Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie szczególnych warunków i wymagań sanitarnych przy produkcji naturalnych wód mineral

Dziennik Ustaw Nr 4 — 282 — Poz. 38 38 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 27 grudnia 2000 r. w sprawie szczególnych warunków i wymagaƒ sanitarnych przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych. Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, Poz. 379 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczególne warunki i wymagania sanitarne przy produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych, przeznaczonych do obrotu w opakowaniach jednostkowych. § 2. 1. Do produkcji: 1) naturalnych wód mineralnych wykorzystuje si´ wod´ pochodzàcà ze z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego o udokumentowanych zasobach, pierwotnie czystà, o stabilnym sk∏adzie chemicznym i nast´pujàcych w∏aÊciwoÊciach od˝ywczych lub dietetycznych:

1. a)z zawartoÊcià w litrze w sumie co najmniej 1000 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych lub
2. b)z zawartoÊcià w litrze co najmniej 250 mg dwutlenku w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego, lub
3. c)z zawartoÊcià co najmniej jednego ze sk∏adników mineralnych, wymienionych w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia, w ustalonym w tym za∏àczniku st´˝eniu, 2) naturalnych wód êródlanych wykorzystuje si´ wod´ pochodzàcà ze z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego o udokumentowanych zasobach, pierwotnie czystà, w której zawartoÊç sk∏adników mineralnych o w∏aÊciwoÊciach od˝ywczych lub dietetycznych wyst´puje w st´˝eniu ni˝szym od okreÊlonego w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia, 3) wód sto∏owych wykorzystuje si´ naturalnà wod´ êródlanà lub innà wod´ podziemnà pierwotnie czystà, nie zawierajàcà sk∏adników mineralnych w st´˝eniu okreÊlonym w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia, przez zmieszanie z naturalnà wodà mineralnà lub dodanie jednego albo wi´cej sk∏adników mineralnych w celu uzyskania co najmniej st´˝enia okreÊlonego w cz´Êci IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. 2. Do produkcji wykorzystuje si´ wod´ tylko z jednego z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego, zgromadzonà w okreÊlonej strukturze i warunkach hydrogeologicznych, o jednorodnym sk∏adzie chemicznym. 3. Woda podziemna w stanie naturalnym musi byç pierwotnie czysta, co oznacza, ˝e nie mo˝e zawieraç zanieczyszczeƒ chemicznych i mikroorganizmów szkodliwych dla zdrowia pochodzàcych ze Êrodowiska zewn´trznego. § 3. Naturalne wody mineralne, naturalne wody êródlane i wody sto∏owe w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç wymagania organoleptyczne, fizyczne, chemiczne i mikrobiologiczne okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. § 4. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych mo˝e byç wykorzystywana woda, o której mowa w § 2, po dokonaniu przez Paƒstwowy Zak∏ad Higieny oceny jakoÊci wody i kwalifikacji rodzajowej wody, sporzàdzonych na podstawie danych geologicznych i aktualnych wyników badaƒ chemiczno-fizycznych i mikrobiologicznych wody z uj´cia oraz tej wody przygotowanej do obrotu. 2. Ocena jakoÊci wody i kwalifikacja rodzajowa wody, o których mowa w ust. 1, sà wa˝ne przez okres 5 lat od dnia ich dokonania. 3. Klasyfikacj´ naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych zawiera za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. § 5. 1. Do produkcji naturalnych wód mineralnych lub naturalnych wód êródlanych woda mo˝e byç wydobywana z kilku otworów, studni lub êróde∏, pod warunkiem ˝e posiada jednakowy sk∏ad fizykochemiczny i pochodzi z tego samego z∏o˝a podziemnego lub poziomu wodonoÊnego. Dopuszczalne odchylenia od zawartoÊci sk∏adników decydujàcych o stopniu mineralizacji, oznaczonych w badaniu chemiczno-fizycznym, o którym mowa w § 4 ust. 1, wynoszà dla naturalnej wody mineralnej i wody sto∏owej — do 10%, a dla naturalnej wody êródlanej — do 20%. 2. Woda do produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych mo˝e byç czerpana wy∏àcznie z odwiertu, studni lub samowyp∏ywu. 3. System wydobywania wody podziemnej ze z∏o˝a wody i doprowadzania do rozlewni musi zapewniaç zachowanie jej naturalnych w∏aÊciwoÊci i wykluczaç mo˝liwoÊç zanieczyszczenia. 4. Ka˝de uj´cie naturalnej wody mineralnej i naturalnej wody êródlanej oznacza si´ w∏asnà nazwà. Dziennik Ustaw Nr 4 — 283 — 5. Je˝eli z uj´cia, o którym mowa w ust. 4, korzysta wi´cej ni˝ jeden przedsi´biorca, to wody w opakowaniach jednostkowych, przeznaczonych do obrotu, oznacza si´ takà samà nazwà handlowà. § 6. 1. W toku produkcji naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych dopuszcza si´: 1) usuwanie nietrwa∏ych zwiàzków ˝elaza, manganu i arsenu przez napowietrzanie, dekantacj´ wytràconych osadów i filtracj´ oraz oddzielanie siarkowodoru, radonu i dwutlenku w´gla przez odgazowanie wody, pod warunkiem ˝e nie ulegnà zmianie charakterystyczne w∏aÊciwoÊci danej wody, 2) nasycanie dwutlenkiem w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego lub innym o czystoÊci wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych, 3) stosowanie promieniowania ultrafioletowego w celu zabezpieczenia pod wzgl´dem mikrobiologicznym: powietrza stosowanego do napowietrzania wody, urzàdzeƒ i opakowaƒ oraz wody rozlewanej do opakowaƒ jednostkowych. 2. Woda zakwalifikowana jako naturalna mineralna z zawartoÊcià dwutlenku w´gla pochodzenia naturalnego—geologicznego nie mo˝e byç odgazowana. § 7. 1. Rozlewni´ naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych lokalizuje si´ w odr´bnym budynku lub jego wydzielonej cz´Êci, mo˝liwie jak najbli˝ej uj´cia. 2. Rozlewni´ wyposa˝a si´ w instalacj´ doprowadzajàcà wod´ z uj´cia i odr´bny ciàg technologiczny przeznaczony do rozlewania w opakowania jednostkowe naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych. Niedopuszczalne jest dostarczanie wody z uj´cia do rozlewni w jakichkolwiek pojemnikach lub cysternach. 3. Woda doprowadzana z uj´cia mo˝e byç wykorzystywana równie˝ do innych celów ni˝ okreÊlone w ust. 2, pod warunkiem rozdzia∏u instalacji w hydroforni. 4. Produkcja naprzemienna naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych z napojami wymaga zgody powiatowego inspektora sanitarnego. § 8. 1. Opakowania jednostkowe dla naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych, z wyjàtkiem opakowaƒ szklanych, oraz ich zamkni´cia muszà spe∏niaç wymagania w zakresie materia∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu ze Êrodkami spo˝ywczymi, okreÊlone w odr´bnych przepisach. 2. WielkoÊç opakowaƒ jednostkowych naturalnych wód mineralnych, zarówno niegazowanych, jak i nasyconych dwutlenkiem w´gla, a tak˝e opakowaƒ naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych nasyconych dwutlenkiem w´gla nie mo˝e przekraczaç 2 l. Naturalne wody êródlane i wody sto∏owe niegazowane mogà byç rozlewane do opakowaƒ jednostkowych ró˝nego Poz. 38 typu i pojemnoÊci. Opakowania o pojemnoÊci wi´kszej ni˝ 5 l zaopatruje si´ w urzàdzenie dozujàce. 3. W przypadku bezpoÊrednich dostaw do sta∏ych odbiorców naturalnych wód êródlanych w opakowaniach jednostkowych o pojemnoÊci powy˝ej 5 l, dopuszcza si´ stosowanie etykiet nak∏adanych na zamkni´cie, nieusuwalnych do pierwszego otwarcia opakowania jednostkowego. 4. CzystoÊç opakowania pod wzgl´dem fizycznym, chemicznym i mikrobiologicznym zapewnia si´ przez mycie i dezynfekcj´ opakowaƒ jednostkowych. § 9. Wody, o których mowa w § 2, przeznaczone do obrotu w opakowaniach jednostkowych, znakuje si´ w sposób okreÊlony w przepisach o znakowaniu Êrodków spo˝ywczych, a ponadto na opakowaniu podaje si´: 1) rodzaj wody zgodnie z cz´Êcià IV za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia i jej klasyfikacj´ zgodnie z za∏àcznikiem nr 2 do rozporzàdzenia, 2) informacj´ o zastosowaniu któregokolwiek z procesów, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1, 3) zawartoÊç charakterystycznych sk∏adników dla naturalnych wód mineralnych, a w przypadku wód sto∏owych — rodzaj oraz iloÊç dodanych sk∏adników mineralnych, 4) nazw´ uj´cia wody i nazw´ miejscowoÊci, w której znajduje si´ uj´cie, 5) nazw´ producenta i nazw´ handlowà wody, 6) w przypadku wód zawierajàcych wi´cej ni˝ 2 mg/l fluorków — adnotacj´: „woda nie nadaje si´ do spo˝ycia przez dzieci poni˝ej 7 roku ˝ycia”. § 10. Wody, o których mowa § 2, przeznaczone do obrotu w opakowaniach jednostkowych, przywo˝one z zagranicy muszà spe∏niaç wymagania okreÊlone w § 8 ust. 1—3, § 9 oraz za∏àcznikach nr 1 i 2 do rozporzàdzenia, a tak˝e posiadaç ocen´ i kwalifikacj´ wody wydanà przez w∏aÊciwy organ sanitarny paƒstwa, w którym wyprodukowano danà wod´. § 11. Przedsi´biorcy produkujàcy naturalne wody mineralne, naturalne wody êródlane oraz wody sto∏owe w dniu wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia dostosujà warunki i wymagania sanitarne produkcji wód do warunków i wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu w terminie 6 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia. § 12. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej z dnia 8 lipca 1997 r. w sprawie szczególnych warunków sanitarnych przy produkcji i w obrocie naturalnych wód mineralnych, mineralnych wód mieszanych, naturalnych wód êródlanych oraz wód sto∏owych (Dz. U. Nr 85, poz. 544). § 13. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 30 dni od dnia og∏oszenia. Minister Zdrowia: G. Opala Dziennik Ustaw Nr 4 — 284 — Poz. 38 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 grudnia 2000 r. (poz. 38) Za∏àcznik nr 1 WYMAGANIA ORGANOLEPTYCZNE, FIZYCZNE, CHEMICZNE I MIKROBIOLOGICZNE, JAKIE MUSZÑ SPE¸NIAå NATURALNE WODY MINERALNE, NATURALNE WODY èRÓDLANE I WODY STO¸OWE W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH I. Wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne Lp. Wskaênik jakoÊci Jednostka Najwy˝sza dopuszczalna wartoÊç 1 Barwa (Pt) mg/l 15 2 M´tnoÊç mg/l 3 3 Zapach niewyczuwalny obcy 4 Smak niewyczuwalny obcy 5 Odczyn (pH) 4,5—8,5 6 UtlenialnoÊç (KMnO4) 7 Radionuklidy* Ca∏kowita promieniotwórczoÊç α Ca∏kowita promieniotwórczoÊç β mg/l O2 3 Bq/l Bq/l 0,1 1,0 * W przypadku przekroczenia podanych wartoÊci wymagane jest ustalenie rodzaju radionuklidu oraz okreÊlenie wielkoÊci obcià˝ajàcej dawki rocznej promieniowania w stosunku do dawki dopuszczalnej — 0,1 mSv/rok. II. Substancje niepo˝àdane w nadmiernych st´˝eniach i toksyczne Lp. Wskaênik jakoÊci Jednostka Najwy˝sza dopuszczalna wartoÊç 1 2 3 4 mg/l 2,0 1 Amon 2 Antymon mg/l 0,005 3 Azotany (III) mg/l 0,02 4 Azotany (V) mg/l 10,00b)/20,00a) 5 Arsen mg/l 0,01 6 Bar mg/l 1,00 7 Bor mg/l 5,00 8 Chlorki mg/l 300,0a) 9 Cyjanki mg/l 0,01 10 Cynk mg/l 1,00 11 Chrom (og.) mg/l 0,01 12 Fluorki mg/l 1,5a)/2,5b) 13 Glin mg/l 0,10 14 Kadm mg/l 0,003 15 Mangan mg/l 0,5a)/2,00b) 16 Miedê mg/l 1,00 17 Nikiel mg/l 0,02 18 O∏ów mg/l 0,01 19 Rt´ç mg/l 0,001 20 Selen mg/l 0,01 21 Siarczki (II) mg/l 0,05 Dziennik Ustaw Nr 4 1 — 285 — 2 Poz. 38 3 4 22 Siarczany (VI) mg/l 250,0a) 23 Sód mg/l 200,0a) 24 ˚elazo (II) mg/l 0,5c) 25 Fenole mg/l 0,002 26 Detergenty anionowe reagujàce z b∏´kitem metylenowym mg/l 0,01 27 DDT i jego metabolity mg/l 0,0002 28 Benzo(a)piren ng/l 10 29 Suma WWA* ng/l 100
4. a)dla naturalnych wód êródlanych
5. b)dla naturalnych wód mineralnych i wód sto∏owych
6. c)dla wód od˝elazianych * wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne: benzo(a)piren, benzo(k)fluoranten, benzo(b)fluoranten, benzo(g, h, i)perylen, indeno(1, 2, 3)-c, d piren III. Wymagania mikrobiologiczne Najwy˝sza dopuszczalna liczba bakterii Woda w opakowaniu jednostkowym Lp. Wskaênik jakoÊci do 12 h od nape∏nienia po 12 h od nape∏nienia 1 Bakterie grupy coli w 250 ml wody 0 0 2 Bakterie coli typu ka∏owego w 250 ml wody 0 0 3 Bakterie Pseudomonas aeruginosa w 250 ml wody 0 0 4 Paciorkowce ka∏owe w 250 ml wody 0 0 5 Clostridia redukujàce siarczyny w 50 ml wody 0 0 6 Ogólna liczba bakterii wyhodowanych w 1 ml wody na agarze od˝ywczym: — w temp. 37°C po 24 godz. — w temp. 20°C po 72 godz. 20 100 nie oznacza si´ IV. Kryteria chemiczne kwalifikacji wody jako naturalnej wody mineralnej A. Lp. Rodzaj sk∏adnika mineralnego Minimalne st´˝enie mg/l Rodzaj wody 1 2 3 4 1 Suma rozpuszczonych sk∏adników mineralnych 1000 naturalna woda mineralna 2 Dwutlenek w´gla naturalnego pochodzenia 250 naturalna woda mineralna z naturalnà zawartoÊcià CO2 3 Magnez 50 naturalna woda mineralna zawierajàca magnez 4 Wapƒ 150 naturalna woda mineralna zawierajàca wapƒ 5 Wodorow´glany 600 naturalna woda mineralna zawierajàca wodorow´glany (alkaliczna) Dziennik Ustaw Nr 4 1 — 286 — 2 Poz. 38 3 4 6 Siarczany (VI) 250 naturalna woda mineralna zawierajàca siarczany 7 Fluorki 1,5 naturalna woda mineralna zawierajàca fluorki 8 Jodki 0,5 naturalna woda mineralna zawierajàca jodki 9 ˚elazo (II) 5,0 naturalna woda mineralna zawierajàca ˝elazo przyswajalne 10 Chlorek sodu 1000 naturalna woda mineralna zawierajàca chlorek sodu B. Lp. 11 Rodzaj sk∏adnika mineralnego Sód Maksymalne st´˝enie mg/l 20 Rodzaj wody naturalna woda mineralna niskosodowa* *— Do tej grupy zalicza si´ wy∏àcznie wody o mineralizacji ogólnej powy˝ej 500 mg/l. Za∏àcznik nr 2 KLASYFIKACJA NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD èRÓDLANYCH ORAZ WÓD STO¸OWYCH W OPAKOWANIACH JEDNOSTKOWYCH I. Wed∏ug ogólnej zawartoÊci rozpuszczonych sk∏adników mineralnych: 1. Woda niskozmineralizowana — naturalna woda mineralna, naturalna woda êródlana — woda zawierajàca w 1 l poni˝ej 500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych. 2. Woda Êredniozmineralizowana — naturalna woda mineralna, naturalna woda êródlana i sto∏owa — woda zawierajàca w 1 l od 500 do 1500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych. 3. Woda wysokozmineralizowana — naturalna woda mineralna i sto∏owa — woda zawierajàca w 1 l powy˝ej 1500 mg rozpuszczonych sk∏adników mineralnych. II. Wed∏ug pochodzenia dwutlenku w´gla w wodzie: 1. Wody z naturalnà zawartoÊcià dwutlenku w´gla. 2. Wody nasycone dwutlenkiem w´gla naturalnego pochodzenia. 3. Wody nasycone dwutlenkiem w´gla o jakoÊci wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych. 4. Wody odgazowane i wtórnie nasycone dwutlenkiem w´gla naturalnego pochodzenia lub o jakoÊci wymaganej dla Êrodków spo˝ywczych. III. Wed∏ug stopnia nasycenia dwutlenkiem w´gla: 1. Wody nie nasycone dwutlenkiem w´gla — niegazowane. 2. Wody niskonasycone dwutlenkiem w´gla — do st´˝enia 1500 mg/l CO2. 3. Wody Êrednionasycone dwutlenkiem w´gla od 1500 do 4000 mg/l CO2. 4. Wody wysokonasycone dwutlenkiem w´gla od 4000 do 6000 mg/l CO2.