Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie środków przymusu bezpośredniego stosowanych przez inspektorów i pracowników kontroli

Dziennik Ustaw Nr 96 — 6304 — Poz. 845 845 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie Êrodków przymusu bezpoÊredniego stosowanych przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej. Na podstawie art. 11e ust. 2 ustawy z dnia 28 wrzeÊnia 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 70, poz. 816, Nr 104, poz. 1103 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 14, poz. 143, Nr 81, poz. 877 i Nr 110, poz. 1189 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 74, poz. 676 i Nr 89, poz. 804) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne §

1. Rozporzàdzenie okreÊla rodzaje Êrodków przymusu bezpoÊredniego, do stosowania których sà uprawnieni inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej, szczegó∏owe warunki i sposoby ich u˝ycia, a tak˝e tryb wyposa˝ania inspektorów i pracowników kontroli skarbowej w te Êrodki. §
3. Ârodki przymusu bezpoÊredniego, zwane dalej „Êrodkami przymusu”, powinny byç stosowane przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej, zwanych dalej „inspektorami i pracownikami”, w taki sposób, aby osiàgni´cie podporzàdkowania si´ poleceniom wydanym na podstawie prawa albo skuteczne odparcie bezpoÊredniego i bezprawnego zamachu na inspektora lub pracownika powodowa∏o mo˝liwie najmniejszà dolegliwoÊç.
4. Mo˝na stosowaç jednoczeÊnie wi´cej ni˝ jeden Êrodek przymusu, o których mowa w § 5 ust. 1, je˝eli jest to konieczne do osiàgni´cia podporzàdkowania si´ wydanym poleceniom albo do skutecznego odparcia bezpoÊredniego i bezprawnego zamachu na inspektora lub pracownika.
5. Odst´puje si´ od stosowania Êrodków przymusu, gdy osoba, wobec której u˝yto tych Êrodków, podporzàdkowa∏a si´ wydanym poleceniom. §
7. Je˝eli nast´pstwem zastosowania Êrodka przymusu jest zranienie lub innego rodzaju zagro˝enie dla ˝ycia lub zdrowia cz∏owieka, inspektorzy i pracownicy sà obowiàzani udzieliç poszkodowanemu pierwszej pomocy, a nast´pnie, w razie potrzeby, zapewniç pomoc lekarskà.
8. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz gdy w wyniku zastosowania Êrodka przymusu nastàpi∏a Êmierç cz∏owieka lub szkoda w mieniu, inspektorzy i pracownicy sà obowiàzani: 1) zabezpieczyç Êlady na miejscu zdarzenia i nie dopuÊciç osób postronnych na to miejsce, 2) ustaliç Êwiadków zdarzenia, je˝eli jest to mo˝liwe w zaistnia∏ych okolicznoÊciach, 3) niezw∏ocznie powiadomiç dy˝urnego najbli˝szej jednostki Policji oraz Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej.
9. Pomoc lekarskà zapewnia si´ zawsze kobiecie ci´˝arnej, wobec której u˝yto Êrodka przymusu. §
11. O ka˝dym przypadku u˝ycia Êrodka przymusu inspektor lub pracownik jest obowiàzany niezw∏ocznie powiadomiç w∏aÊciwy organ kontroli skarbowej, w formie pisemnej notatki s∏u˝bowej, za poÊrednictwem bezpoÊredniego prze∏o˝onego.
12. Notatka, o której mowa w ust. 1, powinna zawieraç w szczególnoÊci: 1) wskazanie stanowiska s∏u˝bowego oraz imienia i nazwiska inspektora lub pracownika, 2) okreÊlenie czasu i miejsca u˝ycia Êrodka przymusu, 3) opis sytuacji poprzedzajàcej u˝ycie Êrodka przymusu i sposobu post´powania przy u˝yciu Êrodka przymusu, 4) dane identyfikacyjne osoby, wobec której u˝yto Êrodka przymusu, oraz okreÊlenie skutków u˝ycia Êrodka przymusu i sposobu udzielenia pomocy, w wypadku zranienia cz∏owieka lub powstania innego rodzaju zagro˝enia dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego, 5) dane identyfikacyjne ustalonych Êwiadków zdarzenia.
13. Do obowiàzków organu kontroli skarbowej, o którym mowa w ust. 1, nale˝y: 1) zbadanie, czy u˝ycie Êrodka przymusu nastàpi∏o zgodnie z obowiàzujàcymi przepisami, 2) niezw∏oczne powiadomienie prokuratora oraz podj´cie dzia∏aƒ majàcych na celu wdro˝enie post´powania dyscyplinarnego, w wypadku stwierdzenia, ˝e u˝ycie Êrodka przymusu by∏o niezgodne z obowiàzujàcymi przepisami, 3) niezw∏oczne powiadomienie prokuratora, je˝eli nast´pstwem u˝ycia Êrodka przymusu jest Êmierç cz∏owieka. Rozdzia∏ 2 Rodzaje oraz szczegó∏owe warunki i sposoby u˝ycia Êrodków przymusu §
15. Inspektorzy i pracownicy sà uprawnieni do stosowania nast´pujàcych rodzajów Êrodków przymusu: Dziennik Ustaw Nr 96 — 6305 — 1) si∏y fizycznej stosowanej w formie chwytów obezw∏adniajàcych oraz podobnych technik obrony lub ataku, 2) indywidualnych technicznych Êrodków i urzàdzeƒ, przeznaczonych do obezw∏adniania i konwojowania osób, w postaci kajdanek, prowadnic i siatek obezw∏adniajàcych, Poz. 845
16. Nie stosuje si´ kajdanek wobec osób w wieku poni˝ej 17 lat, z wyjàtkiem nieletnich w wieku powy˝ej 16 lat podejrzanych o pope∏nienie przest´pstwa przeciwko ˝yciu lub zdrowiu.
17. Kajdanki zak∏ada si´ na r´ce trzymane z przodu, a osobie zachowujàcej si´ agresywnie — z ty∏u. 3) indywidualnych chemicznych Êrodków, przeznaczonych do obezw∏adniania osób, w postaci miotaczy gazu obezw∏adniajàcego,
18. Prowadnic´ mo˝na stosowaç wobec osób, które nie ukoƒczy∏y 17 lat, w przypadkach, o których mowa w ust.
19. 4) technicznych Êrodków i urzàdzeƒ, przeznaczonych do zatrzymywania oraz unieruchamiania pojazdów mechanicznych, w postaci kolczatek drogowych, pojazdów s∏u˝bowych lub przedmiotów ustawianych jako odpowiednio oznakowane przeszkody oraz urzàdzeƒ s∏u˝àcych do unieruchamiania kó∏ pojazdów.
20. Jeden z uchwytów prowadnicy jest zak∏adany na r´k´ osoby prowadzonej, a drugi uchwyt trzyma si´ w r´ku lub zak∏ada si´ na swojà r´k´.
21. Wobec kobiet o widocznej cià˝y, starców, osób o widocznym kalectwie oraz osób, których wyglàd wskazuje na wiek do 13 lat, mo˝na stosowaç wy∏àcznie si∏´ fizycznà w postaci chwytów obezw∏adniajàcych. §
23. Je˝eli okolicznoÊci faktyczne to umo˝liwiajà, inspektor lub pracownik jest obowiàzany, przed u˝yciem Êrodka przymusu, podjàç prób´ osiàgni´cia podporzàdkowania si´ wydanym poleceniom przez stanowczà perswazj´ s∏ownà lub demonstracj´ mo˝liwoÊci u˝ycia Êrodka przymusu.
24. BezpoÊrednio przed u˝yciem Êrodka przymusu nale˝y wezwaç osob´ niepodporzàdkowujàcà si´ wydanym poleceniom do zachowania zgodnego z prawem oraz uprzedziç o zamiarze u˝ycia Êrodka przymusu.
25. Je˝eli w ocenie inspektora lub pracownika zw∏oka w u˝yciu Êrodka przymusu grozi∏aby niebezpieczeƒstwem dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego albo szkodà w mieniu, nale˝y odstàpiç od podejmowania próby, o której mowa w ust. 1, oraz od czynnoÊci okreÊlonych w ust.
27. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, inspektorzy lub pracownicy wzywajà do zachowania zgodnego z prawem w trakcie stosowania odpowiedniego do sytuacji Êrodka przymusu. §
29. Si∏´ fizycznà stosuje si´ w celu obezw∏adnienia osoby, odparcia czynnej napaÊci albo doprowadzenia do wykonania polecenia wydanego przez inspektora lub pracownika.
30. U˝ywajàc si∏y fizycznej, nie wolno zadawaç uderzeƒ, chyba ˝e inspektor lub pracownik dzia∏a w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na ˝ycie lub zdrowie cz∏owieka albo na mienie. §
32. Kajdanki mo˝na stosowaç wobec osób tymczasowo aresztowanych lub zatrzymanych, w celu udaremnienia ucieczki albo zapobie˝enia czynnej napaÊci lub czynnemu oporowi. Kajdanki stosuje si´ tak˝e na polecenie sàdu lub prokuratora. §
33. Kajdanki oraz prowadnic´ zdejmuje si´ niezw∏ocznie po wprowadzeniu osoby, wobec której je zastosowano, do uniemo˝liwiajàcych ucieczk´ pomieszczeƒ s∏u˝bowych jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej lub Policji, do aresztu albo na przes∏uchanie przez sàd lub prokuratora, chyba ˝e sàd lub prokurator zarzàdzi inaczej. §
35. Siatk´ obezw∏adniajàcà stosuje si´ wobec osoby, która swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeƒstwo dla ˝ycia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, je˝eli zastosowanie innych Êrodków przymusu jest niemo˝liwe albo okaza∏o si´ nieskuteczne.
36. Siatk´ obezw∏adniajàcà mo˝na stosowaç tak˝e w poÊcigu za osobà podejrzanà o pope∏nienie przest´pstwa oraz w celu udaremnienia ucieczki osoby tymczasowo aresztowanej bàdê zatrzymanej. §
38. R´czne miotacze gazu obezw∏adniajàcego mo˝na stosowaç w przypadkach: 1) odpierania czynnej napaÊci i pokonywania czynnego oporu, 2) w celu udaremnienia ucieczki osoby tymczasowo aresztowanej lub zatrzymanej, 3) w poÊcigu za osobà podejrzanà o pope∏nienie przest´pstwa.
39. Przy stosowaniu r´cznych miotaczy gazu obezw∏adniajàcego nale˝y uwzgl´dniç w∏aÊciwoÊci tych Êrodków, mogàce stanowiç zagro˝enie dla zdrowia ludzkiego. §
41. Kolczatka drogowa i inne przeszkody umo˝liwiajàce zatrzymanie pojazdu mechanicznego mogà byç stosowane, je˝eli osoba prowadzàca pojazd nie zatrzyma∏a si´ pomimo odpowiedniego sygna∏u umundurowanego inspektora, znajdujàcego si´ w pobli˝u oznakowanego pojazdu kontroli skarbowej.
42. Kolczatki drogowej nie stosuje si´ do zatrzymywania pojazdów jednoÊladowych.
43. Zastosowanie kolczatki drogowej albo innej przeszkody umo˝liwiajàcej zatrzymanie pojazdu mechanicznego powinno nastàpiç po uprzednim zawiadomieniu dy˝urnego najbli˝szej jednostki Policji. Dziennik Ustaw Nr 96 — 6306 —
44. Je˝eli ze wzgl´du na okolicznoÊci faktyczne zachodzi potrzeba natychmiastowego zatrzymania pojazdu mechanicznego, a uprzednie porozumienie si´ z Policjà nie jest mo˝liwe, przy stosowaniu Êrodka przymusu okreÊlonego w ust. 1 nale˝y: 1) wstrzymaç ruch drogowy w obu kierunkach, na odleg∏oÊç nie mniejszà ni˝ sto metrów od kolczatki lub innej przeszkody, przez umieszczenie na drodze w tej odleg∏oÊci odpowiednich znaków ostrzegawczych oraz podawanie przez umundurowanego inspektora, znajdujàcego si´ w pobli˝u oznakowanego pojazdu s∏u˝bowego kontroli skarbowej, sygna∏u zatrzymania w sposób zrozumia∏y i widoczny dla osoby kierujàcej zatrzymywanym pojazdem, 2) jak najszybciej powiadomiç dy˝urnego jednostki Policji w∏aÊciwej dla miejsca u˝ycia kolczatki albo innej przeszkody.
45. W przypadku blokowania przejazdu oznakowanym pojazdem s∏u˝bowym kontroli skarbowej mo˝na odstàpiç od wstrzymania ruchu drogowego. §
47. Urzàdzenia s∏u˝àce do unieruchamiania kó∏ pojazdów mechanicznych, zwane dalej „blokadami”, mogà byç stosowane, w przypadkach gdy: 1) istnieje uzasadnione podejrzenie, ˝e w pojeêdzie pozostawionym mogà znajdowaç si´ towary lub inne przedmioty wprowadzone na polski obszar celny, przewo˝one przez ten obszar lub przeznaczone do wywozu za granic´ w sposób niezgodny z prawem, 2) wobec osób lub towarów albo innych przedmiotów znajdujàcych si´ w pojeêdzie podj´to czynnoÊci kontrolne, a ze wzgl´du na okolicznoÊci faktyczne zachodzi obawa ucieczki kontrolowanym pojazdem przed zakoƒczeniem tych czynnoÊci.
48. Blokada powinna byç za∏o˝ona na przednim kole pojazdu mechanicznego po stronie kierujàcego oraz trwale oznakowana przez umieszczenie na niej w widocznym miejscu: Poz. 845 §
49. W zakresie wydawania technicznych Êrodków przymusu wymienionych w § 5 ust. 1 pkt 2 i 4 stosuje si´ nast´pujàcy tryb post´powania: 1) o wydaniu Êrodka przymusu decyduje w∏aÊciwy organ kontroli skarbowej, pod warunkiem uprzedniego przeszkolenia inspektora lub pracownika i przeprowadzenia z wynikiem pozytywnym sprawdzenia znajomoÊci przepisów dotyczàcych u˝ycia Êrodków przymusu oraz zasad bezpiecznego obchodzenia si´ z tymi Êrodkami, 2) przeszkolenie oraz sprawdzenie znajomoÊci przepisów i zasad, o których mowa w pkt 1, przeprowadza organ kontroli skarbowej, zgodnie z programem zatwierdzonym przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, 3) Êrodki przymusu sà wydawane inspektorom na czas okreÊlony przez organ kontroli skarbowej, a po up∏ywie tego czasu powinny byç niezw∏ocznie zwrócone do miejsca przechowywania w obiektach jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej, okreÊlonego w odr´bnych przepisach. §
51. W∏aÊciwy organ kontroli skarbowej jest obowiàzany niezw∏ocznie spowodowaç zwrócenie przez inspektora lub pracownika Êrodków przymusu w nast´pujàcych przypadkach: 1) rozwiàzania stosunku pracy, 2) stwierdzenia nieprzestrzegania obowiàzujàcych zasad przechowywania Êrodków przymusu, 3) podejrzenia u˝ycia Êrodka przymusu w sposób niezgodny z obowiàzujàcymi przepisami.
52. Zwrot Êrodków przymusu, o którym mowa w § 15 pkt 3, nie jest wymagany w przypadkach: 1) wykonywania zadaƒ s∏u˝bowych wymagajàcych przebywania, po up∏ywie urz´dowego czasu pracy, poza obiektami jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej, 2) wydania przez organ kontroli skarbowej stosownego zezwolenia. 1) nazwy organu zak∏adajàcego blokad´, 2) numeru ewidencyjnego blokady, 3) adresu, gdzie nale˝y zg∏osiç si´ w celu jej zdj´cia.
53. Na pojeêdzie w widocznym miejscu umieszcza si´ zawiadomienie o za∏o˝eniu blokady w formie informacji, której wzór stanowi za∏àcznik do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 3 §
54. W zakresie wydawania i u˝ytkowania Êrodków przymusu organy kontroli skarbowej sà obowiàzane prowadziç ewidencj´ w sposób okreÊlony przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej. Rozdzia∏ 4 Przepis koƒcowy §
55. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 lipca 2002 r. Tryb wyposa˝ania inspektorów i pracowników w Êrodki przymusu §
56. Pozwolenie na okaziciela na posiadanie r´cznego miotacza gazu obezw∏adniajàcego wydaje, na wniosek organów kontroli skarbowej, w trybie okreÊlonym odr´bnymi przepisami, w∏aÊciwy miejscowo komendant wojewódzki Policji. Prezes Rady Ministrów: L. Miller Dziennik Ustaw Nr 96 — 6307 — Poz. 845 Za∏àcznik do rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. (poz. 845)