przenoÊnia, rytm,
- b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
- a)diagramów,
- b)map,
- c)planów,
- d)schematów,
- e)innych rysunków, 4) odczytuje dane z:
- a)tekstu êród∏owego,
- b)tabeli,
- c)wykresu,
- d)planu,
- e)mapy,
- f)diagramu, oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane. 2. Pisanie Uczeƒ: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi: Poz. 215
- a)opowiadanie,
- b)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,
- c)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
- d)notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,
- e)kartka pocztowa,
- f)list prywatny i oficjalny,
- g)telegram,
- h)zaproszenie,
- i)zawiadomienie,
- j)og∏oszenie,
- k)instrukcja,
- l)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
- a)pyta i odpowiada,
- b)potwierdza i zaprzecza,
- c)poleca i prosi,
- d)przyrzeka i obiecuje,
- e)zach´ca i zniech´ca,
- f)zaprasza,
- g)przeprasza,
- h)wspó∏czuje,
- i)˝artuje,
- j)wàtpi,
- k)odmawia, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych, 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
- a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
- b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
- a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
- b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
- c)pisze czytelnie. 3. Rozumowanie Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
- a)sytuuje je w przestrzeni,
- b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
- c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,
- d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej, 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
- a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
- b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1065 —
- c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
- a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
- b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà:
- a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
- b)prostego równania stopnia pierwszego z jednà niewiadomà,
- c)planu,
- d)mapy,
- e)prostego schematu,
- f)diagramu s∏upkowego, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska, wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, 7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na przyk∏adach:
- a)opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu,
- b)na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego przebiegu, 8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji tego rozwiàzania, 9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç:
- a)porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,
- b)sprawdza wyniki z warunkami zadania. 4. Korzystanie z informacji Uczeƒ: 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi, 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach). 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku, Poz. 215 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
- a)d∏ugoÊci,
- b)powierzchni,
- c)obj´toÊci,
- d)wagi,
- e)czasu,
- f)temperatury,
- g)pieni´dzy, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska i stosuje je do rozwiàzania problemu, 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych, 7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad:
- a)higieny,
- b)bezpieczeƒstwa,
- c)zdrowego trybu ˝ycia,
- d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
- e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. Standardy wymagaƒ przeznaczone dla uczniów nies∏yszàcych i s∏abo s∏yszàcych 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):
- a)polskie pieÊni patriotyczne,
- b)teksty literackie, w tym: opowiadania z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,
- c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
- d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: artyku∏ prasowy,
- e)przedstawienia teatralne i filmy, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1066 —
- f)przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:
- a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,
- b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, akcja, autor, narrator, porównanie, zwrotka, baʃ, legenda, opowiadanie, temat (utworu), wiersz oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, Poz. 215 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
- a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
- b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, innego rysunku, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
- a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
- b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
- c)pisze czytelnie. 3. Rozumowanie Uczeƒ: 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
- a)diagramów,
- b)map,
- c)planów,
- d)schematów,
- e)innych rysunków, 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
- a)sytuuje je w przestrzeni,
- b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
- c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,
- d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej, 4) odczytuje dane z:
- a)tabeli,
- b)wykresu,
- c)planu,
- d)mapy,
- e)diagramu oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane. 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
- a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
- b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski,
- c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 2. Pisanie 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
- a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
- b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, Uczeƒ: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi:
- a)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej,
- b)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
- c)notatka w formie planu,
- d)kartka pocztowa,
- e)list prywatny,
- f)telegram,
- g)zaproszenie,
- h)zawiadomienie,
- i)og∏oszenie,
- j)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
- a)pyta i odpowiada,
- b)potwierdza i zaprzecza,
- c)poleca i prosi,
- d)zaprasza,
- e)przeprasza,
- f)wspó∏czuje,
- g)˝artuje,
- h)odmawia, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie, opierajàc si´ na pytaniach pomocniczych, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà:
- a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
- b)prostego równania stopnia pierwszego z jednà niewiadomà,
- c)planu,
- d)mapy,
- e)prostego schematu,
- f)diagramu s∏upkowego,
- g)innego rysunku, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska, wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1067 — 7) dostrzega prawid∏owoÊci i zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu, 8) rozwiàzuje zadania, 9) analizuje otrzymane wyniki. 4. Korzystanie z informacji Uczeƒ: 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi, 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach). 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku, 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
- a)d∏ugoÊci,
- b)powierzchni,
- c)obj´toÊci,
- d)wagi,
- e)czasu, Poz. 215
- f)temperatury,
- g)pieni´dzy, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
- a)liczb,
- b)figur,
- c)zjawisk,
- d)przemian,
- e)obiektów przyrodniczych,
- f)elementów Êrodowiska i stosuje je do rozwiàzania problemu, 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, 7) korzysta z instrukcji obs∏ugi podczas uruchamiania prostych urzàdzeƒ technicznych, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad:
- a)higieny,
- b)bezpieczeƒstwa,
- c)zdrowego trybu ˝ycia,
- d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
- e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. Za∏àcznik nr 2 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ: 1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym, 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´, wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach nor- matywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach, 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki, 5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata — odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, 6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà), 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1068 — II. Tworzenie w∏asnego tekstu Uczeƒ: 1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym, w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝, artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik, 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej, 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym i sk∏adniowym, 5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze, Poz. 215 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
- a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
- b)operuje procentami,
- c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
- d)pos∏uguje si´ jednostkami miar, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur:
- a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,
- b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,
- c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar. II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie:
- a)tekstu,
- b)mapy, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury, 7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza, rozwija, przekszta∏ca stylistycznie, 8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,
- c)tabeli,
- d)wykresu,
- e)rysunku,
- f)schematu,
- g)fotografii, 2) operuje informacjà:
- a)selekcjonuje informacje,
- b)porównuje informacje, 9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski, wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
- c)analizuje informacje, B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych
- f)czytelnie prezentuje informacje,
- d)przetwarza informacje,
- e)interpretuje informacje,
- g)wykorzystuje informacje w praktyce. I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: Uczeƒ: 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
- a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,
- b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
- c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska,
- a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,
- b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
- c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
- d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych: Dziennik Ustaw Nr 17 — 1069 —
- a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,
- b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,
- c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne, Poz. 215 5) opracowuje wyniki:
- a)ocenia wyniki,
- b)interpretuje wyniki,
- c)przedstawia wyniki.
- d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci, 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
- a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,
- b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel,
- c)analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski, 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
- a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
- b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
- c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
- d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym. IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów Uczeƒ: 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
- a)formu∏uje i sprawdza hipotezy,
- b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 2) analizuje sytuacj´ problemowà:
- a)dostrzega i formu∏uje problem,
- b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel), 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
- a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
- b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
- c)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
- a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
- b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu, Standardy wymagaƒ przeznaczone dla uczniów niewidomych i s∏abo widzàcych A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ: 1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym. 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´, wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach, 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki, 5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata — odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, 6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà), 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury. II. Tworzenie w∏asnego tekstu Uczeƒ: 1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝, artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1070 — Poz. 215 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych,
- a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej,
- c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar. 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym i sk∏adniowym,
- b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych, II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie: 5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,
- a)tekstu, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
- c)tabeli, 7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza, rozwija, przekszta∏ca stylistycznie,
- e)schematu,
- b)mapy,
- d)wykresu, 2) operuje informacjà: 8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych,
- a)selekcjonuje informacje, 9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski — wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury.
- f)czytelnie prezentuje informacje, B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu Uczeƒ: 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
- a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,
- b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
- c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska, 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
- a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
- b)porównuje informacje,
- c)analizuje informacje,
- d)przetwarza informacje,
- e)interpretuje informacje,
- g)wykorzystuje informacje w praktyce. III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
- a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,
- b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
- c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
- d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych:
- a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,
- b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,
- c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,
- d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci, 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
- b)operuje procentami,
- a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,
- c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
- b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel,
- d)pos∏uguje si´ jednostkami miar, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur:
- c)analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1071 — 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
- a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
- b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
- c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
- d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym. IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów Uczeƒ: 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów: Poz. 215 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy — odró˝nia prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, ilustracjach, mapach, tabelach, wykresach, schematach, 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych i dzie∏ sztuki plastycznej, 5) odnajduje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, 6) dostrzega konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury, w szczególnoÊci kontekst historyczny, biograficzny, plastyczny, 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury. II. Tworzenie w∏asnego tekstu
- a)formu∏uje i sprawdza hipotezy, Uczeƒ:
- b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 1) buduje wypowiedzi w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, notatka, plan, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, 2) analizuje sytuacj´ problemowà:
- a)dostrzega i formu∏uje problem,
- b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel), 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
- a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
- b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
- c)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
- a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
- b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu, 5) opracowuje wyniki:
- a)ocenia wyniki,
- b)interpretuje wyniki,
- c)przedstawia wyniki. 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym, 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu — tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym, 5) formu∏uje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury, 7) streszcza tekst. B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu Uczeƒ: Standardy wymagaƒ przeznaczone dla uczniów nies∏yszàcych i s∏abo s∏yszàcych 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze: A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych
- a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie, I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ:
- b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów, 1) czyta teksty kultury na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym,
- c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1072 — 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
- a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
- b)operuje procentami, Poz. 215
- c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,
- d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci, 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
- c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
- a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,
- d)pos∏uguje si´ jednostkami miar,
- b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur:
- a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci, 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
- b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,
- a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
- c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar.
- b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego, II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie:
- a)tekstu,
- b)mapy,
- c)tabeli,
- c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
- d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.
- d)wykresu, IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów
- e)rysunku, Uczeƒ:
- f)schematu,
- g)fotografii, 2) operuje informacjà:
- a)selekcjonuje informacje,
- b)porównuje informacje,
- c)analizuje informacje, 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
- a)formu∏uje i sprawdza hipotezy,
- b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 2) analizuje sytuacj´ problemowà:
- d)przetwarza informacje,
- a)dostrzega i formu∏uje problem,
- e)interpretuje informacje,
- b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),
- f)czytelnie prezentuje informacje,
- g)wykorzystuje informacje w praktyce. III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
- a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,
- b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
- c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
- d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych:
- a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,
- b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych, 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
- a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
- b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych,
- c)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
- a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
- b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu, 5) opracowuje wyniki:
- a)ocenia wyniki,
- b)interpretuje wyniki,
- c)przedstawia wyniki. W przypadku uczniów niepe∏nosprawnych nale˝y uwzgl´dniç problemy j´zykowe tych uczniów, nie wymagajàc z∏o˝onych wypowiedzi na piÊmie. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1073 — Poz. 215 Za∏àcznik nr 3 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO I. PRZEDMIOTY OBOWIÑZKOWE J¢ZYK POLSKI Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego
- b)w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej, Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
- c)odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,
- b)systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,
- c)zasad komunikacji j´zykowej,
- d)zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,
- e)w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych dziedzin sztuki,
- f)kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,
- g)zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
- a)rozumieç wybrane teksty kultury,
- b)rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka, struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´ fachowà),
- c)rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,
- d)porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,
- e)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne, pragmatyczne i estetyczne,
- f)rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,
- g)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,
- h)korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),
- i)rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje nadawcy), 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
- a)wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏: — stosowania ró˝norodnych kontekstów, — stosowania fachowej terminologii, — wyboru metodologii, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
- a)organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu, sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio- i wideo),
- b)pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnà polszczyznà, przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii,
- c)redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad organizacji tekstu,
- d)streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç si´ na cudze opinie), komentowaç,
- e)formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,
- f)formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych wartoÊci i uzasadniaç je,
- g)prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,
- h)stosowaç Êrodki retoryczne,
- i)uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska. Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: Dziennik Ustaw Nr 17 — 1074 — Poz. 215 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)tekstów kultury poznanych w szkole, które sà wa˝ne dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i poczucia to˝samoÊci narodowej, np. klasyka polska i Êwiatowa,
- a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów poznanych w procesie samokszta∏cenia, zwiàzków poznanych tekstów z ˝yciem narodu i wspólnoty ludzkiej,
- b)j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych funkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspresywna, impresywna, poetycka) i cech kodów komunikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru, filmu, malarstwa, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka,
- b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto swoistych cech kodów komunikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru, filmu, malarstwa, muzyki oraz Êrodków s∏u˝àcych etyce i estetyce j´zyka,
- c)podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i historii literatury, np. konwencja literacka, pràd artystyczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie i jego wyró˝niki, tematy, wàtki, style,
- c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto poj´ç takich, jak: proces, tradycja, poj´ç z innych dziedzin sztuki,
- d)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏,
- d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zjawisk kulturowych wa˝nych dla zrozumienia epok dawnych i wspó∏czesnoÊci, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej,
- a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku samokszta∏cenia, porównywaç teksty,
- b)zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe, teksty publicystyczne, popularnonaukowe, eseje,
- b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozumieç teksty naukowe i filozoficzne,
- c)rozumieç funkcj´ Êrodków j´zykowych w tekÊcie,
- c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç charakterystyczne cechy j´zyka i stylu utworów i gatunków literackich,
- d)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów, dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç retoryczne Êrodki perswazji i Êrodki manipulacji j´zykowej, rozpoznawaç aluzj´, parafraz´, parodi´, trawestacj´,
- d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç zasady retorycznej organizacji tekstu,
- e)rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm, tragizm, ironi´, patos,
- e)jak na poziomie podstawowym, a ponadto grotesk´,
- f)rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏ np. plastycznych, teatralnych, filmowych,
- f)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç swoistoÊç kodu innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏, rozpoznawaç znaki tradycji w kulturze,
- g)rozpoznawaç i odró˝niaç treÊci dos∏owne i ukryte dzie∏a, odró˝niaç fakty od opinii,
- g)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç zwiàzek mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,
- h)rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne i narodowe, formu∏owaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci,
- h)jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchizowaç wartoÊci i uzasadniaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci,
- i)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç dziedzictwa kulturowego i dostrzegaç jego obecnoÊç, np. w tradycji kultury i kulturze wspó∏czesnej,
- i)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç relacje mi´dzy dziedzictwem i tradycjà literackà,
- j)rozumieç zwiàzki istniejàce mi´dzy kulturà a poczuciem w∏asnej to˝samoÊci,
- j)jak na poziomie podstawowym, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1075 — Poz. 215 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià: Poziom podstawowy
- a)stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a,
- b)wykorzystywania do interpretacji dzie∏a w∏aÊciwego kontekstu,
- c)stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie zjawisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury, historii literatury i j´zykoznawstwa, Poziom rozszerzony
- a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto celowego wyboru metodologii,
- b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do interpretacji dzie∏, np. filozoficznego, konwencji gatunku literackiego, pràdu artystycznego, historycznoliterackiego, dostrzegania zwiàzków dzie∏a ze sztukà, kulturà i filozofià epoki,
- c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwania si´ terminologià podstawowà dla innych dziedzin nauki o kulturze, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli: Poziom podstawowy
- a)pos∏ugiwaç si´ podstawowymi odmianami polszczyzny w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,
- b)formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka,
- c)redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych zasad ich organizacji,
- d)rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hipotezy i gromadziç argumenty,
- e)tworzàc wypowiedê mówionà i pisanà, analizowaç, argumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski,
- f)formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasadnienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏asne opinie od opinii autorytetów,
- g)wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozprawki, szkicu interpretujàcego utwór literacki lub jego fragment, opisu dzie∏a sztuki. Poziom rozszerzony
- a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwaç si´ ró˝norodnymi odmianami polszczyzny, uwzgl´dniajàc wszystkie funkcje j´zyka oraz etyczne i estetyczne aspekty komunikatu,
- b)jak na poziomie podstawowym,
- c)jak na poziomie podstawowym,
- d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto formu∏owaç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty,
- e)jak na poziomie podstawowym, a ponadto scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci,
- f)jak na poziomie podstawowym, a ponadto porównywaç w∏asne opinie z sàdami i opiniami innych osób, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych, np. pokoleniowych,
- g)jak na poziomie podstawowym, a ponadto eseju, szkicu interpretacyjnego porównawczego i krytycznego. J¢ZYKI OJCZYSTE MNIEJSZOÂCI NARODOWYCH Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: Poziom podstawowy — podstaw gramatyki, — zasad formu∏owania wypowiedzi zgodnie z kryteriami poprawnoÊci i kultury j´zyka, z uwzgl´dnieniem sytuacji komunikacyjnej, — charakteru komunikatu, swoistych cech kodu, — etycznych i estetycznych aspektów komunikatu j´zykowego, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)j´zyka ojczystego w mowie i w piÊmie, jego struktury, funkcji i norm poprawnoÊci: Poziom rozszerzony — jak na poziomie podstawowym, a ponadto systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów komunikacyjnych, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z∏o˝onych struktur sk∏adniowych i bogatego zasobu leksykalnego i frazeologicznego, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto zasad wykorzystania ró˝nych Êrodków j´zykowych (np. wulgaryzmów) w tekÊcie, — jak na poziomie podstawowym,
- b)dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów swojego narodu: Poziom podstawowy — g∏ównie literatury pi´knej poznanej w szkole oraz folkloru, — zwiàzków przeczytanych tekstów z historià i kulturà swojego narodu, Poziom rozszerzony — jak na poziomie podstawowym, a ponadto literatury pi´knej poznanej w procesie samokszta∏cenia, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto zwiàzków kultury rodzimej z ˝yciem narodu i wspólnoty ludzkiej, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1076 — Poz. 215
- c)tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci narodowej: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony — tekstów literackich i nieliterackich poznanych w toku nauki szkolnej (wàtków, problematyki, zawartych w nich idei), — kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów poznanych w procesie samokszta∏cenia oraz innych ni˝ literackie tekstów kultury, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç swoistoÊç kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏,
- d)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych: Poziom podstawowy — epok w kulturze (ogólnie), — twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli, — podstawowych mechanizmów procesów artystycznych, spo∏ecznych, historycznych, — wàtków, motywów artystycznych powtarzajàcych si´ (powracajàcych) w literaturze (mit, topos, idea...), Poziom rozszerzony — jak na poziomie podstawowym, a ponadto g∏ównych pràdów artystycznych epoki, — jak na poziomie podstawowym, — jak na poziomie podstawowym, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wàtków, motywów artystycznych w sztuce, historii myÊli, zasad oceniania wa˝noÊci zjawisk w kategoriach artystycznych, socjologicznych, egzystencjalnych,
- e)podstawowych poj´ç z teorii literatury: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony najwa˝niejszych zasad organizacji tekstów i ich cech jak na poziomie podstawowym, a ponadto przemian gatunkowych, w obr´bie gatunku, struktury dzie∏a w zwiàzku z ideà utworu, klimatem epoki, autokreacjà artystycznà, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
- a)rozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie): Poziom podstawowy Poziom rozszerzony — rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto teksty poznane w procesie samokszta∏cenia, porównywaç teksty, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej oraz dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne aspekty komunikatu, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto prezentowaç w∏asne odczytania tekstów literackich i innych tekstów kultury, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchizowaç wartoÊci i formu∏owaç opinie na ich temat, — rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne Êrodki j´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii, — prezentowaç odczytania tekstów literackich, — rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne oraz specyficzne dla kultury swojego narodu,
- b)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego: Poziom podstawowy — odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury narodowej, regionalnej, lokalnej, — rozumieç mechanizm asymilacji i dysymilacji kultur, — t∏umaczyç cechy wspólne i odr´bne dziedzictwa, Poziom rozszerzony — jak na poziomie podstawowym, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç wewn´trzne zale˝noÊci, ich przyczyny, a tak˝e efekty wzajemnych wp∏ywów kultur, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto t∏umaczyç istot´ przenikania si´ kultur, dostrzegaç wa˝noÊç tego zjawiska dla ogólnego rozwoju, jego kszta∏tujàcy wp∏yw na jednostki, grupy, narody, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1077 — Poz. 215 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony — gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchizowania argumentów, wnioskowania, — integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej humanistyki, — wykorzystywania podstawowych kontekstów do odczytywania utworów, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto syntetyzowania, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z filozofii, sztuki, historii itp., — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do odczytywania utworów, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto swobodnego pos∏ugiwania si´ terminologià, — stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawstwa, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli:
- a)redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich organizacji, wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony — wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach gatunkowych: notatka, opis, rozprawka, streszczenie, opowiadanie, g∏os w dyskusji, pismo u˝ytkowe, list, opis dzie∏a sztuki, — formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto: recenzja, referat, szkic interpretacyjny utworu literackiego lub jego fragmentu, esej, szkic krytyczny, szkic interpretacyjny, — jak na poziomie podstawowym, a ponadto nadawaç swojemu stylowi cechy indywidualne,
- b)rozwiàzywaç postawione problemy: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony rozwiàzujàc postawione problemy formu∏owaç hipote- jak na poziomie podstawowym, a ponadto: formu∏owaç zy i gromadziç argumenty, problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty,
- c)formu∏owaç opinie i sàdy: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc selekcji faktów jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç dla ich opisu, uzasadniaç swoje opinie i krytycznie oce- przyczyny odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç niaç opinie innych. w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych, podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych. J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: Poziom podstawowy
- a)prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,
- b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych w sytuacjach ˝ycia codziennego,
- c)zasad konstruowania ró˝nych form prostych wypowiedzi,
- d)podstawowych realiów socjokulturowych danego obszaru j´zykowego, Poziom rozszerzony
- a)ró˝norodnych Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,
- b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych w szerokim kontekÊcie sytuacyjnym,
- c)zasad konstruowania ró˝nych form wypowiedzi i zastosowania odpowiednich Êrodków stylistycznych dla osiàgni´cia danego celu komunikacyjnego,
- d)ró˝nych realiów socjokulturowych danego obszaru j´zykowego z elementami np. tradycji i zwyczajów, literatury, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1078 — Poz. 215 2) stosowaç posiadanà wiedz´ w celu: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów prostego tekstu autentycznego czytanego lub s∏uchanego,
- a)zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów autentycznego tekstu, zawierajàcego s∏ownictwo lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym, rozró˝niania poszczególnych jego cz´Êci i rozpoznawania zwiàzków mi´dzy nimi,
- b)wyszukania szczegó∏owych informacji w autentycznym tekÊcie zawierajàcym s∏ownictwo lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym,
- c)pos∏ugiwania si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,
- d)nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie wypowiedzi z uwzgl´dnieniem rejestru j´zykowego, stylu formalnego i nieformalnego,
- b)wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czytanym szczegó∏owych informacji,
- c)pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,
- d)nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie wypowiedzi, 3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, wykazaç si´ umiej´tnoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji zawartych w prostym autentycznym tekÊcie przeczytanym oraz ogólnych informacji zawartych w prostym autentycznym tekÊcie us∏yszanym,
- b)prowadzenia rozmowy z zastosowaniem prostych Êrodków j´zykowych odpowiednio do funkcji komunikacyjnych,
- c)budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,
- a)przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji i intencji zawartych w autentycznym tekÊcie przeczytanym lub us∏yszanym,
- b)prowadzenia rozmowy z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednio do funkcji komunikacyjnych,
- c)budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem odpowiednich i ró˝norodnych form j´zykowych,
- d)analizowania i przetwarzania dostarczonych informacji stosownie do celu komunikacyjnego (np.: zmiana formy ustnej na pisemnà, stylu formalnego na nieformalny), 4) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià wykorzystania w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç w ró˝nych zadaniach komunikacyjnych, a w szczególnoÊci do: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)formu∏owania i uzasadniania w∏asnych opinii,
- b)prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego.
- a)formu∏owania, uzasadniania i obrony w∏asnych opinii,
- b)prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego,
- c)wykorzystania wiedzy o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych,
- d)wykorzystania tekstu lub swoich doÊwiadczeƒ do tworzenia spójnej i uargumentowanej wypowiedzi. J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE (dla osób nies∏yszàcych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych formu∏owanie na piÊmie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1079 —
- b)zasad konstruowania ró˝nych prostych form wypowiedzi na piÊmie, w tym w szczególnoÊci zwrotów stosowanych w korespondencji, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do:
- a)zrozumienia ogólnego sensu czytanego prostego autentycznego tekstu,
- b)wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czytanym szczegó∏owych informacji,
- c)pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych, Poz. 215
- d)budowania spójnych wypowiedzi na piÊmie z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
- a)rozpoznawania statusu tekstu (informacja, relacja, korespondencja itp.),
- b)oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru i funkcji tekstu oryginalnego t∏umaczonego na j´zyk polski,
- c)konstruowania prostych tekstów na zadany temat w j´zyku obcym. J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE (dla klas dwuj´zycznych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)odpowiednich Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,
- b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych,
- c)zasad konstruowania ró˝nych, w tym bardziej z∏o˝onych, form wypowiedzi ustnych i pisemnych,
- d)realiów socjokulturowych krajów danego obszaru j´zykowego, z uwzgl´dnieniem elementów nauki, historii, geografii, literatury itd., 2) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby:
- a)zrozumieç ogólny sens ró˝norodnych tekstów autentycznych, umieç rozró˝niaç poszczególne ich cz´Êci i rozpoznawaç zwiàzki mi´dzy nimi,
- b)umieç wyszukiwaç w autentycznym tekÊcie szczegó∏owe informacje,
- c)pos∏ugiwaç si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi i odpowiednimi strategiami komunikacyjnymi tak, aby osiàgnàç wskazane w zadaniu cele,
- d)nadaç w∏aÊciwà form´ budowanej przez siebie wypowiedzi, 3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, umieç:
- a)przedstawiç ogólne lub szczegó∏owe informacje i intencje zawarte w tekÊcie autentycznym,
- b)prowadziç rozmow´ z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednich do funkcji komunikacyjnych,
- c)budowaç spójne wypowiedzi (pisemne i ustne) z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,
- d)analizowaç i przetwarzaç dostarczone informacje stosownie do celu komunikacyjnego (na przyk∏ad zmiana formy pisemnej na ustnà, stylu formalnego na nieformalny itp.), 4) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby rozwiàzywaç ró˝norodne zadania z wykorzystaniem w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç, a w szczególnoÊci:
- a)formu∏owaç, uzasadniaç i broniç w∏asnych opinii,
- b)wykorzystywaç tekst i/lub swoje doÊwiadczenia do tworzenia uargumentowanych i spójnych wypowiedzi,
- c)negocjowaç,
- d)wykorzystywaç wiedz´ o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1080 — Poz. 215 MATEMATYKA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem: Poziom podstawowy
- a)wskazanych poj´ç, np. rozwiàzania równania, funkcje oraz tych ich w∏asnoÊci, które sà konieczne do rozumienia wykonywanych obliczeƒ, w∏asnoÊci funkcji, elementów geometrii i rachunku prawdopodobieƒstwa,
- b)wskazanych algorytmów, np. rozwiàzalnoÊci równania kwadratowego, wyznaczania n-tego wyrazu ciàgu geometrycznego oraz typowych sytuacji, w których mo˝na si´ nimi pos∏u˝yç, Poziom rozszerzony
- a)jak na poziomie podstawowym,
- b)jak na poziomie podstawowym,
- c)wskazanych poj´ç, np. logarytmu, pochodnej funkcji, twierdzeƒ dotyczàcych np. monotonicznoÊci funkcji logarytmicznej, sinusów, zwiàzku pochodnej z monotonicznoÊcià funkcji oraz ich interpretacji w konkretnych sytuacjach, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych, czyli: Poziom podstawowy
- a)pos∏u˝yç si´ znanà definicjà, np. figur jednok∏adnych, twierdzeniem np. o stosunku pól figur jednok∏adnych w typowej sytuacji,
- b)rozwiàzywaç zadania wymagajàce przeprowadzenia analogicznego rozumowania wed∏ug podanego schematu,
- c)odczytywaç informacje iloÊciowe, np. dotyczàce argumentów i wartoÊci funkcji, oraz proste informacje jakoÊciowe, np. dotyczàce w∏asnoÊci funkcji z tabel, diagramów i wykresów,
- d)pos∏ugiwaç si´ miarà, np. d∏ugoÊci pola i obj´toÊci, oraz przybli˝eniami dziesi´tnymi tych miar w prostych sytuacjach z ˝ycia codziennego, Poziom rozszerzony
- a)jak na poziomie podstawowym,
- b)jak na poziomie podstawowym,
- c)jak na poziomie podstawowym,
- d)jak na poziomie podstawowym,
- e)formu∏owaç proste zale˝noÊci, np. rekurencyjnie, wyciàgaç wnioski z podanych zale˝noÊci, np. typu funkcyjnego, wyra˝onych równaniem, uzasadniaç prawdziwoÊç wniosków, 3) stosowaç metody matematyczne w sytuacjach problemowych, czyli: Poziom podstawowy
- a)podaç opis matematyczny w postaci wyra˝enia algebraicznego, funkcji, równania, nierównoÊci, przekszta∏cenia geometrycznego do podanej sytuacji (tak˝e praktycznej) i wykorzystaç go do rozwiàzania problemu,
- b)dobraç odpowiedni algorytm do wskazanej sytuacji problemowej i oceniç przydatnoÊç uzyskanych wyników w typowej sytuacji,
- c)przetworzyç informacje wyra˝one w postaci wyra˝enia algebraicznego, równania, wzoru lub wykresu funkcji, opisu wektorowego na innà form´ u∏atwiajàcà rozwiàzanie problemu, Poziom rozszerzony
- a)jak na poziomie podstawowym,
- b)jak na poziomie podstawowym,
- c)jak na poziomie podstawowym, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1081 — Poz. 215
- d)interpretowaç jakoÊciowo informacje z tabel, diagramów, wykresów oraz ustalaç i formu∏owaç mi´dzy nimi proste zale˝noÊci, wykorzystywaç je w toku badania typowej sytuacji problemowej,
- e)stosowaç definicje i twierdzenia w rozwiàzywaniu problemów, 4) rozwiàzywaç zadania wymagajàce argumentowania i prowadzenia rozumowaƒ typu matematycznego, czyli: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony
- a)interpretowaç treÊç zadania, zapisywaç warunki i zale˝noÊci mi´dzy obiektami, dobieraç i zastosowaç odpowiednie definicje, twierdzenia, w∏asnoÊci i algorytmy, analizowaç otrzymane wyniki,
- b)argumentowaç i uzasadniaç wnioski oraz opisywaç je w sposób czytelny i poprawny j´zykowo.
- a)jak na poziomie podstawowym,
- b)jak na poziomie podstawowym,
- c)przeprowadziç i zredagowaç pe∏ny dowód twierdzenia. II. PRZEDMIOTY DO WYBORU FILOZOFIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)podstawowych poj´ç filozoficznych,
- b)zagadnieƒ typowych dla podstawowych dziedzin filozofii: ontologii, teorii poznania i etyki,
- f)formu∏owaç zgodne z danym nurtem filozoficznym odpowiedzi na podstawowe pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,
- g)odró˝niaç poglàd filozoficzny (tekst êród∏owy) od jego interpretacji, 3) analizowaç teksty filozoficzne:
- c)poglàdów i fragmentów dzie∏ najwybitniejszych filozofów europejskich,
- a)formu∏ujàc poruszane przez autorów tekstów problemy,
- d)podstawowych koncepcji i nurtów filozofii europejskiej,
- b)odwo∏ujàc si´ do wiedzy o poglàdach filozofów, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
- a)rozumieç ró˝ne koncepcje filozoficzne i poglàdy filozofów,
- c)pos∏ugujàc si´ terminami i poj´ciami filozoficznymi, 4) samodzielnie przeprowadziç rozumowanie na podany temat:
- b)porównywaç ró˝ne poglàdy filozoficzne,
- a)prezentujàc w∏asne stanowisko i broniàc go,
- c)dostrzegaç i rozumieç zwiàzki filozofii z naukà i kulturà,
- b)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià logicznej argumentacji,
- d)dostrzegaç i rozumieç rol´ filozofii w okreÊlaniu miejsca cz∏owieka we wspó∏czesnym Êwiecie,
- c)odwo∏ujàc si´ do poznanych poglàdów filozoficznych,
- e)formu∏owaç typowe dla nurtu filozoficznego pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,
- d)polemizujàc z ró˝nymi stanowiskami filozofów. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1082 — Poz. 215 HISTORIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych:
- a)identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy patriotyczne,
- b)wykazujàc ró˝nic´ pomi´dzy epokami historycznymi, 3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego:
- a)dokonujàc krytycznej analizy zjawisk historycznych,
- b)uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,
- c)okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany,
- d)formu∏ujàc problemy historyczne,
- e)analizujàc ró˝ne êród∏a informacji,
- f)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià konstruowania syntezy historycznej, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane problemy historyczne z uwzgl´dnieniem zasad naukowego badania przesz∏oÊci:
- c)przestrzegajàc chronologii,
- d)umieszczajàc je w przestrzeni,
- e)dokonujàc selekcji faktów,
- a)dostrzegajàc ró˝ne interpretacje historii i ich przyczyny,
- f)hierarchizujàc,
- g)przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych zjawisk,
- h)odró˝niajàc fakty od opinii,
- b)dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝nych êróde∏ informacji oraz w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji. HISTORIA MUZYKI Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: 3) stosowaç posiadanà wiedz´ do analizowania i porównywania utworów, stylów, epok i technik kompozytorskich:
- a)analizujàc utwór muzyczny (na podstawie fragmentu s∏uchowego i zapisu nutowego),
- a)terminów i poj´ç z historii muzyki,
- b)chronologii faktów, epok i kierunków stylistycznych,
- c)gatunków, form i cech warsztatu kompozytorskiego wybitnych twórców i szkó∏ artystycznych,
- d)wybitnych dzie∏ i twórczoÊci kompozytorów, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu twórczoÊci i zjawisk zachodzàcych w kulturze muzycznej:
- a)opisujàc utwór i twórczoÊç kompozytora z odniesieniem do t∏a kulturowego,
- b)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià powiàzania epok historii muzyki z wydarzeniami historycznymi (politycznymi i spo∏ecznymi),
- b)charakteryzujàc proces rozwoju i funkcje poszczególnych gatunków i form w historii muzyki, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z zakresu historii muzyki:
- a)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià przedstawienia zintegrowanej wiedzy o dziejach muzyki na podstawie w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji,
- b)wykazujàc si´ zdolnoÊcià indywidualnego i krytycznego spojrzenia na muzycznà twórczoÊç i kultur´ epok minionych. HISTORIA SZTUKI Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)epok, stylów i kierunków w zakresie sztuk plastycznych oraz ich chronologià,
- b)dzie∏ sztuki i twórczoÊci wybitnych artystów,
- c)terminów i poj´ç z zakresu sztuk pi´knych,
- d)gatunków sztuki oraz technik sztuk plastycznych,
- e)najwa˝niejszych muzeów i zbiorów polskich i Êwiatowych, 2) stosowaç danà wiedz´ do opisu zjawiska artystycznego:
- a)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià opisu dzie∏ sztuki na tle zjawisk artystycznych i pràdów epoki, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1083 —
- b)wykazujàc si´ zrozumieniem uwarunkowaƒ topograficznych i oddzia∏ywania centrów sztuki, mistrza lub szko∏y oraz wiodàcych oÊrodków artystycznych,
- c)wykazujàc si´ zrozumieniem powiàzaƒ zdarzeƒ artystycznych z wydarzeniami spo∏ecznymi, politycznymi, gospodarczymi oraz z oÊrodkami kulturotwórczymi Êwieckimi i koÊcielnymi,
- d)wykazujàc si´ znajomoÊcià poj´cia mecenatu artystycznego i rozumieniem jego wp∏ywu na kszta∏t dzie∏a artystycznego, Poz. 215
- c)wykazujàc si´ znajomoÊcià podstawowych tematów i treÊci dzie∏a sztuki,
- d)wykazujàc si´ rozumieniem zwiàzku mi´dzy ró˝nymi dziedzinami twórczoÊci, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z historii sztuki:
- a)przeprowadzajàc analiz´ porównawczà dzie∏, stylów i kierunków na podstawie podanych dzie∏, 3) wyjaÊniç zwiàzki i ró˝nice mi´dzy epokami, stylami i kierunkami w sztuce:
- b)podejmujàc prób´ interpretacji dzie∏a, jego wartoÊciowania i okreÊlenia znaczenia dla rozwoju sztuki,
- a)porównujàc epoki, style i kierunki w sztuce pod kàtem tematu, problemu lub Êrodków plastycznych,
- c)krytycznie oceniajàc dzie∏a lub zjawiska w sztuce pod wzgl´dem artystycznym i estetycznym oraz uzasadniajàc swoje zdanie,
- b)analizujàc strukturalnie i formalnie dzie∏o sztuki pod wzgl´dem stylu, gatunku i materii dzie∏a,
- d)formu∏ujàc w∏asne sàdy, opinie i oceny, okreÊliwszy w∏asne kryteria wartoÊci artystycznych. WIEDZA O TA¡CU Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)faktów, terminów i poj´ç z zakresu historii taƒca,
- b)terminów i poj´ç z zakresu teorii taƒca,
- c)terminów i poj´ç z zakresu estetyki taƒca,
- d)warsztatu tancerza, choreografa i pedagoga, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
- a)identyfikowaç poszczególne elementy sk∏adowe dzie∏a tanecznego w kontekÊcie ró˝nych dziedzin sztuki,
- b)powiàzaç ró˝ne epoki w dziejach taƒca z ich uwarunkowaniami historyczno-kulturowymi, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
- a)analizowania sk∏adników ruchu oraz sk∏adników dzie∏a tanecznego na podstawie materia∏ów filmowych i ikonografii,
- b)krytycznego obserwowania i rozpoznawania ró˝nych technik, form i kanonów estetycznych sztuki taƒca, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z wiedzy o taƒcu:
- a)porównywaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca,
- b)krytycznie oceniaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca. WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´: 1) znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏ treÊci z nast´pujàcego zakresu:
- a)historyczne i wspó∏czesne formy organizacji spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,
- b)obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych,
- c)fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe paƒstw demokratycznych,
- d)wartoÊci i ich konflikty w ˝yciu publicznym, polityka, wspó∏czesne ideologie i doktryny polityczne,
- e)prawa i wolnoÊci jednostki, mechanizmy ich ochrony w Polsce i na Êwiecie,
- f)obowiàzki i cnoty obywatelskie,
- g)naród, patriotyzm a nacjonalizm, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1084 — Poz. 215
- h)spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym, stowarzyszenia, zwiàzki zawodowe, partie polityczne, opinia publiczna, Êrodki masowego przekazu, 3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego i interpretowania stanowisk ró˝nych stron debaty publicznej — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
- i)jednostka i spo∏eczeƒstwo, spo∏eczeƒstwo polskie — struktura i przemiany,
- a)wykazaç si´ zrozumieniem z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia publicznego,
- j)ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej — konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje, administracja publiczna,
- b)wyjaÊniç ich historyczny, spo∏eczny i polityczny kontekst,
- k)system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy ochrony prawnej,
- l)obywatel wobec prawa — elementy prawa cywilnego, karnego i administracyjnego,
- m)samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców, w∏adze samorzàdowe i ich zadania,
- n)gospodarka rynkowa, mechanizmy mikro- i makroekonomiczne, problemy gospodarki polskiej, mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,
- o)ekonomia na co dzieƒ — praca, dzia∏alnoÊç gospodarcza, bud˝et, podatki, pieniàdz,
- p)integracja europejska, Polska w Europie,
- r)problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne, 2) umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania posiadanej wiedzy do opisu i analizy rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
- a)dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,
- b)zestawiaç ró˝ne fakty i informacje i wyciàgaç wnioski na ich podstawie,
- c)korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏ informacji, w tym tekstów êród∏owych,
- d)odró˝niaç opinie od faktów,
- e)lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia publicznego w czasie i przestrzeni,
- f)wskazywaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe,
- c)analizowaç stanowiska ró˝nych stron debaty publicznej, oceniajàc jakoÊç ich argumentacji,
- d)formu∏owaç i uzasadniaç w∏asne stanowisko w sprawach publicznych,
- e)oceniaç wydarzenia i procesy polityczne, spo∏eczne oraz ekonomiczne z punktu widzenia ró˝nych wartoÊci oraz innych przyj´tych kryteriów, 4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
- a)wypowiadaç si´ w formach przyj´tych w ˝yciu publicznym (np. przemówienie, g∏os w dyskusji, petycja, list do redakcji, pos∏a, radnego),
- b)identyfikowaç problemy nurtujàce danà spo∏ecznoÊç (lokalnà, regionalnà itp.), okreÊlajàc ich przyczyny i skutki,
- c)formu∏owaç — tam, gdzie to mo˝liwe — propozycje praktycznych rozwiàzaƒ tych problemów,
- d)planowaç indywidualne i zbiorowe dzia∏ania,
- e)orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç czytaç ze zrozumieniem przepisy prawne odnoszàce si´ do danego problemu,
- f)wype∏niaç druki urz´dowe, sporzàdzaç pisma kierowane do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych itp. J¢ZYKI OBCE KLASYCZNE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
- a)form, funkcji i mo˝liwoÊci zastosowania struktur leksykalno-gramatycznych,
- b)podstawowych zagadnieƒ z historii i kultury staro˝ytnej Grecji i Rzymu niezb´dnych dla rozumienia i analizy przekazów antycznych oraz póêniejszych, odwo∏ujàcych si´ do antyku, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do:
- a)wykorzystania struktur leksykalno-gramatycznych w podanych kontekstach,
- b)zrozumienia ogólnego sensu (myÊli przewodniej) tekstów o ró˝nym charakterze (biografia, historiografia, mowa, list, traktat),
- c)czytania selektywnego (wyszukiwanie informacji szczegó∏owych),
- d)rozpoznawania funkcji poszczególnych elementów tekstu (egzemplifikacja, przeciwstawienie, wniosek, uzupe∏nienie, pointa, wyjaÊnienie itp.) oraz zwiàzków pomi´dzy nimi (wynikanie, powodowanie, warunkowanie itp.),
- e)stosowania poprawnych technik przek∏adu ∏aciƒskich i greckich struktur morfologicznych, sk∏adniowych, zdaniowych, ponadzdaniowych, Dziennik Ustaw Nr 17 — 1085 —
- f)znajdowania w∏aÊciwych polskich odpowiedników leksykalnych dla ∏aciƒskich i greckich wyrazów i zwiàzków frazeologicznych,
- g)wykorzystania znajomoÊci realiów Êwiata antycznego dla interpretacji przekazów kulturowych, Poz. 215
- d)wskazywania zwiàzków kultury antycznej z kulturà wspó∏czesnà, zw∏aszcza polskà, 4) samodzielnie stosowaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do:
- a)zachowania w przek∏adzie w∏aÊciwoÊci stylu i j´zyka t∏umaczonego tekstu, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
- b)interpretowania okreÊlonych elementów kultury antycznej jako wyznaczników to˝samoÊci kulturowej Europy,
- a)oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru i funkcji t∏umaczonego tekstu,
- c)integrowania wiedzy o j´zyku i kulturze antycznej, prezentowania wynikajàcych z tej integracji w∏asnych ocen i refleksji,
- b)zachowania w przek∏adzie elementarnych realiów epoki i Êrodowiska przez zastosowanie w∏aÊciwej terminologii,
- d)wykorzystywania wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym dla interpretacji aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych, kulturalnych.
- c)rozpoznawania statusu wypowiedzi (informacja, relacja, komentarz itp.) oraz intencji autora, BIOLOGIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
- d)okreÊlaç potrzeby ˝yciowe organizmów ze szczególnym uwzgl´dnieniem cz∏owieka, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk i procesów: 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
- a)pos∏ugiwaç si´ poprawnà terminologià biologicznà,
- a)formu∏owaç problemy badawcze,
- b)stawiaç hipotezy i planowaç sposoby ich sprawdzania,
- b)opisywaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów,
- c)analizowaç wyniki obserwacji i doÊwiadczeƒ oraz wnioskowaç na ich podstawie,
- c)przedstawiaç i wyjaÊniaç zjawiska i procesy biologiczne,
- d)interpretowaç i przetwarzaç informacje zapisane w postaci tekstów, rysunków, schematów, wykresów i tabel,
- d)przedstawiaç i interpretowaç prawid∏owoÊci biologiczne, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
- a)porównywaç i charakteryzowaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów, 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji:
- a)dokonaç selekcji i krytycznej oceny faktów pod wzgl´dem ich przydatnoÊci do uzasadniania opinii i sàdów,
- b)porównywaç i charakteryzowaç procesy i zjawiska biologiczne,
- b)wartoÊciowaç dzia∏ania dotyczàce wa˝nych spo∏ecznie spraw zdrowia, Êrodowiska i wykorzystania badaƒ naukowych.
- c)analizowaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe mi´dzy budowà, funkcjà a Êrodowiskiem, CHEMIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk oraz procesów chemicznych, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
- a)pos∏ugiwaç si´ poj´ciami chemicznymi,
- b)wyjaÊniaç przebieg zjawisk i procesów w oparciu o prawa chemiczne,
- c)wykorzystaç dost´pne êród∏a informacji do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych, 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów: Dziennik Ustaw Nr 17 — 1086 —
- a)budowaç modele objaÊniajàce przebieg eksperymentu chemicznego, Poz. 215 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji:
- a)dokonywaç selekcji i krytycznej oceny informacji oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy w oparciu o zdobytà wiedz´,
- b)projektowaç doÊwiadczenia weryfikujàce stawiane hipotezy w oparciu o posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci,
- b)wykorzystaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów spotykanych w ˝yciu codziennym.
- c)stosowaç w∏aÊciwà terminologi´ chemicznà do interpretacji danych doÊwiadczalnych, FIZYKA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
- a)stawiaç hipotezy i wskazywaç sposoby ich sprawdzania, 1) wykazaç si´ rozumieniem zjawisk otaczajàcego Êwiata:
- b)planowaç zestawy eksperymentalne: zaproponowaç przyrzàdy pomiarowe,
- a)pos∏ugiwaç si´ poj´ciami fizycznymi do opisywania zjawisk,
- c)analizowaç i szacowaç niepewnoÊci pomiarowe,
- b)wyjaÊniaç i przewidywaç przebieg zjawisk na podstawie znanych praw, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania problemów teoretycznych i doÊwiadczalnych:
- d)przedstawiaç wyniki badaƒ za pomocà tabel i wykresów,
- e)budowaç proste modele fizyczne i matematyczne do opisu wyników badaƒ,
- f)analizowaç, oceniaç i wyciàgaç wnioski z przeprowadzonych badaƒ,
- a)szacowaç i obliczaç wielkoÊci fizyczne z wykorzystaniem znanych zale˝noÊci fizycznych zapisanych w postaci formu∏ matematycznych (w tym tabel, wykresów itp.), 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji:
- b)stosowaç poj´cia i prawa fizyczne do rozwiàzywania problemów praktycznych,
- a)interpretowaç i przetwarzaç dane zapisane w postaci tabel, wykresów i diagramów, 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
- b)dokonywaç krytycznej selekcji informacji oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy. GEOGRAFIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç, zale˝noÊci, prawid∏owoÊci i teorii niezb´dnych do zrozumienia i przedstawienia zdarzeƒ, zjawisk i procesów w zakresie:
- c)uogólniania treÊci geograficznych,
- d)rozwiàzywania zadaƒ badajàcych opanowanie umiej´tnoÊci zastosowania wiadomoÊci geograficznych w ˝yciu codziennym, 3) wyjaÊniaç i oceniaç przebieg oraz konsekwencje zjawisk i procesów:
- a)geografii fizycznej,
- a)przyrodniczych,
- b)geografii spo∏eczno-ekonomicznej,
- b)ekonomicznych,
- c)kszta∏towania Êrodowiska geograficznego,
- c)politycznych i kulturowych, 2) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu:
- a)odczytywania, interpretowania i przetwarzania informacji zapisanych w postaci mapy, tekstu, tabel, wykresów, fotografii, modeli i schematów,
- b)budowania prostych modeli funkcjonowania cz∏owieka w Êrodowisku geograficznym, 4) dostrzegaç i rozwiàzywaç problemy istniejàce w Êrodowisku geograficznym w ró˝nych skalach przestrzennych (od lokalnej do globalnej) i czasowych; wykorzystywaç swojà wiedz´, prze˝ycia i doÊwiadczenia tak˝e z innych dziedzin:
- a)w skali lokalnej,
- b)w skali globalnej. Dziennik Ustaw Nr 17 — 1087 — Poz. 215 i 216 INFORMATYKA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, metod, narz´dzi i procesów zwiàzanych z informatykà:
- f)wykorzystywaç zdobytà wiedz´ i umiej´tnoÊci w rozwiàzywaniu zadaƒ szkolnych z ró˝nych dziedzin i problemów w ˝yciu codziennym, 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
- a)formu∏owaç sytuacj´ problemowà (w tym specyfikacj´ problemu),
- a)opisywaç Êrodki, narz´dzia i metody informatyki, pos∏ugujàc si´ poprawnà terminologià informatycznà,
- b)rozwiàzywaç problemy poprzez skorzystanie ze zbioru gotowych rozwiàzaƒ,
- b)przedstawiç rol´, funkcje i zasady pracy Êrodków informatyki (komputer, sieç komputerowa),
- c)wykorzystywaç metody informatyki (metod´ zst´pujàcà, konstrukcje algorytmiczne, klasyczne algorytmy) do rozwiàzania problemu,
- c)scharakteryzowaç typowe narz´dzia informatyczne (oprogramowanie),
- d)wykorzystywaç ró˝norodne êród∏a informacji, w tym elektroniczne, we w∏asnej pracy,
- d)znaç klasyczne algorytmy i typowe sytuacje problemowe, w których mo˝na je wykorzystaç,
- e)stosowaç narz´dzia i techniki informatyczne do modelowania i symulacji procesów oraz zjawisk,
- e)omówiç zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej (w tym programów) i ochronà danych, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
- f)stosowaç teksty, rysunki, tabele, wykresy (a tak˝e dêwi´ki i filmy) do interpretowania i zapisywania informacji,
- a)wykorzystywaç Êrodki i narz´dzia informatyki w rozwiàzywaniu typowych zadaƒ, 4) formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych informacji:
- b)dobieraç w∏aÊciwe narz´dzie do rozwiàzywanego zadania,
- a)omówiç krytycznie przydatnoÊç ró˝nych zbiorów informacji oraz sposobów i form ich reprezentowania,
- c)komunikowaç si´ za pomocà komputera i wykorzystywaç elektroniczne êród∏a informacji,
- b)okreÊliç problem na podstawie opisu sytuacji problemowej oraz oceniç cechy zaproponowanego rozwiàzania,
- d)tworzyç podstawowe struktury danych i stosowaç proste metody przetwarzania i wyszukiwania informacji,
- c)wartoÊciowaç obszary zastosowaƒ informatyki oraz krytycznie oceniç po˝ytki i konsekwencje wynikajàce dla osób i spo∏eczeƒstw z zastosowaƒ informatyki i technologii informacyjnej.
- e)zapisaç rozwiàzanie typowego zadania w postaci algorytmu, w wybranej przez siebie notacji, 216 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 2 marca 2000 r. w sprawie przekszta∏ceƒ w Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej w Lesznie. Na podstawie art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wy˝szych szko∏ach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668) zarzàdza si´, co nast´puje: specjalnoÊci kszta∏cenia polegajàcej na wprowadzeniu specjalnoÊci zawodowych: 1) turystyka i rekreacja, 2) pedagogika spo∏eczna. § 1. W Paƒstwowej Wy˝szej Szkole Zawodowej w Lesznie, utworzonej na podstawie rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 1999 r. w sprawie utworzenia Paƒstwowej Wy˝szej Szko∏y Zawodowej w Lesznie (Dz. U. Nr 55, poz. 576), dokonuje si´ zmiany § 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej: M. Handke