Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie standardów wymagań będących podstawą przeprowadzania sprawdzianów i eg

Dziennik Ustaw Nr 92 — 6796 — prezesa, pozosta∏ych cz∏onków samorzàdowego kolegium odwo∏awczego i pracowników biura tego kolegium (Dz. U. Nr 51, poz. 521 i z 2000 r. Nr 64, poz. 756) za∏àcznik nr 1 otrzymuje brzmienie okreÊlone w za∏àczniku do niniejszego rozporzàdzenia. Poz. 1019 i 1020 § 2. Stawki wynagrodzenia zasadniczego okreÊlone w za∏àczniku stosuje si´ od dnia 1 stycznia 2001 r. § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. Prezes Rady Ministrów: J. Buzek Za∏àcznik do rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 sierpnia 2001 r. (poz. 1019) TABELA MIESI¢CZNYCH STAWEK WYNAGRODZENIA ZASADNICZEGO Kategoria zaszeregowania Kwota w z∏otych I 710— 830 II 720— 870 III 725— 915 IV 730— 960 V 745—1 025 VI 755—1 095 VII 765—1 165 VIII 775—1 240 IX 790—1 315 X 820—1 395 XI 840—1 480 XII 870—1 590 XIII 905—1 725 XIV 940—1 860 XV 970—2 000 XVI 1 010—2 150 XVII 1 045—2 305 1020 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów. Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239, Nr 48, poz. 550, Nr 104, poz. 1104, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1320) zarzàdza si´, co nast´puje: Dziennik Ustaw Nr 92 — 6797 — § 1. OkreÊla si´ standardy wymagaƒ b´dàce podstawà przeprowadzania: 1) sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty, zwanej dalej „ustawà”, stanowiàce za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia, 2) egzaminu w ostatnim roku nauki w gimnazjum, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia, Poz. 1020 3) egzaminu maturalnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy, stanowiàce za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. § 2. Przepisy rozporzàdzenia nie dotyczà kszta∏cenia dzieci i m∏odzie˝y z upoÊledzeniem umys∏owym w stopniu umiarkowanym, znacznym i g∏´bokim. § 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej: E. Wittbrodt Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 sierpnia 2001 r. (poz. 1020) Za∏àcznik nr 1 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA SPRAWDZIANU W OSTATNIM ROKU NAUKI W SZKOLE PODSTAWOWEJ 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):

1. a)êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie pieÊni patriotyczne,
2. b)teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity, opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej, za, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
3. a)diagramów,
4. b)map,
5. c)planów,
6. d)schematów,
7. e)innych rysunków, 4) odczytuje dane z:
8. c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
9. a)tekstu êród∏owego,
10. d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,
11. d)planu,
12. e)przedstawienia teatralne i filmy,
13. b)tabeli,
14. c)wykresu,
15. e)mapy,
16. f)diagramu oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane.
17. f)przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby, 2. Pisanie rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, Uczeƒ: 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi:
18. a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja, przenoÊnia, rytm,
19. a)opowiadanie,
20. b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, pro-
21. c)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
22. b)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki,
23. d)notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6798 —
24. e)kartka pocztowa,
25. f)list prywatny i oficjalny,
26. g)telegram,
27. h)zaproszenie,
28. i)zawiadomienie,
29. j)og∏oszenie,
30. k)instrukcja,
31. l)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
32. a)pyta i odpowiada,
33. b)potwierdza i zaprzecza,
34. c)poleca i prosi,
35. d)przyrzeka i obiecuje,
36. e)zach´ca i zniech´ca,
37. f)zaprasza,
38. g)przeprasza,
39. h)wspó∏czuje,
40. i)˝artuje, Poz. 1020 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
41. a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
42. b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski,
43. c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
44. a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
45. b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà:
46. a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
47. j)wàtpi,
48. b)prostego równania pierwszego stopnia z jednà niewiadomà,
49. k)odmawia,
50. c)planu, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,
51. d)mapy, 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
52. g)innego rysunku,
53. a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
54. b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, innego rysunku, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
55. e)prostego schematu,
56. f)diagramu s∏upkowego, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
57. a)liczb,
58. b)figur,
59. c)zjawisk,
60. d)przemian,
61. a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
62. e)obiektów przyrodniczych,
63. b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
64. f)elementów Êrodowiska,
65. c)pisze czytelnie. wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, 3. Rozumowanie Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
66. a)sytuuje je w przestrzeni,
67. b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
68. c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami,
69. d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej, 7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na przyk∏adach:
70. a)opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym, spotykane w najbli˝szym otoczeniu,
71. b)na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego przebiegu, 8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji tego rozwiàzania, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6799 — 9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç:
72. a)porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,
73. b)sprawdza wyniki z warunkami zadania. 4. Korzystanie z informacji Poz. 1020
74. g)pieni´dzy, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
75. a)liczb, Uczeƒ:
76. b)figur, 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,
77. c)zjawisk, 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).
78. d)przemian, 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce i stosuje je do rozwiàzania problemu, Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku, 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
79. a)d∏ugoÊci,
80. b)powierzchni,
81. c)obj´toÊci,
82. d)wagi,
83. e)obiektów przyrodniczych,
84. f)elementów Êrodowiska 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych, 7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad:
85. a)higieny,
86. b)bezpieczeƒstwa,
87. c)zdrowego trybu ˝ycia,
88. e)czasu,
89. d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
90. f)temperatury,
91. e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH I S¸ABO WIDZÑCYCH 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):
92. a)êród∏a i teksty historyczne, w tym: fragmenty kronik, pami´tników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególnoÊci zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie pieÊni patriotyczne,
93. b)teksty literackie, w tym: baÊnie, legendy, mity, opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,
94. c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
95. d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycj´ radiowà i telewizyjnà, artyku∏ prasowy,
96. e)przedstawienia teatralne i filmy, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:
97. a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja, przenoÊnia, rytm,
98. b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym, zwrotka, refren, baʃ, legenda, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, muzykà, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6800 — 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
99. a)diagramów,
100. b)map,
101. c)planów,
102. d)schematów,
103. e)innych rysunków, 4) odczytuje dane z:
104. a)tekstu êród∏owego,
105. b)tabeli,
106. c)wykresu,
107. d)planu,
108. e)mapy,
109. f)diagramu, oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane. 2. Pisanie Uczeƒ: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi:
110. a)opowiadanie,
111. b)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzie∏a sztuki, Poz. 1020
112. g)przeprasza,
113. h)wspó∏czuje,
114. i)˝artuje,
115. j)wàtpi,
116. k)odmawia, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosujàc Êrodki j´zykowe i przestrzegajàc norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych, 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
117. a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
118. b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
119. a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
120. b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
121. c)pisze czytelnie. 3. Rozumowanie Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
122. c)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
123. a)sytuuje je w przestrzeni,
124. d)notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,
125. b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
126. e)kartka pocztowa,
127. d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej,
128. f)list prywatny i oficjalny,
129. g)telegram,
130. h)zaproszenie,
131. i)zawiadomienie,
132. j)og∏oszenie,
133. k)instrukcja,
134. l)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
135. a)pyta i odpowiada,
136. b)potwierdza i zaprzecza,
137. c)poleca i prosi,
138. d)przyrzeka i obiecuje,
139. e)zach´ca i zniech´ca,
140. f)zaprasza,
141. c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami, 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
142. a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
143. b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski,
144. c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
145. a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
146. b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6801 — 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà: Poz. 1020 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce Uczeƒ:
147. a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
148. b)prostego równania pierwszego stopnia z jednà niewiadomà, 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku,
149. c)planu, 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,
150. d)mapy, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
151. e)prostego schematu,
152. a)d∏ugoÊci,
153. f)diagramu s∏upkowego,
154. b)powierzchni, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
155. c)obj´toÊci,
156. a)liczb,
157. d)wagi,
158. b)figur,
159. e)czasu,
160. c)zjawisk,
161. f)temperatury,
162. d)przemian,
163. g)pieni´dzy,
164. e)obiektów przyrodniczych, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora,
165. f)elementów Êrodowiska, wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
166. a)liczb, 7) dostrzega prawid∏owoÊci, opisuje je i sprawdza na przyk∏adach:
167. a)opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu,
168. b)na podstawie opisu zjawiska majàcego charakter prawid∏owoÊci wnioskuje o dalszym jego przebiegu,
169. b)figur,
170. c)zjawisk,
171. d)przemian,
172. e)obiektów przyrodniczych,
173. f)elementów Êrodowiska i stosuje je do rozwiàzania problemu, 8) ustala sposób rozwiàzania zadania oraz prezentacji tego rozwiàzania, 9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensownoÊç:
174. a)porównuje wyniki z w∏asnym doÊwiadczeniem,
175. b)sprawdza wyniki z warunkami zadania. 4. Korzystanie z informacji Uczeƒ: 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi, 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, objaÊnia zasady u˝ytkowania domowych urzàdzeƒ elektrycznych, 7) wyjaÊnia na podstawie instrukcji obs∏ugi, jak uruchomiç i wykorzystaç proste urzàdzenia techniczne, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad:
176. a)higieny,
177. b)bezpieczeƒstwa,
178. c)zdrowego trybu ˝ycia, 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach).
179. d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
180. e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. Dziennik Ustaw Nr 92 — 6802 — Poz. 1020 STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIES¸YSZÑCYCH I S¸ABO S¸YSZÑCYCH 1. Czytanie Uczeƒ: 1) odczytuje ró˝ne teksty kultury (w tym kszta∏tujàce to˝samoÊç narodowà i postaw´ obywatelskà):
181. a)opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej,
182. b)sprawozdanie z uroczystoÊci szkolnej, wycieczki,
183. c)notatka w formie planu,
184. a)polskie pieÊni patriotyczne,
185. d)kartka pocztowa,
186. b)teksty literackie, w tym: opowiadania z klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej — polskiej i Êwiatowej,
187. e)list prywatny,
188. c)teksty u˝ytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcj´, przepis, og∏oszenie, kartk´ pocztowà, list prywatny i oficjalny, tabel´, notatk´,
189. f)telegram,
190. d)proste teksty podr´cznikowe, a tak˝e publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: artyku∏ prasowy,
191. e)przedstawienia teatralne i filmy,
192. f)przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzie∏a malarskie, rzeêby, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dos∏owne i odkrywa sensy przenoÊne, 2) okreÊla funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:
193. a)rozumie poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy,
194. b)pos∏uguje si´ czynnie terminami: bohater, akcja, autor, narrator, porównanie, zwrotka, baʃ, legenda, opowiadanie, temat (utworu), wiersz oraz podstawowymi terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, plastykà, telewizjà, filmem, teatrem, prasà, 3) rozumie znaczenia podstawowych symboli wyst´pujàcych w instrukcjach i w opisach:
195. a)diagramów,
196. b)map,
197. c)planów,
198. d)schematów,
199. e)innych rysunków, 4) odczytuje dane z:
200. a)tabeli,
201. b)wykresu,
202. g)zaproszenie,
203. h)zawiadomienie,
204. i)og∏oszenie,
205. j)przepis, 2) formu∏uje wypowiedzi ze ÊwiadomoÊcià celu (intencji):
206. a)pyta i odpowiada,
207. b)potwierdza i zaprzecza,
208. c)poleca i prosi,
209. d)zaprasza,
210. e)przeprasza,
211. f)wspó∏czuje,
212. g)˝artuje,
213. h)odmawia, 3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie, opierajàc si´ na pytaniach pomocniczych, 4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:
214. a)przenosi informacje na oÊ liczbowà, chronologicznà, uk∏ad wspó∏rz´dnych,
215. b)wyra˝a dane w postaci diagramu s∏upkowego, prostego schematu, innego rysunku, 5) dba o uk∏ad graficzny, czytelnoÊç i estetyk´ zapisu:
216. a)dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
217. b)wyró˝nia cz´Êci tekstu zgodnie z jego strukturà,
218. c)pisze czytelnie.
219. c)planu,
220. d)mapy,
221. e)diagramu oraz odpowiada na proste pytania z nimi zwiàzane. 2. Pisanie 3. Rozumowanie Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ kategoriami czasu i przestrzeni w celu porzàdkowania wydarzeƒ:
222. a)sytuuje je w przestrzeni, Uczeƒ: 1) pisze na temat i zgodnie z celem, pos∏ugujàc si´ nast´pujàcymi formami wypowiedzi:
223. b)umieszcza daty w przedzia∏ach czasowych,
224. c)oblicza up∏yw czasu mi´dzy wydarzeniami, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6803 —
225. d)porzàdkuje wydarzenia w kolejnoÊci chronologicznej, 2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeƒ i zjawisk:
226. a)domyÊla si´ przyczyn, przewiduje skutki wydarzeƒ bliskich ˝yciu i swoim doÊwiadczeniom,
227. b)wskazuje g∏ówne przyczyny i skutki donios∏ych wydarzeƒ w historii Polski,
228. c)wyjaÊnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzà w Êrodowisku w wyniku dzia∏alnoÊci cz∏owieka, 3) okreÊla znaczenie osiàgni´ç cz∏owieka dla rozwoju cywilizacyjnego:
229. a)wyjaÊnia na prostych przyk∏adach zmiany cywilizacyjne, jakie nastàpi∏y na przestrzeni dziejów,
230. b)opisuje najwa˝niejsze osiàgni´cia, które sk∏adajà si´ na polskie dziedzictwo kulturowe, 4) wyra˝a w∏asne opinie i próbuje je uzasadniç, wyjaÊniajàc swoje stanowisko, u˝ywa odpowiednich argumentów, 5) opisuje sytuacj´ przedstawionà w zadaniu za pomocà:
231. a)wyra˝enia arytmetycznego i prostego wyra˝enia algebraicznego,
232. b)prostego równania pierwszego stopnia z jednà niewiadomà,
233. c)planu,
234. d)mapy, Poz. 1020 2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i m∏odzie˝y, wybiera spoÊród tych ofert, kierujàc si´ wskazanymi kryteriami (osadzonymi tak˝e w wartoÊciach). 5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce Uczeƒ: 1) pos∏uguje si´ poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w Êrodowisku, 2) wybiera przyrzàdy s∏u˝àce do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczàce przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji, 3) wykonuje obliczenia dotyczàce:
235. a)d∏ugoÊci,
236. b)powierzchni,
237. c)obj´toÊci,
238. d)wagi,
239. e)czasu,
240. f)temperatury,
241. g)pieni´dzy, 4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora, 5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych w∏asnoÊci:
242. e)prostego schematu,
243. a)liczb,
244. f)diagramu s∏upkowego,
245. b)figur,
246. g)innego rysunku,
247. c)zjawisk, 6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i w∏asnoÊci:
248. d)przemian,
249. a)liczb,
250. e)obiektów przyrodniczych,
251. b)figur,
252. f)elementów Êrodowiska
253. c)zjawisk, i stosuje je do rozwiàzania problemu,
254. d)przemian,
255. e)obiektów przyrodniczych,
256. f)elementów Êrodowiska, wskazuje ró˝nice i podobieƒstwa oraz porzàdkuje je, 7) dostrzega prawid∏owoÊci i zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbli˝szym otoczeniu, 6) zna zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ urzàdzeniami technicznymi i materia∏ami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, ∏atwopalnych i wybuchowych, 7) korzysta z instrukcji obs∏ugi podczas uruchamiania prostych urzàdzeƒ technicznych, 8) rozumie potrzeb´ stosowania zasad: 8) rozwiàzuje zadania,
257. a)higieny, 9) analizuje otrzymane wyniki.
258. b)bezpieczeƒstwa, 4. Korzystanie z informacji Uczeƒ: 1) wskazuje êród∏a informacji, pos∏uguje si´ nimi,
259. c)zdrowego trybu ˝ycia,
260. d)oszcz´dnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
261. e)post´powania w Êrodowisku przyrodniczym. Dziennik Ustaw Nr 92 — 6804 — Poz. 1020 Za∏àcznik nr 2 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU W OSTATNIM ROKU NAUKI W GIMNAZJUM A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ: 1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym, 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´, wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, ilustracjach, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach, 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki, 5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata — odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, 6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà), 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury. II. Tworzenie w∏asnego tekstu Uczeƒ: 1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym, w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝, artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik, 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej, 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym i sk∏adniowym, 5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury, 7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza, rozwija, przekszta∏ca stylistycznie, 8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych, 9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski, wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury. B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu Uczeƒ: 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
262. a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,
263. b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
264. c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska, 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
265. a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
266. b)operuje procentami,
267. c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
268. d)pos∏uguje si´ jednostkami miar, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur:
269. a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6805 —
270. b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,
271. c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar. II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie:
272. a)tekstu,
273. b)mapy, Poz. 1020 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
274. a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,
275. b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel,
276. c)analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski, 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
277. c)tabeli,
278. a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
279. d)wykresu,
280. b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
281. e)rysunku,
282. f)schematu,
283. g)fotografii, 2) operuje informacjà:
284. a)selekcjonuje informacje,
285. c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
286. d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.
287. b)porównuje informacje,
288. c)analizuje informacje,
289. d)przetwarza informacje,
290. e)interpretuje informacje,
291. f)czytelnie prezentuje informacje,
292. g)wykorzystuje informacje w praktyce. III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
293. a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,
294. b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
295. c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
296. d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych:
297. a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,
298. b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,
299. c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,
300. d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci, IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów Uczeƒ: 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
301. a)formu∏uje i sprawdza hipotezy,
302. b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 2) analizuje sytuacj´ problemowà:
303. a)dostrzega i formu∏uje problem,
304. b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel), 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
305. a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
306. b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
307. a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
308. b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu, 5) opracowuje wyniki:
309. a)ocenia wyniki,
310. b)interpretuje wyniki,
311. c)przedstawia wyniki. Dziennik Ustaw Nr 92 — 6806 — Poz. 1020 STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIEWIDOMYCH I S¸ABO WIDZÑCYCH A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ: 1) czyta teksty kultury (w tym êród∏a historyczne) rozumiane jako wszelkie wytwory kultury materialnej i duchowej cz∏owieka, podlegajàce odczytywaniu i interpretacji, zw∏aszcza teksty kultury nale˝àce do polskiego dziedzictwa kulturowego — na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym i symbolicznym, 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy, odró˝nia fakty od opinii, prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega perswazj´, manipulacj´, wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, aktach normatywnych, mapach, tabelach, diagramach, wykresach, schematach, 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu i okreÊla ich funkcje — dostrzega Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych, dzie∏ sztuki plastycznej i muzyki, 5) odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w rozwoju cywilizacyjnym Polski i Êwiata — odnajduje i interpretuje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w polityce, gospodarce, kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, 6) dostrzega i analizuje konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury: historyczny, biograficzny, filozoficzny, religijny, literacki, plastyczny, muzyczny, regionalny i wypowiada si´ na ich temat oraz wyjaÊnia zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi rodzajami tekstów kultury (plastykà, muzykà, literaturà), 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury. II. Tworzenie w∏asnego tekstu Uczeƒ: 1) buduje wypowiedzi poprawne pod wzgl´dem j´zykowym i stylistycznym w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, recenzja, rozprawka, notatka, plan, reporta˝, artyku∏, wywiad, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, pami´tnik, 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym lub perswazyjnym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej, 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu, tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym i sk∏adniowym, 5) formu∏uje, porzàdkuje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury, 7) dokonuje celowych operacji na tekÊcie: streszcza, rozwija, przekszta∏ca stylistycznie, 8) wypowiada si´ na temat zwiàzków mi´dzy kulturà rodzimà a innymi kr´gami kulturowymi, w tym komentuje powiàzania, zw∏aszcza mi´dzy kulturà polskà a Êródziemnomorskà, oraz okreÊla te powiàzania w ró˝nych obszarach: polityce, kulturze, gospodarce, ˝yciu codziennym, w odniesieniu do przesz∏oÊci i w czasach obecnych, 9) formu∏uje problemy, podaje sposoby ich rozwiàzania, wyciàga wnioski — wypowiada si´ na temat sytuacji problemowej przedstawionej w tekstach kultury. B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu Uczeƒ: 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
312. a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,
313. b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
314. c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska, 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
315. a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
316. b)operuje procentami,
317. c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
318. d)pos∏uguje si´ jednostkami miar, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur:
319. a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci,
320. b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych,
321. c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar. Dziennik Ustaw Nr 92 — 6807 — II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie:
322. a)tekstu,
323. b)mapy, Poz. 1020
324. b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel,
325. c)analizuje funkcje przedstawione w ró˝nej postaci i wyciàga wnioski, 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
326. c)tabeli,
327. a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
328. d)wykresu,
329. b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
330. e)schematu, 2) operuje informacjà:
331. a)selekcjonuje informacje,
332. b)porównuje informacje,
333. c)analizuje informacje,
334. c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
335. d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym.
336. d)przetwarza informacje,
337. e)interpretuje informacje,
338. f)czytelnie prezentuje informacje,
339. g)wykorzystuje informacje w praktyce. III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
340. a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko, IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów Uczeƒ: 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów:
341. a)formu∏uje i sprawdza hipotezy,
342. b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 2) analizuje sytuacj´ problemowà:
343. a)dostrzega i formu∏uje problem,
344. b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel),
345. b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
346. c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
347. d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych:
348. a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli, 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
349. a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
350. b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
351. b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych,
352. a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
353. c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,
354. b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu,
355. d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci, 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
356. a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne, 5) opracowuje wyniki:
357. a)ocenia wyniki,
358. b)interpretuje wyniki,
359. c)przedstawia wyniki. STANDARDY WYMAGA¡ PRZEZNACZONE DLA UCZNIÓW NIES¸YSZÑCYCH I S¸ABO S¸YSZÑCYCH A. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów humanistycznych I. Czytanie i odbiór tekstów kultury Uczeƒ: 1) czyta teksty kultury na poziomie dos∏ownym, przenoÊnym, 2) interpretuje teksty kultury, uwzgl´dniajàc intencje nadawcy — odró˝nia prawd´ historycznà od fikcji, dostrzega wartoÊciowanie, 3) wyszukuje informacje zawarte w ró˝nych tekstach kultury, w szczególnoÊci w tekstach literackich, publicystycznych, ilustracjach, mapach, tabelach, wykresach, schematach, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6808 — 4) dostrzega w odczytywanych tekstach Êrodki wyrazu typowe dla: tekstów literackich, tekstów publicystycznych i dzie∏ sztuki plastycznej, 5) odnajduje zwiàzki przyczynowo-skutkowe w kulturze i ˝yciu spo∏ecznym, Poz. 1020
360. b)operuje procentami,
361. c)pos∏uguje si´ przybli˝eniami,
362. d)pos∏uguje si´ jednostkami miar, 3) pos∏uguje si´ w∏asnoÊciami figur: 6) dostrzega konteksty niezb´dne do interpretacji tekstów kultury, w szczególnoÊci kontekst historyczny, biograficzny, plastyczny,
363. a)dostrzega kszta∏ty figur geometrycznych w otaczajàcej rzeczywistoÊci, 7) dostrzega wartoÊci wpisane w teksty kultury.
364. c)wykorzystuje w∏asnoÊci miar. II. Tworzenie w∏asnego tekstu Uczeƒ: 1) buduje wypowiedzi w nast´pujàcych formach: opis, opowiadanie, charakterystyka, sprawozdanie, notatka, plan, og∏oszenie, zaproszenie, dedykacja, podanie, list, 2) pos∏uguje si´ kategoriami i poj´ciami swoistymi dla przedmiotów humanistycznych i Êcie˝ek edukacyjnych, 3) tworzy teksty o charakterze informacyjnym, 4) zna i stosuje zasady organizacji tekstu — tworzy tekst na zadany temat, spójny pod wzgl´dem logicznym,
365. b)oblicza miary figur p∏askich i przestrzennych, II. Wyszukiwanie i stosowanie informacji Uczeƒ: 1) odczytuje informacje przedstawione w formie:
366. a)tekstu,
367. b)mapy,
368. c)tabeli,
369. d)wykresu,
370. e)rysunku,
371. f)schematu,
372. g)fotografii, 2) operuje informacjà: 5) formu∏uje i wartoÊciuje argumenty uzasadniajàce stanowisko w∏asne lub cudze,
373. a)selekcjonuje informacje, 6) analizuje, porównuje, porzàdkuje i syntetyzuje informacje zawarte w tekstach kultury,
374. c)analizuje informacje,
375. b)porównuje informacje,
376. d)przetwarza informacje, 7) streszcza tekst. B. Standardy wymagaƒ z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych I. Umiej´tne stosowanie terminów, poj´ç i procedur z zakresu przedmiotów matematyczno-przyrodniczych niezb´dnych w praktyce ˝yciowej i dalszym kszta∏ceniu Uczeƒ: 1) stosuje terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze:
377. e)interpretuje informacje,
378. f)czytelnie prezentuje informacje,
379. g)wykorzystuje informacje w praktyce. III. Wskazywanie i opisywanie faktów, zwiàzków i zale˝noÊci, w szczególnoÊci przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych, przestrzennych i czasowych Uczeƒ: 1) wskazuje prawid∏owoÊci w procesach, w funkcjonowaniu uk∏adów i systemów:
380. a)czyta ze zrozumieniem teksty, w których wyst´pujà terminy i poj´cia matematyczno-przyrodnicze, np. w podr´cznikach, w prasie,
381. a)wyodr´bnia z kontekstu dane zjawisko,
382. b)wybiera odpowiednie terminy i poj´cia do opisu zjawisk, w∏aÊciwoÊci, zachowaƒ, obiektów i organizmów,
383. c)opisuje przebieg zjawiska w czasie i przestrzeni,
384. c)stosuje terminy dotyczàce racjonalnego u˝ytkowania Êrodowiska, 2) pos∏uguje si´ j´zykiem symboli i wyra˝eƒ algebraicznych: 2) wykonuje obliczenia w ró˝nych sytuacjach praktycznych:
385. a)stosuje w praktyce w∏asnoÊci dzia∏aƒ,
386. b)okreÊla warunki jego wyst´powania,
387. d)wykorzystuje zasady i prawa do objaÊniania zjawisk,
388. a)zapisuje wielkoÊci za pomocà symboli,
389. b)zapisuje wielkoÊci za pomocà wyra˝eƒ algebraicznych, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6809 — Poz. 1020
390. c)przekszta∏ca wyra˝enia algebraiczne,
391. a)formu∏uje i sprawdza hipotezy,
392. d)zapisuje zwiàzki i procesy w postaci równaƒ i nierównoÊci,
393. b)kojarzy ró˝norodne fakty, obserwacje, wyniki doÊwiadczeƒ i wyciàga wnioski, 2) analizuje sytuacj´ problemowà: 3) pos∏uguje si´ funkcjami:
394. a)wskazuje zale˝noÊci funkcyjne,
395. a)dostrzega i formu∏uje problem,
396. b)opisuje funkcje za pomocà wzorów, wykresów i tabel,
397. b)okreÊla wartoÊci dane i szukane (okreÊla cel), 4) stosuje zintegrowanà wiedz´ do objaÊniania zjawisk przyrodniczych:
398. a)∏àczy zdarzenia w ciàgi przemian,
399. b)wskazuje wspó∏czesne zagro˝enia dla zdrowia cz∏owieka i Êrodowiska przyrodniczego,
400. c)analizuje przyczyny i skutki oraz proponuje sposoby przeciwdzia∏ania wspó∏czesnym zagro˝eniom cywilizacyjnym,
401. d)potrafi umiejscowiç sytuacje dotyczàce Êrodowiska przyrodniczego w szerszym kontekÊcie spo∏ecznym. IV. Stosowanie zintegrowanej wiedzy i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów Uczeƒ: 1) stosuje techniki twórczego rozwiàzywania problemów: 3) tworzy modele sytuacji problemowej:
402. a)wyró˝nia istotne wielkoÊci i cechy sytuacji problemowej,
403. b)zapisuje je w terminach nauk matematyczno-przyrodniczych, 4) tworzy i realizuje plan rozwiàzania:
404. a)rozwiàzuje równania i nierównoÊci stanowiàce model problemu,
405. b)uk∏ada i wykonuje procedury osiàgania celu, 5) opracowuje wyniki:
406. a)ocenia wyniki,
407. b)interpretuje wyniki,
408. c)przedstawia wyniki. W przypadku uczniów niepe∏nosprawnych nale˝y uwzgl´dniç problemy j´zykowe tych uczniów, nie wymagajàc z∏o˝onych wypowiedzi na piÊmie. Za∏àcznik nr 3 STANDARDY WYMAGA¡ B¢DÑCE PODSTAWÑ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO I. PRZEDMIOTY OBOWIÑZKOWE J¢ZYK POLSKI Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
409. a)wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,
410. b)systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,
411. c)zasad komunikacji j´zykowej, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
412. a)rozumieç wybrane teksty kultury,
413. b)rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka, struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´ fachowà),
414. c)rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,
415. d)zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,
416. d)porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,
417. e)w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych dziedzin sztuki,
418. e)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne, pragmatyczne i estetyczne,
419. f)kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,
420. f)rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,
421. g)zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a,
422. g)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6810 —
423. h)korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),
424. i)rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje nadawcy), 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
425. a)wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏: — stosowania ró˝norodnych kontekstów, — stosowania fachowej terminologii, — wyboru metodologii,
426. b)w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej,
427. c)odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
428. a)organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, Poz. 1020 baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu, sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),
429. b)pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnà polszczyznà, przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii,
430. c)redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad organizacji tekstu,
431. d)streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç si´ na cudze opinie), komentowaç,
432. e)formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,
433. f)formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych wartoÊci i uzasadniaç je,
434. g)prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,
435. h)stosowaç Êrodki retoryczne,
436. i)uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska. Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
437. a)tekstów kultury poznanych w szkole, które sà wa˝ne
438. a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i poznanych w procesie samokszta∏cenia, zwiàzków poczucia to˝samoÊci narodowej, np. klasyka polska poznanych tekstów z ˝yciem narodu i wspólnoty i Êwiatowa ludzkiej
439. b)j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych
440. b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto swofunkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspreistych cech kodów komunikacyjnych innych dziesywna, impresywna, poetycka) i cech kodów komudzin sztuki, np. teatru, filmu, malarstwa, muzyki nikacyjnych innych dziedzin sztuki, np. teatru, filmu, oraz Êrodków s∏u˝àcych etyce i estetyce j´zyka malarstwa, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka
441. c)podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i hi-
442. c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto poj´ç tastorii literatury, np. konwencja literacka, pràd artykich jak: proces, tradycja, poj´ç z innych dziedzin styczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie sztuki i jego wyró˝niki, tematy, wàtki, style
443. d)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych
444. d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zjawisk i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏ kulturowych wa˝nych dla zrozumienia epok dawnych i wspó∏czesnoÊci Dziennik Ustaw Nr 92 — 6811 — Poz. 1020 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
445. a)zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie)
446. a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozupoznane w toku nauki szkolnej mieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku samokszta∏cenia, porównywaç teksty
447. b)zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe,
448. b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto zrozuteksty publicystyczne, popularnonaukowe, eseje mieç teksty naukowe i filozoficzne
449. c)rozumieç funkcj´ Êrodków j´zykowych w tekÊcie
450. c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoznawaç charakterystyczne cechy j´zyka i stylu utworów i gatunków literackich
451. d)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunika-
452. d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç tów, dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne zasady retorycznej organizacji tekstu aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç retoryczne Êrodki perswazji i Êrodki manipulacji j´zykowej, rozpoznawaç aluzj´, parafraz´, parodi´, trawestacj´
453. e)rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm, tra-
454. e)jak na poziomie podstawowym, a ponadto grotesk´ gizm, ironi´, patos
455. f)rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu innych dzie-
456. f)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç dzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏ swoistoÊç kodu innych dziedzin sztuki w zakresie nienp. plastycznych, teatralnych, filmowych zb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏, rozpoznawaç znaki tradycji w kulturze
457. g)rozpoznawaç i odró˝niaç treÊci dos∏owne i ukryte
458. g)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç dzie∏a, odró˝niaç fakty od opinii zwiàzek mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a
459. h)rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersal-
460. h)jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarchine i narodowe, formu∏owaç opinie na temat rozpozowaç wartoÊci i uzasadniaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci znanych wartoÊci
461. i)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç dziedzictwa kultu-
462. i)jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç rowego i dostrzegaç jego obecnoÊç np. w tradycji relacje mi´dzy dziedzictwem i tradycjà literackà kultury i kulturze wspó∏czesnej
463. j)rozumieç zwiàzki istniejàce mi´dzy kulturà a poczu-
464. j)jak na poziomie podstawowym ciem w∏asnej to˝samoÊci 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
465. a)stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a
466. a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto celowego wyboru metodologii
467. b)wykorzystywania do interpretacji dzie∏a w∏aÊciwego
468. b)jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzykontekstu stywania ró˝norodnych kontekstów do interpretacji dzie∏, np. filozoficznego, konwencji gatunku literackiego, pràdu artystycznego, historyczno-literackiego, dostrzegania zwiàzków dzie∏a ze sztukà, kulturà i filozofià epoki
469. c)stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie zja-
470. c)jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiwisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki, wania si´ terminologià podstawowà dla innych teorii literatury, historii literatury i j´zykoznawstwa dziedzin nauki o kulturze Dziennik Ustaw Nr 92 — 6812 — Poz. 1020 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
471. a)pos∏ugiwaç si´ podstawowymi odmianami polsz-
472. a)jak na poziomie podstawowym, a ponadto pos∏ugiczyzny w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej waç si´ ró˝norodnymi odmianami polszczyzny, uwzgl´dniajàc wszystkie funkcje j´zyka oraz etyczne i estetyczne aspekty komunikatu
473. b)formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami po-
474. b)jak na poziomie podstawowym prawnoÊci i kultury j´zyka
475. c)redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych za-
476. c)jak na poziomie podstawowym sad ich organizacji
477. d)rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hi-
478. d)jak na poziomie podstawowym, a ponadto formu∏opotezy i gromadziç argumenty waç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty
479. e)tworzàc wypowiedê mówionà i pisanà, analizowaç,
480. e)jak na poziomie podstawowym, a ponadto scalaç zeargumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski brane informacje w problemowe ca∏oÊci
481. f)formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasad-
482. f)jak na poziomie podstawowym, a ponadto porównynienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏awaç w∏asne opinie z sàdami i opiniami innych osób, sne opinie od opinii autorytetów odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych, np. pokoleniowych
483. g)wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozpraw-
484. g)jak na poziomie podstawowym, a ponadto eseju, ki, szkicu interpretujàcego utwór literacki lub jego szkicu interpretacyjnego porównawczego i krytyczfragment, opisu dzie∏a sztuki nego J¢ZYK POLSKI (dla osób nies∏yszàcych) Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
485. c)porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
486. d)rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,
487. a)wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,
488. b)podstaw systemów j´zyków polskiego i migowego (rozumie istot´ s∏ownictwa i gramatyki; wie, czym jest j´zyk migowy) oraz swoistych cech kodów wybranych do realizacji tematu dziedzin sztuki,
489. c)zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,
490. d)w zale˝noÊci od wybranego tematu — poj´ç z poetyki, teorii literatury i ró˝nych dziedzin sztuki,
491. e)kontekstów (dost´pnych percepcyjnie) do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
492. a)rozumieç wybrane teksty kultury,
493. b)rozumieç teksty nieliterackie na poziomie treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´ fachowà),
494. e)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego,
495. f)korygowaç w∏asne b∏´dy (merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia),
496. g)rozumieç teksty przekazane za poÊrednictwem dost´pnych mu Êrodków komunikacji (np. pytania, wypowiedzi, polecenia — odczytywaç intencje nadawcy), 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
497. a)wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏: — stosowania ró˝norodnych, dost´pnych percepcyjnie, kontekstów, — stosowania fachowej terminologii, — wyboru metodologii,
498. b)w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów polonistyki szkolnej, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6813 — Poz. 1020
499. c)odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych,
500. c)streszczaç, cytowaç (powo∏ywaç si´ na cudze opinie), komentowaç, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
501. d)formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç,
502. a)organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, baz danych, nagraƒ ró˝nego typu dost´pnych percepcyjnie, internetu, sporzàdzaç bazy danych, korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania wideo),
503. b)redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad organizacji tekstu,
504. e)formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych wartoÊci i uzasadniaç je,
505. f)prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,
506. g)uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska. Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym. Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych, z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych. Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy. Poziom podstawowy Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
507. a)tekstów kultury poznanych w szkole, które sà wa˝ne dla poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty ludzkiej i poczucia to˝samoÊci narodowej, np. klasyka polska i Êwiatowa,
508. b)podstaw j´zyka jako narz´dzia komunikacji, podstawowych funkcji znaku j´zykowego (komunikacyjna, ekspresywna, impresywna, poetycka) i cech kodów komunikacyjnych dost´pnych percepcyjnie dziedzin sztuki, etycznych i estetycznych aspektów j´zyka,
509. c)podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i historii literatury (pràd artystyczny, rodzaj i gatunek literacki, dzie∏o literackie, tematy, wàtki, style),
510. d)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych dawnych i wspó∏czesnych wa˝nych dla zrozumienia dzie∏, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
511. a)zrozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej,
512. b)zrozumieç teksty u˝ytkowe, np. pisma urz´dowe, teksty popularnonaukowe,
513. c)rozpoznawaç niektóre formy komunikatów, dostrzegaç etyczne aspekty komunikatów oraz rozpoznawaç nawiàzania do innych tekstów kultury,
514. d)rozpoznawaç kategorie estetyczne, np. komizm, tragizm,
515. e)rozumieç podstawowe wyró˝niki kodu dost´pnych percepcyjnie dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏, np. plastycznych, filmowych,
516. f)rozpoznawaç treÊci dos∏owne dzie∏a, odró˝niaç fakty od opinii,
517. g)rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne i narodowe, formu∏owaç opinie na temat rozpoznanych wartoÊci,
518. h)dostrzegaç obecnoÊç dziedzictwa kulturowego w tradycji kultury i kulturze wspó∏czesnej, 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
519. a)stosowania analizy w interpretowaniu dzie∏a,
520. b)wykorzystywania do interpretacji dzie∏a — w∏aÊciwego, ale dost´pnego percepcyjnie — kontekstu,
521. c)stosowania przy odczytywaniu tekstów i opisie zjawisk kulturowych podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i historii literatury, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6814 — 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
522. a)pos∏ugiwaç si´ j´zykiem komunikatywnym,
523. b)redagowaç teksty, przestrzegajàc podstawowych zasad ich organizacji,
524. c)rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hipotezy i gromadziç argumenty, Poz. 1020
525. d)tworzàc wypowiedê pisanà, analizowaç, argumentowaç, porównywaç i formu∏owaç wnioski,
526. e)formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc dla ich uzasadnienia opisu, krytycznej oceny faktów, odró˝niaç w∏asne opinie od opinii autorytetów,
527. f)wypowiadaç si´ w formach gatunkowych: rozprawki, szkicu interpretujàcego utwór literacki lub jego fragment, opisu dzie∏a sztuki dost´pnego percepcyjnie. Poziom rozszerzony Egzamin maturalny przeprowadzany jest wed∏ug standardów wymagaƒ egzaminacyjnych obowiàzujàcych powszechnie, z uwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci per- cepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych w zakresie ró˝nych dziedzin sztuki. J¢ZYKI OJCZYSTE MNIEJSZOÂCI NARODOWYCH Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
528. h)korygowaç w∏asne b∏´dy (j´zykowe, merytoryczne, wszelkie przej´zyczenia), 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
529. i)rozumieç teksty ze s∏uchu (np. pytania, wypowiedzi, polecenia, odbieraç i interpretowaç intonacj´ g∏osu, gesty — odczytywaç intencje nadawcy),
530. a)wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,
531. b)systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów ró˝nych dziedzin sztuki,
532. c)zasad komunikacji j´zykowej,
533. d)zasad estetyki, etyki i etykiety j´zykowej,
534. e)w zale˝noÊci od wybranego tematu poj´ç z poetyki, teorii literatury, j´zykoznawstwa i ró˝nych dziedzin sztuki,
535. f)kontekstów w∏aÊciwych do interpretacji wybranych przez siebie tekstów kultury,
536. g)zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
537. a)rozumieç wybrane teksty kultury,
538. b)rozumieç teksty nieliterackie na poziomie j´zyka, struktury, treÊci (np. teksty krytyczne, literatur´ fachowà),
539. c)rozumieç funkcj´ kodu w ró˝nych tekstach kultury,
540. d)porównywaç teksty kultury, dokonywaç przek∏adu intersemiotycznego,
541. e)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz dostrzegaç ich aspekty etyczne, pragmatyczne i estetyczne,
542. f)rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i w ˝yciu,
543. g)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego, 3) w odbiorze tekstów kultury wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
544. a)wykorzystywania analizy do interpretacji dzie∏: — stosowania ró˝norodnych kontekstów, — stosowania fachowej terminologii, — wyboru metodologii,
545. b)w interpretowaniu tekstów integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów humanistyki,
546. c)odró˝niania w∏asnych opinii i prze˝yç od opinii autorytetów i prze˝yç ponadindywidualnych, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
547. a)organizowaç warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu, sporzàdzaç bazy danych; korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),
548. b)pos∏ugiwaç si´ sprawnie poprawnym j´zykiem ojczystym, przestrzegajàc zasad ortoepii i ortofonii, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6815 —
549. c)redagowaç wypowiedê w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad organizacji tekstu,
550. d)streszczaç, parafrazowaç, cytowaç (powo∏ywaç si´ na cudze opinie), komentowaç,
551. e)formu∏owaç hipotezy, planowaç ich rozwiàzywanie, dobieraç argumenty i hierarchizowaç je, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go; porównywaç, syntetyzowaç (scalaç zebrane informacje w problemowe ca∏oÊci), wnioskowaç, Poz. 1020
552. f)formu∏owaç sàdy na temat rozpoznawanych wartoÊci i uzasadniaç je,
553. g)prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów ze sztukà,
554. h)stosowaç Êrodki retoryczne,
555. i)uczestniczyç w ró˝nych sytuacjach komunikacyjnych, np. wyg∏aszanie mowy, referatu, autoprezentacja, wystàpienie publiczne, uczestniczenie w dialogu, dyskusji, obrona w∏asnego stanowiska. Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
556. a)j´zyka ojczystego w mowie i w piÊmie, jego struktury, funkcji i norm poprawnoÊci: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — podstaw gramatyki — jak na poziomie podstawowym, a ponadto systemu j´zyka i jego podsystemów oraz swoistych cech kodów komunikacyjnych — zasad formu∏owania wypowiedzi zgodnie z kryteria- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z∏o˝omi poprawnoÊci i kultury j´zyka, z uwzgl´dnieniem nych struktur sk∏adniowych i bogatego zasobu leksytuacji komunikacyjnej sykalnego i frazeologicznego — charakteru komunikatu, swoistych cech kodu — jak na poziomie podstawowym, a ponadto zasad wykorzystania ró˝nych Êrodków j´zykowych (np. wulgaryzmów) w tekÊcie — etycznych i estetycznych aspektów komunikatu j´zy- — jak na poziomie podstawowym kowego
557. b)dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów swojego narodu: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — g∏ównie literatury pi´knej poznanej w szkole oraz — jak na poziomie podstawowym, a ponadto literatufolkloru ry pi´knej poznanej w procesie samokszta∏cenia — zwiàzków przeczytanych tekstów z historià i kulturà — jak na poziomie podstawowym, a ponadto zwiàzswojego narodu ków kultury rodzimej z ˝yciem narodu i wspólnoty ludzkiej
558. c)tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci narodowej: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — tekstów literackich i nieliterackich poznanych w toku — jak na poziomie podstawowym, a ponadto tekstów nauki szkolnej (wàtków, problematyki, zawartych w poznanych w procesie samokszta∏cenia oraz innych nich idei) ni˝ literackie tekstów kultury — kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´d- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç nym do odbioru dzie∏ swoistoÊç kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do krytycznego odbioru dzie∏ Dziennik Ustaw Nr 92 — 6816 — Poz. 1020
559. d)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — epok w kulturze (ogólnie) — jak na poziomie podstawowym, a ponadto g∏ównych pràdów artystycznych epoki — twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli — jak na poziomie podstawowym — podstawowych mechanizmów procesów artystycz- — jak na poziomie podstawowym nych, spo∏ecznych, historycznych — wàtków, motywów artystycznych powtarzajàcych — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wàtków, si´ (powracajàcych) w literaturze (mit, topos, idea) motywów artystycznych w sztuce, historii myÊli, zasad oceniania wa˝noÊci zjawisk w kategoriach artystycznych, socjologicznych, egzystencjalnych
560. e)podstawowych poj´ç z teorii literatury: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 najwa˝niejszych zasad organizacji tekstów i ich cech jak na poziomie podstawowym, a ponadto przemian w gatunkowych obr´bie gatunku, struktury dzie∏a w zwiàzku z ideà utworu, klimatem epoki, autokreacjà artystycznà 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
561. a)rozumieç teksty kultury (literackie i nieliterackie): Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie — jak na poziomie podstawowym, a ponadto teksty i nieliterackie) poznane w toku nauki szkolnej poznane w procesie samokszta∏cenia — porównywaç — rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne Êrodki — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozpoj´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii znawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej oraz dostrzegaç etyczne, pragmatyczne i estetyczne aspekty komunikatu — prezentowaç odczytania tekstów literackich — jak na poziomie podstawowym, a ponadto prezentowaç w∏asne odczytania tekstów literackich i innych tekstów kultury — rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersal- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto hierarne oraz specyficzne dla kultury swojego narodu chizowaç wartoÊci i formu∏owaç opinie na ich temat
562. b)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i heterogenicznoÊç dziedzictwa kulturowego: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury — jak na poziomie podstawowym narodowej, regionalnej, lokalnej — rozumieç mechanizm asymilacji i dysymilacji kultur — jak na poziomie podstawowym, a ponadto rozumieç wewn´trzne zale˝noÊci, ich przyczyny, a tak˝e efekty wzajemnych wp∏ywów kultur — t∏umaczyç cechy wspólne i odr´bne dziedzictwa — jak na poziomie podstawowym, a ponadto t∏umaczyç istot´ przenikania si´ kultur, dostrzegaç wa˝noÊç tego zjawiska dla ogólnego rozwoju, jego kszta∏tujàcy wp∏yw na jednostki, grupy, narody Dziennik Ustaw Nr 92 — 6817 — Poz. 1020 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchi- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto syntetyzowania argumentów, wnioskowania zowania — integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej — jak na poziomie podstawowym, a ponadto z filozohumanistyki fii, sztuki, historii itp. — wykorzystywania podstawowych kontekstów do od- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto wykorzyczytywania utworów stywania ró˝norodnych kontekstów do odczytywania utworów — stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawo- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto swobodwych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawnego pos∏ugiwania si´ terminologià stwa 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli:
563. a)redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich organizacji, wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 — wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach gatunko- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto: recenzja, wych: notatka, opis, rozprawka, streszczenie, oporeferat, szkic interpretacyjny utworu literackiego lub wiadanie, g∏os w dyskusji, pismo u˝ytkowe, list, opis jego fragmentu, esej, szkic krytyczny dzie∏a sztuki — formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami po- — jak na poziomie podstawowym, a ponadto nadawaç prawnoÊci i kultury j´zyka swojemu stylowi cechy indywidualne
564. b)rozwiàzywaç postawione problemy: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 rozwiàzujàc postawione problemy, formu∏owaç hipo- jak na poziomie podstawowym, a ponadto: formu∏otezy i gromadziç argumenty waç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty
565. c)formu∏owaç opinie i sàdy: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2 formu∏owaç opinie i sàdy, dokonujàc selekcji faktów jak na poziomie podstawowym, a ponadto: rozumieç dla ich opisu, uzasadniaç swoje opinie i krytycznie oce- przyczyny odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç niaç opinie innych w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych, podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych Dziennik Ustaw Nr 92 — 6818 — Poz. 1020 J¢ZYKI GRUP ETNICZNYCH Standardy wymagaƒ dla cz´Êci wewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
566. b)∏àczenia wiedzy z ró˝nych dziedzin humanistyki w interpretowaniu tekstów, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
567. c)odró˝niania Êwiata przedstawionego w utworach od Êwiata rzeczywistego,
568. a)wybranych do realizacji tematu tekstów kultury,
569. b)systemu j´zyka oraz swoistych cech kodów ró˝norodnych dziedzin sztuki,
570. c)zasad komunikacji j´zykowej,
571. d)zasad pi´kna i kultury j´zyka,
572. e)poj´ç zwiàzanych z omawianym tematem,
573. f)zwiàzków i zale˝noÊci wybranych tekstów z innymi tekstami kultury,
574. g)zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi warstwami dzie∏a (fabularnà, j´zykowà, historyczno-literackà), 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
575. a)rozumieç wybrane teksty kultury,
576. b)rozumieç teksty nieliterackie, np. teksty krytyczne, fachowe,
577. c)rozumieç teksty mówione,
578. d)interpretowaç ró˝ne teksty kultury,
579. e)porównywaç teksty kultury,
580. f)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç form i funkcji komunikatów oraz okreÊlaç ich zadania,
581. g)rozpoznawaç wartoÊci w sztuce i ˝yciu,
582. h)rozpoznawaç wielowarstwowoÊç i ró˝norodnoÊç dziedzictwa kulturowego,
583. i)rozpoznawaç i poprawiaç w∏asne b∏´dy, 3) w odbiorze tekstów kultury wykazywaç si´ umiej´tnoÊcià:
584. a)stosowania analizy do interpretowania dzie∏a, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w planowaniu pracy i tworzeniu tekstów w∏asnych, czyli:
585. a)organizowaç w∏asny warsztat pracy (gromadziç materia∏, sporzàdzaç bibliografi´, notatki i przypisy, przygotowywaç materia∏ ilustracyjny, korzystaç z literatury fachowej, korzystaç z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji: dokumentów, leksykonów, encyklopedii, baz danych, nagraƒ ró˝nego typu, internetu, sporzàdzaç bazy danych; korzystaç z zapisu komputerowego i sporzàdzaç taki zapis, sporzàdzaç nagrania audio i wideo),
586. b)pos∏ugiwaç si´ sprawnie j´zykiem, przestrzegajàc zasad poprawnej wymowy,
587. c)przestrzegaç treÊciowych i formalnych zasad poprawnej wypowiedzi,
588. d)wykorzystywaç ró˝ne formy wypowiedzi w relacjonowaniu wybranego tematu (streszczenie, parafraza, cytaty, komentarze itp.),
589. e)formu∏owaç ró˝ne za∏o˝enia, planowaç ich rozwiàzania, dobieraç argumenty i je hierarchizowaç, selekcjonowaç materia∏ i porzàdkowaç go, porównywaç, syntetyzowaç, wnioskowaç,
590. f)formu∏owaç problemy zwiàzane z poruszonymi tematami,
591. g)prezentowaç w∏asne prze˝ycia wynikajàce z kontaktów z dzie∏em sztuki,
592. h)stosowaç zasady sprawnego i pi´knego wys∏awiania si´,
593. i)umieç zastosowaç w zale˝noÊci od potrzeb ró˝ne formy wypowiedzi (referat, dialog, dyskusja). Standardy wymagaƒ dla cz´Êci zewn´trznej egzaminu maturalnego Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
594. d)zwiàzku przeczytanych tekstów z historià i kulturà regionu, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
595. e)zwiàzku kultury etnicznej z kulturà i historià Polski,
596. a)podstaw gramatyki,
597. b)regu∏ formu∏owania wypowiedzi zgodnie z zasadami komunikacji j´zykowej oraz etykà komunikatu j´zykowego,
598. c)dziedzictwa kulturowego, tradycji i zwyczajów swojej grupy etnicznej na podstawie folkloru i literatury pi´knej poznanej w szkole lub w procesie samokszta∏cenia,
599. f)tekstów kultury wa˝nych dla poczucia to˝samoÊci etnicznej,
600. g)tekstów literackich i nieliterackich poznanych w toku nauki szkolnej i procesie samokszta∏cenia,
601. h)kodów innych dziedzin sztuki w zakresie niezb´dnym do odbioru dzie∏, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6819 — Poz. 1020
602. i)ogólnych poj´ç i zjawisk kulturowych — dawnych i wspó∏czesnych, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià analizowania i interpretowania tekstów kultury:
603. j)grup twórczych w przekroju pokoleniowym i historycznym,
604. a)gromadzenia, opisywania, analizowania, hierarchizowania argumentów i wnioskowania,
605. k)twórczoÊci najwa˝niejszych przedstawicieli tych grup,
606. b)integrowania wiedzy z ró˝nych obszarów szkolnej humanistyki,
607. l)podstawowych uwarunkowaƒ procesów artystycznych, spo∏ecznych i historycznych,
608. c)wykorzystywania ró˝norodnych kontekstów do odczytywania utworów, ∏) wàtków i motywów artystycznych powtarzajàcych si´ w literaturze,
609. d)stosowania przy odczytywaniu tekstów podstawowych poj´ç z poetyki, teorii literatury i j´zykoznawstwa,
610. m)podstawowych poj´ç z teorii literatury,
611. n)najwa˝niejszych zasad organizacji oraz cech gatunkowych tekstów, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
612. a)rozumieç teksty u˝ytkowe i teksty kultury (literackie i nieliterackie) poznawane w toku nauki szkolnej i w procesie samokszta∏cenia,
613. b)rozpoznawaç najbardziej charakterystyczne Êrodki j´zykowe, odró˝niaç fakty od opinii, rozpoznawaç Êrodki perswazji i manipulacji j´zykowej, dostrzegaç etyczne aspekty komunikatu,
614. c)prezentowaç w∏asnà interpretacj´ tekstów literackich i innych tekstów kultury,
615. d)rozpoznawaç w sztuce i w ˝yciu wartoÊci uniwersalne oraz specyficzne dla kultury swojej grupy,
616. e)rozpoznawaç ró˝norodnoÊç dziedzictwa kulturowego i jego wzajemne przenikanie,
617. f)odkrywaç i definiowaç elementy dziedzictwa kultury narodowej, regionalnej, lokalnej,
618. g)rozumieç przyczyny i warunki przenikania, przyswajania i ró˝nicowania kultur, 4) wykazaç si´ zastosowaniem wiadomoÊci i umiej´tnoÊci w praktyce, czyli:
619. a)redagowaç teksty w sposób zamierzony, przestrzegajàc treÊciowych i formalnych zasad ich organizacji i wypowiadajàc si´ w ró˝nych formach gatunkowych,
620. b)wykorzystywaç nabytà wiedz´ do wypowiadania si´ w ró˝nych formach wypowiedzi, np.: rozprawka, recenzja, szkic interpretacyjny, esej, szkic krytyczny,
621. c)nadawaç swojemu stylowi cechy indywidualne i zgodne z kulturà j´zyka,
622. d)formu∏owaç wypowiedzi zgodnie z zasadami poprawnoÊci i kultury j´zyka,
623. e)rozwiàzywaç podstawowe zagadnienia, formu∏owaç problemy badawcze i planowaç ich rozwiàzywanie, selekcjonowaç materia∏, hierarchizowaç argumenty,
624. f)formu∏owaç opinie i sàdy, rozumieç przyczyny odmiennoÊci opinii i sàdów, porównywaç w∏asne opinie i sàdy z opiniami i sàdami innych, podjàç polemik´, odró˝niaç w∏asne prze˝ycia od prze˝yç ponadindywidualnych. J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
625. a)prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych for-
626. a)ró˝norodnych Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàmu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem cych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyni leksykalnym taktycznym i leksykalnym
627. b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych w sytuacjach ˝y-
628. b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych w szerokim koncia codziennego tekÊcie sytuacyjnym
629. c)zasad konstruowania ró˝nych form prostych wypo-
630. c)zasad konstruowania ró˝nych form wypowiedzi i zawiedzi stosowania odpowiednich Êrodków stylistycznych dla osiàgni´cia danego celu komunikacyjnego
631. d)podstawowych realiów socjokulturowych danego
632. d)ró˝nych realiów socjokulturowych danego obszaru obszaru j´zykowego j´zykowego z elementami np. tradycji i zwyczajów, literatury Dziennik Ustaw Nr 92 — 6820 — Poz. 1020 2) stosowaç posiadanà wiedz´ w celu: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
633. a)zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów
634. a)zrozumienia ogólnego sensu i g∏ównych punktów prostego tekstu autentycznego czytanego lub s∏uautentycznego tekstu, zawierajàcego s∏ownictwo chanego lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym, rozró˝niania poszczególnych jego cz´Êci i rozpoznawania zwiàzków mi´dzy nimi
635. b)wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czyta-
636. b)wyszukania szczegó∏owych informacji w autentycznym szczegó∏owych informacji nym tekÊcie zawierajàcym s∏ownictwo lub struktury gramatyczne na poziomie zaawansowanym
637. c)pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksy-
638. c)pos∏ugiwania si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´kalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych cie wskazanych celów komunikacyjnych
639. d)nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie
640. d)nadania w∏aÊciwej formy budowanej przez siebie wypowiedzi wypowiedzi z uwzgl´dnieniem rejestru j´zykowego, stylu formalnego i nieformalnego 3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, wykazaç si´ umiej´tnoÊcià: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
641. a)przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informa-
642. a)przedstawienia ogólnych i szczegó∏owych informacji zawartych w prostym autentycznym tekÊcie przecji i intencji zawartych w autentycznym tekÊcie przeczytanym oraz ogólnych informacji zawartych w czytanym lub us∏yszanym prostym autentycznym tekÊcie us∏yszanym
643. b)prowadzenia rozmowy z zastosowaniem prostych
644. b)prowadzenia rozmowy z zastosowaniem zró˝nicoÊrodków j´zykowych odpowiednio do funkcji komuwanych Êrodków j´zykowych odpowiednio do funknikacyjnych cji komunikacyjnych
645. c)budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem
646. c)budowania spójnych wypowiedzi z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych odpowiednich i ró˝norodnych form j´zykowych
647. d)analizowania i przetwarzania dostarczonych informacji stosownie do celu komunikacyjnego (np. zmiana formy ustnej na pisemnà, stylu formalnego na nieformalny) 4) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià wykorzystania w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç w ró˝nych zadaniach komunikacyjnych, a w szczególnoÊci do: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
648. a)formu∏owania i uzasadniania w∏asnych opinii
649. a)formu∏owania, uzasadniania i obrony w∏asnych opinii
650. b)prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia
651. b)prowadzenia prostych negocjacji w sytuacjach ˝ycia codziennego codziennego
652. c)wykorzystania wiedzy o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych
653. d)wykorzystania tekstu lub swoich doÊwiadczeƒ do tworzenia spójnej i uargumentowanej wypowiedzi Dziennik Ustaw Nr 92 — 6821 — Poz. 1020 J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE (dla osób nies∏yszàcych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
654. a)prostych Êrodków j´zykowych, umo˝liwiajàcych formu∏owanie na piÊmie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,
655. b)zasad konstruowania ró˝nych prostych form wypowiedzi na piÊmie, w tym w szczególnoÊci zwrotów stosowanych w korespondencji, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do:
656. c)pos∏ugiwania si´ podstawowymi strukturami leksykalno-gramatycznymi, pozwalajàcymi na osiàgni´cie wskazanych celów komunikacyjnych,
657. d)budowania spójnych wypowiedzi na piÊmie z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
658. a)rozpoznawania statusu tekstu (np. informacja, relacja, korespondencja),
659. a)zrozumienia ogólnego sensu czytanego prostego autentycznego tekstu,
660. b)oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru i funkcji tekstu oryginalnego t∏umaczonego na j´zyk polski,
661. b)wyszukania w prostym autentycznym tekÊcie czytanym szczegó∏owych informacji,
662. c)konstruowania prostych tekstów na zadany temat w j´zyku obcym. J¢ZYKI OBCE NOWO˚YTNE (dla klas dwuj´zycznych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
663. a)odpowiednich Êrodków j´zykowych umo˝liwiajàcych formu∏owanie wypowiedzi poprawnych pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym i leksykalnym,
664. b)rutynowych zachowaƒ j´zykowych,
665. c)zasad konstruowania ró˝nych, w tym bardziej z∏o˝onych, form wypowiedzi ustnych i pisemnych,
666. d)realiów socjokulturowych krajów danego obszaru j´zykowego, z uwzgl´dnieniem elementów nauki, historii, geografii, literatury, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby:
667. a)zrozumieç ogólny sens ró˝norodnych tekstów autentycznych, umieç rozró˝niaç poszczególne ich cz´Êci i rozpoznawaç zwiàzki mi´dzy nimi,
668. b)umieç wyszukiwaç w autentycznym tekÊcie szczegó∏owe informacje,
669. c)pos∏ugiwaç si´ zró˝nicowanymi strukturami leksykalno-gramatycznymi i odpowiednimi strategiami komunikacyjnymi tak, aby osiàgnàç wskazane w zadaniu cele,
670. d)nadaç w∏aÊciwà form´ budowanej przez siebie wypowiedzi, 3) wykorzystujàc posiadanà wiedz´, umieç:
671. a)przedstawiç ogólne lub szczegó∏owe informacje i intencje zawarte w tekÊcie autentycznym,
672. b)prowadziç rozmow´ z zastosowaniem zró˝nicowanych Êrodków j´zykowych odpowiednich do funkcji komunikacyjnych,
673. c)budowaç spójne wypowiedzi (pisemne i ustne) z zastosowaniem odpowiednich form j´zykowych,
674. d)analizowaç i przetwarzaç dostarczone informacje stosownie do celu komunikacyjnego (np. zmiana formy pisemnej na ustnà, stylu formalnego na nieformalny), 4) stosowaç posiadanà wiedz´ tak, aby rozwiàzywaç ró˝norodne zadania z wykorzystaniem w∏asnych doÊwiadczeƒ i prze˝yç, a w szczególnoÊci:
675. a)formu∏owaç, uzasadniaç i broniç w∏asnych opinii,
676. b)wykorzystywaç tekst i/lub swoje doÊwiadczenia do tworzenia uargumentowanych i spójnych wypowiedzi,
677. c)negocjowaç,
678. d)wykorzystywaç wiedz´ o krajach danego obszaru j´zykowego oraz o kraju ojczystym w sytuacjach komunikacyjnych. Dziennik Ustaw Nr 92 — 6822 — Poz. 1020 MATEMATYKA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
679. a)wskazanych poj´ç, np. rozwiàzania równania, funk-
680. a)jak na poziomie podstawowym cje oraz tych ich w∏asnoÊci, które sà konieczne do rozumienia wykonywanych obliczeƒ, w∏asnoÊci funkcji, elementów geometrii i rachunku prawdopodobieƒstwa
681. b)wskazanych algorytmów, np. rozwiàzalnoÊci równa-
682. b)jak na poziomie podstawowym nia kwadratowego, wyznaczania n-tego wyrazu ciàgu geometrycznego oraz typowych sytuacji, w których mo˝na si´ nimi pos∏u˝yç
683. c)wskazanych poj´ç, np. logarytmu, pochodnej funkcji, twierdzeƒ dotyczàcych np. monotonicznoÊci funkcji logarytmicznej, sinusów, zwiàzku pochodnej z monotonicznoÊcià funkcji oraz ich interpretacji w konkretnych sytuacjach 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych, czyli: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
684. a)pos∏u˝yç si´ znanà definicjà, np. figur jednok∏ad-
685. a)jak na poziomie podstawowym nych, twierdzeniem np. o stosunku pól figur jednok∏adnych w typowej sytuacji
686. b)rozwiàzywaç zadania wymagajàce przeprowadzenia
687. b)jak na poziomie podstawowym analogicznego rozumowania wed∏ug podanego schematu
688. c)odczytywaç informacje iloÊciowe, np. dotyczàce ar-
689. c)jak na poziomie podstawowym gumentów i wartoÊci funkcji, oraz proste informacje jakoÊciowe, np. dotyczàce w∏asnoÊci funkcji z tabel, diagramów i wykresów
690. d)pos∏ugiwaç si´ miarà, np. d∏ugoÊci pola i obj´toÊci,
691. d)jak na poziomie podstawowym oraz przybli˝eniami dziesi´tnymi tych miar w prostych sytuacjach z ˝ycia codziennego
692. e)formu∏owaç proste zale˝noÊci, np. rekurencyjnie, wyciàgaç wnioski z podanych zale˝noÊci, np. typu funkcyjnego, wyra˝onych równaniem, uzasadniaç prawdziwoÊç wniosków 3) stosowaç metody matematyczne w sytuacjach problemowych, czyli: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
693. a)podaç opis matematyczny w postaci wyra˝enia alge-
694. a)jak na poziomie podstawowym braicznego, funkcji, równania, nierównoÊci, przekszta∏cenia geometrycznego do podanej sytuacji (tak˝e praktycznej) i wykorzystaç go do rozwiàzania problemu Dziennik Ustaw Nr 92 — 6823 — 1 Poz. 1020 2
695. b)dobraç odpowiedni algorytm do wskazanej sytuacji
696. b)jak na poziomie podstawowym problemowej i oceniç przydatnoÊç uzyskanych wyników w typowej sytuacji
697. c)przetworzyç informacje wyra˝one w postaci wyra˝e-
698. c)jak na poziomie podstawowym nia algebraicznego, równania, wzoru lub wykresu funkcji, opisu wektorowego na innà form´ u∏atwiajàcà rozwiàzanie problemu
699. d)interpretowaç jakoÊciowo informacje z tabel, diagramów, wykresów oraz ustalaç i formu∏owaç mi´dzy nimi proste zale˝noÊci, wykorzystywaç je w toku badania typowej sytuacji problemowej
700. e)stosowaç definicje i twierdzenia w rozwiàzywaniu problemów 4) rozwiàzywaç zadania wymagajàce argumentowania i prowadzenia rozumowaƒ typu matematycznego, czyli: Poziom podstawowy Poziom rozszerzony 1 2
701. a)interpretowaç treÊç zadania, zapisywaç warunki i za-
702. a)jak na poziomie podstawowym le˝noÊci mi´dzy obiektami, dobieraç i zastosowaç odpowiednie definicje, twierdzenia, w∏asnoÊci i algorytmy, analizowaç otrzymane wyniki
703. b)argumentowaç i uzasadniaç wnioski oraz opisywaç
704. b)jak na poziomie podstawowym je w sposób czytelny i poprawny j´zykowo
705. c)przeprowadziç i zredagowaç pe∏ny dowód twierdzenia II. PRZEDMIOTY DO WYBORU FILOZOFIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
706. d)dostrzegaç i rozumieç rol´ filozofii w okreÊlaniu miejsca cz∏owieka we wspó∏czesnym Êwiecie, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
707. e)formu∏owaç typowe dla nurtu filozoficznego pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,
708. a)podstawowych poj´ç filozoficznych,
709. b)zagadnieƒ typowych dla podstawowych dziedzin filozofii: ontologii, teorii poznania i etyki,
710. f)formu∏owaç zgodne z danym nurtem filozoficznym odpowiedzi na podstawowe pytania z zakresu ontologii, teorii poznania i etyki,
711. c)poglàdów i fragmentów dzie∏ najwybitniejszych filozofów europejskich,
712. g)odró˝niaç poglàd filozoficzny (tekst êród∏owy) od jego interpretacji,
713. d)podstawowych koncepcji i nurtów filozofii europejskiej, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
714. a)rozumieç ró˝ne koncepcje filozoficzne i poglàdy filozofów,
715. b)porównywaç ró˝ne poglàdy filozoficzne,
716. c)dostrzegaç i rozumieç zwiàzki filozofii z naukà i kulturà, 3) analizowaç teksty filozoficzne:
717. a)formu∏ujàc poruszane przez autorów tekstów problemy,
718. b)odwo∏ujàc si´ do wiedzy o poglàdach filozofów,
719. c)pos∏ugujàc si´ terminami i poj´ciami filozoficznymi, 4) samodzielnie przeprowadziç rozumowanie na podany temat: Dziennik Ustaw Nr 92 — 6824 —
720. a)prezentujàc w∏asne stanowisko i broniàc go, Poz. 1020
721. c)odwo∏ujàc si´ do poznanych poglàdów filozoficznych,
722. b)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià logicznej argumentacji,
723. d)polemizujàc z ró˝nymi stanowiskami filozofów. HISTORIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych:
724. a)identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy patriotyczne,
725. b)wykazujàc ró˝nic´ pomi´dzy epokami historycznymi,
726. c)przestrzegajàc chronologii, 3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego:
727. a)dokonujàc krytycznej analizy zjawisk historycznych,
728. b)uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,
729. c)okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany,
730. d)formu∏ujàc problemy historyczne,
731. e)analizujàc ró˝ne êród∏a informacji,
732. f)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià konstruowania syntezy historycznej, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane problemy historyczne z uwzgl´dnieniem zasad naukowego badania przesz∏oÊci:
733. d)umieszczajàc je w przestrzeni,
734. e)dokonujàc selekcji faktów,
735. a)dostrzegajàc ró˝ne interpretacje historii i ich przyczyny,
736. f)hierarchizujàc,
737. g)przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych zjawisk,
738. h)odró˝niajàc fakty od opinii,
739. b)dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝nych êróde∏ informacji oraz w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji. HISTORIA (dla osób nies∏yszàcych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym.
740. c)przestrzegajàc chronologii, Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych, z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych.
741. f)hierarchizujàc, Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy.
742. h)odró˝niajàc fakty od opinii, Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz poprawnym stosowaniem terminologii historycznej,
743. d)umieszczajàc je w przestrzeni,
744. e)dokonujàc selekcji faktów,
745. g)przedstawiajàc przyczyny i skutki opisywanych zjawisk, 3) wyjaÊniç przebieg procesu historycznego:
746. a)dokonujàc analizy zjawisk historycznych,
747. b)uwzgl´dniajàc z∏o˝onoÊç procesu historycznego,
748. c)okreÊlajàc stopieƒ i dynamik´ zmiany, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu wydarzeƒ historycznych:
749. a)identyfikujàc fakty i zjawiska wa˝ne dla dziedzictwa kulturowego narodu, rozwijajàce postawy patriotyczne,
750. b)wykazujàc ró˝nice pomi´dzy epokami historycznymi,
751. d)analizujàc dostosowane, ró˝norodne êród∏a informacji,
752. e)wykazujàc si´ wniosków, umiej´tnoÊcià formu∏owania 4) samodzielnie oceniç podane problemy historyczne: Dziennik Ustaw Nr 92 — 6825 —
753. a)przedstawiajàc fakty historyczne, odnoszàce si´ do danego problemu, Poz. 1020
754. b)dokonujàc integracji wiedzy o przesz∏oÊci czerpanej z ró˝norodnych êróde∏ informacji oraz w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji. HISTORIA MUZYKI Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià: 3) stosowaç posiadanà wiedz´ do analizowania i porównywania utworów, stylów, epok i technik kompozytorskich:
755. a)analizujàc utwór muzyczny (na podstawie fragmentu s∏uchowego i zapisu nutowego),
756. a)terminów i poj´ç z historii muzyki,
757. b)chronologii faktów, epok i kierunków stylistycznych,
758. c)gatunków, form i cech warsztatu kompozytorskiego wybitnych twórców i szkó∏ artystycznych,
759. d)wybitnych dzie∏ i twórczoÊci kompozytorów, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do opisu twórczoÊci i zjawisk zachodzàcych w kulturze muzycznej:
760. a)opisujàc utwór i twórczoÊç kompozytora z odniesieniem do t∏a kulturowego,
761. b)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià powiàzania epok historii muzyki z wydarzeniami historycznymi (politycznymi i spo∏ecznymi),
762. b)charakteryzujàc proces rozwoju i funkcje poszczególnych gatunków i form w historii muzyki, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z zakresu historii muzyki:
763. a)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià przedstawienia zintegrowanej wiedzy o dziejach muzyki na podstawie w∏asnych doÊwiadczeƒ, ocen i refleksji,
764. b)wykazujàc si´ zdolnoÊcià indywidualnego i krytycznego spojrzenia na muzycznà twórczoÊç i kultur´ epok minionych. HISTORIA SZTUKI Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
765. a)epok, stylów i kierunków w zakresie sztuk plastycznych oraz ich chronologià,
766. b)dzie∏ sztuki i twórczoÊci wybitnych artystów,
767. c)terminów i poj´ç z zakresu sztuk pi´knych,
768. d)gatunków sztuki oraz technik sztuk plastycznych,
769. e)najwa˝niejszych muzeów i zbiorów polskich i Êwiatowych, 2) stosowaç danà wiedz´ do opisu zjawiska artystycznego:
770. a)wykazujàc si´ umiej´tnoÊcià opisu dzie∏ sztuki na tle zjawisk artystycznych i pràdów epoki,
771. b)wykazujàc si´ zrozumieniem uwarunkowaƒ topograficznych i oddzia∏ywania centrów sztuki, mistrza lub szko∏y oraz wiodàcych oÊrodków artystycznych,
772. c)wykazujàc si´ zrozumieniem powiàzaƒ zdarzeƒ artystycznych z wydarzeniami spo∏ecznymi, politycznymi, gospodarczymi oraz z oÊrodkami kulturotwórczymi Êwieckimi i koÊcielnymi,
773. d)wykazujàc si´ znajomoÊcià poj´cia mecenatu artystycznego i rozumieniem jego wp∏ywu na kszta∏t dzie∏a artystycznego, 3) wyjaÊniç zwiàzki i ró˝nice mi´dzy epokami, stylami i kierunkami w sztuce:
774. a)porównujàc epoki, style i kierunki w sztuce pod kàtem tematu, problemu lub Êrodków plastycznych,
775. b)analizujàc strukturalnie i formalnie dzie∏o sztuki pod wzgl´dem stylu, gatunku i materii dzie∏a,
776. c)wykazujàc si´ znajomoÊcià podstawowych tematów i treÊci dzie∏a sztuki,
777. d)wykazujàc si´ rozumieniem zwiàzku mi´dzy ró˝nymi dziedzinami twórczoÊci, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z historii sztuki:
778. a)przeprowadzajàc analiz´ porównawczà dzie∏, stylów i kierunków na podstawie podanych dzie∏,
779. b)podejmujàc prób´ interpretacji dzie∏a, jego wartoÊciowania i okreÊlenia znaczenia dla rozwoju sztuki, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6826 —
780. c)krytycznie oceniajàc dzie∏a lub zjawiska w sztuce pod wzgl´dem artystycznym i estetycznym oraz uzasadniajàc swoje zdanie, Poz. 1020
781. d)formu∏ujàc w∏asne sàdy, opinie i oceny, okreÊliwszy w∏asne kryteria wartoÊci artystycznych. WIEDZA O TA¡CU Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
782. a)faktów, terminów i poj´ç z zakresu historii taƒca,
783. b)terminów i poj´ç z zakresu teorii taƒca,
784. c)terminów i poj´ç z zakresu estetyki taƒca,
785. d)warsztatu tancerza, choreografa i pedagoga, 2) stosowaç posiadanà wiedz´, aby:
786. a)identyfikowaç poszczególne elementy sk∏adowe dzie∏a tanecznego w kontekÊcie ró˝nych dziedzin sztuki,
787. b)powiàzaç ró˝ne epoki w dziejach taƒca z ich uwarunkowaniami historyczno-kulturowymi, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
788. a)analizowania sk∏adników ruchu oraz sk∏adników dzie∏a tanecznego na podstawie materia∏ów filmowych i ikonografii,
789. b)krytycznego obserwowania i rozpoznawania ró˝nych technik, form i kanonów estetycznych sztuki taƒca, 4) samodzielnie przedstawiç i oceniç wybrane zagadnienia z wiedzy o taƒcu:
790. a)porównywaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca,
791. b)krytycznie oceniaç konwencje, zjawiska artystyczne i sposoby interpretacji w dziedzinie sztuki taƒca. WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´: 1) znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏ treÊci z nast´pujàcego zakresu:
792. a)historyczne i wspó∏czesne formy organizacji spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,
793. b)obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych,
794. j)ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej — konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje, administracja publiczna,
795. k)system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy ochrony prawnej,
796. l)obywatel wobec prawa — elementy prawa cywilnego, karnego i administracyjnego, ∏) samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców, w∏adze samorzàdowe i ich zadania,
797. c)fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe paƒstw demokratycznych,
798. m)gospodarka rynkowa, mechanizmy mikro– i makroekonomiczne, problemy gospodarki polskiej, mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,
799. d)wartoÊci i ich konflikty w ˝yciu publicznym, polityka, wspó∏czesne ideologie i doktryny polityczne,
800. n)ekonomia na co dzieƒ — praca, dzia∏alnoÊç gospodarcza, bud˝et, podatki, pieniàdz,
801. e)prawa i wolnoÊci jednostki, mechanizmy ich ochrony w Polsce i na Êwiecie,
802. f)obowiàzki i cnoty obywatelskie,
803. g)naród, patriotyzm a nacjonalizm,
804. h)spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym, stowarzyszenia, zwiàzki zawodowe, partie polityczne, opinia publiczna, Êrodki masowego przekazu,
805. i)jednostka i spo∏eczeƒstwo, spo∏eczeƒstwo polskie — struktura i przemiany,
806. o)integracja europejska, Polska w Europie,
807. p)problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne, 2) umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania posiadanej wiedzy do opisu i analizy rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
808. a)dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,
809. b)zestawiaç ró˝ne fakty i informacje i wyciàgaç wnioski na ich podstawie, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6827 —
810. c)korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏ informacji, w tym tekstów êród∏owych,
811. d)odró˝niaç opinie od faktów,
812. e)lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia publicznego w czasie i przestrzeni,
813. f)wskazywaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe, 3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego i interpretowania stanowisk ró˝nych stron debaty publicznej — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
814. a)wykazaç si´ zrozumieniem z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia publicznego,
815. b)wyjaÊniç ich historyczny, spo∏eczny i polityczny kontekst,
816. c)analizowaç stanowiska ró˝nych stron debaty publicznej, oceniajàc jakoÊç ich argumentacji,
817. d)formu∏owaç i uzasadniaç w∏asne stanowisko w sprawach publicznych,
818. e)oceniaç wydarzenia i procesy polityczne, spo∏eczne oraz ekonomiczne z punktu widzenia Poz. 1020 ró˝nych wartoÊci oraz innych przyj´tych kryteriów, 4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
819. a)wypowiadaç si´ w formach przyj´tych w ˝yciu publicznym (np. przemówienie, g∏os w dyskusji, petycja, list do redakcji, pos∏a, radnego),
820. b)identyfikowaç problemy nurtujàce danà spo∏ecznoÊç (np. lokalnà, regionalnà), okreÊlajàc ich przyczyny i skutki,
821. c)formu∏owaç — tam, gdzie to mo˝liwe — propozycje praktycznych rozwiàzaƒ tych problemów,
822. d)planowaç indywidualne i zbiorowe dzia∏ania,
823. e)orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç czytaç ze zrozumieniem przepisy prawne odnoszàce si´ do danego problemu,
824. f)wype∏niaç druki urz´dowe, sporzàdzaç pisma kierowane do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych. WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE (dla osób nies∏yszàcych) Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci na poziomie kompetencji j´zykowej i poj´ciowej nies∏yszàcych, którzy uczà si´ j´zyka polskiego jako drugiego, po j´zyku migowym. Wymagania egzaminacyjne dostosowane sà do mo˝liwoÊci percepcyjnych zdajàcych nies∏yszàcych, z uwzgl´dnieniem problemów j´zykowych.
825. b)obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych i demokratycznych,
826. c)fundamentalne zasady demokracji — rzàdy prawa i konstytucjonalizm, modele ustrojowe paƒstw demokratycznych,
827. d)wartoÊci i ich funkcjonowanie w ˝yciu publicznym, Podczas egzaminu maturalnego konieczna jest obecnoÊç nauczyciela znajàcego j´zyk migowy.
828. e)prawa i wolnoÊci jednostki, prawa osób niepe∏nosprawnych, mechanizmy ich ochrony w Polsce i paƒstwach europejskich, Egzamin maturalny z wiedzy o spo∏eczeƒstwie sprawdza wiedz´ i umiej´tnoÊci pozwalajàce nies∏yszàcemu na dostosowanie si´ do warunków ˝ycia i pracy w zmieniajàcym si´ Êrodowisku spo∏ecznym.
829. f)obowiàzki i cnoty obywatelskie, Zdajàcy nies∏yszàcy powinien wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich praktycznego zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie. Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu wykazaç si´: 1) znajomoÊcià i zrozumieniem wa˝nych faktów, podstawowych poj´ç oraz umiej´tnoÊcià ich zastosowania we w∏aÊciwym kontekÊcie — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ opanowa∏ treÊci z nast´pujàcego zakresu:
830. a)historyczne i wspó∏czesne formy organizacji spo∏eczeƒstw oraz typy ustrojów paƒstwowych,
831. g)naród, patriotyzm a nacjonalizm,
832. h)spo∏eczeƒstwo obywatelskie — udzia∏ obywateli w ˝yciu publicznym (w tym miejsce osób niepe∏nosprawnych), zwiàzki inwalidów, stowarzyszenia, zwiàzki zawodowe, partie polityczne, opinia publiczna, Êrodki masowego przekazu, z przystosowaniem dla nies∏yszàcych,
833. i)jednostka i spo∏eczeƒstwo, struktura i przemiany spo∏eczne w Polsce,
834. j)ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej — konstytucja, organy w∏adzy i ich kompetencje, administracja publiczna,
835. k)system prawny Rzeczypospolitej Polskiej, zasady tworzenia i egzekwowania prawa, organy ochrony prawnej, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6828 — Poz. 1020
836. l)obywatel wobec prawa — rozró˝nianie rodzajów prawa,
837. e)wskazywaç podstawowe zwiàzki przyczynowo-skutkowe, ∏) samorzàd lokalny — wspólnota mieszkaƒców, w∏adze samorzàdowe i ich zadania, 3) umiej´tnoÊcià zrozumienia problemów ˝ycia publicznego — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
838. m)g∏ówne problemy gospodarki polskiej i mi´dzynarodowe powiàzania gospodarcze,
839. n)ekonomia na co dzieƒ — znaczenie pracy w ˝yciu i rozwoju cz∏owieka, formy w∏asnoÊci, rachunek ekonomiczny, bezrobocie, podstawowe wiadomoÊci o finansach paƒstwa, rejestrowanie i prowadzenie samodzielnej dzia∏alnoÊci gospodarczej przez osoby niepe∏nosprawne, podatki i ubezpieczenia,
840. o)integracja europejska, Polska w Europie,
841. p)problemy wspó∏czesnego Êwiata — konflikty i systemy bezpieczeƒstwa, nierównoÊci, migracje, choroby cywilizacyjne i spo∏eczne, 2) podstawowà umiej´tnoÊcià poprawnego wykorzystania i zastosowania wiedzy przy opisie i analizie rzeczywistoÊci spo∏ecznej i politycznej — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
842. a)dokonywaç selekcji i hierarchizacji faktów,
843. b)korzystaç w sposób krytyczny z ró˝nych êróde∏ informacji, uwzgl´dniajàc mo˝liwoÊci percepcyjne ucznia,
844. c)odró˝niaç opinie od faktów,
845. d)lokalizowaç wa˝ne wydarzenia i postaci ˝ycia publicznego w czasie i przestrzeni,
846. a)orientowaç si´ w z∏o˝onoÊci problemów ˝ycia publicznego,
847. b)zajàç i uzasadniç w∏asne stanowisko w sprawach publicznych, z uwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci percepcyjnych,
848. c)hierarchizowaç wydarzenia, przyjmujàc kryterium wartoÊci, 4) praktycznymi umiej´tnoÊciami obywatelskimi przydatnymi w demokratycznym paƒstwie prawa — zadania egzaminacyjne sprawdzajà, czy uczeƒ potrafi:
849. a)identyfikowaç wa˝ne problemy nurtujàce danà spo∏ecznoÊç (np. lokalnà, regionalnà, Êrodowiska nies∏yszàcych) i próbowaç je rozwiàzaç,
850. b)planowaç i organizowaç zbiorowe dzia∏ania,
851. c)orientowaç si´ w podstawowych aktach prawnych — znajdowaç i umieç korzystaç z odpowiednich porad, pomocy fachowej odnoszàcej si´ do danego problemu,
852. d)wype∏niaç podstawowe druki urz´dowe, rozliczeniowo-podatkowe, sporzàdzaç ˝yciorys, list motywacyjny do ró˝nych instytucji, w∏adz publicznych, korzystaç z poradników i szablonów dokumentów w programach komputerowych i w internecie. J¢ZYKI OBCE KLASYCZNE Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià:
853. a)form, funkcji i mo˝liwoÊci zastosowania struktur leksykalno-gramatycznych,
854. b)podstawowych zagadnieƒ z historii i kultury staro˝ytnej Grecji i Rzymu, niezb´dnych dla rozumienia i analizy przekazów antycznych oraz póêniejszych, odwo∏ujàcych si´ do antyku, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do:
855. a)wykorzystania struktur leksykalno-gramatycznych w podanych kontekstach,
856. b)zrozumienia ogólnego sensu (myÊli przewodniej) tekstów o ró˝nym charakterze (biografia, historiografia, mowa, list, traktat),
857. c)czytania selektywnego (wyszukiwanie informacji szczegó∏owych),
858. d)rozpoznawania funkcji poszczególnych elementów tekstu (np. egzemplifikacja, przeciwstawie- nie, wniosek, uzupe∏nienie, pointa, wyjaÊnienie) oraz zwiàzków pomi´dzy nimi (np. wynikanie, powodowanie, warunkowanie),
859. e)stosowania poprawnych technik przek∏adu ∏aciƒskich i greckich struktur morfologicznych, sk∏adniowych, zdaniowych, ponadzdaniowych,
860. f)znajdowania w∏aÊciwych polskich odpowiedników leksykalnych dla ∏aciƒskich i greckich wyrazów i zwiàzków frazeologicznych,
861. g)wykorzystania znajomoÊci realiów Êwiata antycznego dla interpretacji przekazów kulturowych, 3) wykazaç si´ umiej´tnoÊcià:
862. a)oddania w przek∏adzie ogólnego charakteru i funkcji t∏umaczonego tekstu,
863. b)zachowania w przek∏adzie elementarnych realiów epoki i Êrodowiska przez zastosowanie w∏aÊciwej terminologii, Dziennik Ustaw Nr 92 — 6829 — Poz. 1020
864. b)interpretowania okreÊlonych elementów kultury antycznej jako wyznaczników to˝samoÊci kulturowej Europy,
865. c)rozpoznawania statusu wypowiedzi (np. informacja, relacja, komentarz) oraz intencji autora,
866. d)wskazywania zwiàzków kultury antycznej z kulturà wspó∏czesnà, zw∏aszcza polskà,
867. c)integrowania wiedzy o j´zyku i kulturze antycznej, prezentowania wynikajàcych z tej integracji w∏asnych ocen i refleksji, 4) samodzielnie stosowaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do:
868. d)wykorzystywania wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym dla interpretacji aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych, kulturalnych.
869. a)zachowania w przek∏adzie w∏aÊciwoÊci stylu i j´zyka t∏umaczonego tekstu, BIOLOGIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
870. d)okreÊlaç potrzeby ˝yciowe organizmów ze szczególnym uwzgl´dnieniem cz∏owieka, 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk i procesów: 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
871. a)pos∏ugiwaç si´ poprawnà terminologià biologicznà,
872. a)formu∏owaç problemy badawcze,
873. b)stawiaç hipotezy i planowaç sposoby ich sprawdzania,
874. b)opisywaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów,
875. c)analizowaç wyniki obserwacji i doÊwiadczeƒ oraz wnioskowaç na ich podstawie,
876. c)przedstawiaç i wyjaÊniaç zjawiska i procesy biologiczne,
877. d)interpretowaç i przetwarzaç informacje zapisane w postaci tekstów, rysunków, schematów, wykresów i tabel,
878. d)przedstawiaç i interpretowaç prawid∏owoÊci biologiczne, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
879. a)porównywaç i charakteryzowaç budow´ i funkcje na ró˝nych poziomach organizacji ˝ycia i u ró˝nych organizmów, 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji:
880. a)dokonaç selekcji i krytycznej oceny faktów pod wzgl´dem ich przydatnoÊci do uzasadniania opinii i sàdów,
881. b)porównywaç i charakteryzowaç procesy i zjawiska biologiczne,
882. b)wartoÊciowaç dzia∏ania dotyczàce wa˝nych spo∏ecznie spraw zdrowia, Êrodowiska i wykorzystania badaƒ naukowych.
883. c)analizowaç zwiàzki przyczynowo-skutkowe mi´dzy budowà, funkcjà a Êrodowiskiem, CHEMIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, praw, zjawisk oraz procesów chemicznych,
884. a)budowaç modele objaÊniajàce przebieg eksperymentu chemicznego, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
885. a)pos∏ugiwaç si´ poj´ciami chemicznymi,
886. b)wyjaÊniaç przebieg zjawisk i procesów w oparciu o prawa chemiczne,
887. c)wykorzystaç dost´pne êród∏a informacji do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych,
888. b)projektowaç doÊwiadczenia weryfikujàce stawiane hipotezy w oparciu o posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci,
889. c)stosowaç w∏aÊciwà terminologi´ chemicznà do interpretacji danych doÊwiadczalnych, 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji: Dziennik Ustaw Nr 92 — 6830 —
890. a)dokonywaç selekcji i krytycznej oceny informacji oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy w oparciu o zdobytà wiedz´, Poz. 1020
891. b)wykorzystaç posiadanà wiedz´ i umiej´tnoÊci do rozwiàzywania problemów spotykanych w ˝yciu codziennym. FIZYKA Z ASTRONOMIÑ Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu:
892. a)stawiaç hipotezy i wskazywaç sposoby ich sprawdzania, 1) wykazaç si´ rozumieniem zjawisk otaczajàcego Êwiata:
893. b)planowaç zestawy eksperymentalne, zaproponowaç przyrzàdy pomiarowe,
894. a)pos∏ugiwaç si´ poj´ciami fizycznymi do opisywania zjawisk,
895. c)analizowaç i szacowaç niepewnoÊci pomiarowe,
896. b)wyjaÊniaç i przewidywaç przebieg zjawisk na podstawie znanych praw, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania problemów teoretycznych i doÊwiadczalnych:
897. d)przedstawiaç wyniki badaƒ za pomocà tabel i wykresów,
898. e)budowaç proste modele fizyczne i matematyczne do opisu wyników badaƒ,
899. f)analizowaç, oceniaç i wyciàgaç wnioski z przeprowadzonych badaƒ,
900. a)szacowaç i obliczaç wielkoÊci fizyczne z wykorzystaniem znanych zale˝noÊci fizycznych zapisanych w postaci formu∏ matematycznych (w tym tabel, wykresów), 4) samodzielnie formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych i podanych informacji:
901. b)stosowaç poj´cia i prawa fizyczne do rozwiàzywania problemów praktycznych,
902. a)interpretowaç i przetwarzaç dane zapisane w postaci tabel, wykresów i diagramów, 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
903. b)dokonywaç krytycznej selekcji informacji oraz prezentowaç i uzasadniaç w∏asne poglàdy. GEOGRAFIA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià faktów, poj´ç, zale˝noÊci, prawid∏owoÊci i teorii niezb´dnych do zrozumienia i przedstawienia zdarzeƒ, zjawisk i procesów w zakresie:
904. c)uogólniania treÊci geograficznych,
905. d)rozwiàzywania zadaƒ badajàcych opanowanie umiej´tnoÊci zastosowania wiadomoÊci geograficznych w ˝yciu codziennym, 3) wyjaÊniaç i oceniaç przebieg oraz konsekwencje zjawisk i procesów:
906. a)geografii fizycznej,
907. a)przyrodniczych,
908. b)geografii spo∏eczno-ekonomicznej,
909. b)ekonomicznych,
910. c)kszta∏towania Êrodowiska geograficznego,
911. c)politycznych i kulturowych, 2) korzystaç z ró˝nych êróde∏ informacji w celu:
912. a)odczytywania, interpretowania i przetwarzania informacji zapisanych w postaci mapy, tekstu, tabel, wykresów, fotografii, modeli i schematów,
913. b)budowania prostych modeli funkcjonowania cz∏owieka w Êrodowisku geograficznym, 4) dostrzegaç i rozwiàzywaç problemy istniejàce w Êrodowisku geograficznym w ró˝nych skalach przestrzennych (od lokalnej do globalnej) i czasowych; wykorzystywaç swojà wiedz´, prze˝ycia i doÊwiadczenia tak˝e z innych dziedzin:
914. a)w skali lokalnej,
915. b)w skali globalnej. INFORMATYKA Egzamin maturalny sprawdza wiadomoÊci i umiej´tnoÊci pozwalajàce zdajàcemu: 1) wykazaç si´ znajomoÊcià i rozumieniem podstawowych poj´ç, metod, narz´dzi i procesów zwiàzanych z informatykà: Dziennik Ustaw Nr 92 — 6831 —
916. a)opisywaç Êrodki, narz´dzia i metody informatyki, pos∏ugujàc si´ poprawnà terminologià informatycznà, 3) stosowaç metody badawcze do rozwiàzywania problemów:
917. a)formu∏owaç sytuacj´ problemowà (w tym specyfikacj´ problemu),
918. b)przedstawiç rol´, funkcje i zasady pracy Êrodków informatyki (komputer, sieç komputerowa),
919. b)rozwiàzywaç problemy poprzez skorzystanie ze zbioru gotowych rozwiàzaƒ,
920. c)scharakteryzowaç typowe narz´dzia informatyczne (oprogramowanie),
921. c)wykorzystywaç metody informatyki (metod´ zst´pujàcà, konstrukcje algorytmiczne, klasyczne algorytmy) do rozwiàzania problemu,
922. d)znaç klasyczne algorytmy i typowe sytuacje problemowe, w których mo˝na je wykorzystaç,
923. d)wykorzystywaç ró˝norodne êród∏a informacji, w tym elektroniczne, we w∏asnej pracy,
924. e)omówiç zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej (w tym programów) i ochronà danych,
925. e)stosowaç narz´dzia i techniki informatyczne do modelowania i symulacji procesów oraz zjawisk, 2) stosowaç posiadanà wiedz´ do rozwiàzywania zadaƒ teoretycznych i praktycznych:
926. f)stosowaç teksty, rysunki, tabele, wykresy (a tak˝e dêwi´ki i filmy) do interpretowania i zapisywania informacji,
927. a)wykorzystywaç Êrodki i narz´dzia informatyki w rozwiàzywaniu typowych zadaƒ,
928. b)dobieraç w∏aÊciwe narz´dzie do rozwiàzywanego zadania, Poz. 1020 i 1021 4) formu∏owaç i uzasadniaç opinie i sàdy na podstawie posiadanych informacji:
929. c)komunikowaç si´ za pomocà komputera i wykorzystywaç elektroniczne êród∏a informacji,
930. a)omówiç krytycznie przydatnoÊç ró˝nych zbiorów informacji oraz sposobów i form ich reprezentowania,
931. d)tworzyç podstawowe struktury danych i stosowaç proste metody przetwarzania i wyszukiwania informacji,
932. b)okreÊliç problem na podstawie opisu sytuacji problemowej oraz oceniç cechy zaproponowanego rozwiàzania,
933. e)zapisaç rozwiàzanie typowego zadania w postaci algorytmu, w wybranej przez siebie notacji,
934. c)wartoÊciowaç obszary zastosowaƒ informatyki oraz krytycznie oceniç po˝ytki i konsekwencje wynikajàce dla osób i spo∏eczeƒstw z zastosowaƒ informatyki i technologii informacyjnej.
935. f)wykorzystywaç zdobytà wiedz´ i umiej´tnoÊci w rozwiàzywaniu zadaƒ szkolnych z ró˝nych dziedzin i problemów w ˝yciu codziennym, 1021 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 21 sierpnia 2001 r. w sprawie ogólnych warunków obowiàzkowego ubezpieczenia od odpowiedzialnoÊci cywilnej rzeczników patentowych. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. Nr 49, poz. 509) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla ogólne warunki obowiàzkowego ubezpieczenia od odpowiedzialnoÊci cywilnej rzeczników patentowych za szkody wyrzàdzone przy Êwiadczeniu pomocy w sprawach w∏asnoÊci przemys∏owej, zwanego dalej „ubezpieczeniem OC”, odnoÊnie do: 1) daty powstania obowiàzku zawarcia umowy ubezpieczenia OC, 2) podstawowego zakresu odpowiedzialnoÊci zak∏adu ubezpieczeƒ, 3) minimalnej sumy gwarancyjnej ubezpieczenia okreÊlonej kwotowo, 4) zakresu praw i obowiàzków ubezpieczonego i zak∏adu ubezpieczeƒ, wynikajàcych z umowy ubezpieczenia OC. § 2. 1. Umow´ ubezpieczenia OC zawiera si´ najpóêniej w dniu poprzedzajàcym dzieƒ rozpocz´cia wykonywania zawodu przez rzecznika patentowego w kancelarii patentowej lub na podstawie umowy cywilnoprawnej. 2. Po up∏ywie okresu zawieszenia prawa wykonywania zawodu umow´ ubezpieczenia OC zawiera si´ najpóêniej w dniu poprzedzajàcym dzieƒ ponownego