Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych zakładów i wymagań dotyczących higieny w procesie

Dziennik Ustaw Nr 234 — 14944 — Poz. 1978 i 1979 nieczna, nale˝y u˝yç sformu∏owania „natychmiast” lub (w przypadkach mniej pilnych) „tak szybko, jak jest to mo˝liwe, nale˝y skontaktowaç si´ z lekarzem”. — przechowywaç w oryginalnym opakowaniu U niektórych osób w czasie stosowania leku X mogà wystàpiç inne dzia∏ania niepo˝àdane. W przypadku wystàpienia innych objawów niepo˝àdanych, niewymienionych w tej ulotce, nale˝y poinformowaç o nich lekarza. — przechowywaç pojemnik szczelnie zamkni´ty

1. Przechowywanie leku X Lek nale˝y przechowywaç w miejscu niedost´pnym i niewidocznym dla dzieci. Nie nale˝y stosowaç leku X po up∏ywie terminu wa˝noÊci zamieszczonego na opakowaniu. Nale˝y równie˝ zamieÊciç ostrze˝enia dotyczàce warunków przechowywania, na przyk∏ad: — nie przechowywaç w temperaturze powy˝ej 25°C — przechowywaç w temperaturze 2—8°C (w lodówce) — przechowywaç w zamra˝arce — przechowywaç pojemnik w opakowaniu zewn´trznym — chroniç od Êwiat∏a — chroniç od wilgoci. Nie stosowaç leku X, jeÊli (podaç oznaki degradacji leku X).
2. Inne informacje W celu uzyskania bardziej szczegó∏owych informacji nale˝y zwróciç si´ do przedstawiciela podmiotu odpowiedzialnego. Polska Nazwa/ Nazwisko: Adres: Kod pocztowy — miasto: Numer telefonu: Data opracowania ulotki: — nie przechowywaç w lodówce ani w zamra˝arce 1979 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wymagaƒ higieniczno-sanitarnych zak∏adów i wymagaƒ dotyczàcych higieny w procesie produkcji i w obrocie artyku∏ami oraz materia∏ami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artyku∏ami. Na podstawie art. 33 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634 i Nr 128, poz. 1408 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145 i Nr 166, poz. 1362) zarzàdza si´, co nast´puje: 2) jakoÊci wody przeznaczonej do celów spo˝ywczych i gospodarczych oraz pary wodnej i lodu u˝ywanych do produkcji ˝ywnoÊci; §
3. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczàce zak∏adów i ich wyposa˝enia, warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie Êrodkami spo˝ywczymi, dozwolonymi substancjami dodatkowymi i innymi sk∏adnikami ˝ywnoÊci, zwanymi dalej „artyku∏ami”, z wy∏àczeniem Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´cego, oraz materia∏ami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artyku∏ami, dotyczàce: 4) narz´dzi, urzàdzeƒ i wyposa˝enia zak∏adu; 1) stanu technicznego budynków, pomieszczeƒ i instalacji; ——————— 1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 93, poz. 833). 3) gromadzenia i przechowywania odpadów z produkcji ˝ywnoÊci; 5) osób wykonujàcych prace przy produkcji i w obrocie ˝ywnoÊcià. §
4. Produkcj´ artyku∏ów lub obrót nimi prowadzi si´ w sposób zapewniajàcy na wszystkich etapach bezpieczeƒstwo i w∏aÊciwà jakoÊç zdrowotnà ˝ywnoÊci. §
5. Budynki i pomieszczenia zak∏adów muszà znajdowaç si´ w dobrym stanie technicznym i spe∏niaç wymagania sanitarne i higieniczne oraz ochrony Êrodowiska, a tak˝e muszà byç utrzymywane w czystoÊci. §
6. Budynki i pomieszczenia zak∏adów planuje si´, projektuje oraz buduje z uwzgl´dnieniem ich odpowiedniego usytuowania i wielkoÊci, w taki sposób aby: 1) umo˝liwiç odpowiednià obs∏ug´, czyszczenie lub dezynfekcj´, zapewniç unikanie lub minimalizowanie zanieczyszczeƒ pochodzàcych z powietrza oraz Dziennik Ustaw Nr 234 — 14945 — zagwarantowaç odpowiednià przestrzeƒ roboczà, umo˝liwiajàcà wykonywanie wszystkich operacji w warunkach higienicznych; 2) chroniç przed gromadzeniem si´ brudu w pomieszczeniach, uniemo˝liwiç stykanie si´ artyku∏ów z materia∏ami toksycznymi i przenoszenie si´ czàsteczek tych materia∏ów do ˝ywnoÊci oraz tworzenie si´ kondensatu lub niepo˝àdanej pleÊni na powierzchni artyku∏ów; 3) umo˝liwiç stosowanie dobrej praktyki higienicznej, w tym ochron´ przed zanieczyszczeniami krzy˝owymi pomi´dzy poszczególnymi, oddzielnymi operacjami i podczas tych operacji, pochodzàcymi od artyku∏ów, materia∏ów opakowaniowych i os∏onowych, wyposa˝enia, wody, powietrza lub osób wykonujàcych prac´ przy produkcji lub w obrocie ˝ywnoÊcià oraz zewn´trznych êróde∏ zanieczyszczeƒ, w tym szkodników; 4) umo˝liwiç, w zale˝noÊci od potrzeb, odpowiednie warunki magazynowania w temperaturze kontrolowanej za pomocà urzàdzeƒ o wystarczajàcej wydajnoÊci dla utrzymywania artyku∏ów w odpowiedniej temperaturze oraz monitorowania i rejestracji temperatury. §
8. Zak∏ad musi posiadaç kanalizacj´ dostosowanà do jego potrzeb.
9. Kanalizacj´ projektuje si´ i wykonuje w taki sposób, aby uniknàç ryzyka zanieczyszczenia artyku∏ów.
10. W przypadku gdy przewody kanalizacyjne sà ca∏kowicie lub cz´Êciowo otwarte, muszà one byç tak zaprojektowane i wykonane, aby odpady nie mog∏y p∏ynàç z obszaru zanieczyszczonego w kierunku obszaru czystego ani do tego obszaru, jak równie˝ do obszaru, w którym nast´puje produkcja artyku∏ów lub obrót nimi. §
12. W zak∏adzie instaluje si´ odpowiednià iloÊç umywalek, przeznaczonych do mycia ràk, w miejscach, gdzie jest to konieczne ze wzgl´du na proces produkcji i obrotu.
13. Ka˝dà umywalk´ wyposa˝a si´ w: 1) armatur´ z bie˝àcà zimnà i ciep∏à wodà; 2) Êrodki do mycia ràk i do ich higienicznego suszenia.
14. W przypadku gdy jest to niezb´dne, dla unikni´cia niedopuszczalnego ryzyka zanieczyszczenia ˝ywnoÊci urzàdzenia do mycia ˝ywnoÊci oddziela si´ od urzàdzeƒ do mycia ràk. §
16. W zak∏adzie musi byç odpowiednia iloÊç sanitariatów z bie˝àcà wodà, które sà pod∏àczone do instalacji kanalizacyjnej zapewniajàcej odprowadzanie Êcieków na zewnàtrz.
17. Sanitariaty muszà byç wyposa˝one w naturalnà lub mechanicznà wentylacj´, a ich drzwi nie mogà si´ otwieraç bezpoÊrednio do pomieszczeƒ produkcyjnych. §
19. W pomieszczeniach zapewnia si´, stosownie do potrzeb, naturalnà lub mechanicznà wentylacj´, wy- Poz. 1979 kluczajàcà mo˝liwoÊç przep∏ywu powietrza z obszaru zanieczyszczonego do obszaru czystego.
20. Systemy wentylacyjne muszà byç tak skonstruowane, aby umo˝liwiaç ∏atwy dost´p do filtrów i innych cz´Êci wymagajàcych czyszczenia lub wymiany. §
22. Pomieszczenia w zak∏adzie, w których sà produkowane lub wprowadzane do obrotu artyku∏y, muszà byç wyposa˝one w naturalne lub sztuczne oÊwietlenie dostosowane do wykonywanych w nich czynnoÊci, odpowiadajàce wymaganiom w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy.
23. Punkty Êwietlne w strefie produkcyjnej zabezpiecza si´ przed rozpryskiem szk∏a. §
24. W przypadku gdy wymaga tego zachowanie higieny, w zak∏adzie muszà byç szatnie dla pracowników (lub osób) wykonujàcych prace przy produkcji lub w obrocie ˝ywnoÊcià. §
25. Zaprojektowanie i rozplanowanie pomieszczeƒ, w których jest przygotowywana, obrabiana lub przetwarzana ˝ywnoÊç, musi umo˝liwiaç stosowanie dobrej praktyki higienicznej, w tym ochron´ przed zanieczyszczeniami krzy˝owymi pomi´dzy poszczególnymi, oddzielnymi operacjami i podczas tych operacji. W szczególnoÊci pomieszczenia te muszà odpowiadaç wymaganiom okreÊlonymi w § 12—
26. §
28. Pod∏ogi muszà byç utrzymane w dobrym stanie, ∏atwe do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, do dezynfekcji.
29. Do wykonania pod∏óg u˝ywa si´ materia∏ów nieprzepuszczalnych, nienasiàkliwych, zmywalnych i nietoksycznych.
30. W przypadku gdy jest to konieczne, pod∏ogi muszà byç tak wykonane, aby umo˝liwiaç odpowiedni sp∏yw wody z ich powierzchni. §
32. Powierzchnie Êcian wykonuje si´ z materia∏ów ∏atwych do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, dezynfekcji i utrzymania w dobrym stanie.
33. Âciany wykonuje si´ z materia∏ów, o których mowa w § 12 ust.
35. Je˝eli tego wymagajà czynnoÊci zwiàzane z przygotowaniem, obróbkà lub przetworzeniem artyku∏ów, Êciany pokrywa si´ materia∏em g∏adkim do wysokoÊci odpowiedniej dla okreÊlonej operacji.
36. Po∏àczenia Êcian i pod∏óg muszà byç zaokràglone. §
37. Sufity i zamocowane w górze elementy muszà byç wykonane w taki sposób, aby zapobiegaç gromadzeniu si´ brudu i ograniczaç kondensacj´ pary oraz wzrost niepo˝àdanych pleÊni. §
39. Okna i inne otwory muszà mieç konstrukcj´ zapobiegajàcà gromadzeniu si´ brudu oraz umo˝liwiajàcà sta∏e wietrzenie pomieszczeƒ przez górne skrzyd∏a lub wietrzniki umieszczone w górnych cz´Êciach okien, ∏atwe do otwierania z poziomu pod∏ogi. Dziennik Ustaw Nr 234 — 14946 — Poz. 1979
40. Okna, które mogà byç otwierane na zewnàtrz, muszà byç wyposa˝one w ∏atwo dajàce si´ zdjàç do czyszczenia siatki ochronne przeciw insektom. 3) w∏aÊciwe warunki do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, dezynfekcji sprz´tu roboczego i wyposa˝enia;
41. W przypadku gdy otwarte okna mog∏yby byç przyczynà zanieczyszczenia artyku∏ów, okna w czasie produkcji muszà byç zamkni´te i zabezpieczone przed otwarciem. 4) w∏aÊciwe warunki higieniczne do czyszczenia artyku∏ów, w tym zasilanie w ciep∏à lub zimnà wod´ pitnà — w przypadku gdy czyszczenie stanowi cz´Êç dzia∏alnoÊci przedsi´biorcy w obiekcie, o którym mowa w ust. 1; §
43. Drzwi muszà byç ∏atwe do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, dezynfekcji. 5) dost´p do przystosowanych pomieszczeƒ lub urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych higieniczne sk∏adowanie i usuwanie niebezpiecznych lub niejadalnych substancji oraz odpadów zarówno ciek∏ych, jak i sta∏ych;
44. W pomieszczeniach produkcyjnych u˝ywa si´ drzwi o g∏adkich i nienasiàkliwych powierzchniach. §
46. Powierzchnie, w tym powierzchnie wyposa˝enia, wykorzystywane w procesie produkcji, w szczególnoÊci powierzchnie b´dàce w kontakcie z ˝ywnoÊcià, muszà byç utrzymane w dobrym stanie i ∏atwe do czyszczenia oraz, je˝eli jest to konieczne, dezynfekcji. 6) dost´p do odpowiednich urzàdzeƒ do utrzymywania i monitorowania w∏aÊciwych warunków temperaturowych artyku∏ów;
47. Do wykonania powierzchni, o których mowa w ust. 1, u˝ywa si´ materia∏ów g∏adkich, zmywalnych i nietoksycznych. §
48. Urzàdzenia, sprz´t i inne sk∏adniki wyposa˝enia, z którymi stykajà si´ artyku∏y, muszà byç: §
50. W zak∏adzie instaluje si´ odpowiednie urzàdzenia do czyszczenia i dezynfekowania sprz´tu roboczego i wyposa˝enia.
51. Urzàdzenia, o których mowa w ust. 1, muszà byç wykonane z materia∏ów odpornych na korozj´, ∏atwe do czyszczenia oraz odpowiednio zasilane w goràcà i zimnà wod´. §
53. Zak∏ad zapewnia odpowiednie warunki do mycia ˝ywnoÊci.
54. Zlewy lub inne urzàdzenia przeznaczone do mycia ˝ywnoÊci muszà byç, zgodnie z potrzebami, odpowiednio zasilane w goràcà lub zimnà wod´ pitnà i utrzymywane w czystoÊci. §
56. Obiekty ruchome i tymczasowe, takie jak: namioty, stoiska handlowe, pojazdy do sprzeda˝y obwoênej, obiekty u˝ywane okazjonalnie w celach kateringowych oraz automaty do sprzeda˝y muszà byç tak usytuowane, zaprojektowane, wykonane i utrzymane w czystoÊci oraz sprawnoÊci, aby uniknàç ryzyka zanieczyszczania artyku∏ów oraz uniemo˝liwiç dost´p szkodnikom.
57. Przedsi´biorcy wykonujàcy dzia∏alnoÊç w obiektach oraz prowadzàcy automaty, o których mowa w ust. 1, zapewniajà w szczególnoÊci: 1) dost´p do urzàdzeƒ majàcych na celu utrzymanie w∏aÊciwej higieny pracowników (lub osób) wykonujàcych prace przy produkcji lub w obrocie ˝ywnoÊcià, w tym urzàdzeƒ do mycia i suszenia ràk w warunkach higienicznych, higieniczne sanitariaty i szatnie; 2) dobry stan powierzchni b´dàcych w kontakcie z artyku∏ami, wykonanych w sposób gwarantujàcy ∏atwe czyszczenie oraz, je˝eli jest to niezb´dne, dezynfekcj´; do wykonania tych powierzchni u˝ywa si´ materia∏ów g∏adkich, zmywalnych i nietoksycznych; 7) przechowywanie artyku∏ów w sposób pozwalajàcy na unikni´cie ryzyka ich zanieczyszczenia. 1) utrzymywane w dobrym stanie technicznym, aby zminimalizowaç wszelkie ryzyko zanieczyszczenia ˝ywnoÊci; 2) wykonane z takich materia∏ów, które umo˝liwiajà utrzymanie ich w czystoÊci oraz, je˝eli jest to niezb´dne, ich dezynfekcj´; nie dotyczy to pojemników bezzwrotnych oraz opakowaƒ; 3) zainstalowane w taki sposób, aby umo˝liwiç odpowiednie czyszczenie otaczajàcego je obszaru. §
59. Odpady artyku∏ów, niejadalne produkty uboczne oraz inne odpady nie mogà byç gromadzone w pomieszczeniach, w których znajdujà si´ artyku∏y, chyba ˝e jest to nie do unikni´cia przy w∏aÊciwym dzia∏aniu zak∏adu.
60. Odpady artyku∏ów, niejadalne produkty uboczne oraz inne odpady sà przechwywane w zamykanych pojemnikach. Pojemniki te muszà byç w∏aÊciwie wykonane, utrzymywane w dobrym stanie, ∏atwe do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, do dezynfekcji.
61. W zak∏adzie muszà byç zapewnione w∏aÊciwe warunki do usuwania i magazynowania odpadów artyku∏ów, niejadalnych produktów ubocznych oraz innych odpadów. Magazyny odpadów projektuje si´ w taki sposób, aby umo˝liwiç utrzymanie ich w czystoÊci oraz chroniç przed dost´pem szkodników.
62. Âcieki muszà byç odprowadzone w sposób higieniczny i przyjazny dla Êrodowiska; nie mogà stanowiç êród∏a zanieczyszczenia artyku∏ów, zarówno bezpoÊrednio, jak i poÊrednio. §
64. Zak∏ad musi posiadaç odpowiednie zaopatrzenie w wod´ pitnà, przeznaczonà do celów spo˝ywczych, odpowiadajàcà wymaganiom okreÊlonym w odr´bnych przepisach. Wody tej u˝ywa si´ zawsze, je˝eli zachodzi koniecznoÊç zapewnienia, aby nie zosta∏y zanieczyszczone artyku∏y.
65. W zak∏adzie mo˝e byç u˝ywana woda przeznaczona do celów przeciwpo˝arowych, wytwarzania pa- Dziennik Ustaw Nr 234 — 14947 — ry, ch∏odzenia i do innych celów gospodarczych. W takim przypadku woda ta musi mieç swój oddzielny system instalacji, który wymaga oznaczenia odró˝niajàcego jà od instalacji przeznaczonej dla wody pitnej. Woda do celów gospodarczych nie mo˝e ∏àczyç si´ z systemami instalacji wody pitnej.
66. Woda, która jest odzyskiwana do ponownego u˝ycia jako woda technologiczna lub jako sk∏adnik artyku∏u, nie mo˝e stanowiç ryzyka zanieczyszczenia artyku∏ów zanieczyszczeniami mikrobiologicznymi, chemicznymi lub fizycznymi i musi odpowiadaç tym samym wymaganiom, jakie obowiàzujà dla wody pitnej.
67. Lód stykajàcy si´ bezpoÊrednio z artyku∏ami lub którego zastosowanie mo˝e prowadziç do jakiegokolwiek zanieczyszczenia artyku∏ów, wytwarza si´ z wody pitnej, która spe∏nia wymagania, o których mowa w ust.
68. Lód ten jest produkowany i przetrzymywany w warunkach chroniàcych go przed wszelkimi zanieczyszczeniami.
69. Para wodna stykajàca si´ bezpoÊrednio z artyku∏ami nie mo˝e zawieraç jakichkolwiek substancji, które stanowià zagro˝enie dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka lub mogà zanieczyÊciç te artyku∏y. §
71. Osoby wykonujàce prace w procesie produkcji lub w obrocie artyku∏ami muszà przestrzegaç higieny osobistej oraz nosiç w∏aÊciwà, czystà odzie˝ oraz, je˝eli to niezb´dne, obuwie robocze, a tak˝e stosowaç wymagane Êrodki ochrony indywidualnej.
72. Osoby wykonujàce prace w procesie produkcji lub w obrocie ˝ywnoÊcià przy pracach wymagajàcych bezpoÊredniego stykania si´ z artyku∏ami muszà posiadaç odpowiedni stan zdrowia, potwierdzony orzeczeniem lekarskim wydawanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o s∏u˝bie medycyny pracy (Dz. U. Nr 96, poz. 593, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 84, poz. 948, z 2001 r. Nr 63, poz. 634 i Nr 111, poz. 1194 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145).
73. Osoba, która mo˝e spowodowaç zaka˝enie artyku∏ów, zg∏asza niezw∏ocznie chorob´ lub jej objawy kierujàcemu zak∏adem.
74. Wykaz prac, przy wykonywaniu których istnieje mo˝liwoÊç przeniesienia zaka˝enia na inne osoby, oraz wykaz chorób uniemo˝liwiajàcych wykonywanie czynnoÊci z zakresu produkcji i obrotu ˝ywnoÊcià, a tak˝e rodzaje czynnoÊci, których nie wolno wykonywaç osobom dotkni´tym takimi chorobami, okreÊlajà przepisy ustawy z dnia 6 wrzeÊnia 2001 r. o chorobach zakaênych i zaka˝eniach (Dz. U. Nr 126, poz. 1384).
75. Osoba chora lub podejrzana o choroby albo o zaka˝enia uniemo˝liwiajàce wykonywanie prac i czynnoÊci w procesie produkcji i w obrocie ˝ywnoÊcià jest niezw∏ocznie odsuwana od tych prac i czynnoÊci, je˝eli zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieƒstwo bezpoÊredniego lub poÊredniego zanieczyszczenia ˝ywnoÊci mikroorganizmami patogennymi. §
76. Do zak∏adu nie mo˝na przyjmowaç surowców lub sk∏adników zanieczyszczonych paso˝ytami, mikro- Poz. 1979 organizmami patogennymi, toksynami i obcymi substancjami, szkodnikami oraz zanieczyszczeniami niespe∏niajàcymi wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu wydanym na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia, chyba ˝e te surowce lub sk∏adniki po sortowaniu lub procedurach przygotowawczych i obróbce, zastosowanych w sposób higieniczny w zak∏adzie, b´dà mog∏y byç u˝yte do produkcji i spo˝ycia. §
78. Surowce i sk∏adniki magazynowane w zak∏adzie sà przechowywane w warunkach uniemo˝liwiajàcych ich zanieczyszczenie i zepsucie.
79. Artyku∏y, które sà magazynowane, pakowane, wydawane, transportowane lub poddawane innym czynnoÊciom w zak∏adzie, muszà byç chronione przed wszelkimi zanieczyszczeniami, które mogà spowodowaç, ˝e stanà si´ one nieprzydatne do spo˝ycia, szkodliwe dla zdrowia lub zanieczyszczone.
80. Zak∏ad musi posiadaç procedury okreÊlajàce sposoby post´powania w celu zapewnienia skutecznej ochrony przed szkodnikami. §
82. ¸atwo psujàce si´ surowce, sk∏adniki, pó∏produkty oraz produkty gotowe przechowuje si´ we w∏aÊciwej, kontrolowanej na bie˝àco temperaturze, z zachowaniem ciàg∏oÊci ∏aƒcucha ch∏odniczego, w celu unikni´cia ryzyka zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç wykonywania w ograniczonym okresie, poza kontrolà temperatury, stosownych czynnoÊci przy przygotowaniu, transporcie, magazynowaniu, prezentacji i wydawaniu ˝ywnoÊci, pod warunkiem ˝e nie spowoduje to powstania ryzyka zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka.
83. Zak∏ady produkujàce, przetwarzajàce lub pakujàce artyku∏y muszà mieç odpowiednie do potrzeb, wystarczajàco du˝e pomieszczenia magazynowe przeznaczone do oddzielnego magazynowania surowców i przetworzonych produktów, z w∏aÊciwà, wydzielonà ch∏odnià, aby zapobiec zanieczyszczeniu.
84. Zabrania si´ przechowywania razem surowców z przetworzonymi produktami lub towarami nieb´dàcymi ˝ywnoÊcià oraz z takimi artyku∏ami, które mogà na siebie oddzia∏ywaç, powodujàc zmian´ smaku lub zapachu. §
85. W przypadku gdy artyku∏y majà byç przechowywane lub wydawane w obni˝onych temperaturach, po etapie przetwarzania w podwy˝szonej temperaturze lub etapie przygotowania koƒcowego, je˝eli nie jest stosowany proces ogrzewania, muszà one byç sch∏odzone tak szybko, jak to jest mo˝liwe, do temperatury, która wyeliminuje ryzyko zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. §
87. Rozmra˝anie artyku∏ów przeprowadza si´ w taki sposób, aby zminimalizowaç ryzyko namna˝ania si´ mikroorganizmów patogennych lub powstawania toksyn w ˝ywnoÊci. Podczas rozmra˝ania artyku∏y poddaje si´ dzia∏aniom temperatur, które nie powodujà powstawania ryzyka zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. Dziennik Ustaw Nr 234 — 14948 —
88. W przypadku gdy ciecz wydzielajàca si´ podczas procesu rozmra˝ania mo˝e stanowiç zagro˝enie dla zdrowia, ciecz ta musi byç odpowiednio odprowadzona.
89. Po rozmro˝eniu ˝ywnoÊç musi byç traktowana w taki sposób, aby zminimalizowaç ryzyko namna˝ania si´ mikroorganizmów patogennych lub powstawania toksyn. §
90. Substancje niebezpieczne lub niejadalne muszà byç odpowiednio oznakowane i magazynowane w oddzielnych, zamykanych pojemnikach. §
91. Sprz´t i Êrodki u˝ywane do sprzàtania, mycia i dezynfekcji przechowuje si´ w wydzielonych miejscach, przeznaczonych wy∏àcznie do tego celu. §
93. Opakowania przeznaczone do kontaktu z ˝ywnoÊcià muszà odpowiadaç wymaganiom przewidzianym dla materia∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià okreÊlonym w przepisach ustawy z dnia 6 wrzeÊnia 2001 r. o materia∏ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià (Dz. U. Nr 128, poz. 1408).
94. Opakowania, o których mowa w ust. 1, nie mogà stanowiç êród∏a zanieczyszczenia artyku∏ów. Materia∏y te sà wytwarzane, transportowane i dostarczane do zak∏adów w taki sposób, aby by∏y zabezpieczone przed zanieczyszczeniem, które mo˝e stanowiç ryzyko zagro˝enia zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka.
95. Opakowania przeznaczone do kontaktu z ˝ywnoÊcià muszà byç magazynowane w taki sposób, aby nie by∏y nara˝one na ryzyko zanieczyszczenia, w szczególnoÊci zanieczyszczenia pochodzàcego z ˝ywnoÊci, Êrodowiska magazynu, Êrodków czyszczàcych i szkodników.
96. W zak∏adach, w których operacje pakowania sà przeprowadzane przy odkrytych artyku∏ach, muszà byç podj´te Êrodki zmierzajàce do unikni´cia zanieczyszczenia tych artyku∏ów. Pomieszczenie, w którym dokonuje si´ pakowania, musi byç odpowiedniej wielkoÊci, a jego zaprojektowanie i wykonanie musi pozwalaç na prac´ w warunkach higienicznych.
97. Opakowania muszà byç zestawione przed ich umieszczeniem w obszarze pakowania i niezw∏ocznie u˝yte. W przypadku gdy materia∏y opakowaniowe majà byç wy∏o˝one materia∏em bezpoÊrednio stykajàcym si´ z ˝ywnoÊcià, operacja ta musi byç przeprowadzana w sposób higieniczny.
98. Opakowania mogà byç powtórnie u˝yte do artyku∏ów jedynie w tych przypadkach, gdy sà wykonane z materia∏ów, które sà ∏atwe do czyszczenia oraz, je˝eli jest to niezb´dne, w celach utrzymania higieny ˝ywnoÊci lub dezynfekcji. §
100. Urzàdzenia do obróbki cieplnej muszà byç wyposa˝one we wszystkie elementy kontrolno-sterujàce niezb´dne do zapewnienia w∏aÊciwego przebiegu procesu obróbki cieplnej; ˝ywnoÊç jest przetwarzana zgodnie z ustalonym procesem obróbki cieplnej w powiàzaniu z innymi metodami kontrolowania zagro˝eƒ mikrobiologicznych. Poz. 1979
101. W przypadku gdy obróbka cieplna, o której mowa w ust. 1, nie jest wystarczajàca do zapewnienia stabilnoÊci artyku∏ów, po ogrzewaniu nale˝y zastosowaç szybkie ch∏odzenie do okreÊlonej temperatury magazynowania, tak aby strefa temperatury krytycznej dla wzrostu przetrwalników, a nast´pnie namna˝ania si´ mikroorganizmów patogennych zosta∏a przekroczona tak szybko, jak to mo˝liwe.
102. W przypadku gdy obróbka cieplna jest stosowana przed pakowaniem w os∏on´ bezpoÊrednio stykajàcà si´ z artyku∏em, muszà byç podj´te Êrodki majàce na celu zapobie˝enie powtórnemu zanieczyszczeniu ˝ywnoÊci po ogrzewaniu, a przed pakowaniem.
103. Pojemniki na artyku∏y nie mogà byç u˝ywane do innych celów, a bezpoÊrednio przed u˝yciem wymagajà sprawdzenia, czy sà czyste i nieuszkodzone.
104. W przypadku gdy obróbka cieplna jest zastosowana do artyku∏ów w hermetycznie zamkni´tych pojemnikach, konieczne jest zapewnienie, aby woda zastosowana do ch∏odzenia pojemników po obróbce cieplnej nie by∏a êród∏em zanieczyszczenia artyku∏ów. Dodatki chemiczne dla ochrony przed korozjà wyposa˝enia i pojemników muszà byç stosowane zgodnie z dobrà praktykà higienicznà.
105. W przypadku ciàg∏ego procesu obróbki cieplnej ˝ywnoÊci w postaci p∏ynnej, stosuje si´ zabezpieczenie przed mieszaniem si´ ˝ywnoÊci poddanej obróbce cieplnej z ˝ywnoÊcià nieca∏kowicie ogrzanà. §
107. Materia∏y u˝yte do produkcji dymu muszà byç magazynowane i stosowane w taki sposób, aby uniknàç zanieczyszczenia artyku∏ów; dym i ciep∏o nie mogà szkodziç innym operacjom.
108. Do wytwarzania dymu jest niedopuszczalne spalanie drewna malowanego, pokostowanego, klejonego lub poddanego jakiejkolwiek konserwacji chemicznej. §
110. Sól stosowana do obróbki artyku∏ów musi byç czysta i magazynowana w taki sposób, aby zapobiec zanieczyszczeniu tych artyku∏ów.
111. Sól mo˝e byç ponownie u˝yta po oczyszczeniu, w przypadku gdy procedury systemu HACCP wykaza∏y, ˝e nie istnieje ryzyko zanieczyszczenia artyku∏ów. §
112. Kierujàcy zak∏adem, majàc na wzgl´dzie bezpieczeƒstwo ˝ywnoÊci, podejmuje dzia∏ania majàce na celu realizacj´ wymagaƒ higieniczno-sanitarnych dotyczàcych zak∏adu i jego wyposa˝enia, warunków sanitarnych oraz wymagaƒ w zakresie przestrzegania zasad higieny na wszystkich etapach produkcji artyku∏ów i obrotu tymi artyku∏ami, w szczególnoÊci zapewnia: 1) opracowanie, wdro˝enie i przestrzeganie instrukcji dobrej praktyki higienicznej dotyczàcej: a) higieny osobistej i stanu zdrowia osób wykonujàcych prace w procesie produkcji i w obrocie artyku∏ami, b) procesów mycia i dezynfekcji, c) zaopatrzenia w wod´, d) usuwania odpadów i Êcieków, Dziennik Ustaw Nr 234 — 14949 — Poz. 1979 i 1980 nieczne, pochodzenia zwierzàt u˝ytych do produkcji tych artyku∏ów. e) kontroli zabezpieczenia przed szkodnikami, f) kwalifikacji i szkoleƒ pracowników, g) konserwacji maszyn i urzàdzeƒ; 2) nadzór nad osobami majàcymi kontakt z artyku∏ami w zakresie przestrzegania przez te osoby warunków utrzymania higieny osobistej i przestrzegania higieny w produkcji lub w obrocie tymi artyku∏ami; 3) szkolenia osób bioràcych udzia∏ w produkcji lub obrocie artyku∏ami w celu uzyskania przez te osoby kwalifikacji w zakresie podstawowych zagadnieƒ higieny okreÊlonych w odr´bnych przepisach; 4) szkolenia w zakresie zasad systemu HACCP osób odpowiedzialnych w zak∏adzie za opracowanie, wdro˝enie i utrzymywanie systemu HACCP; 5) przestrzeganie wymagaƒ dotyczàcych stanu zdrowia i organizowanie badaƒ lekarskich; 6) prowadzenie systematycznych wpisów do dokumentacji dotyczàcej stosowania dobrej praktyki higienicznej; 7) opracowanie, wdra˝anie i stosowanie procedur zabezpieczania i wycofywania z obrotu partii ˝ywnoÊci nieodpowiadajàcych wymaganiom jakoÊci zdrowotnej; 8) prowadzenie rejestrów umo˝liwiajàcych zidentyfikowanie dostawcy sk∏adników i artyku∏ów wykorzystanych w ich dzia∏alnoÊci oraz, je˝eli jest to ko- §
114. Przebieg procesów produkcyjnych jest rejestrowany w odniesieniu do ka˝dej partii artyku∏ów.
115. Okres przechowywania dokumentów dotyczàcych przebiegu procesów, o których mowa w ust. 1, przekracza czas trwa∏oÊci artyku∏u, nie d∏u˝ej jednak ni˝ o 2 lata, chyba ˝e szczególne wskazania przemawiajà za ustaleniem d∏u˝szego okresu przechowywania.
116. Przechowuje si´ równie˝ dokument zawierajàcy dat´ pierwszego wprowadzenia do obrotu partii artyku∏u. §
117. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 stycznia 2003 r.2) Minister Zdrowia: M. ¸apiƒski ——————— 2) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdze- niem Ministra Zdrowia z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny przy produkcji i obrocie Êrodkami spo˝ywczymi, u˝ywkami i substancjami dodatkowymi dozwolonymi (Dz. U. Nr 30, poz. 377 i Nr 108, poz. 1155), które traci moc z dniem 31 grudnia 2002 r. na podstawie art. 59 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 63, poz. 634 i Nr 128, poz. 1408 oraz z 2002 r. Nr 135, poz. 1145 i Nr 166, poz. 1362). 1980 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu ustalania wysokoÊci zaliczek tytu∏em sk∏adek na ubezpieczenie zdrowotne przekazywanych kasom chorych w 2003 r. przez Zak∏ad Ubezpieczeƒ Spo∏ecznych oraz trybu i terminów ich rozliczania. Na podstawie art. 169c ust. 6 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje: §
119. WysokoÊç zaliczek przekazywanych kasom chorych ustala si´ w zale˝noÊci od wp∏ywów z nale˝nych sk∏adek z tytu∏u ubezpieczenia zdrowotnego wraz z pobranymi odsetkami za zw∏ok´. ———————
120. Zaliczki dla poszczególnych kas chorych oblicza si´ proporcjonalnie do procentowego udzia∏u przewidywanych przychodów z nale˝nych sk∏adek ka˝dej z kas chorych w przewidywanych przychodach z nale˝nych sk∏adek, obliczonych jako suma dla wszystkich kas chorych, w cz´Êci przychodów pobieranych przez Zak∏ad Ubezpieczeƒ Spo∏ecznych. 1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 93, poz. 833). 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 75, poz. 468, z 1998 r. Nr 117, poz. 756, Nr 137, poz. 887, Nr 144, poz. 929 i Nr 162, poz. 1116, z 1999 r. Nr 45, poz. 439, Nr 49, poz. 483, Nr 63, poz. 700, Nr 70, poz. 777, Nr 72, poz. 802, Nr 109, poz. 1236 i Nr 110, poz. 1255 i 1256, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 18, poz. 230, Nr 95, poz. 1041 i Nr 122, poz. 1311 i 1324, z 2001 r. Nr 8, poz. 64, Nr 52, poz. 539, Nr 88, poz. 961, Nr 97, poz. 1050, Nr 126, poz. 1382 i 1384 i Nr 154, poz. 1796 i 1801 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 83, poz. 749, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1689 i Nr 230, poz.
122. Procentowy udzia∏ przewidywanych przychodów kas chorych z nale˝nych sk∏adek w 2003 r. w cz´Êci pobieranej przez Zak∏ad Ubezpieczeƒ Spo∏ecznych okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.
123. Zak∏ad Ubezpieczeƒ Spo∏ecznych przekazuje poszczególnym kasom chorych zaliczki, obliczone zgodnie z rozporzàdzeniem, pomniejszone o kwot´ nie