Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych.

Dziennik Ustaw Nr 140 — 9037 — Poz. 1173 1173 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie oznakowania opakowaƒ substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych. Na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84, Nr 100, poz. 1085, Nr 123, poz. 1350 i Nr 125, poz. 1367 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. 1. Rozporzàdzenie reguluje: 1) sposób oznakowania opakowaƒ substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych, 2) treÊç napisów i wzory znaków ostrzegawczych wymaganych przy oznakowaniu opakowaƒ substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych. 2. W rozumieniu rozporzàdzenia oznakowanie oznacza wymagane rozporzàdzeniem znaki ostrzegawcze i napisy umieszczane na opakowaniu substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego. 3. Oznakowanie mo˝e byç umieszczone na etykiecie lub bezpoÊrednio na opakowaniu substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego. § 2. 1. Wzory znaków ostrzegawczych oraz napisy okreÊlajàce ich znaczenie i symbole okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia. 2. Brzmienie zwrotów okreÊlajàcych warunki bezpiecznego stosowania substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego, zwanych dalej „zwrotami S”, oraz ich numery okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. 3. Kryteria doboru zwrotów S okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. 4. Sposób oznakowania opakowaƒ preparatów niebezpiecznych wymagajàcych szczególnego oznakowania okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia. § 3. 1. Oznakowanie opakowania ka˝dej substancji niebezpiecznej zawiera: 1) nazw´ substancji okreÊlonà zgodnie z wykazem substancji niebezpiecznych, zwanym dalej „wykazem”, wydanym na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych, zwanej dalej „ustawà”; je˝eli substancja nie jest wymieniona w wykazie, nale˝y zamieÊciç nazw´ powszechnie przyj´tà w mi´dzynarodowym nazewnictwie chemicznym, 2) nazw´ lub imi´ i nazwisko, adres i numer telefonu producenta substancji, a w przypadku substancji produkowanych za granicà tak˝e importera lub dystrybutora wprowadzajàcego substancj´ do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 3) znak lub znaki ostrzegawcze i napisy okreÊlajàce ich znaczenie okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzà- dzenia; w przypadku substancji niebezpiecznych, których nie wymieniono w wykazie, znaki ostrzegawcze i napisy okreÊlajàce ich znaczenie powinny odpowiadaç klasyfikacji dokonanej zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, zwanymi dalej „kryteriami klasyfikacji”; gdy substancji przypisano wi´cej ni˝ jeden symbol:

1. a)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolom T lub T+ czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom Xn, Xi i C fakultatywnymi, o ile wykaz nie stanowi inaczej,
2. b)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi C czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom Xn i Xi fakultatywnymi,
3. c)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi E czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom F, F+ i O fakultatywnymi,
4. d)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi Xn czyni znak ostrzegawczy odpowiadajàcy symbolowi Xi fakultatywnym, 4) zwroty wskazujàce rodzaj zagro˝enia, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy, zwane dalej „zwrotami R”; w przypadku substancji wymienionych w wykazie zastosowane zwroty powinny byç zgodne ze wskazanymi w wykazie; w przypadku substancji niebezpiecznych, których nie wymieniono w wykazie, zwroty R powinny zostaç wybrane spoÊród zwrotów R ustalonych zgodnie z kryteriami klasyfikacji; tam, gdzie to stosowne, nale˝y zamieszczaç ∏àczone zwroty R w taki sposób, aby niezb´dnà informacj´ przedstawiç za pomocà jak najmniejszej liczby zwrotów; wyboru zwrotów R nale˝y dokonywaç zgodnie z nast´pujàcymi kryteriami:
5. a)w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia dla zdrowia, oznakowanie musi zawieraç zwroty charakteryzujàce kategori´ niebezpieczeƒstwa wskazanà znakiem ostrzegawczym oraz zwroty charakteryzujàce kategori´ niebezpieczeƒstwa, której nie wykazano na oznakowaniu za pomocà znaku ostrzegawczego,
6. b)w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia wynikajàce z fizykochemicznych w∏aÊciwoÊci substancji nie nale˝y umieszczaç zwrotów R powtarzajàcych napisy okreÊlajàce znaczenie znaku ostrzegawczego, typu „wysoce ∏atwopalny” itp.,
7. c)w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia dla Êrodowiska oznakowanie musi zawieraç zwroty charakteryzujàce takie zagro˝enia, Dziennik Ustaw Nr 140 — 9038 — Poz. 1173 5) zwroty S; brzmienie zwrotów S powinno byç zgodne z brzmieniem okreÊlonym w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia; w przypadku substancji wymienionych w wykazie zastosowane zwroty powinny byç zgodne ze wskazanymi w wykazie; w przypadku substancji niebezpiecznych, których nie wymieniono w wykazie, zwroty S powinny zostaç wybrane spoÊród zwrotów ustalonych zgodnie z regu∏ami zawartymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia; wyboru zwrotów S nale˝y dokonywaç zgodnie z nast´pujàcymi kryteriami:
8. a)oznakowanie opakowania nie powinno zawieraç wi´cej ni˝ cztery zwroty S; wymienione w rozporzàdzeniu zwroty ∏àczone nale˝y traktowaç jako jeden zwrot,
9. b)spoÊród ustalonych zwrotów S dotyczàcych usuwania substancji nale˝y zamieÊciç jeden zwrot S; w szczególnoÊci taki zwrot S nale˝y zamieÊciç w przypadku substancji przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów; zwrotów S dotyczàcych usuwania substancji nie trzeba zamieszczaç, gdy wiadomo, i˝ ta substancja oraz jej opakowanie nie stwarzajà zagro˝enia dla zdrowia lub Êrodowiska,
10. c)je˝eli zwroty S w sposób oczywisty powtarzajà treÊç zwrotów R, nale˝y je umieÊciç na oznakowaniu opakowania tylko wtedy, gdy majà stanowiç specjalne ostrze˝enie,
11. d)wybór zwrotów S powinien uwzgl´dniaç przewidywany sposób stosowania substancji, np. w postaci aerozolu,
12. e)umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów S1, S2 i S45 jest obowiàzkowe w przypadku wszystkich substancji bardzo toksycznych, toksycznych i ˝ràcych przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów,
13. f)umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów S2 i S46 jest obowiàzkowe w przypadku wszystkich innych niebezpiecznych substancji (oprócz substancji niebezpiecznych dla Êrodowiska) przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów, 2) nazw´ lub imi´ i nazwisko, adres i numer telefonu producenta preparatu, a w przypadku preparatów produkowanych za granicà tak˝e importera lub dystrybutora wprowadzajàcego preparat do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 6) numer WE, w rozumieniu definicji numeru WE zamieszczonej w wykazie, je˝eli zosta∏ przypisany danej substancji w odr´bnych przepisach,
14. d)zamieszczenie nazw maksymalnie 4 substancji chemicznych powinno wystarczyç do zidentyfikowania substancji odpowiedzialnych za g∏ówne zagro˝enia zdrowotne, które by∏y podstawà klasyfikacji i wyboru odpowiedniego zwrotu okreÊlajàcego zagro˝enia, chyba ˝e konieczne jest zamieszczenie nazw wi´kszej liczby substancji, 7) w przypadku substancji obj´tych wykazem, oznakowanie powinno zawieraç wyrazy „Oznakowanie WE”. 2. Na oznakowaniu opakowania substancji niebezpiecznej nie zamieszcza si´: 1) zwrotów R powtarzajàcych treÊç zwrotów S, o których mowa w ust. 1 pkt 5, 2) zwrotów S ustalonych zgodnie z kryteriami doboru zwrotów S zamieszczonymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia, je˝eli sà niepotrzebne w odniesieniu do danej substancji. § 4. 1. Oznakowanie opakowania ka˝dego preparatu niebezpiecznego zawiera: 1) nazw´ handlowà lub informacj´ o przeznaczeniu preparatu, 3) nazw´ chemicznà lub nazwy chemiczne substancji obecnych w preparacie ustalone w oparciu o nast´pujàce kryteria:
15. a)w przypadku preparatów zaklasyfikowanych, zgodnie z kryteriami klasyfikacji, jako bardzo toksyczne, toksyczne lub szkodliwe, nale˝y uwzgl´dniç tylko nazwy substancji bardzo toksycznych, toksycznych i szkodliwych, obecnych w preparacie w st´˝eniach równych lub wi´kszych od najni˝szej wartoÊci granicznej (wartoÊç graniczna Xn) podanej dla ka˝dej z nich w wykazie lub w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy ,
16. b)w przypadku preparatów zaklasyfikowanych, zgodnie z kryteriami klasyfikacji, jako ˝ràce, nale˝y uwzgl´dniç nazwy tylko substancji ˝ràcych, obecnych w preparacie w st´˝eniach równych lub wi´kszych od najni˝szej wartoÊci granicznej (wartoÊç graniczna dla substancji dra˝niàcej) podanej dla ka˝dej z nich w wykazie lub w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy,
17. c)nale˝y uwzgl´dniç nazwy substancji, które spowodowa∏y, ˝e zgodnie z kryteriami klasyfikacji, preparat zosta∏ zaklasyfikowany jako: — rakotwórczy kategorii 1, 2 lub 3, — mutagenny kategorii 1, 2 lub 3, — dzia∏ajàcy szkodliwie na rozrodczoÊç kategorii 1, 2 lub 3, — bardzo toksyczny, toksyczny lub szkodliwy z uwagi na skutki inne ni˝ zgony zwierzàt po jednorazowym nara˝eniu, — toksyczny lub szkodliwy z uwagi na powa˝ne skutki po nara˝eniu powtarzalnym lub przed∏u˝onym, — uczulajàcy,
18. e)nazwa substancji, z zastrze˝eniem ust. 2, b´dzie jednà z jej nazw zamieszczonych w wykazie lub, je˝eli substancja nie jest tam wymieniona, nazwà powszechnie przyj´tà w mi´dzynarodowym nazewnictwie chemicznym,
19. f)w przypadku koncentratów stosowanych w przemyÊle perfumeryjnym nale˝y umieÊciç nazw´ substancji odpowiedzialnej za dzia∏anie uczulajàce preparatu; w przypadku substancji naturalnych nale˝y umieszczaç nazw´ typu „ekstrakt ....” lub „wyciàg olejków .....”, a nie nazwy sk∏adników ekstraktu czy wyciàgu, Dziennik Ustaw Nr 140 — 9039 — 4) znak lub znaki ostrzegawcze i napisy okreÊlajàce ich znaczenie, o których mowa w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, odpowiadajàce klasyfikacji preparatu dokonanej zgodnie z kryteriami klasyfikacji; w przypadku pojemników aerozolowych znak ostrzegawczy oznaczajàcy, odpowiednio, preparat skrajnie lub wysoce ∏atwopalny oraz napisy okreÊlajàce jego znaczenie umieszcza si´ na oznakowaniu, je˝eli pojemnik zawiera ponad 45% wagowych lub ponad 250g gazu palnego w powietrzu pod ciÊnieniem atmosferycznym lub preparatu w stanie ciek∏ym o temperaturze zap∏onu nie wy˝szej ni˝ 100°C; gdy preparatowi przypisano wi´cej ni˝ jeden symbol:
20. a)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi T lub T+ czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom C, Xn i Xi fakultatywnymi,
21. b)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi C czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom Xn i Xi fakultatywnymi,
22. c)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi E czyni znaki ostrzegawcze odpowiadajàce symbolom F, F+ i O fakultatywnymi,
23. d)obowiàzek umieszczenia znaku ostrzegawczego odpowiadajàcego symbolowi Xn czyni znak ostrzegawczy odpowiadajàcy symbolowi Xi fakultatywnym, 5) zwroty R; treÊç zwrotów R powinna byç zgodna z brzmieniem podanym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy; zwroty R powinny zostaç wybrane spoÊród zwrotów R ustalonych zgodnie z kryteriami klasyfikacji; zamieszczenie szeÊciu zwrotów R powinno wystarczyç do opisania zagro˝enia; tam, gdzie to stosowne, nale˝y zamieszczaç ∏àczone zwroty R w taki sposób, aby niezb´dnà informacj´ przedstawiç za pomocà jak najmniejszej liczby zwrotów; zwroty R muszà okreÊlaç wszystkie podstawowe zagro˝enia zwiàzane ze stosowaniem preparatu; wyboru zwrotów R nale˝y dokonaç zgodnie z nast´pujàcymi kryteriami:
24. a)w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia dla zdrowia oznakowanie opakowania musi zawieraç zwroty charakteryzujàce kategori´ niebezpieczeƒstwa okreÊlonà znakiem ostrzegawczym oraz zwroty charakteryzujàce kategori´ niebezpieczeƒstwa, której nie wykazano na oznakowaniu za pomocà znaku ostrzegawczego,
25. b)w szczególnoÊci nale˝y zamieÊciç zwroty wskazane w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy, w ich cz´Êci dotyczàcej klasyfikacji na podstawie zawartoÊci sk∏adników niebezpiecznych,
26. c)w przypadku preparatów zaklasyfikowanych zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jako szkodliwe i dra˝niàce, oznakowanych znakiem ostrzegawczym oznaczajàcym substancj´ szkodliwà, zwroty R powinny skierowaç uwag´ na dwoiste zagro˝enia zwiàzane tak ze szkodliwym, jak i dra˝niàcym dzia∏aniem preparatu, Poz. 1173
27. d)w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia dla Êrodowiska, oznakowanie opakowania musi zawieraç zwroty charakteryzujàce takie zagro˝enia, 6) zwroty S w brzmieniu okreÊlonym w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, wybrane spoÊród zwrotów S zgodnie z kryteriami zawartymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia; wyboru zwrotów S nale˝y dokonaç w sposób okreÊlony dla substancji niebezpiecznych w § 3 ust. 1 pkt 5, z zastrze˝eniem, ˝e oznakowanie opakowania preparatu niebezpiecznego nie powinno zawieraç wi´cej ni˝ szeÊç zwrotów S, 7) iloÊç (mas´ lub obj´toÊç) preparatu w opakowaniu, je˝eli preparat jest przeznaczony do sprzeda˝y dla konsumentów. 2. Osoba wprowadzajàca preparat do obrotu, która mo˝e wykazaç, ˝e poprzez zamieszczenie na oznakowaniu preparatu nazwy chemicznej substancji, którà z uwagi na zagro˝enia dla zdrowia zaklasyfikowano najwy˝ej jako szkodliwà, naruszona zostanie tajemnica handlowa, mo˝e zamieÊciç na oznakowaniu alternatywnà nazw´ rodzajowà takiej substancji, ustalonà w sposób okreÊlony w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia. Alternatywnej nazwy rodzajowej nie wolno zamieszczaç w przypadku substancji, dla których w odr´bnych przepisach ustalono najwy˝sze dopuszczalne st´˝enia w Êrodowisku pracy. 3. Na oznakowaniu opakowania nie zamieszcza si´: 1) nazw substancji, które spowodowa∏y zaklasyfikowanie preparatu wy∏àcznie jako wybuchowego, o w∏aÊciwoÊciach utleniajàcych, skrajnie ∏atwopalnego, wysoce ∏atwopalnego, ∏atwopalnego, dra˝niàcego lub niebezpiecznego dla Êrodowiska, 2) zwrotów R powtarzajàcych s∏owne okreÊlenie znaczenia znaku ostrzegawczego, typu na przyk∏ad „wysoce ∏atwopalny”, w przypadku zwrotów okreÊlajàcych zagro˝enia wynikajàce z fizykochemicznych w∏aÊciwoÊci preparatu, 3) zwrotów R powtarzajàcych treÊç zwrotów S, o których mowa w ust. 1 pkt 6. § 5. Umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów R i zwrotów S nie jest wymagane w przypadku: 1) substancji niebezpiecznych zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako wysoce ∏atwopalne, ∏atwopalne, utleniajàce lub dra˝niàce, 2) preparatów niebezpiecznych zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako wysoce ∏atwopalne, utleniajàce lub dra˝niàce, z wyjàtkiem preparatów, którym jednoczeÊnie przypisano zwrot R41, 3) preparatów niebezpiecznych zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako niebezpieczne dla Êrodowiska, którym przypisano symbol N, 4) substancji niebezpiecznych, które nie sà przeznaczone do sprzeda˝y dla konsumentów, zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako substancje szkodliwe — pod warunkiem, ˝e pojemnoÊç opakowania nie przekracza 125 mililitrów. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9040 — § 6. W przypadku preparatów, których pojemnoÊç opakowania nie przekracza 125 ml, zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako ∏atwopalne lub niebezpieczne dla Êrodowiska, którym nie przypisano symbolu N, nie jest wymagane umieszczenie na oznakowaniu opakowania zwrotów okreÊlajàcych warunki bezpiecznego stosowania preparatu. § 7. Oznakowanie powinno byç umieszczone na opakowaniu w taki sposób, aby jego treÊç mog∏a zostaç odczytana poziomo, gdy opakowanie pozostaje w normalnym po∏o˝eniu. Etykieta powinna byç trwale przymocowana na powierzchni opakowania. Wewn´trzna powierzchnia etykiety powinna przylegaç bezpoÊrednio i w ca∏oÊci do opakowania. § 8. 1. Oznakowanie opakowania powinno mieç nast´pujàce wymiary, zale˝ne od pojemnoÊci opakowania: PojemnoÊç opakowania Wymiary (w milimetrach) — nieprzekraczajàca 3 litrów — ponad 3 litry, ale nieprzekraczajàca 50 litrów — ponad 50 litrów, ale nieprzekraczajàca 500 litrów — ponad 500 litrów co najmniej 52x74 co najmniej 74x105 Poz. 1173 opakowaniu w inny sposób, je˝eli opakowania sà zbyt ma∏e lub z innych powodów nie sà przystosowane do oznakowania zgodnego z § 7. 2. W przypadku gdy z uwagi na wielkoÊç lub kszta∏t opakowania fizycznie nie jest mo˝liwe umieszczenie wymaganych zwrotów S na oznakowaniu opakowania, do opakowania nale˝y do∏àczyç opis bezpiecznego stosowania substancji lub preparatu. 3. Opakowania substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych nieb´dàcych substancjami wybuchowymi, bardzo toksycznymi lub toksycznymi nie muszà byç oznakowane lub mogà byç oznakowane bez podania napisów okreÊlajàcych rodzaj zagro˝enia i warunki bezpiecznego stosowania, o ile zawierajà tak ma∏e iloÊci substancji lub preparatów, ˝e nie sà niebezpieczne dla osób u˝ytkujàcych je lub dla innych osób. 4. Oznakowanie opakowaƒ substancji i preparatów wybuchowych, bardzo toksycznych lub toksycznych, mo˝e mieç wymiary mniejsze, ni˝ okreÊlone w § 8, je˝eli opakowania te sà zbyt ma∏e dla zastosowania oznakowania o wymiarach okreÊlonych w § 8 i zawierajà tak ma∏e iloÊci substancji lub preparatu, ˝e nie istniejà obawy, ˝e sà niebezpieczne dla osób je u˝ytkujàcych lub dla innych osób. co najmniej 105x148 co najmniej 148x210 § 13. Preparaty wymagajàce szczególnego oznakowania nale˝y oznakowaç w sposób okreÊlony w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia. 2. Na oznakowaniu opakowania, o wymiarach okreÊlonych w ust. 1, zamieszcza si´ informacje, o których mowa w rozporzàdzeniu, i inne informacje dotyczàce zdrowia i bezpieczeƒstwa. § 14. Na oznakowaniu opakowaƒ substancji i preparatów, które zgodnie z kryteriami klasyfikacji zaklasyfikowano jako szkodliwe ze zwrotem R65, nie trzeba umieszczaç tego zwrotu, je˝eli sà wprowadzane do obrotu w pojemnikach aerozolowych lub sà wyposa˝one w szczelne urzàdzenia do wytwarzania aerozolu. 3. W przypadku zamieszczenia na oznakowaniu napisów ostrzegawczych tak˝e w j´zykach innych ni˝ j´zyk polski, wymiar oznakowania podany w ust. 1, nale˝y powi´kszyç o obszar zaj´ty przez napisy w innym j´zyku lub innych j´zykach. § 9. Ka˝dy znak ostrzegawczy powinien pokrywaç co najmniej jednà dziesiàtà pola powierzchni oznakowania opakowania, ale nie mniej ni˝ 1 cm2. § 10. 1. Kolor i wyglàd oznakowania opakowania powinny byç tak dobrane, aby znak ostrzegawczy i jego t∏o wyraênie si´ od siebie odró˝nia∏y. 2. Informacje zamieszczone na oznakowaniu opakowania powinny wyraênie odró˝niaç si´ od t∏a i mieç takie wymiary i liternictwo, ˝eby by∏y ∏atwo czytelne. § 11. Opakowania, które zawierajà preparaty niebezpieczne przeznaczone do sprzeda˝y dla konsumentów, nie mogà mieç: 1) kszta∏tu lub dekoracji graficznej, które mogà przyciàgaç uwag´ i ciekawoÊç dzieci lub wprowadzaç konsumentów w b∏àd, 2) wyglàdu lub oznaczenia stosowanego dla Êrodków spo˝ywczych lub Êrodków ˝ywienia zwierzàt, leków lub kosmetyków. § 12. 1. Oznakowanie substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego mo˝e byç umieszczane na § 15. Stopy metali oraz preparaty zawierajàce polimery i elastomery, które, mimo ˝e sà zaklasyfikowane zgodnie z kryteriami klasyfikacji jako niebezpieczne, nie stwarzajà zagro˝enia dla zdrowia ludzi w wyniku nara˝enia drogà oddechowà, poprzez spo˝ycie lub kontakt ze skórà, nie muszà byç oznakowane zgodnie z przepisami rozporzàdzenia. § 16. 1. Przepisów rozporzàdzenia mo˝na nie stosowaç do opakowaƒ zewn´trznych, wchodzàcych w sk∏ad opakowaƒ kombinowanych, oznakowanych zgodnie z odr´bnymi przepisami o transporcie materia∏ów niebezpiecznych, je˝eli opakowania wewn´trzne oznakowane sà w sposób okreÊlony w rozporzàdzeniu i pod warunkiem, ˝e przewóz nie jest realizowany na zasadach ca∏kowitego wy∏àczenia spod przepisów za∏àczników A i B do Umowy europejskiej dotyczàcej mi´dzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporzàdzonej w Genewie dnia 30 wrzeÊnia 1957 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 30, poz. 287), wraz ze zmianami obowiàzujàcymi od daty ich wejÊcia w ˝ycie w stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej, podanymi do publicznej wiadomoÊci we w∏aÊciwy sposób (umowa ADR). 2. Przepisów § 3 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 1 pkt 4 mo˝na nie stosowaç do opakowaƒ oznakowanych zgodnie z odr´bnymi przepisami o transporcie materia∏ów nie- Dziennik Ustaw Nr 140 — 9041 — bezpiecznych, pod warunkiem ˝e przewóz nie jest realizowany na zasadach ca∏kowitego wy∏àczenia spod przepisów za∏àczników A i B do umowy, o której mowa w ust. 1, z zastrze˝eniem ust. 3. 3. W przypadku substancji lub preparatów, o których mowa w ust. 2, zaklasyfikowanych zgodnie z kryteriami klasyfikacji jako niebezpieczne dla Êrodowiska z przypisaniem symbolu N, na oznakowaniu opakowaƒ takich substancji lub preparatów nale˝y zamieÊciç odpowiadajàcy temu symbolowi znak ostrzegawczy i napis okreÊlajàcy jego znaczenie, gdy oznakowanie zgodne z przepisami o transporcie materia∏ów niebezpiecznych nie przewiduje znaku ostrzegawczego wskazujàcego na niebezpieczeƒstwo dla Êrodowiska. 4. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do: 1) butli gazowych o pojemnoÊci nie wi´kszej ni˝ 150 litrów, je˝eli oznakowane sà zgodnie z normà ISO/DP 7225; w tym przypadku mo˝na zastosowaç nazw´ rodzajowà lub handlowà albo przemys∏owà pod warunkiem, ˝e niebezpieczne sk∏adniki prepa- Poz. 1173 ratu sà wyraênie i w sposób niedajàcy si´ usunàç wymienione na korpusie butli, 2) materia∏ów wybuchowych przeznaczonych do wywo∏ania wybuchu lub efektów pirotechnicznych zdefiniowanych w odr´bnych przepisach, 3) opakowaƒ zawierajàcych substancje lub preparaty chemiczne, które zosta∏y wprowadzone do obrotu przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia i sà oznakowane zgodnie z dotychczasowymi przepisami. 5. Przepisów § 1 ust. 3 nie stosuje si´ do butli gazowych o pojemnoÊci nie wi´kszej ni˝ 150 litrów, je˝eli oznakowanie przyczepione jest do butli na sztywnym i trwa∏ym materiale. § 17. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia, z wyjàtkiem § 3 ust. 1 pkt 6, który wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2003 r. Minister Zdrowia: M. ¸apiƒski Dziennik Ustaw Nr 140 — 9042 — Poz. 1173 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 lipca 2002 r. (poz. 1173) Za∏àcznik nr 1 Piktogramy powinny byç koloru czarnego na ˝ó∏to-pomaraƒczowym tle. W napisach okreÊlajàcych znaczenie znaku ostrzegawczego mo˝na pominàç wyrazy „substancja”, „preparat” lub „produkt” i okreÊliç znaczenie znaku napisami typu skrajnie ∏atwopalny, wybuchowy, bardzo toksyczny. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9043 — Poz. 1173 Za∏àcznik nr 2 ZWROTY S OKREÂLAJÑCE WARUNKI BEZPIECZNEGO STOSOWANIA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ LUB PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO ORAZ ICH NUMERY Nr zwrotu S1 S2 S3 S4 S5 S6 S7 S8 S9 S12 S13 S14 S15 S16 S17 S18 S20 S21 S22 S23 S24 S25 S26 S27 S28 S29 S30 S33 S35 S36 S37 S38 S39 S40 S41 S42 S43 S45 S46 S47 S48 S49 S50 S51 S52 S53 S56 Zwrot okreÊlajàcy warunki bezpiecznego stosowania (zwrot S) Przechowywaç pod zamkni´ciem Chroniç przed dzieçmi Przechowywaç w ch∏odnym miejscu Nie przechowywaç w pomieszczeniach mieszkalnych Przechowywaç w ... (cieczy wskazanej przez producenta) Przechowywaç w atmosferze ... (oboj´tnego gazu wskazanego przez producenta) Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty Przechowywaç pojemnik w suchym pomieszczeniu Przechowywaç pojemnik w pomieszczeniu dobrze wentylowanym Nie przechowywaç pojemnika szczelnie zamkni´tego Nie przechowywaç razem z ˝ywnoÊcià, napojami i paszami dla zwierzàt Nie przechowywaç razem z ... (materia∏ami okreÊlonymi przez producenta) Przechowywaç z dala od êróde∏ ciep∏a Nie przechowywaç w pobli˝u êróde∏ zap∏onu — nie paliç tytoniu Nie przechowywaç razem z materia∏ami zapalnymi Zachowaç ostro˝noÊç w trakcie otwierania i manipulacji z pojemnikiem Nie jeÊç i nie piç podczas stosowania substancji/preparatu/ produktu Nie paliç tytoniu podczas stosowania substancji/preparatu/produktu Nie wdychaç py∏u Nie wdychaç gazu/dymu/pary/rozpylonej cieczy (rodzaj okreÊli producent) Unikaç zanieczyszczenia skóry Unikaç zanieczyszczenia oczu Zanieczyszczone oczy przemyç natychmiast du˝à iloÊcià wody i zasi´gnàç porady lekarza Natychmiast zdjàç ca∏à zanieczyszczonà odzie˝ Zanieczyszczonà skór´ natychmiast przemyç du˝à iloÊcià ... (cieczy okreÊlonej przez producenta) Nie wprowadzaç do kanalizacji Nigdy nie dodawaç wody do tej substancji/preparatu/produktu Zastosowaç Êrodki ostro˝noÊci zapobiegajàce wy∏adowaniom elektrostatycznym Usuwaç substancj´/preparat/produkt i jego opakowanie w sposób bezpieczny Nosiç odpowiednià odzie˝ ochronnà Nosiç odpowiednie r´kawice ochronne W przypadku niedostatecznej wentylacji stosowaç odpowiednie indywidualne Êrodki ochrony dróg oddechowych Nosiç okulary lub ochron´ twarzy CzyÊciç pod∏og´ i wszystkie inne obiekty zanieczyszczone tà substancjà/preparatem/ produktem ... (Êrodkiem wskazanym przez producenta) Nie wdychaç dymów powstajàcych w wyniku po˝aru lub wybuchu Podczas fumigacji/rozpylania/natryskiwania stosowaç odpowiednie Êrodki ochrony dróg oddechowych (rodzaj okreÊli producent) W przypadku po˝aru u˝ywaç ... (podaç rodzaj sprz´tu przeciwpo˝arowego; je˝eli woda zwi´ksza zagro˝enie, dodaç ... nigdy nie u˝ywaç wody) W przypadku awarii lub je˝eli êle si´ poczujesz, niezw∏ocznie zasi´gnij porady lekarza — je˝eli to mo˝liwe, poka˝ etykiet´ W razie po∏kni´cia niezw∏ocznie zasi´gnij porady lekarza — poka˝ opakowanie lub etykiet´ Przechowywaç w temperaturze nieprzekraczajàcej ... °C (okreÊli producent). Przechowywaç zwil˝ony (–à) (w∏aÊciwy materia∏ okreÊli producent) Przechowywaç wy∏àcznie w oryginalnym opakowaniu Nie mieszaç z ... (okreÊli producent) Stosowaç wy∏àcznie w dobrze wentylowanych pomieszczeniach Nie zaleca si´ nanoszenia na du˝e p∏aszczyzny wewnàtrz pomieszczeƒ Unikaç nara˝enia — przed u˝yciem zapoznaç si´ z instrukcjà Zu˝ytà substancj´/preparat/produkt oraz opakowanie dostarczyç na sk∏adowisko odpadów niebezpiecznych Dziennik Ustaw Nr 140 S57 S59 — 9044 — Poz. 1173 U˝ywaç odpowiednich pojemników zapobiegajàcych ska˝eniu Êrodowiska Przestrzegaç wskazówek producenta lub dostawcy dotyczàcych odzysku lub wtórnego wykorzystania Substancj´/preparat/produkt i opakowanie usuwaç jako odpad niebezpieczny Unikaç zrzutów do Êrodowiska. Post´powaç zgodnie z instrukcjà lub kartà charakterystyki W razie po∏kni´cia nie wywo∏ywaç wymiotów: niezw∏ocznie zasi´gnàç porady lekarza i pokazaç opakowanie lub etykiet´ W przypadku zatrucia drogà oddechowà wyprowadziç lub wynieÊç poszkodowanego na Êwie˝e powietrze i zapewniç warunki do odpoczynku W przypadku po∏kni´cia wyp∏ukaç usta wodà — nigdy nie stosowaç u osób nieprzytomnych S60 S61 S62 S63 S64 ZWROTY ¸ÑCZONE S1/2 S3/7 S3/9/14 Przechowywaç pod zamkni´ciem i chroniç przed dzieçmi Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty w ch∏odnym miejscu Przechowywaç w ch∏odnym, dobrze wentylowanym miejscu, z dala od ... (materia∏u wskazanego przez producenta) S3/9/14/49 Przechowywaç wy∏àcznie w oryginalnym opakowaniu, w ch∏odnym, dobrze wentylowanym miejscu; nie przechowywaç razem z ... (materia∏ami wskazanymi przez producenta) S3/9/49 Przechowywaç wy∏àcznie w oryginalnym opakowaniu w ch∏odnym, dobrze wentylowanym miejscu S3/14 Przechowywaç w ch∏odnym miejscu; nie przechowywaç razem z ... (materia∏ami wskazanymi przez producenta) S7/8 Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty w suchym pomieszczeniu S7/9 Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty w pomieszczeniu dobrze wentylowanym S7/47 Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty w temperaturze nieprzekraczajàcej ...°C (okreÊli producent) S20/21 Nie jeÊç i nie piç oraz nie paliç tytoniu podczas stosowania substancji/preparatu/produktu S24/25 Unikaç zanieczyszczenia skóry i oczu S27/28 W przypadku zanieczyszczenia skóry natychmiast zdjàç ca∏à zanieczyszczonà odzie˝ i przemyç zanieczyszczonà skór´ du˝à iloÊcià ...(rodzaj cieczy okreÊli producent) S29/35 Nie wprowadzaç do kanalizacji, a substancj´/preparat/produkt i opakowanie usuwaç w sposób bezpieczny S29/56 Nie wprowadzaç do kanalizacji, a zu˝ytà substancj´/preparat/produkt i opakowanie dostarczyç na sk∏adowisko odpadów niebezpiecznych S36/37 Nosiç odpowiednià odzie˝ ochronnà i odpowiednie r´kawice ochronne S36/37/39 Nosiç odpowiednià odzie˝ ochronnà, odpowiednie r´kawice ochronne i okulary lub ochron´ twarzy S36/39 Nosiç odpowiednià odzie˝ ochronnà i okulary lub ochron´ twarzy S37/39 Nosiç odpowiednie r´kawice ochronne i okulary lub ochron´ twarzy S47/49 Przechowywaç wy∏àcznie w oryginalnym opakowaniu w temperaturzenie przekraczajàcej ... °C (okreÊli producent) Za∏àcznik nr 3 KRYTERIA DOBORU ZWROTÓW S OKREÂLAJÑCYCH WARUNKI BEZPIECZNEGO STOSOWANIA SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNEJ LUB PREPARATU NIEBEZPIECZNEGO S1 S2 Przechowywaç pod zamkni´ciem Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne i ˝ràce Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów bardzo toksycznych, toksycznych i ˝ràcych, przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów. Chroniç przed dzieçmi Zastosowanie: — wszystkie substancje i preparaty niebezpieczne Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla wszystkich substancji i preparatów niebezpiecznych przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów, z wyjàtkiem zaklasyfikowanych wy∏àcznie jako niebezpieczne dla Êrodowiska. S3 Przechowywaç w ch∏odnym miejscu Zastosowanie: — organiczne nadtlenki — inne niebezpieczne substancje i preparaty o temperaturze wrzenia ≤40°C Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla organicznych nadtlenków, je˝eli nie zastosowano zwrotu S47 — zalecane dla innych niebezpiecznych substancji i preparatów o temperaturze wrzenia ≤40°C. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9045 — Poz. 1173 Przechowywaç pojemnik w pomieszczeniu dobrze wentylowanym Zastosowanie: — lotne substancje i preparaty, z których mogà wydzielaç si´ bardzo toksyczne, toksyczne lub szkodliwe opary — ciecze skrajnie ∏atwopalne i wysoce ∏atwopalne i gazy skrajnie ∏atwopalne Kryteria stosowania: — zalecane dla cieczy skrajnie ∏atwopalnych lub wysoce ∏atwopalnych i gazów skrajnie ∏atwopalnych — zalecane dla lotnych substancji i preparatów, z których mogà wydzielaç si´ bardzo toksyczne, toksyczne lub szkodliwe opary. S4 Nie przechowywaç w pomieszczeniach mieszkalnych Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne i toksyczne Kryteria stosowania: — ograniczone do substancji i preparatów bardzo toksycznych i toksycznych, razem ze zwrotem S13, np. wtedy, kiedy wyst´puje ryzyko wynikajàce z wch∏aniania drogà inhalacyjnà i substancje i preparaty powinny byç przechowywane poza pomieszczeniami mieszkalnymi, chyba ˝e substancje lub preparaty przeznaczone sà do stosowania w pomieszczeniach mieszkalnych. S9 S5 Przechowywaç w... (cieczy wskazanej przez producenta) Zastosowanie: — samorzutnie zapalne substancje i preparaty w stanie sta∏ym Kryteria stosowania: — ograniczone do przypadków specjalnych, np. sód, potas lub bia∏y fosfor. S12 Nie przechowywaç pojemnika szczelnie zamkni´tego Zastosowanie: — substancje i preparaty, które mogà, ze wzgl´du na uwalnianie gazów lub par, rozerwaç pojemnik Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków wymienionych powy˝ej. S6 Przechowywaç w atmosferze ... (oboj´tnego gazu wskazanego przez producenta) Zastosowanie: — niebezpieczne substancje i preparaty, które muszà byç przechowywane w atmosferze gazu oboj´tnego Kryteria stosowania: — ograniczone do przypadków specjalnych, np. niektóre zwiàzki metaloorganiczne. S13 Nie przechowywaç razem z ˝ywnoÊcià, napojami i paszami dla zwierzàt Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne i szkodliwe Kryteria stosowania: — zalecane, kiedy mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów . S7 Przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty Zastosowanie: — organiczne nadtlenki — substancje i preparaty, które mogà wydzielaç gazy bardzo toksyczne, toksyczne, szkodliwe lub skrajnie ∏atwopalne — substancje i preparaty, które w kontakcie z wilgocià wydzielajà gazy skrajnie ∏atwopalne — wysoce ∏atwopalne substancje sta∏e Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla organicznych nadtlenków — zalecane dla innych rodzajów substancji wymienionych powy˝ej. S8 Przechowywaç pojemnik w suchym pomieszczeniu Zastosowanie: — substancje i preparaty, które mogà reagowaç gwa∏townie z wodà — substancje i preparaty, które w kontakcie z wodà uwalniajà gazy skrajnie ∏atwopalne — substancje i preparaty, które w kontakcie z wodà uwalniajà gazy bardzo toksyczne lub toksyczne Kryteria stosowania: — ograniczone dla substancji i preparatów wymienionych powy˝ej, kiedy konieczne jest wzmocnienie ostrze˝enia okreÊlonego zwrotami R14 lub R29, a w szczególnoÊci zwrotem R15. S14 Nie przechowywaç razem z ...(materia∏ami okreÊlonymi przez producenta) Zastosowanie: — organiczne nadtlenki Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla organicznych nadtlenków i do nich ograniczone. Jednak˝e mogà byç stosowane, w wyjàtkowych przypadkach, w celu wykluczenia szczególnego ryzyka zwiàzanego z okreÊlonym materia∏em. S15 Przechowywaç z dala od êróde∏ ciep∏a Zastosowanie: — substancje i preparaty, które mogà rozk∏adaç si´ lub reagowaç samorzutnie pod wp∏ywem ciep∏a Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków, np. monomerów, ale nie stosuje si´ tego zwrotu, je˝eli zosta∏y ju˝ zastosowane zwroty R2, R3 lub R5. S16 Nie przechowywaç w pobli˝u êróde∏ zap∏onu — nie paliç tytoniu Zastosowanie: — ciecze skrajnie ∏atwopalne lub wysoce ∏atwopalne i gazy skrajnie ∏atwopalne Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji wspomnianych powy˝ej; nie stosuje si´ tego zwrotu, je˝eli zosta∏y ju˝ zastosowane zwroty R2, R3 lub R5. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9046 — S17 Nie przechowywaç razem z materia∏ami zapalnymi Zastosowanie: — substancje i preparaty, które mogà tworzyç wybuchowe lub samorzutnie zapalajàce si´ mieszanki z materia∏ami palnymi Kryteria stosowania: — stosowane w szczególnych przypadkach, np. dla podkreÊlenia zwrotów R8 i R9. S18 Zachowaç ostro˝noÊç w trakcie otwierania i manipulacji z pojemnikiem Zastosowanie: — substancje i preparaty zdolne do wytworzenia nadciÊnienia w pojemniku — substancje i preparaty, które mogà tworzyç wybuchowe nadtlenki Kryteria stosowania: — ograniczone do wspomnianych powy˝ej przypadków, kiedy wyst´puje zagro˝enie dla oczu lub kiedy takie substancje i preparaty mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów. S20 Nie jeÊç i nie piç podczas stosowania substancji/preparatu/produktu Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne i ˝ràce Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków, np. arsen i zwiàzki arsenu, fluorooctany, szczególnie, je˝eli którykolwiek z wymienionych zwiàzków mo˝e byç stosowany przez wszystkich konsumentów . S21 Nie paliç tytoniu podczas stosowania substancji/preparatu/produktu Zastosowanie: — substancje i preparaty, które wytwarzajà toksyczne produkty w czasie spalania Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków (np. chlorowcopochodnych). S22 Nie wdychaç py∏u Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne dla zdrowia ludzi substancje i preparaty w stanie sta∏ym Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla wymienionych powy˝ej substancji i preparatów, którym przypisano zwrot R42 — zalecane dla tych substancji i preparatów wymienionych powy˝ej, które sà wprowadzane do obrotu w postaci pylistej i dla których nie sà znane zagro˝enia zwiàzane z wdychaniem py∏u. S23 Nie wdychaç gazu/dymu/pary/rozpylonej cieczy (rodzaj okreÊli producent) Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne dla zdrowia ludzi substancje i preparaty w stanie ciek∏ym lub gazowym Poz. 1173 Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla wymienionych powy˝ej substancji i preparatów, którym przypisano zwrot R42 — obowiàzkowo dla substancji i preparatów, które b´dà stosowane poprzez natryskiwanie (rozpylanie); dodatkowo konieczne jest zastosowanie zwrotów S38 lub S51 — zalecane w celu zwrócenia uwagi u˝ytkownika na ryzyko zwiàzane z wdychaniem substancji, niewymienione w zwrotach okreÊlajàcych zagro˝enia. S24 Unikaç zanieczyszczenia skóry Zastosowanie: — wszystkie substancje i preparaty niebezpieczne dla zdrowia ludzi Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla tych substancji i preparatów, którym przypisano zwrot R43, o ile nie zastosowano zwrotu S36 — zalecane w celu zwrócenia uwagi u˝ytkownika na zagro˝enie zwiàzane z dzia∏aniem substancji na skór´, niewymienione w zwrotach okreÊlajàcych zagro˝enie. Mo˝na równie˝ zastosowaç w celu podkreÊlenia zagro˝eƒ wskazanych takimi zwrotami. S25 Unikaç zanieczyszczenia oczu Zastosowanie: — wszystkie substancje i preparaty stwarzajàce zagro˝enie dla zdrowia Kryteria stosowania: — zalecane w celu zwrócenia uwagi u˝ytkownika na zagro˝enia spowodowane kontaktem z oczami, niewskazane za pomocà zwrotów R. Mo˝na równie˝ zastosowaç w celu podkreÊlenia zagro˝eƒ dla oczu wskazanych takimi zwrotami — zalecane dla substancji z przypisanymi zwrotami R34, R35, R36 lub R41, je˝eli mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów. S26 Zanieczyszczone oczy przemyç natychmiast du˝à iloÊcià wody i zasi´gnàç porady lekarza Zastosowanie: — substancje i preparaty ˝ràce lub dra˝niàce Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów ˝ràcych oraz tych, którym przypisano zwrot R41 — zalecane dla substancji i preparatów dra˝niàcych, którym przypisano zwrot R36. S27 Natychmiast zdjàç ca∏à zanieczyszczonà odzie˝ Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne lub ˝ràce Kryteria stosowania: — obowiàzkowo w przypadku substancji i preparatów bardzo toksycznych z przypisanym zwrotem R27, je˝eli mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów — zalecane w przypadku substancji i preparatów bardzo toksycznych z przypisanym zwrotem Dziennik Ustaw Nr 140 — 9047 — R27, stosowanych w przemyÊle; zwrotu nie nale˝y stosowaç, je˝eli zastosowano zwrot S36 — zalecane dla substancji i preparatów toksycznych z przypisanym zwrotem R24 oraz substancji i preparatów ˝ràcych, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów. S28 Zanieczyszczonà skór´ natychmiast przemyç du˝à iloÊcià ... (cieczy okreÊlonej przez producenta) Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne lub ˝ràce Kryteria stosowania: — obowiàzkowo w przypadku substancji i preparatów bardzo toksycznych — zalecane dla pozosta∏ych substancji wymienionych wy˝ej, szczególnie gdy woda nie jest najbardziej w∏aÊciwym p∏ynem przemywajàcym — zalecane dla substancji i preparatów ˝ràcych, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów. S29 Nie wprowadzaç do kanalizacji Zastosowanie: — ciecze skrajnie lub wysoce ∏atwopalne, niemieszajàce si´ z wodà — substancje i preparaty bardzo toksyczne i toksyczne — substancje niebezpieczne dla Êrodowiska Kryteria stosowania: — obowiàzkowo w przypadku substancji niebezpiecznych dla Êrodowiska z przypisanym symbolem N, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów, o ile nie sà do tego przeznaczone — zalecane dla pozosta∏ych wy˝ej wymienionych substancji i preparatów, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów, o ile nie sà do tego przeznaczone. S30 Nigdy nie dodawaç wody do tej substancji/preparatu/produktu Zastosowanie: — substancje i preparaty, które reagujà gwa∏townie z wodà Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków (np. kwas siarkowy); mogà byç stosowane, dla wskazania wyraênie istotnej informacji, w celu uwypuklenia zwrotu R14 lub jako zwrot alternatywny dla zwrotu R14. S33 Zastosowaç Êrodki ostro˝noÊci zapobiegajàce wy∏adowaniom elektrostatycznym Zastosowanie: — substancje i preparaty skrajnie lub wysoce ∏atwopalne Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji i preparatów u˝ywanych w przemyÊle, które nie absorbujà wilgoci. W zasadzie nigdy niestosowane dla substancji i preparatów przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów. Poz. 1173 S35 Usuwaç substancj´/preparat/produkt i jego opakowanie w sposób bezpieczny Zastosowanie: — wszystkie substancje i preparaty niebezpieczne Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji i preparatów, gdy niezb´dne sà wskazówki dotyczàce ich prawid∏owego usuwania. S36 Nosiç odpowiednià odzie˝ ochronnà Zastosowanie: — nadtlenki organiczne — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne lub szkodliwe — substancje i preparaty ˝ràce Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów bardzo toksycznych i ˝ràcych — obowiàzkowo dla tych substancji i preparatów, którym przypisano zwroty R21 lub R24 — obowiàzkowo dla substancji i preparatów rakotwórczych, mutagennych i dzia∏ajàcych toksycznie na rozrodczoÊç kategorii 3, o ile dzia∏anie takie nie jest wy∏àcznie wynikiem wch∏aniania przez drogi oddechowe — obowiàzkowo dla nadtlenków organicznych — zalecane dla substancji i preparatów toksycznych, gdy nie jest znana wartoÊç DL50 po naniesieniu na skór´, ale istnieje uzasadniona obawa, ˝e substancja lub preparat wywierajà dzia∏anie toksyczne takà drogà nara˝enia — zalecane dla substancji lub preparatów stosowanych w przemyÊle, które mogà mieç ujemny wp∏yw na zdrowie cz∏owieka w przypadku nara˝enia przed∏u˝onego. S37 Nosiç odpowiednie r´kawice ochronne Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne, toksyczne, szkodliwe lub ˝ràce — organiczne nadtlenki — substancje i preparaty o dzia∏aniu dra˝niàcym lub uczulajàcym na skór´ Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów bardzo toksycznych i ˝ràcych — obowiàzkowo dla tych substancji i preparatów, którym przypisano zwrot R21, R24 albo R43 — obowiàzkowo dla substancji i preparatów rakotwórczych, mutagennych i dzia∏ajàcych toksycznie na rozrodczoÊç kategorii 3, o ile dzia∏anie takie nie jest wy∏àcznie wynikiem wch∏aniania przez drogi oddechowe — obowiàzkowo dla nadtlenków organicznych — zalecane dla substancji i preparatów toksycznych, gdy nie jest znana wartoÊç DL50 po naniesieniu na skór´, ale istnieje uzasadniona obawa, ˝e substancja lub preparat wywierajà dzia∏anie toksyczne takà drogà nara˝enia — zalecane dla substancji i preparatów dzia∏ajàcych dra˝niàco na skór´. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9048 — S38 W przypadku niedostatecznej wentylacji stosowaç odpowiednie indywidualne Êrodki ochrony dróg oddechowych Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne i toksyczne Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków obejmujàcych stosowanie bardzo toksycznych lub toksycznych substancji w przemyÊle lub w rolnictwie. S39 Nosiç okulary lub ochron´ twarzy Zastosowanie: — organiczne nadtlenki — substancje i preparaty ˝ràce, oraz substancje i preparaty dra˝niàce, które stwarzajà ryzyko powa˝nych uszkodzeƒ oczu — substancje i preparaty bardzo toksyczne i toksyczne Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla tych substancji i preparatów, którym przypisano zwrot R34, R35 lub R41 — obowiàzkowo dla nadtlenków organicznych — zalecane w przypadkach, gdy nale˝y zwróciç uwag´ u˝ytkownika na zagro˝enia dla oczu niewymienione w przypisanych zwrotach R — zalecane tak˝e w wyjàtkowych przypadkach bardzo toksycznych i toksycznych substancji i preparatów, gdy wyst´puje ryzyko opryskania, a substancje lub preparaty mogà si´ ∏atwo wch∏aniaç przez skór´. Poz. 1173 stwu u˝ytkownika, o ile nie b´dà zachowane w∏aÊciwe Êrodki ostro˝noÊci Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków. S43 W przypadku po˝aru u˝ywaç ... (podaç rodzaj sprz´tu przeciwpo˝arowego; je˝eli woda zwi´ksza zagro˝enie, dodaç ... nigdy nie u˝ywaç wody) Zastosowanie: — substancje i preparaty skrajnie ∏atwopalne, wysoce ∏atwopalne i ∏atwopalne Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów, które w kontakcie z wodà lub zroszonym powietrzem uwalniajà gazy skrajnie ∏atwopalne — zalecane dla substancji i preparatów skrajnie ∏atwopalnych, wysoce ∏atwopalnych i ∏atwopalnych, szczególnie w tych przypadkach, gdy nie mieszajà si´ z wodà. S45 W przypadku awarii lub je˝eli êle si´ poczujesz, niezw∏ocznie zasi´gnij porady lekarza — je˝eli to mo˝liwe, poka˝ etykiet´ Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne — substancje i preparaty toksyczne i ˝ràce — substancje i preparaty dzia∏ajàce uczulajàco w przypadku nara˝enia drogà oddechowà Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji i preparatów wymienionych powy˝ej. S40 CzyÊciç pod∏og´ i wszystkie inne obiekty zanieczyszczone tà substancjà/preparatem/produktem ... (Êrodkiem wskazanym przez producenta) Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty Kryteria stosowania: — ograniczone do tych niebezpiecznych substancji i preparatów, dla których woda nie jest uwa˝ana za w∏aÊciwy czynnik czyszczàcy (gdy jest konieczna absorpcja sproszkowanym materia∏em, rozpuszczenie przez rozpuszczalnik itp.) i gdzie umieszczenie ostrze˝enia na etykiecie jest istotne z punktu widzenia zdrowia lub bezpieczeƒstwa. S46 W razie po∏kni´cia niezw∏ocznie zasi´gnij porady lekarza — poka˝ opakowanie lub etykiet´ Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty, z wyjàtkiem bardzo toksycznych, toksycznych, ˝ràcych i niebezpiecznych dla Êrodowiska Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla wszystkich niebezpiecznych substancji i preparatów wymienionych powy˝ej, które mogà byç u˝ywane przez wszystkich konsumentów, oprócz przypadków, gdy nie ma powodów, aby obawiaç si´ jakiegokolwiek niebezpieczeƒstwa z powodu po∏kni´cia, szczególnie przez dzieci. S41 Nie wdychaç dymów powstajàcych w wyniku po˝aru lub wybuchu Zastosowanie: — niebezpieczne substancje i preparaty, które podczas spalania uwalniajà gazy bardzo toksyczne lub toksyczne Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków. S47 Przechowywaç w temperaturze nieprzekraczajàcej ...°C (okreÊli producent) Zastosowanie: — substancje i preparaty, które sà nietrwa∏e w odpowiedniej temperaturze Kryteria stosowania: — ograniczone do specjalnych przypadków, np. niektórych organicznych nadtlenków. S42 Podczas fumigacji/rozpylania/natryskiwania stosowaç odpowiednie Êrodki ochrony dróg oddechowych (rodzaj okreÊli producent) Zastosowanie: — substancje przeznaczone do takiego u˝ytku, które mogà zagroziç zdrowiu lub bezpieczeƒ- S48 Przechowywaç zwil˝ony (-à) ... (w∏aÊciwy materia∏ okreÊli producent) Zastosowanie: — substancje i preparaty, które po wyschni´ciu stajà si´ bardzo wra˝liwe na iskr´, potarcie lub uderzenie Dziennik Ustaw Nr 140 — 9049 — Kryteria stosowania: — ograniczone do specyficznych przypadków, np. nitrocelulozy. S49 Przechowywaç wy∏àcznie w oryginalnym opakowaniu Zastosowanie: — substancje i preparaty wra˝liwe na rozk∏ad katalityczny Kryteria stosowania: — substancje i preparaty wra˝liwe na rozk∏ad katalityczny, np. niektóre organiczne nadtlenki. S50 Nie mieszaç z... (okreÊli producent) Zastosowanie: — substancje i preparaty, które mogà reagowaç ze specyficznymi produktami, uwalniajàc bardzo toksyczne i toksyczne gazy — organiczne nadtlenki Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji i preparatów wymienionych powy˝ej, które mogà byç u˝ywane przez wszystkich konsumentów, gdy jest to bardziej w∏aÊciwe ni˝ u˝ycie zwrotów R31 lub R32 — obowiàzkowo dla pewnych nadtlenków, które mogà reagowaç gwa∏townie z przyspieszaczami lub promotorami. S51 Stosowaç wy∏àcznie w dobrze wentylowanych pomieszczeniach Zastosowanie: — substancje i preparaty, które sà przeznaczone lub mogà byç u˝yte do wytwarzania par, py∏ów, aerozoli, dymów, mgie∏ itp., stwarzajàcych zagro˝enie w wyniku ich wch∏aniania drogà oddechowà lub zagro˝enie po˝arem albo wybuchem (eksplozjà) Kryteria stosowania: — zalecane w tych przypadkach, gdy u˝ycie zwrotu S38 nie wydaje si´ w∏aÊciwe; tak˝e, gdy takie substancje i preparaty mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów. S52 Nie zaleca si´ nanoszenia na du˝e p∏aszczyzny wewnàtrz pomieszczeƒ Zastosowanie: — lotne, bardzo toksyczne, toksyczne i szkodliwe substancje i zawierajàce je preparaty Kryteria stosowania: — zalecane, kiedy mo˝liwe jest szkodliwe dzia∏anie na zdrowie z powodu przewlek∏ego nara˝enia na te substancje, ulatniajàce si´ z du˝ych powierzchni, po ich zastosowaniu w domu lub w innych zamkni´tych pomieszczeniach, w których gromadzà si´ ludzie. S53 Unikaç nara˝enia — przed u˝yciem zapoznaç si´ z instrukcjà Zastosowanie: — substancje i preparaty rakotwórcze, mutagenne lub dzia∏ajàce szkodliwie na rozrodczoÊç Kryteria stosowania: — obowiàzujà dla wymienionych powy˝ej substancji i preparatów, którym przypisano przy- Poz. 1173 najmniej jeden z nast´pujàcych zwrotów: R45, R46, R49, R60 lub R61. S56 Zu˝ytà substancj´/preparat/produkt oraz opakowanie dostarczyç na sk∏adowisko odpadów niebezpiecznych Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty Kryteria stosowania: — zalecane dla wszystkich niebezpiecznych substancji i preparatów, które mogà byç u˝ywane przez wszystkich konsumentów i które nale˝y usuwaç w ten sposób. S57 U˝ywaç odpowiednich pojemników zapobiegajàcych ska˝eniu Êrodowiska Zastosowanie: — substancje, którym przypisano symbol N Kryteria stosowania: — ograniczone do substancji niestosowanych przez wszystkich konsumentów . S59 Przestrzegaç wskazówek producenta lub dostawcy dotyczàcych odzysku lub wtórnego wykorzystania Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty Kryteria stosowania: — obowiàzkowo dla substancji niebezpiecznych dla warstwy ozonowej — zalecane w przypadku innych substancji, dla których zalecany jest odzysk lub powtórne wykorzystanie. S60 Substancj´/preparat/produkt i opakowanie usuwaç jako odpad niebezpieczny Zastosowanie: — wszystkie niebezpieczne substancje i preparaty Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji i preparatów, gdy nie zastosowano zwrotu S35 i nie b´dà stosowane przez wszystkich konsumentów. S61 Unikaç zrzutów do Êrodowiska. Post´powaç zgodnie z instrukcjà lub kartà charakterystyki Zastosowanie: — substancje niebezpieczne dla Êrodowiska Kryteria stosowania: — stosuje si´ dla substancji, którym przypisano symbol N — zalecany dla wszystkich innych substancji niebezpiecznych dla Êrodowiska. S62 W razie po∏kni´cia nie wywo∏ywaç wymiotów: niezw∏ocznie zasi´gnàç porady lekarza i pokazaç opakowanie lub etykiet´ Zastosowanie: — substancje i preparaty zaklasyfikowane jako szkodliwe z przypisanym zwrotem R65, zgodnie z kryteriami klasyfikacji — nie stosuje si´ dla substancji i preparatów wprowadzanych do obrotu w postaci aerozolu lub w pojemnikach wyposa˝onych w urzàdzenia do wytwarzania aerozolu Dziennik Ustaw Nr 140 — 9050 — Kryteria stosowania: — obowiàzkowo w przypadku substancji i preparatów, o których mowa powy˝ej, przeznaczonych do sprzeda˝y dla konsumentów, o ile obowiàzkowo nie zastosowano zwrotów S45 lub S46 — zalecany dla substancji i preparatów, o których mowa powy˝ej, stosowanych w przemyÊle, o ile obowiàzkowo nie zastosowano zwrotów S45 lub S46. S63 W przypadku zatrucia drogà oddechowà wyprowadziç lub wynieÊç poszkodowanego na Êwie˝e powietrze i zapewniç warunki do odpoczynku Zastosowanie: — substancje i preparaty bardzo toksyczne i toksyczne (gazy, pary, aerozole, ciecze lotne) Poz. 1173 — substancje i preparaty dzia∏ajàce uczulajàco na uk∏ad oddechowy Kryteria stosowania: — obowiàzkowo w przypadku substancji i preparatów z przypisanymi zwrotami R26, R23 lub R42, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów w sposób powodujàcy nara˝enie drogà oddechowà. S64 W przypadku po∏kni´cia wyp∏ukaç usta wodà — nigdy nie stosowaç u osób nieprzytomnych Zastosowanie: — substancje i preparaty ˝ràce lub dra˝niàce Kryteria stosowania: — zalecane dla substancji i preparatów, które mogà byç stosowane przez wszystkich konsumentów, gdy nale˝y podjàç takie dzia∏anie. Za∏àcznik nr 4 SPOSÓB OZNAKOWANIA OPAKOWA¡ PREPARATÓW NIEBEZPIECZNYCH WYMAGAJÑCYCH SZCZEGÓLNEGO OZNAKOWANIA 1. Preparaty dost´pne dla wszystkich konsumentów: 4. Preparaty zawierajàce substancje z przypisanym zwrotem R64 1) oznakowanie opakowaƒ zawierajàcych takie preparaty musi obowiàzkowo zawieraç, oprócz innych zwrotów okreÊlajàcych warunki bezpiecznego stosowania, zwroty S1, S2, S45 lub S46 zgodnie z kryteriami ustalonymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia, — na opakowaniu takiego preparatu umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci „Mo˝e dzia∏aç szkodliwie na dzieci karmione piersià”, je˝eli preparat zawiera co najmniej jednà substancj´, której zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, przypisano zwrot R64 i st´˝enie tej substancji w preparacie wynosi co najmniej 1%, o ile inne wartoÊci nie sà podane w wykazie. 2) na opakowaniach takich preparatów, zaklasyfikowanych zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, jako bardzo toksyczne (T+), toksyczne (T) lub ˝ràce (C) nale˝y umieÊciç informacj´, która w sposób jasny i dok∏adny poda sposób ich u˝ytkowania i jeÊli to konieczne, sposób zniszczenia pustego opakowania; je˝eli z powodów technicznych nie mo˝na umieÊciç takiej informacji na samym opakowaniu, wtedy opakowania zawierajàce takie preparaty muszà byç dodatkowo wyposa˝one w instrukcj´, która zawiera takà informacj´. 2. Preparaty przeznaczone do stosowania w postaci aerozolu 5. Preparaty zawierajàce o∏ów — na opakowaniach farb i lakierów zawierajàcych o∏ów w iloÊciach przekraczajàcych 0,15% (wyra˝ony jako masa metalu w stosunku do ca∏kowitej masy preparatu), mierzonych zgodnie z postanowieniami normy ISO 6503/1984, umieszcza si´ napis nast´pujàcej treÊci: „Zawiera o∏ów. Nie powinien byç stosowany na powierzchniach, które mogà byç lizane lub gryzione przez dzieci”. W przypadku opakowaƒ zawierajàcych mniej ni˝ 125 ml mo˝na umieÊciç napis: — oznakowanie opakowaƒ zawierajàcych preparat przeznaczony do stosowania w postaci aerozolu musi zawieraç zwroty S23 i S38 albo S23 i S51, dobrane zgodnie z kryteriami zawartymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia. 6. Preparaty zawierajàce zwiàzki cyjanoakrylowe 3. Preparaty zawierajàce substancje z przypisanym zwrotem R33 — na bezpoÊrednich opakowanich klejów na bazie cyjanoakrylanów umieszcza si´ napis nast´pujàcej treÊci: „Cyjanoakrylany. — na opakowaniu takiego preparatu umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci „Niebezpieczeƒstwo kumulacji w ustroju”, je˝eli preparat zawiera co najmniej jednà substancj´, której zgodnie z kryteriami, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, przypisano zwrot R3 i st´˝enie tej substancji w preparacie wynosi co najmniej 1%, o ile inne wartoÊci nie sà podane w wykazie. „Uwaga! Zawiera o∏ów”. Niebezpieczeƒstwo. Skleja skór´ i powieki w ciàgu kilku sekund. Chroniç przed dzieçmi”. Do opakowania nale˝y do∏àczyç odpowiednià informacj´ o bezpiecznym stosowaniu. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9051 — 7. Preparaty zawierajàce izocyjaniany — na opakowaniach zawierajàcych izocyjaniany (w postaci monomerów, oligomerów, prepolimerów itd. lub ich mieszanin) umieszcza si´ napis nast´pujàcej treÊci: „Zawiera izocyjaniany. Zapoznaj si´ z instrukcjà dostarczonà przez producenta”. 8. Preparaty zawierajàce sk∏adniki epoksydowe o Êredniej masie czàsteczkowej ≤ 700 — na opakowaniach zawierajàcych sk∏adniki epoksydowe o Êredniej masie czàsteczkowej ≤ 700 umieszcza si´ napis nast´pujàcej treÊci: „Zawiera sk∏adniki epoksydowe. Zapoznaj si´ z instrukcjà dostarczonà przez producenta”. 9. Preparaty zawierajàce aktywny chlor dost´pne dla wszystkich konsumentów — na opakowaniach preparatów zawierajàcych wi´cej ni˝ 1% aktywnego chloru umieszcza si´ napis nast´pujàcej treÊci: „Uwaga! Nie stosowaç razem z innymi produktami. Mo˝e uwalniaç niebezpieczne gazy (chlor)”. 10. Preparaty zawierajàce kadm (stopy) i przeznaczone do u˝ycia przy lutowaniu — na opakowaniach takich preparatów umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci: „Uwaga! Zawiera kadm. Podczas stosowania powstajà niebezpieczne opary. Zapoznaj si´ z informacjà dostarczonà przez producenta. Przestrzegaj instrukcji bezpiecznego stosowania”. 11. Preparaty przeznaczone do wyt∏aczania gazem p´dnym pod ciÊnieniem w postaci aerozolu z jednorazowych pojemników Poz. 1173 1) na wszystkich pojemnikach o pojemnoÊci powy˝ej 50 ml, zawierajàcych takie preparaty, umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci: „Pojemnik pod ciÊnieniem: chroniç przed s∏oƒcem i temperaturà powy˝ej 50°C. Nie przek∏uwaç ani nie spalaç, tak˝e po zu˝yciu.”, 2) na pojemnikach zawierajàcych preparaty ∏atwopalne, wysoce ∏atwopalne i skrajnie ∏atwopalne umieszcza si´ dodatkowo napis o nast´pujàcej treÊci: „Nie rozpylaç nad otwartym p∏omieniem lub ˝arzàcym si´ materia∏em. Chroniç przed êród∏ami zap∏onu — nie paliç w czasie rozpylania. Chroniç przed dzieçmi.” 12. Preparaty zawierajàce substancje uczulajàce, niezaklasyfikowane jako uczulajàce — na opakowaniu preparatu zawierajàcego co najmniej jednà substancj´ uczulajàcà w st´˝eniu wynoszàcym co najmniej 0,1% albo w st´˝eniu wskazanym w odpowiedniej nocie w wykazie umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci: „Zawiera (nazwa substancji uczulajàcej). Mo˝e powodowaç wystàpienie reakcji alergicznej”. 13. Ciek∏e preparaty zawierajàce chlorowcow´glowodory — na opakowaniu ciek∏ych preparatów o temperaturze zap∏onu wy˝szej ni˝ 55°C, zawierajàcych chlorowcow´glowodory i substancje ∏atwopalne lub wysoce ∏atwopalne w st´˝eniu przekraczajàcym 5%, umieszcza si´ napisy o nast´pujàcej treÊci: „Podczas stosowania mo˝e przekszta∏ciç si´ w substancj´ ∏atwopalnà” albo „Podczas stosowania mo˝e przekszta∏ciç si´ w substancj´ wysoce ∏atwopalnà”. 14. Preparaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych — na opakowaniach takich preparatów umieszcza si´ napis o nast´pujàcej treÊci: „Karta charakterystyki dost´pna na ˝àdanie u˝ytkownika prowadzàcego dzia∏alnoÊç zawodowà”. Za∏àcznik nr 5 SPOSÓB USTALANIA ALTERNATYWNEJ NAZWY RODZAJOWEJ Ogólne zasady ustalania nazwy rodzajowej W celu ustalenia nazwy rodzajowej nale˝y: 1) ustaliç grup´ funkcyjnà lub podstawowy pierwiastek w czàsteczce, odpowiedzialne za g∏ówne zagro˝enia stwarzane przez substancj´, 2) okreÊliç, w jakim stopniu nale˝y wziàç pod uwag´ najwa˝niejsze grupy funkcyjne lub pierwiastki. Wzi´te pod uwag´ grupy funkcyjne lub pierwiastki wska˝à nazw´ grupy lub podgrupy, które przedstawiono poni˝ej. Dziennik Ustaw Nr 140 — 9052 — Podzia∏ substancji na podstawowe grupy i podgrupy Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9053 — Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9054 — Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9055 — Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9056 — Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9057 — Poz. 1173 Dziennik Ustaw Nr 140 — 9058 — ObjaÊnienia G∏ówne nazwy rodzajowe utworzono poprzez: — wskazanie w substancjach organicznych i nieorganicznych podstawowego pierwiastka, który charakteryzuje czàsteczk´ i jej podstawowe w∏aÊciwoÊci; podobnie jak w numerze indeksowym pierwiastek jest wskazany przez jego liczb´ atomowà, — wskazanie odpowiedniej grupy funkcyjnej substancji organicznej; podobnie jak w numerze indeksowym grupom substancji charakteryzowanych przez grupy funkcyjne przypisano numery od 601 do 650. W niektórych przypadkach obok nazwy g∏ównych grup podano nazw´ podgrupy. Sposób korzystania z tabeli Po ustaleniu, czy substancja nale˝y do jednej lub kilku grup lub podgrup wymienionych w tabeli, alternatywnà nazw´ rodzajowà nale˝y ustaliç w nast´pujàcy sposób: 1. Je˝eli nazwa grupy lub podgrupy wystarcza do scharakteryzowania pierwiastka lub grupy funkcyjnej okreÊlajàcych charakter dzia∏ania substancji, nale˝y wybraç t´ nazw´ jako alternatywnà nazw´ rodzajowà, np.: — 1,4-dihydroksybenzen grupa 604: fenole i ich pochodne alternatywna nazwa rodzajowa: pochodne fenoli — butanol grupa 603: alkohole i ich pochodne podgrupa: alkohole alifatyczne alternatywna nazwa rodzajowa: alkohol alifatyczny Poz. 1173 — 2-izopropoksyetanol grupa 603: alkohole i ich pochodne podgrupa: glikoloetery alternatywna nazwa rodzajowa: glikoloeter — akrylan metylu grupa 607: kwasy organiczne i ich pochodne podgrupa: akrylany alternatywna nazwa rodzajowa: akrylan. 2. Je˝eli nazwa grupy lub podgrupy nie wystarcza do scharakteryzowania pierwiastka lub grupy funkcyjnej okreÊlajàcych charakter dzia∏ania substancji, alternatywna nazwa rodzajowa b´dzie kombinacjà nazw odpowiednich ró˝nych grup lub podgrup: — chlorobenzen grupa 602: chlorowcow´glowodory podgrupa: chlorowcow´glowodory aromatyczne grupa 017: zwiàzki chloru alternatywna nazwa rodzajowa: chlorow´glowodór aromatyczny — kwas 2,3,6-trichlorofenylooctowy grupa 607: kwasy organiczne podgrupa: kwasy chlorowcoaromatyczne grupa 017: zwiàzki chloru alternatywna nazwa rodzajowa: kwas chloroaromatyczny — 1-chloro-1-nitropropan grupa 610: chloronitrozwiàzki grupa 601: w´glowodory podgrupa: w´glowodory alifatyczne alternatywna nazwa rodzajowa: chloronitrow´glowodór alifatyczny Dziennik Ustaw Nr 140 — 9059 — — ditiopirofosforan tetrapropylu grupa 015: zwiàzki fosforu podgrupa: estry kwasu fosforowego grupa 016: zwiàzki siarki alternatywna nazwa rodzajowa: estry kwasu tiofosforowego. W przypadku niektórych pierwiastków, w szczególnoÊci metali, nazwa grupy lub podgrupy powinna zawieraç okreÊlenia „organiczny” albo „nieorganiczny”, np.: — dichlorek dirt´ci grupa 080: zwiàzki rt´ci alternatywna nazwa rodzajowa: nieorganiczny zwiàzek rt´ci Poz. 1173 i 1174 — octan baru grupa 056: zwiàzki baru alternatywna nazwa rodzajowa: organiczne zwiàzki baru — azotyn etylu grupa 007: zwiàzki azotu podgrupa: azotyny alternatywna nazwa rodzajowa: azotyn organiczny — wodorosiarczyn sodu grupa 016: zwiàzki siarki alternatywna nazwa rodzajowa: nieorganiczny zwiàzek siarki. 1174 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 15 lipca 2002 r. w sprawie substancji niebezpiecznych i preparatów niebezpiecznych, których opakowania nale˝y zaopatrywaç w zamkni´cia utrudniajàce otwarcie przez dzieci i w wyczuwalne dotykiem ostrze˝enie o niebezpieczeƒstwie. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84, Nr 100, poz. 1085, Nr 123, poz. 1350 i Nr 125, poz. 1367 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Opakowania substancji lub preparatów oznakowanych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 26 ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych, zwanej dalej „ustawà”, jako bardzo toksyczne, toksyczne lub ˝ràce, oferowanych w sprzeda˝y detalicznej dla konsumentów, zaopatruje si´, niezale˝nie od pojemnoÊci opakowania, w zamkni´cie utrudniajàce otwarcie przez dzieci i w wyczuwalne dotykiem ostrze˝enie o niebezpieczeƒstwie. § 2. 1. Opakowania substancji lub preparatów oznakowanych zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 26 ustawy, jako szkodliwe, skrajnie ∏atwopalne lub wysoce ∏atwopalne, oferowanych w sprzeda˝y detalicznej dla konsumentów, zaopatruje si´, niezale˝nie od pojemnoÊci opakowania, w wyczuwalne dotykiem ostrze˝enie o niebezpieczeƒstwie, z zastrze˝eniem ust. 2. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do pojemników aerozolowych zawierajàcych substancje lub preparaty zaklasyfikowane zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 4 ust. 2 lub 3 ustawy, wy∏àcznie jako skrajnie ∏atwopalne lub wysoce ∏atwopalne. § 3. Opakowania substancji lub preparatów zawierajàcych co najmniej 3% metanolu (numer nadany przez Chemical Abstract Service — Nr CAS 67-56-1) lub co najmniej 1% dichlorometanu (Nr CAS 75-09-2), oferowanych w sprzeda˝y detalicznej dla konsumentów, zaopatruje si´, niezale˝nie od pojemnoÊci opakowania, w zamkni´cie utrudniajàce otwarcie przez dzieci. § 4. Opakowania substancji lub preparatów, które zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 4 ust. 2 lub 3 ustawy, zaklasyfikowano jako szkodliwe z przypisanym zwrotem R65 „Dzia∏a szkodliwie; mo˝e powodowaç uszkodzenie p∏uc w przypadku po∏kni´cia”, z wyjàtkiem substancji lub preparatów wprowadzanych do obrotu w pojemnikach aerozolowych lub w pojemnikach wyposa˝onych w szczelne urzàdzenia do wytwarzania aerozolu, zaopatruje si´, niezale˝nie od pojemnoÊci opakowania, w zamkni´cie utrudniajàce otwarcie przez dzieci. § 5. Opakowania substancji i preparatów, o których mowa w rozporzàdzeniu, nale˝y dostosowaç do przepisów rozporzàdzenia w terminie do dnia 1 stycznia 2003 r. § 6. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Zdrowia: M. ¸apiƒski