Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 paździer

Dziennik Ustaw Nr 191 — 12907 — 2. Osobom przygotowujàcym analizy i opracowania na potrzeby egzaminów przys∏uguje wynagrodzenie w wysokoÊci do 250 % stawki. 3. WysokoÊç wynagrodzenia osób wykonujàcych zadania na zlecenie Komisji, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala przewodniczàcy Komisji w oparciu o kryteria ustalone przez Komisj´. § 11. Cz∏onkowie Komisji i paƒstwowych komisji egzaminacyjnych w zwiàzku z wykonywaniem powierzonych im obowiàzków otrzymujà diety, zwrot kosztów podró˝y i noclegów, a tak˝e innych wydatków Poz. 1870 i 1871 okreÊlonych przez Komisj´ odpowiednio do uzasadnionych potrzeb, na zasadach okreÊlonych w przepisach regulujàcych nale˝noÊci przys∏ugujàce pracownikom z tytu∏u podró˝y s∏u˝bowych na obszarze kraju oraz poza jego granicami, wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy. § 12. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 paêdziernika 2003 r. (poz. 1870) REGULAMIN DZIA¸ANIA PA¡STWOWEJ KOMISJI POÂWIADCZANIA ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO § 1.1. W sk∏ad Komisji wchodzà przewodniczàcy i 9 cz∏onków. 2. Komisja spoÊród swoich cz∏onków wyznacza zast´pc´ przewodniczàcego i sekretarza. 3. Zakres zadaƒ wiceprzewodniczàcego okreÊla przewodniczàcy Komisji. 4. Sekretarz Komisji zapewnia sprawne funkcjonowanie Komisji i wykonywanie przez nià zadaƒ. Szczegó∏owy zakres zadaƒ sekretarza okreÊla przewodniczàcy Komisji. § 2. Przewodniczàcy Komisji zwo∏uje posiedzenia Komisji, przewodniczy jej obradom, reprezentuje jà na zewnàtrz oraz podpisuje uchwa∏y Komisji. § 3. Komisja dzia∏a na posiedzeniach zwo∏ywanych w razie potrzeby, ale nie rzadziej ni˝ dwa razy w roku. Terminy posiedzeƒ sà ustalane w uzgodnieniu z dyrektorem Biura UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej. § 4. Komisja podejmuje decyzje w formie uchwa∏, które zapadajà zwyk∏à wi´kszoÊcià g∏osów w obecnoÊci co najmniej 2/3 swojego sk∏adu. W przypadku równej liczby g∏osów decyduje g∏os przewodniczàcego. 1871 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU1) z dnia 15 paêdziernika 2003 r. w sprawie egzaminów z j´zyka polskiego jako obcego Na podstawie art. 11d ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 paêdziernika 1999 r. o j´zyku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999, z 2000 r. Nr 29, poz. 358, z 2002 r. Nr 144, poz. 1204 oraz z 2003 r. Nr 73, poz. 661) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe warunki i tryb przeprowadzania egzaminów z j´zyka polskiego ——————— 1) Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje dzia∏ami ad- ministracji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie oraz szkolnictwo wy˝sze, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 97, poz. 866). jako obcego oraz wydawania poÊwiadczeƒ znajomoÊci j´zyka polskiego, wzór poÊwiadczenia, warunki odp∏atnoÊci za przeprowadzanie egzaminów i wydawanie poÊwiadczeƒ, wymagania, jakim powinni odpowiadaç egzaminatorzy paƒstwowych komisji egzaminacyjnych, a tak˝e standardy wymagaƒ dla poszczególnych poziomów zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego. § 2. 1. Cudzoziemiec lub obywatel polski na sta∏e zamieszka∏y za granicà ubiegajàcy si´ o przystàpienie do egzaminu z j´zyka polskiego jako obcego, zwanego dalej „egzaminem”, sk∏ada wniosek do Paƒstwowej Komisji PoÊwiadczania ZnajomoÊci J´zyka Polskiego jako Obcego, zwanej dalej „Komisjà”. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12908 — Poz. 1871 2. O dopuszczeniu do egzaminu rozstrzyga Komisja, a jej przewodniczàcy powiadamia pisemnie osob´, która z∏o˝y∏a wniosek, o rozstrzygni´ciu Komisji. § 12. 1. Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie pozytywnego wyniku z ka˝dej z czterech cz´Êci pisemnej cz´Êci egzaminu oraz z ustnej cz´Êci egzaminu. 3. Osob´ dopuszczonà do egzaminu przewodniczàcy Komisji powiadamia jednoczeÊnie o terminie i miejscu egzaminu. 2. Ocena z egzaminu jest wystawiana na podstawie sumy punktów uzyskanych z poszczególnych jego cz´Êci. § 3. Egzamin przeprowadza paƒstwowa komisja egzaminacyjna na jednym z nast´pujàcych poziomów zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego: podstawowym, Êrednim ogólnym i zaawansowanym. 3. Ocen´ z egzaminu ustala si´ wed∏ug nast´pujàcej skali: celujàca, bardzo dobra, dobra, dostateczna, niedostateczna. § 4. Standardy wymagaƒ dla poszczególnych poziomów zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia. 4. Kryteria ustalania wyników poszczególnych cz´Êci egzaminu oraz oceny z egzaminu Komisja podaje do publicznej wiadomoÊci, nie póêniej ni˝ na 14 dni przed terminem egzaminu. § 5. 1. Zestawy zadaƒ i testów egzaminacyjnych do przeprowadzenia egzaminu zatwierdza przewodniczàcy Komisji, opatrujàc ka˝dy z nich datà, podpisem i piecz´cià imiennà. 2. Zadania i testy egzaminacyjne oraz ich zestawy sà przygotowywane, przechowywane i przekazywane w warunkach uniemo˝liwiajàcych ich nieuprawnione ujawnienie. 5. Zdajàcy zda∏ egzamin, je˝eli otrzyma∏ z egzaminu ocen´ co najmniej dostatecznà. 6. Wyniki poszczególnych cz´Êci egzaminu oraz ocen´ z egzaminu przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej wpisuje do protoko∏u egzaminu, o którym mowa w § 13 ust. 1. § 13. 1. Z egzaminu sporzàdza si´ protokó∏. § 6. Egzaminatorem paƒstwowej komisji egzaminacyjnej mo˝e byç osoba, która posiada wykszta∏cenie wy˝sze i co najmniej trzyletni sta˝ pracy w zakresie nauczania j´zyka polskiego jako obcego, a tak˝e odby∏a szkolenie dla egzaminatorów, organizowane przez Komisj´. 2. Protokó∏ podpisujà przewodniczàcy i cz∏onkowie paƒstwowej komisji egzaminacyjnej. § 7. Przed rozpocz´ciem egzaminu przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej sprawdza to˝samoÊç osoby zdajàcej. § 14. Osoba, która nie zda∏a egzaminu, której egzamin zosta∏ przerwany, która nie przystàpi∏a do egzaminu we wskazanym terminie lub odstàpi∏a od egzaminu, mo˝e go zdawaç ponownie. § 8. Egzamin sk∏ada si´ z dwóch cz´Êci: pisemnej i ustnej. § 9. Cz´Êç pisemna egzaminu trwa 225 minut i sk∏ada si´ z czterech cz´Êci: 1) cz´Êç pierwsza trwa 30 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci rozumienia ze s∏uchu; 2) cz´Êç druga trwa 60 minut i polega na sprawdzeniu poprawnoÊci gramatycznej w pos∏ugiwaniu si´ j´zykiem polskim; 3) cz´Êç trzecia trwa 45 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci rozumienia tekstów pisanych; 4) cz´Êç czwarta trwa 90 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci formu∏owania wypowiedzi pisemnej. § 10. 1. Cz´Êç ustnà egzaminu przeprowadza si´ w dniu przeprowadzenia cz´Êci pisemnej lub w dniu nast´pnym. Cz´Êç ustna trwa co najmniej 15 minut. 3. Przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej przekazuje protokó∏ wraz z dokumentacjà z przeprowadzonego egzaminu przewodniczàcemu Komisji. § 15. 1. Z obowiàzku zdawania egzaminu jest zwolniona osoba, która ukoƒczy∏a w Polsce studia wy˝sze na kierunku filologia polska. Zwolnienie jest równoznaczne z posiadaniem znajomoÊci j´zyka polskiego na poziomie zaawansowanym. 2. Osoba ubiegajàca si´ o zwolnienie z obowiàzku zdawania egzaminu sk∏ada do Komisji wniosek wraz z dokumentami potwierdzajàcymi spe∏nienie warunku okreÊlonego w ust. 1. 3. O zwolnieniu z obowiàzku zdawania egzaminu rozstrzyga Komisja, w drodze uchwa∏y, a jej przewodniczàcy powiadamia pisemnie osob´ ubiegajàcà si´ o zwolnienie o rozstrzygni´ciu Komisji. § 16. 1. Dokumentacj´ dotyczàcà egzaminów przechowuje Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej. 2. W cz´Êci ustnej egzaminu zdajàcy losuje jeden z przygotowanych zestawów zadaƒ egzaminacyjnych. 2. Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej prowadzi ewidencj´ osób przyst´pujàcych do egzaminu. § 11. W przypadku stwierdzenia korzystania przez osob´ zdajàcà z niedozwolonych pomocy lub udost´pniania ich innym zdajàcym przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej przerywa egzamin tej osobie. 3. Numer, pod którym w ewidencji wpisano osob´ przyst´pujàcà do egzaminu, jest wpisywany w protokole, o którym mowa w § 13 ust. 1, oraz na poÊwiadczeniu znajomoÊci j´zyka polskiego — „Certyfikacie znajomoÊci j´zyka polskiego”, zwanym dalej „certyfikatem”. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12909 — Poz. 1871 § 17. 1. Osoba, która zda∏a egzamin, otrzymuje certyfikat, którego wzór okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. 2. Op∏at´ za egzamin ustala przewodniczàcy Komisji, z uwzgl´dnieniem kosztów przeprowadzenia egzaminu. 2. Osoba, która zosta∏a zwolniona z obowiàzku zdawania egzaminu, otrzymuje certyfikat, którego wzór okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. 3. Op∏at´ za wydanie certyfikatu ustala przewodniczàcy Komisji, z uwzgl´dnieniem kosztów jego wytworzenia oraz kosztów administracyjnych. 3. Certyfikat jest drukowany na papierze o formacie A4 ze znakiem wodnym oraz mikrodrukiem (mikrotekstem). 4. Certyfikat dor´cza osobie, o której mowa w ust. 1 albo 2, Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej. § 18. 1. Egzamin jest odp∏atny. 4. Op∏at´, o której mowa w ust. 2, wnosi si´ przed dniem rozpocz´cia egzaminu, a op∏at´, o której mowa w ust. 3 — przed dniem dor´czenia certyfikatu. § 19. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 paêdziernika 2003 r. (poz. 1871) Za∏àcznik nr 1 STANDARDY WYMAGA¡ DLA POSZCZEGÓLNYCH POZIOMÓW ZAAWANSOWANIA ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO 1. Poziom podstawowy — wymagania ogólne: Zdajàcy powinni: — rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje zawarte w tekstach pisanych i wypowiedziach mówionych, dotyczàce tematów zwiàzanych z ˝yciem codziennym, czasem wolnym, szko∏à oraz typowymi sytuacjami w pracy, wyra˝one w prosty sposób, — umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem w typowych sytuacjach codziennych, w polskich realiach, w tym zwiàzanych z podró˝owaniem po Polsce, — umieç napisaç prosty tekst na ogólny, popularny temat, a tak˝e na temat odnoszàcy si´ do ich w∏asnych zainteresowaƒ, — umieç krótko opowiedzieç o w∏asnych zainteresowaniach, doÊwiadczeniach, marzeniach i planach, wyraziç i krótko uzasadniç w∏asny poglàd oraz opisaç zdarzenie z przesz∏oÊci, — umieç pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji, — znaç najwa˝niejsze konwencje socjokulturowe stosowane w komunikacji w j´zyku polskim. Braki zdajàcych w zakresie p∏ynnoÊci wypowiedzi, wymowy i intonacji, s∏ownictwa, poprawnoÊci gramatycznej, a tak˝e ortografii i podstaw interpunkcji nie mogà w istotny sposób zak∏ócaç skutecznej komunikacji. 2. Poziom podstawowy — wymagania szczegó∏owe: 1) rozumienie ze s∏uchu:

a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni rozumieç pojedyncze wypowiedzi, wypowiedzi w ramach dialogu i rozmowy z udzia∏em kilku osób, d∏u˝sze wypowiedzi monologowe, w tym informacje, prezentacje, og∏oszenia i instrukcje, w zakresie wskazanym w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych oraz w wykazie tematycznym dla poziomu podstawowego. Rozumienie dotyczy w szczególnoÊci intencji, tematu oraz konkretnej informacji zawartej w wypowiedzi o przejrzystej strukturze, mówionej w normalnym tempie, w dobrych warunkach akustycznych, przy u˝yciu standardowej wymowy i intonacji. Zdajàcy powinni móc wykazaç si´ umiej´tnoÊcià kontrolowania w∏asnego rozumienia wypowiedzi w celu uzyskania potwierdzenia, czy w∏aÊciwie zrozumieli treÊç i intencj´ wypowiedzi, oraz umiej´tnoÊcià wyra˝ania proÊby o powtórzenie, wyjaÊnienie fragmentu wypowiedzi lub zapisanie niezrozumia∏ego s∏owa.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów: — pojedyncze wypowiedzi intencjonalne, w tym ˝yczenia, gratulacje, kondolencje, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12910 — komplementowanie, powitanie, po˝egnanie, podzi´kowanie, proÊb´, propozycj´, przepraszanie, obiecywanie, zapewnianie, — pojedyncze wypowiedzi tematyczne, w tym: informacj´, og∏oszenie, pytanie, — fragmenty dialogów intencjonalnych, w tym: zapraszanie, proponowanie, doradzanie, — fragmenty dialogów tematycznych, w tym: zakupy, kupowanie biletów, pytanie o drog´, rezerwacj´ pokoju hotelowego, — krótkie wypowiedzi ciàg∏e intencjonalne, w tym: uzasadnianie w∏asnego zdania, relacjonowanie wypowiedzi, wyra˝anie opinii, porównywanie, — krótkie wypowiedzi ciàg∏e tematyczne, w tym: opowiadanie o sobie, charakteryzowanie osób, przedstawianie atrakcji turystycznych, wra˝enia z podró˝y, — fragmenty programów radiowych i telewizyjnych, — fragmenty filmów, — typowe nagrania na taÊmie magnetofonowej „sekretarki automatycznej”.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — przyjaciel, — znajomy, — cz∏onek rodziny, — turysta, — obcy, — uczeƒ, — nauczyciel, — student, — profesor, — pracownik, — pracodawca. 2) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç rozpoznawania i stosowania poprawnych form j´zykowych:
a)ogólny opis zakresu umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni umieç rozpoznawaç i stosowaç poprawne gramatycznie formy j´zykowe, wyra˝ajàce i pozwalajàce na wyra˝anie intencji mówiàcego w zakresie sprecyzowanym w wykazach: funkcji i poj´ç j´zykowych, zagadnieƒ gramatycznych i tematycznych. B∏´dy gramatyczne pope∏niane przez zdajàcych w wypowiedziach mówionych i tekstach pisanych nie powinny uniemo˝liwiaç zrozumienia treÊci i intencji wypowiedzi. 3) rozumienie tekstów pisanych:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Poz. 1871 Zdajàcy powinni rozumieç pojedyncze napisy i og∏oszenia, fragmenty tekstów d∏ugoÊci jednego akapitu oraz kompletne krótkie teksty (200–300 s∏ów) w zakresie obj´tym wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych oraz wykazem tematów dla poziomu podstawowego. Zdajàcy powinni rozumieç ogólny sens tekstu oraz konkretnych informacji, zawartych w tekstach drukowanych lub pisanych r´cznie w sposób czytelny.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów pisanych: — pojedyncze napisy i og∏oszenia intencjonalne typu: Wst´p wzbroniony!, Nie wychylaç si´!, WejÊcie obok, — pojedyncze napisy i og∏oszenia tematyczne typu: Sklep czynny od 9 do 18, Remont, Muzeum nieczynne, Godziny przyj´ç: 9—14, — fragmenty oryginalnych tekstów prasowych, turystycznych, informacyjnych, w zakresie treÊci okreÊlonych wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych oraz wykazem tematycznym, — krótkie kompletne teksty oryginalne prasowe, turystyczne, informacyjne, w zakresie treÊci obj´tych wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych i wykazem tematycznym, — listy prywatne, kartki pocztowe oraz proste listy oficjalne i urz´dowe, — og∏oszenia, rozk∏ady jazdy, jad∏ospisy, ulotki, broszury i foldery, instrukcje obs∏ugi, reklamy, ostrze˝enia, zakazy i nakazy, nazwy sklepów, instytucji u˝ytecznoÊci publicznej, warsztatów, urz´dów i towarów, wpisy w ksià˝ce telefonicznej, — formularze urz´dowe, — notatki, informacje, zawiadomienia, proÊby, podzi´kowania, pisane r´cznie.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — przyjaciel, — znajomy, — cz∏onek rodziny, — turysta, — obcy, — uczeƒ, — nauczyciel, — student, — profesor, — pracownik, — pracodawca, — klient. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12911 — 4) pisanie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni opanowaç relacje g∏oska — litera, podstawowe zasady ortografii oraz zasady kompozycji tekstów pisanych, ze zwróceniem uwagi na styl oficjalny i nieoficjalny, w zakresie okreÊlonym wykazem poj´ç i ich funkcji i wykazem tematycznym dla poziomu podstawowego. Zdajàcy powinni umieç pos∏ugiwaç si´ zwrotami j´zykowymi charakterystycznymi dla oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji oraz stosowaç zasady ortografii i interpunkcji w sposób niezak∏ócajàcy w∏aÊciwego zrozumienia treÊci i intencji tekstu, z zachowaniem podstawowych wymagaƒ dotyczàcych uk∏adu tekstu.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów: — wypracowanie, tekst argumentacyjny, relacja, opowiadanie (150—200 s∏ów), — streszczenie tekstu êród∏owego z w∏asnym komentarzem (150—200 s∏ów), — krótkie ˝yczenia i pozdrowienia (10—20 s∏ów), — list prywatny (100—150 s∏ów), — podstawowe formy listów oficjalnych, — podstawowa forma ˝yciorysu, — podstawowa forma podania, — krótka notatka lub pisemna wiadomoÊç zawierajàce informacj´, podzi´kowanie lub proÊb´, — formularze urz´dowe.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — przyjaciel, — znajomy, — cz∏onek rodziny, — turysta, — obcy, — uczeƒ, — nauczyciel, Poz. 1871 5) mówienie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w typowych sytuacjach ˝ycia codziennego oraz zwiàzanych z podró˝owaniem po Polsce. Powinni umieç wyra˝aç funkcje i poj´cia w zakresie przewidzianym w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych w odniesieniu do tematów wymienionych w wykazie tematycznym dla poziomu podstawowego. Zdajàcy powinni umieç rozpoczynaç i koƒczyç rozmow´, w∏àczaç si´ do rozmowy innych osób i braç w niej aktywny udzia∏, gdy rozmowa dotyczy tematów ogólnych lub zwiàzanych ze specjalnymi zainteresowaniami zdajàcych. Powinni umieç kontrolowaç przebieg rozmowy, proszàc, gdy zachodzi potrzeba, o powtórzenie, wyjaÊnienie, przeliterowanie, oraz upewniajàc si´, czy sà w∏aÊciwie rozumiani i czy u˝ywajà odpowiednich s∏ów i form. Powinni umieç stosowaç podstawowe zasady prowadzenia rozmów telefonicznych po polsku. Powinni umieç krótko opowiedzieç o w∏asnych zainteresowaniach, doÊwiadczeniach, marzeniach i planach, wyraziç i krótko uzasadniç w∏asny poglàd, a tak˝e opisaç zdarzenie z przesz∏oÊci. Zdajàcy powinni umieç streÊciç film lub ksià˝k´, wyraziç o nich swojà opini´ i krótko uzasadniç jà. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç przeczytany artyku∏ prasowy. Powinni umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà intonacjà, po przygotowaniu, krótkà informacj´, podzi´kowanie lub przemówienie skierowane do grupy s∏uchajàcych. Wypowiedzi zdajàcych powinny byç na tyle p∏ynne, aby nie utrudnia∏y komunikacji. Zdajàcy powinni stosowaç zasady wymowy i intonacji pozwalajàce na w∏aÊciwe zrozumienie wyra˝anych intencji oraz treÊci wypowiedzi. Powinni tak˝e umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà lub nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego, odpowiednio do sytuacji. Wp∏yw zasad wymowy j´zyka rodzimego mo˝e byç odczuwalny, ale nie powinien zak∏ócaç zrozumienia wypowiedzi.
b)rodzaje tekstów (wypowiedzi): Zdajàcy powinni umieç przedstawiç nast´pujàce rodzaje tekstów: — krótkà wypowiedê na temat w∏asnych zainteresowaƒ, doÊwiadczeƒ, planów, marzeƒ, — student, — streszczenie filmu, ksià˝ki, artyku∏u prasowego, z komentarzem, — profesor, — relacj´ z przesz∏oÊci, — pracownik, — opini´ na okreÊlony temat, z krótkim uzasadnieniem, — pracodawca, — pacjent, — klient. — wyg∏oszenie, po przygotowaniu, krótkiego przemówienia skierowanego do grupy s∏uchajàcych, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12912 — — rozmow´ telefonicznà, — krótki dialog intencjonalny, — krótki dialog tematyczny, — minidyskusj´.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — przyjaciel, — znajomy, — cz∏onek rodziny, — turysta, Poz. 1871 — przedstawianie si´ lub przedstawianie kogoÊ, — powitanie, — stereotypowe formu∏y powitalne, — po˝egnanie, — sk∏adanie ˝yczeƒ, — wyra˝anie uznania, komplementowanie, — podzi´kowanie, — przepraszanie, — zapraszanie, — przebieg rozmowy: — obcy, — rozpoczynanie rozmowy, w∏àczanie si´ do rozmowy, — uczeƒ, — podtrzymywanie rozmowy, — nauczyciel, — kontrolowanie przebiegu rozmowy, — student, — koƒczenie wypowiedzi, rozmowy, — profesor, — pracownik, — pracodawca, — pacjent, — klient.
d)wymagania w zakresie wymowy dla poziomu podstawowego: Zdajàcy powinni stosowaç odpowiednie (niezbyt wolne) tempo wypowiedzi i w∏aÊciwà intonacj´ ca∏ych zdaƒ oznajmujàcych, pytajàcych i wykrzyknikowych. Wa˝na jest te˝ odpowiednia wymowa zestrojów akcentowych, tzn. ∏àczenie s∏ów jednosylabowych w grupy (np. nie wiem, nie mam, ze mnà, od nas; jad´ na wieÊ, wychodz´ za mà˝) albo przy∏àczanie s∏ów jednosylabowych do s∏ów akcentowanych (np. kocham jà, widz´ go). Zdajàcy powinni w∏aÊciwie akcentowaç wyrazy obce typu gramatyka oraz formy czasu przesz∏ego i trybu przypuszczajàcego. Powinni w∏aÊciwie wymawiaç g∏osk´ y w opozycji do i oraz e, g∏oski à i ´, g∏oski dziàs∏owe szumiàce, twarde sz, ˝, rz, cz, d˝ w opozycji do ciszàcych, mi´kkich Ê, ê, ç, dê, ƒ, g∏osk´ r w opozycji do l oraz ∏ w opozycji do l, a tak˝e grupy spó∏g∏oskowe. B∏´dy zdajàcych w zakresie wymowy i intonacji nie powinny uniemo˝liwiaç zrozumienia sensu i intencji wypowiedzi. 6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu podstawowego: Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç nast´pujàce funkcje i poj´cia j´zykowe:
a)funkcje: — kontakty spo∏eczne: — nawiàzywanie kontaktu, — przekazywanie informacji: — nawiàzywanie, definiowanie, identyfikowanie, — uzasadnianie, — okreÊlanie celu, przeznaczenia, — relacjonowanie wypowiedzi w∏asnych lub osób trzecich, — obietnica, oferta: — obiecywanie, zapewnianie, — oferowanie zrobienia czegoÊ, — zajmowanie stanowiska: — wyra˝anie opinii, przekonania, — wyra˝anie wa˝noÊci, — wyra˝anie niepewnoÊci, — przytakiwanie, aprobata, — negacja, dezaprobata, — uczucia i nastroje: — wyra˝anie sympatii i antypatii, — wyra˝anie nadziei, troski i zmartwienia, — wyra˝anie ˝yczenia, — wyra˝anie radoÊci, i wspó∏czucia, ˝alu, smutku — wyra˝anie upodobania, — wyra˝anie zadowolenia i niezadowolenia, — wyra˝anie oboj´tnoÊci, dystansu, — wyra˝anie rozczarowania, — inicjowanie rozmowy, dzia∏ania lub ich zaniechania: — pytanie, wezwanie do mówienia, — proÊba, wezwanie do dzia∏ania, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12913 — — proÊba o przyzwolenie i przyzwalanie, Poz. 1871
e)˝ycie codzienne: — proponowanie, przyjmowanie i odrzucanie propozycji, — czynnoÊci codzienne, — doradzanie i odradzanie, — przedmioty codziennego u˝ytku, — zabranianie, — miary, iloÊci, pieniàdze,
b)poj´cia ogólne: — wyra˝anie cechy, w∏aÊciwoÊci, stanu w odniesieniu do rzeczy, procesów, faktów, osób, — wyra˝anie posiadania, przynale˝noÊci, — wyra˝anie relacji w przestrzeni (miejsce i kierunek), — sklepy, us∏ugi, warsztaty, — Êrodki komunikacji, — prawa i obowiàzki,
f)jedzenie, picie, palenie: — lokale gastronomiczne, — ˝ywnoÊç, dania, potrawy, — wyra˝anie relacji czasowych, — napoje, — wyra˝anie sposobu, — palenie, — wyra˝anie mo˝liwoÊci, zdolnoÊci,
g)zdrowie: — wyra˝anie koniecznoÊci, — higiena osobista, — wyra˝anie warunku i konsekwencji, — samopoczucie, — porównywanie. — choroba, wypadek, 7) wykaz tematyczny dla poziomu podstawowego:
h)Êrodowisko naturalne: Zdajàcy powinni rozumieç wypowiedzi ustne i pisemne oraz umieç wyra˝aç si´ w mowie i piÊmie na nast´pujàce tematy: — roÊliny i zwierz´ta,
a)cz∏owiek: — imi´ i nazwisko, adres, stan rodzinny, p∏eç, wiek, data i miejsce urodzenia, — przynale˝noÊç narodowa lub paƒstwowa, j´zyk, — szko∏a, wykszta∏cenie, — zawód, zaj´cie, — wyglàd, cz´Êci cia∏a, — rodzina i stosunki osobiste, — sposób sp´dzania wolnego czasu — rozrywki, hobby, sport,
b)mieszkanie: — krajobraz, — pogoda, klimat,
i)tematy ogólnego zainteresowania: — warunki ˝ycia, poziom ˝ycia, — Êrodki masowego przekazu, aktualne informacje. 8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu podstawowego: Zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie stosowaç nast´pujàce regu∏y gramatyczne:
a)fleksja imienna: — odmiana rzeczowników przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej: — rodzaj, po∏o˝enie i wielkoÊç mieszkania lub domu, — odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego koƒczàcych si´ na spó∏g∏osk´, — rodzaje pomieszczeƒ, — odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego zakoƒczonych na –a lub –o, — mieszkanie w hotelu, domu wczasowym, pensjonacie, — urzàdzenie i wyposa˝enie mieszkania, — odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego zakoƒczonych na –anin, — koszty zwiàzane z mieszkaniem, czynsz, op∏aty, — odmiana rzeczowników rodzaju ˝eƒskiego zakoƒczonych na –a lub –i, — rodzaj, po∏o˝enie i wielkoÊç miejscowoÊci, — odmiana rzeczowników rodzaju ˝eƒskiego zakoƒczonych na spó∏g∏osk´, — instytucje u˝ytecznoÊci publicznej, zabytki, atrakcje turystyczne, — odmiana rzeczowników rodzaju nijakiego zakoƒczonych na –o lub –e,
c)miejsca:
d)praca: — warunki pracy, czas pracy, urlop, — p∏ace, — zwiàzki zawodowe, — odmiana rzeczowników rodzaju nijakiego zakoƒczonych na –um, — odmiana rzeczowników nieregularnych typu: dziecko, tydzieƒ, rok; oko, ucho, r´ka, przyjaciel, pieniàdz, cz∏owiek, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12914 — — przymiotnikowa odmiana rzeczowników typu chory, podró˝ny, imion zakoƒczonych na –y, –i, w tym: Antoni, Jerzy oraz nazwisk zakoƒczonych na –ski, –cki, –ska, –cka, — formy mianownika liczby mnogiej rodzaju m´skoosobowego typu: studenci, profesorowie, rolnicy, — mechanizm odmiany rzeczowników: — alternacje samog∏oskowe i spó∏g∏oskowe zachodzàce w temacie (przyk∏ady: pies: psa, dzieƒ: dnia, ch∏opiec: ch∏opca; Bóg: do Boga, wybór: wyboru; wzór: wzoru; miasto: w mieÊcie, Kraków: w Krakowie; obiad: po obiedzie; mà˝: m´˝a; Marek: Marka; pieniàdze: pieni´dzy), — odmiana zaimków przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej: — odmiana zaimków osobowych: ja, ty, on, ona, ono; my, wy, oni, one, — odmiana zaimków wskazujàcych, w tym: ten, ta, to, ci, te, — odmiana zaimków dzier˝awczych: mój, moja, moje; twój, twoja, twoje; nasz, nasza, nasze; wasz, wasza, wasze; pana, pani, paƒstwa, — odmiana zaimków pytajàcych, w tym: kto, co; jaki, jaka, jakie; który, która, które; czyj, czyja, czyje, — odmiana zaimków nieokreÊlonych: ktoÊ, coÊ, jakiÊ, któryÊ, czyjÊ; ka˝dy, — odmiana zaimków przeczàcych: nikt, nic, ˝aden, — odmiana przymiotników przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej: — odmiana przymiotników zakoƒczonych w rodzaju m´skim na –y, w tym: dobry, ma∏y, ciasny, du˝y lub –i, w tym: tani, polski, lekki, d∏ugi, — odmiana przymiotników zakoƒczonych w rodzaju ˝eƒskim na –a, w tym: dobra, ma∏a, ciasna, du˝a, tania, polska, lekka, d∏uga, — odmiana przymiotników zakoƒczonych w rodzaju nijakim na –e, w tym: dobre, ma∏e, ciasne, du˝e, tanie, polskie, lekkie, d∏ugie, — formy mianownika liczby mnogiej rodzaju m´skoosobowego, w tym: dobrzy, mali, duzi, polscy, inni, — odmiana liczebników przez przypadki: — odmiana liczebników g∏ównych, w tym: jeden, jedna, jedno; dwa, dwaj, dwóch, dwie; trzy, dziesi´ç, dwadzieÊcia pi´ç, sto, tysiàc, Poz. 1871 — odmiana przymiotnikowa liczebników porzàdkowych, w tym: pierwszy, pierwsza, pierwsze, pierwsi; drugi, druga, drugie, drudzy; dziesiàty, dziesiàta, dziesiàte, — przypadki: — mianownik liczby pojedynczej i mnogiej: — mianownik w funkcji podmiotu w zdaniach typu: Student czyta ksià˝k´. — mianownik jako forma orzecznika w orzeczeniu imiennym w zdaniach typu: Ta dziewczyna jest ∏adna. Mój brat to lekarz. — dope∏niacz liczby pojedynczej i mnogiej: — dope∏niacz jako forma dope∏nienia bli˝szego po czasownikach zaprzeczonych w zdaniach typu: Nie znam tej studentki. — dope∏niacz wyra˝ajàcy przynale˝noÊç w zdaniach typu: To jest ksià˝ka Ewy. — dope∏niacz po okreÊleniu miary i iloÊci w zdaniach typu: Prosz´ kupiç butelk´ piwa, litr mleka. — dope∏niacz po liczebnikach g∏ównych (od 5 wzwy˝ i nieokreÊlonych) w zdaniach typu: Ona ma du˝o pieni´dzy. Mam tu pi´ç ksià˝ek. — dope∏niacz w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: u, z, ze, dla, do, od, ode, obok, bez w zdaniach typu: Jad´ z Krakowa do Warszawy. Piotr mieszka u mnie. To jest prezent dla Marka. — dope∏niacz w datach okreÊlajàcych dzieƒ, miesiàc i rok w zdaniach typu: Renia urodzi∏a si´ 10 (dziesiàtego) grudnia 1962 (tysiàc dziewi´çset szeÊçdziesiàtego drugiego) roku. — dope∏niacz w zdaniach bezosobowych po formach: nie ma, nie by∏o, nie b´dzie, brak w zdaniach typu: Nie ma Andrzeja. Jutro nie b´dzie zaj´ç. Brak cukru. — biernik liczby pojedynczej i mnogiej: — biernik jako dope∏nienie bli˝sze po czasownikach przechodnich w zdaniach typu: Pisz´ list. — biernik w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: na, o, po, przez, przeze, w, we, za w zdaniach typu: Id´ na uniwersytet. Prosz´ przejÊç przez rynek. Spotkanie jest we wtorek. Spotkamy si´ za godzin´. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12915 — — miejscownik liczby pojedynczej i mnogiej: — miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych okreÊlajàcych miejsce i czas czynnoÊci po przyimkach: na, o, po, przy, w, we w zdaniach typu: B´d´ w Polsce w przysz∏ym roku. Spotkamy si´ w biurze o godzinie piàtej. — miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych okreÊlajàcych przedmiot, o którym si´ mówi, myÊli, w zdaniach typu: Rozmawiamy o Krakowie. MyÊl´ o Ewie. — miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych precyzujàcych rok lub miesiàc w zdaniach typu: Przyjad´ w maju. Przyjecha∏em na studia w zesz∏ym roku. — narz´dnik liczby pojedynczej i mnogiej: — narz´dnik jako forma orzecznika wyra˝onego rzeczownikiem po czasownikach: byç, zostaç w zdaniach typu: Ewa jest studentkà. Ewa jest dobrà studentkà. — narz´dnik wyra˝ajàcy narz´dzie czynnoÊci w zdaniach typu: Jad´ autobusem, a on jedzie pociàgiem. Prosz´ pisaç o∏ówkiem! — narz´dnik w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: z, ze, za, nad, pod, przed, mi´dzy w zdaniach typu: Jad´ do Polski z mamà. Samochód stoi przed domem. — celownik liczby pojedynczej i mnogiej: — celownik zaimków osobowych w zdaniach typu: Ten film bardzo mi si´ podoba. Jest ci zimno? — celownik rzeczowników ˝ywotnych jako dope∏nienie dalsze w zdaniach typu: Da∏em Ewie kwiaty.
b)odmiana czasowników: — czasowniki niedokonane i dokonane, — strona czynna i zwrotna (formy osobowe): — tryb oznajmujàcy: — czas teraêniejszy czasowników niedokonanych, — czas przesz∏y czasowników dokonanych i niedokonanych, — czas przysz∏y czasowników niedokonanych i dokonanych, — tryb przypuszczajàcy, — tryb rozkazujàcy, — nieosobowe formy czasownikowe: — formy typu: mo˝na, trzeba, wolno, warto, nale˝y, powinno si´, Poz. 1871 — formy typu: mówi si´, — formy typu: nie ma, nie by∏o, nie b´dzie, — po∏àczenie czasowników modalnych, w tym: chc´, mog´, musz´ z bezokolicznikiem, — czasowniki ruchu (system oparty na opozycji znaczeniowej iÊç: jechaç), — konstrukcja: mieç + bezokolicznik,
c)derywacja: — tworzenie i funkcje syntaktyczne przys∏ówków odprzymiotnikowych, — stopniowanie przymiotników i u˝ycie syntaktyczne stopni: — stopieƒ równy i wy˝szy w zdaniach typu: Ona jest tak ∏adna jak Ewa. Ewa jest ∏adniejsza od Basi. Ewa jest ∏adniejsza ni˝ Basia. Ten temat jest bardziej interesujàcy od tamtego. Ten temat jest bardziej interesujàcy ni˝ tamten. — stopieƒ najwy˝szy w zdaniach typu: Zosia jest naj∏adniejsza ze wszystkich dziewczàt. — stopniowanie przys∏ówków i u˝ycie syntaktyczne stopni: — stopieƒ równy i wy˝szy w zdaniach typu: Marek pisze tak ∏adnie jak AdaÊ. AdaÊ pisze ∏adniej od Roberta. AdaÊ pisze ∏adniej ni˝ Robert. Marek pisze bardziej interesujàco od Roberta. Marek pisze bardziej interesujàco ni˝ Robert. — stopieƒ najwy˝szy w zdaniach typu: AdaÊ pisze naj∏adniej ze wszystkich uczniów. — nazwy mieszkaƒców krajów oraz przymiotniki tworzone od nazw krajów,
d)leksykologia: — podzia∏ wyrazów na cz´Êci mowy, — zró˝nicowanie formalne i przys∏ówków, przymiotników — system zaimków dzier˝awczych: mój, twój, jego, jej, nasz, wasz, ich; swój; pana, pani, paƒstwa,
e)sk∏adnia: — zdania pojedyncze rozwini´te: — zdania oznajmujàce typu: Robert jest Polakiem. Zosia ma s∏ownik. — zdania pytajàce: — pytania o rozstrzygni´cie rozpoczynane partyku∏à czy w zdaniach typu: Czy on jest Francuzem? — mo˝liwoÊç opuszczania partyku∏y czy w zdaniach typu: Masz bilety do kina? Dziennik Ustaw Nr 191 — 12916 — Poz. 1871 — pytania o informacj´ typu: Skàd on jest? Gdzie mieszkasz? nika z okolicznikiem, w zdaniach typu: Robert b´dzie u mnie na imieninach. — pytania niezale˝ne i zale˝ne typu: Czy to ma sens? Jak myÊlisz, czy to ma sens? Nie wiem, czy to ma sens. — podwójna i potrójna negacja w zdaniu pojedynczym w zdaniach typu: Nic nie wiem! Nic nie powiem. On nigdy niczego nie rozumie! — wyra˝anie cz´Êci zdania pojedynczego: — podmiot wyra˝ony mianownikiem, — podmiot wyra˝ony rzeczownikiem w po∏àczeniu z liczebnikiem typu dwa i typu pi´ç, — zdania bezpodmiotowe typu: Mówi si´, ˝e... — wyra˝anie orzeczenia: — orzeczenie proste w zdaniu typu: Marek studiuje j´zyk angielski. i z∏o˝one w zdaniu typu: Adam jest ambitnym studentem. — orzeczenie imienne z orzecznikiem: w mianowniku (w zdaniu typu: Ewa jest mi∏a.), w narz´dniku (w zdaniu typu: Ewa jest dobrà studentkà.), — wyra˝anie dope∏nienia: — dope∏nienie bli˝sze wyra˝ane biernikiem w zdaniach typu: Znam Renat´. — dope∏nienie bli˝sze wyra˝ane dope∏niaczem po czasownikach zaprzeczonych w zdaniach typu: Nie znam Renaty. — dope∏nienie dalsze w zdaniach typu: Marek daje kwiaty Renacie. — zwiàzek rzàdu — forma rzeczownika (przypadek) postulowana przez czasownik w zdaniach typu: Marek kupi∏ gazet´. — przydawka jako okreÊlenie rzeczownika: — zwiàzek zgody — przydawka wyra˝ona przymiotnikiem powtarzajàcym kategorie gramatyczne rzeczownika, w zdaniach typu: Robert ma mi∏à ˝on´. — zwiàzek rzàdu — przydawka wyra˝ona rzeczownikiem w dope∏niaczu, w zdaniach typu: Robert zna ˝on´ Adama. — szyk przydawki przymiotnej, — okolicznik jako okreÊlenie czasownika: — okolicznik wyra˝ony przys∏ówkiem (zwiàzek przynale˝noÊci) w zdaniach typu: Marek mówi dobrze po angielsku. — okolicznik wyra˝ony wyra˝eniem przyimkowym, w zdaniach typu: Robert b´dzie w Polsce w sierpniu. — okolicznik wyra˝ony zwiàzkiem znaczeniowym, zwanym zwiàzkiem przynale˝noÊci, jako po∏àczenie czasow- — szyk negacji i negacji podwójnej w zdaniach typu: Ja si´ nie denerwuj´! Ja si´ nigdy nie denerwuj´! — zdania bezpodmiotowe typu: Mówi si´. Mówi si´, ˝e jutro nie b´dzie wody. — ró˝ne funkcje zaimka si´, — zdania z∏o˝one wspó∏rz´dnie ze spójnikami: i, a, ale, albo, lub, lecz, wi´c, jednak, — zdania z∏o˝one podrz´dnie: — po∏àczone zaimkiem: — forma zaimka który, u˝ywanego w roli wskaênika zespolenia, — po∏àczone spójnikiem: jak, aby, poniewa˝, bo, chocia˝, choç, dlatego ˝e, kiedy, gdy, gdyby, to, jeÊli, je˝eli, to, ˝e, ˝eby, — zdania typu: Marek chce, ˝ebym, ˝ebyÊ, ˝eby, ˝ebyÊmy, ˝ebyÊcie, ˝eby... — typy okresów warunkowych w j´zyku polskim, — brak „nast´pstwa i zgody czasów” w j´zyku polskim, — interpunkcja zdania z∏o˝onego: u˝ywanie przecinka przed zaimkami wzgl´dnymi i spójnikami wyst´pujàcymi w roli wskaêników zespolenia. 3. Poziom Êredni ogólny — wymagania ogólne Zdajàcy powinni: — rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje, dotyczàce tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych — w∏àcznie z tematami specjalistycznymi, ÊciÊle zwiàzanymi z ich w∏asnymi zainteresowaniami, wyra˝one w tekstach pisanych i wypowiedziach mówionych o skomplikowanej strukturze, — umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w sposób p∏ynny i spontaniczny, pozwalajàcy na swobodnà komunikacj´ z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka we wszystkich sytuacjach ˝ycia codziennego, — umieç pisaç d∏u˝sze teksty na ró˝norodne tematy, wyra˝aç i uzasadniaç w nich w∏asny punkt widzenia, a tak˝e przeprowadzaç analiz´ porównawczà, — umieç wypowiadaç si´ obszernie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia z przesz∏oÊci, braç ograniczony udzia∏ w dyskusji, tak˝e w sytuacji oficjalnej, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12917 — — umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji, a tak˝e u˝ywaç popularnych wyra˝eƒ idiomatycznych, — znaç wi´kszoÊç konwencji socjokulturowych, stosowanych w komunikacji w j´zyku polskim. Braki zdajàcych w zakresie wymowy i intonacji, s∏ownictwa, poprawnoÊci gramatycznej oraz ortografii nie mogà wp∏ywaç na skutecznoÊç komunikacji. 4. Poziom Êredni ogólny — wymagania szczegó∏owe: 1) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç rozpoznawania i stosowania poprawnych form j´zykowych:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni umieç rozpoznawaç i stosowaç poprawne gramatycznie formy j´zykowe, wyra˝ajàce i pozwalajàce na wyra˝anie intencji w zakresie obj´tym wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu Êredniego ogólnego, w odniesieniu do tematów i sytuacji okreÊlonych w wykazie tematycznym dla tego poziomu. Zakres wymagaƒ poprawnoÊci gramatycznej precyzuje wykaz zagadnieƒ gramatycznych dla poziomu Êredniego ogólnego, stanowiàcy gramatyk´ podstawowà j´zyka polskiego. Obejmuje on wszystkie zagadnienia wyst´pujàce na poziomie podstawowym, poszerzone o ich nowe funkcje syntaktyczne, a tak˝e formy rzadziej wyst´pujàce w tekstach, ale umo˝liwiajàce ich zró˝nicowanie stylistyczne w zale˝noÊci od typu i stylu. Majàc do wyboru kilka sposobów syntaktycznego wyra˝enia tej samej informacji, zdajàcy powinni umieç wybraç jeden z nich w zale˝noÊci od typu tworzonego tekstu (mówiony — pisany, nieoficjalny — oficjalny, prywatny — urz´dowy — prasowy) i jego stylu. Wyst´pujàce w tekstach i wypowiedziach zdajàcych b∏´dy gramatyczne nie powinny mieç wp∏ywu na skutecznoÊç komunikacji. 2) rozumienie ze s∏uchu:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje wypowiedzi mówionych w sytuacjach okreÊlonych wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych i wykazem tematycznym dla poziomu Êredniego ogólnego. Wypowiedzi mogà dotyczyç tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych, znanych i nieznanych zdajàcym, a tak˝e tematów specjalistycznych, ÊciÊle zwiàzanych z w∏asnymi zainteresowaniami zdajàcych. TreÊci mogà byç wypowiadane w naturalnym tempie i mogà mieç dosyç skomplikowanà struktur´. Zdajàcy powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci popularnych form polskich programów radiowych i telewizyjnych (dzienników, reporta˝y, seriali, rozmów, dyskusji, wywiadów). Po- Poz. 1871 winni rozumieç wypowiedzi, aby móc prowadziç swobodny dialog z jednà osobà oraz móc wziàç ograniczony udzia∏ w rozmowie z wieloma rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka polskiego. Powinni wykazaç si´ umiej´tnoÊcià stosowania form wypowiedzi pozwalajàcych na u∏atwienie zrozumienia, takich jak: rozumienie z kontekstu, kontrolowanie przebiegu rozmowy, upewnianie si´ co do w∏aÊciwego rozumienia, proÊba o dodatkowe wyjaÊnienie.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi: — pojedyncze wypowiedzi intencjonalne i tematyczne, — wypowiedzi w ramach dialogu i rozmowy z udzia∏em wielu osób, w tym: rozmowy telefoniczne, wywiady radiowe i telewizyjne, fragmenty seriali telewizyjnych i programów typu wywiad-rozmowa, — krótsze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: instrukcje, reklamy, informacje, informacje na temat aktualnych wydarzeƒ, fragmenty dzienników radiowych i telewizyjnych, informacje podawane przez megafon w supermarketach, na dworcach kolejowych i autobusowych, — d∏u˝sze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: wyk∏ady i prezentacje na tematy ogólne, komentarze i reporta˝e radiowe i telewizyjne, fragmenty filmów dokumentalnych i fabularnych.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — znajomy, — przyjaciel, — cz∏onek rodziny, — klient, kupujàcy, — petent, — sprzedawca, sprzedajàcy, — wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie), — pacjent, — uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — uprawiajàcy sport, — widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy, — konsument, — kierowca, — w∏aÊciciel pojazdu, — uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — ofiara przest´pstwa, — telefonujàcy. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12918 — 3) rozumienie tekstów pisanych:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni umieç czytaç ze zrozumieniem teksty w tempie oko∏o 110 s∏ów na minut´ i rozumieç (bez pomocy s∏ownika) ogólny sens tekstu i szczegó∏owo pojedyncze napisy, fragmenty tekstów oraz ca∏e teksty oryginalne napisane w ró˝nych stylach i formach (drukowane i pisane r´cznie) z zakresu okreÊlonego w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych i w wykazie tematycznym. Powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje, dotyczàce tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych, znanych sobie i nieznanych, a tak˝e tematów specjalistycznych, ÊciÊle zwiàzanych z ich w∏asnymi zainteresowaniami, zawarte w popularnych formach tekstów u˝ytkowych, prasowych, literackich, urz´dowych. Zdajàcy powinni znaç najwa˝niejsze konwencje i sformu∏owania stosowane w listach prywatnych i oficjalnych, a tak˝e w pismach i formularzach urz´dowych. Powinni umieç stosowaç techniki czytania u∏atwiajàce rozumienie tekstów, takie jak: rozumienie kontekstowe, czytanie pobie˝ne, szybkie wyszukiwanie wa˝nej informacji,
b)rodzaje tekstów: Poz. 1871 — notatki prasowe, — horoskopy, — przepisy kulinarne, — listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, pisma urz´dowe (d∏ugoÊci oko∏o jednej strony formatu A4), — popularne formularze, — teksty ciàg∏e — ca∏e lub fragmenty (teksty prasowe, informacyjne, reklamowe, literackie) d∏ugoÊci 1—1,5 strony formatu A4.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — znajomy, — przyjaciel, — cz∏onek rodziny, — klient, kupujàcy, — petent, — sprzedawca, sprzedajàcy, — wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie), — pacjent, Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów pisanych: — uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student, — pojedyncze wypowiedzi pisemne intencjonalne i tematyczne: — pracodawca, prze∏o˝ony, — informacje typu: Wydawanie posi∏ków mi´dzy 7—9 i 13—15, — pracownik, podw∏adny, — uprawiajàcy sport, — widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy, — nakazy typu: Po wejÊciu niezw∏ocznie skasuj bilet! — konsument, — zakazy typu: Palenie surowo wzbronione! — w∏aÊciciel pojazdu, — ostrze˝enia typu: Uwaga! Piesi! — uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — szyldy typu: Akcesoria rowerowe, Konfekcja m´ska, — ofiara przest´pstwa. — og∏oszenia typu: Szczeni´ta — kundelki oddam w dobre r´ce. — informacje o repertuarze kin i teatrów typu: Film pol. b.o., — kierowca, 4) pisanie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: — instrukcje, w tym instrukcje obs∏ugi, Zdajàcy egzamin na poziomie Êrednim ogólnym powinni umieç poprawnie planowaç, komponowaç i redagowaç krótkie kompletne teksty (15—20 s∏ów), d∏u˝sze (50—80 s∏ów) sformalizowane teksty, takie jak listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, a tak˝e krótsze (120—160 s∏ów) i d∏u˝sze (250—300 s∏ów) formy kreatywne (wypracowania) wymagajàce np. przeprowadzenia wywodu argumentacyjnego z uzasadnieniem czy analizy porównawczej. W tekstach powinni umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego oraz stylem i formami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji. — opisy w∏aÊciwoÊci towarów, lekarstw, wraz z piktogramami, Zdajàcy powinni umieç poprawnie wype∏niaç formularze urz´dowe. Braki zdajàcych w za- — teksty jednoakapitowe: — teksty informacyjne (z katalogów, ulotek i informatorów, dotyczàcych kultury, sportu, handlu, us∏ug, pogody, edukacji, turystyki), — teksty reklamowe, — og∏oszenia prasowe oraz notatki, informacje, zawiadomienia i og∏oszenia pisane r´cznie, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12919 — kresie s∏ownictwa, ortografii i poprawnoÊci gramatycznej nie powinny mieç wp∏ywu na skutecznoÊç komunikacji. Pismo r´czne zdajàcych powinno byç czytelne.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów: — og∏oszenie, reklama, skarga, reklamacja, za˝alenie, protest, odwo∏anie od decyzji (15—20 s∏ów), — notatka, zaproszenie, zawiadomienie, ˝yczenia, pozdrowienia, kondolencje (15—20 s∏ów), — podanie (50—60 s∏ów), — ˝yciorys (50—60 s∏ów), — list motywacyjny (60—80 s∏ów), — odpowiedê na og∏oszenie (60—80 s∏ów), — streszczenie tekstu prasowego o obj´toÊci strony formatu A4 (80—100 s∏ów), — komentarz, opinia o filmie, ksià˝ce, wydarzeniu, — charakteryzowanie osoby (120—150 s∏ów), — relacja, w tym: z podró˝y, z koncertu, z wakacji, — list (i odpowiedê na list) prywatny oficjalny i nieoficjalny (150—160 s∏ów), — krótki referat — tekst do wyg∏oszenia (oko∏o 250 s∏ów), — opis, — opowiadanie, — tekst argumentacyjny, — wypracowanie, w tym analiza porównawcza (250—300 s∏ów), — formularze urz´dowe.
c)role komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — znajomy, — przyjaciel, — cz∏onek rodziny, — klient, kupujàcy, — petent, — sprzedawca, sprzedajàcy, — wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie), — uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — konsument, Poz. 1871 — kierowca, — w∏aÊciciel pojazdu, — uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa. 5) mówienie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy powinni mówiç w sposób p∏ynny i spontaniczny, pozwalajàcy na dosyç swobodnà komunikacj´ z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka we wszystkich sytuacjach ˝ycia codziennego, w tym w typowych sytuacjach zwiàzanych z edukacjà i pracà. Powinni umieç prowadziç swobodnà rozmow´ z jednym lub kilkoma rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka polskiego. Zdajàcy powinni umieç prowadziç rozmowy telefoniczne prywatne i oficjalne. Powinni umieç wypowiadaç si´ dosyç obszernie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia z przesz∏oÊci, a tak˝e braç ograniczony udzia∏ w dyskusji, tak˝e w sytuacji oficjalnej. Powinni umieç w∏àczyç si´ do dyskusji. Zdajàcy powinni umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà intonacjà, po krótkim przygotowaniu, krótki referat na tematy ogólne, skierowany do grupy s∏uchajàcych, oraz odpowiedzieç na kilka pytaƒ dotyczàcych swojej wypowiedzi. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç ksià˝k´ lub publikacj´ prasowà. Powinni umieç przytoczyç czyjàÊ wypowiedê i ustosunkowaç si´ do niej. W swoich wypowiedziach zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie stosowaç popularne wyra˝enia idiomatyczne. Powinni umieç stosowaç — odpowiednio do sytuacji: styl, formy gramatyczne i konwencje socjokulturowe, w∏aÊciwe dla komunikacji w j´zyku polskim. Tak˝e odpowiednio do sytuacji powinni umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego. Zdajàcy powinni umieç stosowaç wyra˝enia i zwroty korygujàce i u∏atwiajàce wypowiedê, takie jak: zast´powanie nieznanych s∏ów opisem, upewnianie si´ co do poprawnoÊci u˝ycia s∏ów, form i struktur, parafrazowanie, u˝ywanie zwrotów pozwalajàcych na zastanowienie si´. Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa, wymowy i intonacji oraz poprawnoÊci gramatycznej nie powinny wp∏ywaç na skutecznoÊç komunikacji.
b)rodzaje wypowiedzi: Zdajàcy powinni umieç wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach: — krótka wypowiedê na zadany temat, w tym prezentacja w∏asnych zainteresowaƒ, historia w∏asnej rodziny, opinia na kontrowersyjny temat, streszczenie i komentarz Dziennik Ustaw Nr 191 — 12920 — do filmu, ksià˝ki, artyku∏u prasowego, tekstu literackiego; relacja z wydarzenia, — rozmowa telefoniczna z zastosowaniem zwrotów charakterystycznych dla oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka polskiego, — krótki referat, a po jego wyg∏oszeniu — udzielenie odpowiedzi na pytania go dotyczàce, — dialog intencjonalny, w tym: reklamacja, protest, pocieszanie kogoÊ, — dialog tematyczny, w tym: wra˝enia z wakacji, opis rodzinnego miasta, — dyskusja,
c)sytuacje komunikacyjne: Poz. 1871 nej, wypowiadanej w tempie szybkim, od wymowy oficjalnej, starannej, wypowiadanej w tempie wolnym. Wypowiedzi zdajàcych powinno cechowaç Êrednio szybkie tempo i w∏aÊciwa intonacja, a tak˝e stosowanie upraszczania grup spó∏g∏oskowych w obr´bie pojedynczych s∏ów oraz na granicy s∏ów. 6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu Êredniego ogólnego: Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç wszystkie funkcje i poj´cia j´zykowe obj´te ich wykazem dla poziomu podstawowego, nast´pujàco poszerzonym:
a)funkcje: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — powitanie, po˝egnanie, formu∏y grzecznoÊciowe, przedstawianie si´, — obcy, — nawiàzywanie kontaktu, zwracanie si´ do odbiorcy, — turysta, — znajomy, — przyjaciel, — pytanie o informacj´, udzielanie informacji, — definiowanie, identyfikowanie, — cz∏onek rodziny, — relacjonowanie wypowiedzi w∏asnych lub osób trzecich, — klient, kupujàcy, — proÊba, odmowa; obietnica, zapewnienie, — petent, — propozycja dzia∏ania, zgoda, odrzucenie propozycji, — sprzedawca, sprzedajàcy, — wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie), — pacjent, — uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — uprawiajàcy sport, — widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy, — konsument, — doradzanie i odradzanie, — polecanie, zabranianie, nakazywanie i zakazywanie, — wyra˝anie opinii, w dyskusji, przekonania, udzia∏ — perswazja, argumentacja, — potwierdzenie, zaprzeczenie, — ostrzeganie, wyra˝anie groêby, — przepraszanie, wybaczanie, — kierowca, — wyra˝anie niezadowolenia, z∏oÊci, oburzenia, — w∏aÊciciel pojazdu, — wyra˝anie zmartwienia, pocieszanie, — uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — wyra˝anie obawy, strachu, l´ku, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa, — wyra˝anie krytyki i reagowanie na krytyk´, — telefonujàcy. — wyra˝anie ˝alu, dezaprobaty, rozczarowania,
d)wymagania w zakresie wymowy dla poziomu Êredniego ogólnego: Zdajàcy powinni opanowaç wymow´ polskà nie tylko w zakresie grup s∏ów czy pojedynczych zdaƒ, lecz tak˝e umiej´tnoÊci budowania replik w trakcie dialogu oraz umiej´tnoÊci budowania monologu i wypowiedzi narracyjnej. Powinni opanowaç nie tylko wymow´ g∏osek polskich, które warunkujà przekazywanie znaczeƒ, jak to ma miejsce na poziomie podstawowym, ale tak˝e ich warianty, zale˝nie od kontekstu. Wià˝e si´ to z umiej´tnoÊcià odró˝niania wymowy potocznej, niestaran- — wyra˝anie mo˝liwoÊci, niemo˝liwoÊci, koniecznoÊci,
b)poj´cia ogólne: — wyra˝anie cechy, w∏aÊciwoÊci, stanu w odniesieniu do rzeczy, faktów i osób, — wyra˝anie relacji w przestrzeni (miejsce i kierunek), — wyra˝anie relacji czasowych, — wyra˝anie warunku i konsekwencji, — porównywanie. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12921 — 7) wykaz tematyczny dla poziomu Êredniego ogólnego: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç teksty i wypowiedzi w odniesieniu do wszystkich tematów z wykazu tematycznego dla poziomu podstawowego, ze szczególnym, poszerzonym uwzgl´dnieniem nast´pujàcych zakresów tematycznych:
a)ludzie: — wyglàd, cechy charakteru, Poz. 1871 — relaks, w tym: p∏ywanie, jazda konna, aerobik, jogging,
g)zakupy: — rodzaje sklepów, — sposoby p∏acenia rachunków, w tym: gotówka, karty kredytowe, raty, kredyt, leasing, — zakupy z katalogu, z ofert telewizyjnych, sprzeda˝ sieciowa, — historia rodziny, pochodzenie, — produkty — sk∏ad i w∏aÊciwoÊci, informacja, promocja i reklama, — konflikty, problemy rodzinne, mi´dzyludzkie i mi´dzypokoleniowe, — reklamacje, — cudzoziemiec wÊród Polaków — stereotypy,
b)mieszkanie: — opis mieszkania, — wyposa˝enie, urzàdzenie, — lokalizacja, rachunki, koszty, awarie i drobne naprawy,
h)potrawy i napoje: — posi∏ki i napoje, — lokale gastronomiczne, — przepisy i zwyczaje kulinarne, — dieta, sposób od˝ywiania si´,
i)stan zdrowia i opieka lekarska: — rynek mieszkaniowy w Polsce, wynajmowanie lokalu, — cz´Êci cia∏a, — rodzaje w∏asnoÊci lokalowej, — wizyta u lekarza,
c)us∏ugi: — opis stanu zdrowia, — nag∏e wypadki, — remont, sprzàtanie, naprawy, — apteka, — pralnia chemiczna, — diagnostyka (badania, analizy), — fryzjer, kosmetyczka, gabinety odnowy biologicznej, si∏ownia, sauna, — profilaktyka, — warsztat samochodowy, stacja obs∏ugi, stacja benzynowa, — fotograf, wypo˝yczalnia video, biblioteka, bank, poczta,
d)edukacja: — systemy edukacji, rodzaje szkó∏, kierunki studiów, — stopnie naukowe i administracyjne, — system szkolnictwa w Polsce, egzaminy, testy,
e)praca:
j)podró˝e i Êrodki transportu: — komunikacja miejska, w tym: po∏àczenia, przesiadki, objazdy, — komunikacja krajowa i mi´dzynarodowa, w tym: po∏àczenia, przesiadki, objazdy, — wycieczki i pobyty zorganizowane przez biura podró˝y, — turystyka indywidualna, hotel, kemping, pensjonat, kwatery prywatne, pokoje goÊcinne, agroturystyka,
k)przyroda i Êrodowisko: — Êwiat roÊlin i zwierzàt, — rynek pracy, zawody, stanowiska, — klimat, pory roku, pogoda, — poszukiwanie pracy, poszukiwanie pracowników, — problemy ekologiczne, — kwalifikacje, wymagania, — prawo pracy, urlop, renty, emerytury, bezrobocie, zasi∏ki,
f)czas wolny, kultura, rozrywki, sport: — rodzaje rozrywki, w tym: teatr, kino, muzea, koncerty, — zainteresowania, kolekcjonerstwo, hobby, — sposoby sp´dzania wolnego czasu, w tym: ∏owienie ryb, uprawianie ogrodu, majsterkowanie, — dyscypliny sportowe, zawody,
l)nauka i technika: — rozwój techniki, — komputeryzacja, — motoryzacja, — telekomunikacja, — badania naukowe, — odkrycia i wynalazki,
m)media: — prasa, — radio, — telewizja, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12922 —
n)tradycje, zwyczaje, Êwi´ta: — uroczystoÊci rodzinne, — uroczystoÊci koÊcielne, — uroczystoÊci paƒstwowe, — zwyczaje ogólnopolskie,
o)„ciemne strony ˝ycia”: — przest´pczoÊç, — uzale˝nienia, — organy Êcigania, — wymiar sprawiedliwoÊci,
p)tematy ogólnego zainteresowania: — polityka, ekonomia, religia, obyczaje, — problemy dyskusyjne, w tym: kara Êmierci, eutanazja, aborcja, klonowanie. 8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu Êredniego ogólnego: Zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie stosowaç wszystkie regu∏y gramatyczne obj´te wykazem zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu podstawowego, poszerzone o ich nowe funkcje syntaktyczne oraz formy rzadziej wyst´pujàce w tekstach, ale umo˝liwiajàce ich zró˝nicowanie stylistyczne w zale˝noÊci od typu i stylu, a w szczególnoÊci: — odmian´ rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej wed∏ug wzorów deklinacji m´skiej, ˝eƒskiej, nijakiej i mieszanej, — znajomoÊç funkcji syntaktycznych przypadków centralnych (mianownika, dope∏niacza, biernika i miejscownika) oraz peryferycznych (narz´dnika, celownika, wo∏acza), — odmian´ rzeczowników o rozszerzanym temacie typu: imi´ (imi-eni-a, imi-on-a), kamieƒ (kamie-ni-
a)i zwierz´ (zwierz-´ci-a, zwierz-´t- a), — odmian´ polskich nazw w∏asnych typu: KoÊciuszko, Zimny, Nowakowa, Nowakówna (nazwiska) i Bia∏ystok, Chy˝ne, Zakopane (nazwy miejscowoÊci), — odmian´ rzeczowników nieregularnych typu: ksiàdz, ksià˝´, chrzest; tak˝e tych, których formy zale˝à od znaczenia, w tym: ucho — uszy jako cz´Êç cia∏a, ale ucha jako cz´Êci naczyƒ i toreb, — umiej´tnoÊç stosowania niektórych form deklinacyjnych w zale˝noÊci od typu tekstu i stylu wypowiedzi, w tym form mianownika u˝ywanych zamiast wo∏acza w j´zyku mówionym: Zosia! Piotrek! Mama! i form wo∏acza u˝ywanych obowiàzkowo w j´zyku pisanym i w kontaktach oficjalnych: Droga Zosiu! Kochana Mamo! Panie profesorze! Szanowny Panie Profesorze! — koniugacj´ czasowników regularnych i nieregularnych, tak˝e tych, których odmiana zale˝y Poz. 1871 od znaczenia, typu: wieêç (ja wioz´, ty wieziesz; wioz∏em); wieÊç (ja wiod´, ty wiedziesz; wiod∏em), — odmian´ czasowników w trybie oznajmujàcym (czasy: teraêniejszy, przesz∏y i przysz∏y czasowników dokonanych i niedokonanych), przypuszczajàcym i rozkazujàcym, — odmian´ czasowników w stronie czynnej, zwrotnej i biernej (tworzenie form strony biernej, ich nacechowanie stylistyczne i zakres u˝ycia w zdaniach typu: Kazimierz Wielki za∏o˝y∏ Akademi´ Krakowskà w roku 1364. Akademia Krakowska zosta∏a za∏o˝ona przez Kazimierza Wielkiego w 1364 roku.), — tworzenie i u˝ycie nieosobowych form czasownika: imies∏owów przymiotnikowych (czynnych na -àcy i biernych na -ony, -ny, -
ty)oraz imies∏owów przys∏ówkowych (wspó∏czesnych na -àc i uprzednich na -wszy, -∏szy), — u˝ycie form imies∏owowych w ramach synonimii syntaktycznej typu: Ten student, zdajàcy dziÊ egzamin ustny, w∏aÊnie wyszed∏. / Ten student, który zdawa∏ dziÊ egzamin ustny, w∏aÊnie wyszed∏. Wróciwszy do domu, zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Po powrocie do domu zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Kiedy wróci∏a do domu, zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Wróci∏a do domu, a potem zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Wróci∏a do domu i zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji; Zap∏acony przez ojca rachunek by∏ bardzo wysoki. / Rachunek, który zosta∏ zap∏acony przez ojca, by∏ bardzo wysoki. / Rachunek, który zap∏aci∏ ojciec, by∏ bardzo wysoki. — wzory sk∏adniowe czasowników polskich, tak˝e wtedy, gdy wzór zale˝y od znaczenia czasownika, typu: wydaç — 1.„zap∏aciç”: kto wydaje co na co, na kogo, np. Adam wydaje du˝o pieni´dzy na ˝ycie; wydaç — 2.„zwróciç, przydzieliç”: kto wydaje co komu, np. Kelnerka wyda∏a mi 25 z∏otych reszty; wydaç — 3.„zdradziç, ujawniç”: kto wydaje kogo, co przed kim, np. W czasie rozprawy z∏odziej wyda∏ swoich wspólników; wydaç — 4.„oddaç za ˝on´”: kto wydaje kogo za mà˝ za kogo, np. Mama jest bardzo zadowolona, bo wydaje swojà najm∏odszà córk´ za cudzoziemca; wydaç — 5.„naraziç na coÊ”: kto wydaje kogo, co na co, np. Wszyscy opuÊcili go i wydali na pewnà zgub´. — umiej´tnoÊç budowania zdaƒ z∏o˝onych ze zdaniami podrz´dnymi rozpoczynanymi zaimkami wzgl´dnymi typu który i spójnikami, jak w przyk∏adzie: Ch∏opak, na którego czeka∏aÊ przez tyle lat, nigdy ju˝ nie wróci. Postanowi∏ nie wracaç, gdy˝/poniewa˝/dlatego ˝e/bo czu∏ si´ przez ciebie zdominowany. — umiej´tnoÊç przekszta∏cania zdaƒ pojedynczych w jedno zdanie z∏o˝one typu: Michel Dziennik Ustaw Nr 191 — 12923 — przyjecha∏ rok temu do Polski. Chcia∏ tu studiowaç slawistyk´. / Michel przyjecha∏ rok temu do Polski dlatego, ˝e chcia∏ tu studiowaç slawistyk´. — umiej´tnoÊç przekszta∏cania zdaƒ z∏o˝onych w zdania pojedyncze typu: Kolega namawia∏ nas, ˝ebyÊmy wyjechali wczeÊnie. / Kolega namawia∏ nas na wczesny wyjazd. — umiej´tnoÊç u˝ywania imies∏owów przys∏ówkowych w zdaniach, — umiej´tnoÊç budowania okresów warunkowych — rzeczywistych (jak w zdaniach typu: Je˝eli tak bardzo chcesz, pójdziemy w sobot´ na koncert Maryli Rodowicz.), mo˝liwych (typu: JeÊli zdam / JeÊlibym zda∏ wszystkie egzaminy w czerwcu, pojad´ na wakacje do W∏och.) i nierzeczywistych (typu: Gdybym wiosnà wi´cej pracowa∏, skoƒczy∏bym ju˝ prac´ magisterskà, ale poniewa˝ tak si´ nie sta∏o, wcià˝ musz´ nad nià pracowaç.), — umiej´tnoÊç budowania zdaƒ wielokrotnie z∏o˝onych, — umiej´tnoÊç u˝ywania mowy niezale˝nej (jej wyk∏adników formalnych), — umiej´tnoÊç u˝ywania mowy zale˝nej (jej formalnych wyk∏adników), — umiej´tnoÊç przekszta∏cania mowy niezale˝nej w zale˝nà, — umiej´tnoÊç u˝ywania w tekstach odpowiednich konstrukcji poznanych w ramach synonimii syntaktycznej. 5. Poziom zaawansowany — wymagania ogólne: Zdajàcy powinni: — bez trudnoÊci rozumieç wszystkie teksty pisane i wypowiedzi mówione w j´zyku polskim, odnoszàce si´ do zagadnieƒ, o których posiadajà wiedz´, — umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w sposób p∏ynny i spontaniczny, we wszystkich sytuacjach komunikacji z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka, — umieç bez trudnoÊci wypowiadaç si´, prowadziç dialog i braç udzia∏ w dyskusji, odnoszàc si´ w wyczerpujàcy i spójny sposób do ka˝dego zagadnienia, o którym posiadajà wiedz´, — umieç pisaç d∏u˝sze teksty na tematy ogólne (wypracowania) oraz teksty u˝ytkowe (pisma oficjalne), — umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem precyzyjnie, rozró˝niajàc odcienie znaczeniowe i stosujàc wyra˝enia idiomatyczne, — umieç pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji, — znaç stosowane w komunikacji w j´zyku polskim konwencje socjokulturowe. Poz. 1871 Zdajàcy nie powinni pope∏niaç istotnych b∏´dów w zakresie wymowy i intonacji, poprawnoÊci gramatycznej oraz ortografii. 6. Poziom zaawansowany szczegó∏owe: — wymagania 1) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç rozpoznawania i stosowania poprawnych form j´zykowych: Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni umieç u˝ywaç poprawnych form gramatycznych obejmujàcych ca∏à gramatyk´ j´zyka polskiego, w tym tak˝e form rzadko wyst´pujàcych. Majàc do wyboru kilka sposobów syntaktycznego wyra˝ania tej samej informacji, powinni umieç wybraç jeden z nich w zale˝noÊci od typu tworzonego tekstu (mówiony — pisany; nieoficjalny — oficjalny; prywatny — urz´dowy — prasowy — radiowy) i jego stylu. Zakres wymagaƒ gramatycznych precyzuje wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu zaawansowanego. Wykaz obejmuje wszystkie formy gramatyczne i konstrukcje sk∏adniowe wyst´pujàce we wspó∏czesnym j´zyku polskim, tak˝e takie, które pojawiajà si´ w nim rzadko. Oznacza to, ˝e zdajàcy na tym poziomie powinni wykazywaç si´ indywidualnym stylem mówienia i pisania po polsku. 2) rozumienie ze s∏uchu:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni rozumieç bez trudnoÊci treÊç i intencj´ wszystkich rodzajów wypowiedzi mówionych, tak˝e tych, które zawierajà wyra˝enia nacechowane, idiomatyczne, potoczne i regionalne. Wypowiedzi mogà byç mówione w naturalnym, indywidualnym, a wi´c dosyç szybkim tempie, tak˝e w ró˝nych warunkach odbioru. Zdajàcy powinni rozumieç wypowiedzi w stopniu pozwalajàcym na swobodny dialog z jednym rozmówcà oraz na udzia∏ w rozmowie i dyskusji wielu rodzimych u˝ytkowników j´zyka. Powinni rozumieç bez trudnoÊci treÊç polskich programów radiowych i telewizyjnych, a tak˝e filmów. Powinni bez trudnoÊci rozumieç wyk∏ady, odczyty i prezentacje na tematy ogólne oraz specjalistyczne, o których posiadajà wiedz´.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi: — pojedyncze wypowiedzi intencjonalne i tematyczne, — krótsze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: komunikaty radiowe, zapowiedzi i og∏oszenia podawane przez megafon, fragmenty programów radiowych i telewizyjnych, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12924 — — d∏u˝sze teksty ciàg∏e: Poz. 1871
b)rodzaje tekstów: — wyk∏ady, odczyty i prezentacje na temat ogólny lub popularno-naukowy, Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów: — przemówienia okolicznoÊciowe, — pojedyncze wypowiedzi pisemne intencjonalne i tematyczne, w tym: informacje, nakazy i zakazy, ostrze˝enia, szyldy, og∏oszenia, reklamy, — programy radiowe i telewizyjne, filmy kinowe (fragmenty): — dzienniki, wiadomoÊci i sprawozdania sportowe, reklamy, — reporta˝e, programy i filmy dokumentalne, — komentarze do aktualnych wydarzeƒ, dyskusje, wywiady, rozmowy, — konkursy, zagadki, popularne programy satyryczne, — seriale, filmy fabularne,
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy, — kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy mieszkanie (lokal), — telefonujàcy, — klient, petent, pacjent, — uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — widz, s∏uchacz, uprawiajàcy sport, kibic, — krótkie teksty, w tym: informacje, og∏oszenia, reklamy, instrukcje, opisy, notatki prasowe, notatki i og∏oszenia pisane r´cznie, — teksty ca∏e lub fragmenty tekstów prasowych, u˝ytkowych i literackich, w tym: — opowiadanie, relacja, opis, narracja, — reporta˝, felieton, wywiad, recenzja filmowa, — instrukcja obs∏ugi, informacja o towarze, tekst reklamowy, — tekst wyk∏adu popularno-naukowego, — tekst przemówienia okolicznoÊciowego, — komentarz redakcyjny, — wiadomoÊci bie˝àce, — informacje kulturalne i popularno-naukowe, — listy prywatne, oficjalne i nieoficjalne, — pisma i formularze urz´dowe,
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa. — kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy mieszkanie (lokal), 3) rozumienie tekstów pisanych:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni rozumieç treÊç i intencj´ (tak˝e wyra˝ane w sposób poÊredni, aluzyjny, ironiczny i ˝artobliwy) wszystkich rodzajów tekstów pisanych (drukowanych i pisanych r´cznie) — listów prywatnych i pism urz´dowych, tekstów prasowych, u˝ytkowych i literackich — tak˝e tych, które zawierajà wyra˝enia nacechowane, idiomatyczne, potoczne i regionalne. Powinni znaç wszystkie konwencje i rozumieç idiomatyczne sformu∏owania stosowane w listach prywatnych, oficjalnych i nieoficjalnych, a tak˝e w pismach i formularzach urz´dowych. Powinni umieç biegle stosowaç techniki u∏atwiajàce rozumienie tekstów, w tym: rozumienie kontekstowe, czytanie pobie˝ne, szybkie wyszukiwanie wa˝nej informacji. — klient, petent, pacjent, — uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — czytelnik, — kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa. 4) pisanie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni umieç poprawnie komponowaç i redagowaç krótkie kompletne teksty (30—60 s∏ów), d∏u˝sze (100—150 s∏ów) sformalizowane teksty, w tym listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, a tak˝e d∏u˝sze (350—400 s∏ów) formy kreatywne (wypracowania) wymagajàce przeprowadzenia wywodu argumentacyjnego Dziennik Ustaw Nr 191 — 12925 — Poz. 1871 z uzasadnieniem, klasyfikacji lub analizy porównawczej. Powinni umieç zredagowaç tekst referatu i przemówienia okolicznoÊciowego do wyg∏oszenia oraz tekst listu oficjalnego b´dàcego odpowiedzià na pismo urz´dowe. — klient, petent, pacjent, W tekstach zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego oraz konwencjami stylistycznymi i ortograficznymi — odpowiednio do sytuacji. Powinni pos∏ugiwaç si´ j´zykiem precyzyjnie, stosujàc wyra˝enia idiomatyczne, aluzyjne, ironiczne, ˝artobliwe, wykazujàc si´ znajomoÊcià odcieni znaczeniowych s∏ów. — kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji, Zdajàcy powinni umieç poprawnie wype∏niaç wszystkie formularze urz´dowe. Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa, ortografii i poprawnoÊci gramatycznej, w tym zw∏aszcza sk∏adniowej, mogà byç jedynie sporadyczne i marginalne. Pismo r´czne zdajàcych powinno byç czytelne.
b)rodzaje tekstów: Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów: — og∏oszenie, reklama, skarga, reklamacja, za˝alenie, protest (30—60 s∏ów), — notatka, zaproszenie, zawiadomienie, ˝yczenia, kondolencje (30—60 s∏ów), — odpowiedê na og∏oszenie (60—80 s∏ów), — podanie (60—100 s∏ów), — ˝yciorys, ˝yciorys naukowy (60—100 s∏ów), — list motywacyjny (100—150 s∏ów), — streszczenie tekstu prasowego o obj´toÊci strony formatu A4 (100—150 s∏ów), — komentarz, recenzja, opinia o filmie, ksià˝ce, tekÊcie, wydarzeniu (100—150 s∏ów), — relacja z podró˝y lub wydarzenia (300—400 s∏ów), — list (i odpowiedê na list) prywatny oficjalny i nieoficjalny oraz odpowiedê na pismo urz´dowe (150—200 s∏ów), — referat, tekst przemówienia okolicznoÊciowego — do wyg∏oszenia (oko∏o 300 s∏ów), — tekst narracyjny, argumentacyjny, klasyfikujàcy (300—400 s∏ów), — wypracowanie, w tym analiza porównawcza (300—400 s∏ów), — formularze urz´dowe.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy, — kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy (lokal), — uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa. 5) mówienie:
a)ogólny opis umiej´tnoÊci: Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni umieç u˝ywaç j´zyka w sposób p∏ynny i spontaniczny, pozwalajàcy na ca∏kowicie swobodnà komunikacj´ z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka polskiego we wszystkich sytuacjach. Powinni umieç prowadziç swobodny dialog z jednà osobà, a tak˝e braç pe∏ny udzia∏ w rozmowie wielu rodzimych u˝ytkowników j´zyka. Zdajàcy powinni umieç prowadziç wszystkie rodzaje rozmów telefonicznych. Powinni umieç wypowiadaç si´ obszernie i precyzyjnie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia z przesz∏oÊci, a tak˝e móc braç udzia∏ w dyskusji lub jà poprowadziç — na równi z innymi uczestnikami, tak˝e w sytuacji oficjalnej. Zdajàcy powinni umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà intonacjà referat i przemówienie okolicznoÊciowe, skierowane do grupy s∏uchajàcych, oraz odpowiedzieç na pytania, tak˝e tzw. „trudne” i „zaczepne”, dotyczàce swojej wypowiedzi. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç obejrzany film, przeczytanà ksià˝k´ lub publikacj´ prasowà. Powinni umieç przytoczyç czyjàÊ wypowiedê i ustosunkowaç si´ do niej. W swoich wypowiedziach zdajàcy powinni pos∏ugiwaç si´ indywidualnym, bogatym j´zykiem, wykazujàc znajomoÊç odcieni znaczeniowych s∏ów, wyra˝eƒ potocznych i idiomatycznych, emocjonalnych, aluzyjnych, ironicznych i ˝artobliwych. Powinni znaç i umieç stosowaç konwencje socjokulturowe charakterystyczne dla komunikacji mówionej w j´zyku polskim, a tak˝e u˝ywaç oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka, odpowiednio do sytuacji. Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa i poprawnoÊci gramatycznej powinny byç jedynie sporadyczne i marginalne. Wymowa i intonacja zdajàcych mo˝e zdradzaç ich j´zyk rodzimy jedynie jako informacja o ich regionalnym pochodzeniu, nie mo˝e jednak os∏abiaç p∏ynnoÊci i swobody komunikacji. Zdajàcy powinni umieç biegle stosowaç wyra˝enia i zwroty korygujàce i u∏atwiajàce wypowiedê poprzez zast´powanie opisem nieznanych s∏ów i wyra˝eƒ, w p∏ynny, niezauwa˝alny dla s∏uchajàcych sposób, przez parafrazowanie i u˝ywanie zwrotów pozwalajàcych na zastanowienie si´ nad dalszym ciàgiem wypowiedzi. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12926 —
b)rodzaje tekstów (wypowiedzi): Zdajàcy powinni umieç formu∏owaç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi: — krótka wypowiedê na zadany temat, w tym: interpretacja sentencji, cytatu, fragmentu tekstu, prezentacja w∏asnych zainteresowaƒ, historia w∏asnej rodziny, opinia na kontrowersyjny temat (krytyczna, ironiczna, ˝artobliwa lub emocjonalna), streszczenie i krytyczny komentarz do filmu, ksià˝ki, artyku∏u prasowego, tekstu literackiego; relacja (obiektywna, emocjonalna lub ˝artobliwa) z wydarzenia, Poz. 1871 6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu zaawansowanego: Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç wszystkie funkcje i poj´cia j´zykowe obj´te ich wykazem dla poziomu podstawowego i Êredniego ogólnego, ze zwróceniem specjalnej uwagi na nast´pujàce zagadnienia: — relacjonowanie, — uzasadnianie, — przedstawianie tematu, — porównywanie, — rozmowa telefoniczna (wszystkie rodzaje), — wyra˝anie opinii, przekonania, — wyg∏oszenie, po przygotowaniu, referatu i odpowiedê na pytania dotyczàce jego tekstu, — rozpoczynanie rozmowy, w∏àczanie si´ do rozmowy, — wyg∏oszenie, po przygotowaniu, przemówienia okolicznoÊciowego, — podtrzymywanie rozmowy. — dialog intencjonalny, w tym: reklamacja, protest, skarga, pocieszanie kogoÊ, — dialog tematyczny, w tym: wywiad, wymiana wra˝eƒ z wakacji, rozmowa na temat rodzinnego miasta, porada, udzielanie informacji, — dyskusja.
c)sytuacje komunikacyjne: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako: — obcy, — turysta, — znajomy, — przyjaciel, — cz∏onek rodziny, — klient, kupujàcy, — petent, — kontrolowanie przebiegu rozmowy, 7) wykaz tematyczny dla poziomu zaawansowanego: Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç teksty i wypowiedzi na wszystkie tematy zawarte w katalogach tematycznych poziomu podstawowego i Êredniego ogólnego, ze zwróceniem szczególnej uwagi na nast´pujàce zakresy tematyczne:
a)ludzie, w tym: konflikty, problemy rodzinne, mi´dzyludzkie, mi´dzypokoleniowe i etniczne,
b)edukacja, w tym porównanie systemów edukacji w ró˝nych krajach,
c)praca, w tym: rynek pracy, trudnoÊci zwiàzane z poszukiwaniem pracy,
d)kultura, w tym: teatr, kino, wystawy, koncerty jako wydarzenia kulturalne,
e)sport, w tym: igrzyska olimpijskie, zawody, mecze, — sprzedawca, sprzedajàcy,
f)problematyka zdrowotna, w tym: choroby jako problemy spo∏eczne — AIDS, narkomania, — wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),
g)podró˝e, w tym: relacje, informatory, katalogi, teksty reklamowe, — pacjent,
h)przyroda i Êrodowisko, w tym problemy ekologiczne: zanieczyszczenie Êrodowiska, gospodarka zasobami leÊnymi, zwierz´ta i roÊliny zagro˝one zag∏adà, — uczeƒ, nauczyciel, wyk∏adowca, student, — pracownik, podw∏adny, — pracodawca, prze∏o˝ony, — uprawiajàcy sport, — widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy, — konsument, — kierowca, — w∏aÊciciel pojazdu, — uczestnik wypadku drogowego, kolizji, — Êwiadek, ofiara przest´pstwa, — telefonujàcy.
i)nauka i technika, w tym: problemy ekonomiczne i spo∏eczne zwiàzane z badaniami naukowymi, rozwojem techniki i wynalazkami, pozytywne i negatywne strony komputeryzacji,
j)media, w tym spo∏eczna rola prasy, radia i telewizji,
k)tradycje, zwyczaje, Êwi´ta, w tym: uroczystoÊci rodzinne, religijne, paƒstwowe — porównanie ich obchodów w Polsce i w innych krajach, Dziennik Ustaw Nr 191 — 12927 —
l)aktualne problemy spo∏eczne i ekonomiczne, w tym: kryzysy gospodarcze, kl´ski ˝ywio∏owe, przest´pczoÊç, dzia∏alnoÊç organów Êcigania i wymiaru sprawiedliwoÊci. 8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu zaawansowanego: Zdajàcy powinni umieç poprawnie stosowaç wszystkie formy gramatyczne i konstrukcje sk∏adniowe wyst´pujàce we wspó∏czesnym j´zyku polskim, tak˝e takie, które pojawiajà si´ w nim rzadko. Zdajàcy egzamin na tym poziomie powinni wykazaç si´ indywidualnym stylem mówienia i pisania po polsku. Wykaz zagadnieƒ gramatycznych dla tego poziomu obejmuje wszystkie zagadnienia zawarte w wykazach dla poziomu podstawowego i Êredniego ogólnego oraz zagadnienia o najwy˝szym stopniu trudnoÊci, w tym: — znajomoÊç ograniczeƒ w odmianie rzeczowników zbiorowych typu: ptactwo, listowie, typu: ˝elazo, wiedza, ch∏opstwo, kwiecie, typu: drzwi, sanie, usta, m´ty oraz ich u˝ycia w zdaniu, — znajomoÊç u˝ycia przypadków po rzadko u˝ywanych czasownikach, w tym narz´dnika po czasownikach litowaç si´, ubolewaç, p∏akaç w zdaniach typu: Matka ubolewa∏a nad losem syna. — znajomoÊç u˝ycia przypadków w ró˝nych odmianach polszczyzny, w tym u˝ycie wo∏acza z nazwiskami w polszczyênie potocznej typu: Pani Nowakowa! Panie Kowalski! lub wo∏acza nazw w∏asnych w poezji typu: Litwo, ojczyzno moja! — znajomoÊç rodzaju i odmiany rzadko u˝ywanych rzeczowników typu: goleƒ, torbiel, — znajomoÊç odmiany, w tym ograniczeƒ w odmianie rzeczowników zapo˝yczonych typu: bikini, big-band, bizneswoman/businesswoman, — u˝ycie w zdaniach przymiotników typu: ciekaw, pe∏en, gotów, rad, Êwiadom, wart, wesó∏, zdrów, — sk∏adnia liczebników w zdaniach: w po∏àczeniach z rzeczownikami i czasownikami, — znajomoÊç liczebników zbiorowych i ich sk∏adni, — u˝ycie liczebników zbiorowych w grupach liczebnikowych, — znajomoÊç odmiany i sk∏adni liczebników oba, obydwa, dwaj, obaj, obydwaj, oboje, obydwoje; trzej, czterej, — u˝ycie zaimków ˝aden i ka˝dy w liczbie pojedynczej w zdaniach typu: Ka˝dy ze studentów zg∏osi∏ si´ na egzamin. / Wszyscy studenci zg∏osili si´ na egzamin. ˚aden ze studentów nie zg∏osi∏ si´ na egzamin. / Nikt nie zg∏osi∏ si´ na egzamin. Poz. 1871 — u˝ycie zaimka si´ w zdaniach, w tym w wyra˝eniach frazeologicznych z wyrazem samo: To si´ rozumie samo przez si´. — odmiana czasowników nieregularnych typu: trzeç, drzeç, zawrzeç; dàç, ciàç, giàç, klàç, pojàç; mieliç, mleç, — u˝ycie form koniugacyjnych w ró˝nych odmianach polszczyzny, w tym form 1. osoby trybu rozkazujàcego w wyra˝eniach potocznych typu: Niech si´ tobà naciesz´! Niech ci´ uÊciskam! — u˝ycie form trybu przypuszczajàcego nieosobowych form czasowników na -no, -to w zdaniach typu: Gdybym tego nie zrobi∏, mówiono by o mnie êle. — znajomoÊç rzadkich par aspektowych typu: odpisywaç: poodpisywaç, zapisywaç: pozapisywaç i ich u˝ycia w zdaniach, — znajomoÊç czasowników z prefiksami nadajàcymi im szczególne znaczenie, w tym wysoki stopieƒ intensywnoÊci akcji: napracowaç si´, nagadaç si´ do woli lub wyra˝ajàcych osiàgni´cie celu mimo trudnoÊci: dodzwoniç si´, dop∏ynàç do brzegu, dopraç bielizn´, — znajomoÊç czasowników dwuaspektowych typu: kazaç, Êlubowaç, ich odmiany i u˝ycia w zdaniach, — znajomoÊç sk∏adni rzeczowników odczasownikowych w wyra˝eniach typu: lokomotywa gwi˝d˝e — gwizd lokomotywy, importowaç towary — import towarów, handlowaç narkotykami — handel narkotykami, m∏odzie˝ pochwali∏a kogoÊ — pochwa∏a m∏odzie˝y, m∏odzie˝ zosta∏a pochwalona — pochwa∏a m∏odzie˝y, — u˝ycie imies∏owów przymiotnikowych i przymiotników posiadajàcych identyczne formy typu: przera˝ony, przera˝ony czym, — znajomoÊç skrótowców typu: NBP, KUL, UJ, POLFA, POLMOS, ich pisowni i odmiany, — znajomoÊç elementów s∏owotwórstwa jako zabiegu pozwalajàcego na rozumienie sensu wyrazów, grup wyrazowych i zdaƒ, w tym rozumienie neologizmów literackich, — znajomoÊç budowy i funkcji znaczeniowo-stylistycznej zdaƒ bezpodmiotowych dotyczàcych zjawisk meteorologicznych, przyrodniczych, wra˝eƒ zmys∏owych, stanów psychicznych i fizjologicznych, — umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ zdaniami wielokrotnie z∏o˝onymi i ich transformacji, — umiej´tnoÊç budowania tekstu spójnego wewn´trznie, zawierajàcego wskaêniki nawiàzania wewn´trznego, — rozpoznawanie stylu wypowiedzi: artystycznego, naukowego, dziennikarskiego, urz´dowego, potocznego. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12928 — Poz. 1871 Za∏àcznik nr 2 WZÓR „CERTYFIKATU ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO” mp. Dziennik Ustaw Nr 191 — 12929 — Poz. 1871 Za∏àcznik nr 3 WZÓR „CERTYFIKATU ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO” mp.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 października 2003 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego