← Polska

Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 lutego 2003 r. w sprawie liczbowych danych odniesienia dla mieszanin alkoholu

Dziennik Ustaw Nr 38 — 2473 — Poz. 331 331 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1) z dnia 5 lutego 2003 r. w sprawie liczbowych danych odniesienia dla mieszanin alkoholu etylowego i wody Na podstawie art. 9 pkt 9 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360) zarzàdza si´, co nast´puje: § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) wzory i metody s∏u˝àce do obliczania liczbowych danych odniesienia dla mieszanin alkoholu etylowego i wody, zwanych dalej „mieszaninami”; 2) metody wyra˝ania zawartoÊci alkoholu, zwanej równie˝ „mocà alkoholu”; 3) rodzaje pomiarów, jakie nale˝y wykonaç w celu wyznaczenia zawartoÊci alkoholu; 4) Podstawowe Tablice Alkoholometryczne. § 2. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: 1) „tablicach alkoholometrycznych”, nale˝y przez to rozumieç tablice zawierajàce liczbowe dane odniesienia dla mieszanin, stosowane do prawid∏owego obliczania zawartoÊci (mocy) alkoholu w tych mieszaninach; 2) „Podstawowych Tablicach Alkoholometrycznych”, nale˝y przez to rozumieç tablice, w których sà podane podstawowe, wyliczone, liczbowe dane odniesienia dla mieszanin; 3) „zawartoÊci (mocy) alkoholu”, nale˝y przez to rozumieç u∏amek obj´toÊciowy lub u∏amek masowy alkoholu w mieszaninie; 4) „u∏amku obj´toÊciowym q”, nale˝y przez to rozumieç stosunek obj´toÊci czystego, bezwodnego alkoholu etylowego w temperaturze 20 °C, zawartego w mieszaninie, do jej ca∏kowitej obj´toÊci w tej samej temperaturze; gdzie: p — u∏amek masowy, wyra˝ony w postaci u∏amka dziesi´tnego, t — temperatura, wyra˝ona w stopniach Celsjusza, zgodnie z Mi´dzynarodowà Praktycznà Skalà Temperatur 68, n = 5, m1 = 11, m2 = 10, m3 = 9, m4 = 4, m5 = 2, Ak, Bk, Ci, k — wspó∏czynniki liczbowe. ——————— 1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5). 5) „u∏amku masowym p”, nale˝y przez to rozumieç stosunek masy alkoholu etylowego zawartego w mieszaninie do jej ca∏kowitej masy. § 3. 1. Moc alkoholu wyra˝a si´ w procentach, jako liczb´ cz´Êci alkoholu w stu cz´Êciach mieszaniny. 2. Przy okreÊlaniu mocy, o której mowa w ust. 1, nale˝y stosowaç nast´pujàce symbole: 1) „% vol” dla u∏amka obj´toÊciowego; 2) „% mas” dla u∏amka masowego. § 4. 1. W celu wyznaczenia mocy alkoholu nale˝y zmierzyç: 1) g´stoÊç lub u∏amek masowy lub u∏amek obj´toÊciowy w temperaturze mieszaniny; 2) temperatur´ mieszaniny. 2. Na podstawie danych, o których mowa w ust. 1, moc alkoholu odczytuje si´ z odpowiednich tablic alkoholometrycznych. 3. Pomiary, o których mowa w ust. 1 pkt 1, wykonuje si´ za pomocà przyrzàdu pomiarowego o odpowiedniej dok∏adnoÊci, w szczególnoÊci: 1) alkoholomierza lub densymetru do alkoholu; 2) piknometru; 3) g´stoÊciomierza oscylacyjnego; 4) wagi hydrostatycznej. § 5. 1. G´stoÊç mieszaniny ρ, wyra˝onà w kilogramach na metr szeÊcienny, w temperaturze t z zakresu od –20 °C do +40 °C, oblicza si´ wed∏ug wzoru: 2. WartoÊci wspó∏czynników liczbowych Ak, Bk, Ci, k, o których mowa w ust. 1, okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia. § 6. 1. Opis Podstawowych Tablic Alkoholometrycznych, opis metod s∏u˝àcych do ich utworzenia oraz wskazówki dotyczàce obliczania innych tablic alkoholometrycznych stosowanych w procesach pomiarowych zwiàzanych z mieszaninami zawiera za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia. 2. Podstawowe Tablice Alkoholometryczne okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. § 7. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner Dziennik Ustaw Nr 38 — 2474 — Poz. 331 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 5 lutego 2003 r. (poz. 331) Za∏àcznik nr 1 WARTOÂCI WSPÓ¸CZYNNIKÓW LICZBOWYCH Ak, Bk, Ci, k Dziennik Ustaw Nr 38 — 2475 — Poz. 331 Za∏àcznik nr 2 OPIS TREÂCI TABLIC ALKOHOLOMETRYCZNYCH I METOD S¸U˚ÑCYCH DO ICH UTWORZENIA ORAZ WSKAZÓWKI DOTYCZÑCE ICH STOSOWANIA 1. Tablice zawarte w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia okreÊlajà:

  1. a)Tablica I: g´stoÊç w funkcji temperatury w zakresie od –20 °C do +40 °C co 1 °C i u∏amka masowego w zakresie od najmniejszej osiàgalnej wartoÊci do 100 % co 1 % — najmniejsza wartoÊç odpowiada wartoÊci u∏amka masowego, przy którym w danej temperaturze mieszanina zaczyna krzepnàç,
  2. b)Tablica II: g´stoÊç w funkcji temperatury w zakresie od –20 °C do +40 °C co 1 °C i u∏amka obj´toÊciowego w zakresie od najmniejszej osiàgalnej wartoÊci do 100 % co 1 %,
  3. c)Tablica IIIa: g´stoÊç w temperaturze 20 °C w funkcji u∏amka masowego w zakresie od 0 do 100 % co 0,1 %,
  4. d)Tablica IIIb: u∏amek obj´toÊciowy w funkcji u∏amka masowego w zakresie od 0 do 100 % co 0,1 %,
  5. e)Tablica IVa: g´stoÊç w temperaturze 20 °C w funkcji u∏amka obj´toÊciowego w zakresie od 0 do 100 % co 0,1 %,
  6. f)Tablica IVb: u∏amek masowy w funkcji u∏amka obj´toÊciowego w zakresie od 0 do 100 % co 0,1 %,
  7. g)Tablica Va: u∏amek masowy w funkcji g´stoÊci w temperaturze 20 °C w zakresie od 789,3 kg/m3 do 998,2 kg/m3 co 0,1 kg/m3,
  8. h)Tablica Vb: u∏amek obj´toÊciowy w funkcji g´stoÊci w temperaturze 20 °C w zakresie od 789,3 kg/m3 do 998,2 kg/m3 co 0,1 kg/m3. 2. Przy obliczaniu tablic, o których mowa w pkt 1, korzysta si´ z wzoru, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporzàdzenia, oraz zale˝noÊci mi´dzy u∏amkiem obj´toÊciowym i u∏amkiem masowym, wyra˝onej wzorem: ρ20 °C q = —————— · p, ρ20 °C (100 %) gdzie: q p ρ20 °C — u∏amek obj´toÊciowy, — u∏amek masowy, — wartoÊci obliczone w funkcji u∏amka masowego z wzoru, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporzàdzenia, ρ20 °C (100 %)— g´stoÊç czystego etanolu w temperaturze 20 °C, równa 789,24 kg/m3. 3. W procesach pomiarowych zwiàzanych z mieszaninami alkoholu etylowego i wody oprócz tablic, o których mowa w pkt 1, stosuje si´ równie˝ tablice alkoholometryczne, okreÊlajàce:
  9. a)u∏amek masowy w funkcji temperatury w stopniach Celsjusza i g´stoÊci w tej temperaturze,
  10. b)u∏amek obj´toÊciowy w funkcji temperatury w stopniach Celsjusza oraz g´stoÊci w tej temperaturze,
  11. c)moc mieszaniny o temperaturze t w stopniach Celsjusza, wyra˝onà jako u∏amek masowy albo obj´toÊciowy, na podstawie wskazania alkoholomierza ze szk∏a sodowo-wapniowego do pomiaru u∏amka masowego albo obj´toÊciowego; przy konstrukcji tych tablic post´puje si´ w nast´pujàcy sposób: — wartoÊci odczytanej na alkoholomierzu przyporzàdkowuje si´, odpowiednio wed∏ug Tablicy IIIa lub IVa, g´stoÊç w temperaturze 20 °C oznaczonà jako ρ’20 °C, — g´stoÊç rzeczywistà mieszaniny w temperaturze t oblicza si´ wed∏ug wzoru: ρt = ρ’20 °C [1 – α (t – 20 °C)], gdzie α jest wspó∏czynnikiem cieplnej rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej szk∏a sodowo-wapniowego, równym 25 · 10–6 °C–1, — wartoÊç u∏amka masowego albo obj´toÊciowego dla obliczonej wartoÊci ρt oraz temperatury t odczytuje si´ z odpowiedniej tablicy lub oblicza z odpowiedniej zale˝noÊci,
  12. d)moc mieszaniny o temperaturze t w stopniach Celsjusza, wyra˝onà jako u∏amek masowy albo obj´toÊciowy, na podstawie wskazania densymetru do alkoholu, ze szk∏a sodowo-wapniowego; przy konstrukcji tej tablicy post´puje si´ analogicznie jak w lit. c, zast´pujàc ρ’20 °C wartoÊcià odczytanà na densymetrze,
  13. e)obj´toÊç v w temperaturze 20 °C czystego etanolu, w decymetrach szeÊciennych, zawartego w 100 dm3 mieszaniny o temperaturze t w stopniach Celsjusza, o znanej mocy, przy za∏o˝eniu, ˝e obj´toÊç 100 dm3 by∏a mierzona za pomocà pojemnika wykonanego z materia∏u o wspó∏czynniku cieplnej rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej β, wywzorcowanego w temperaturze 20 °C; wartoÊci obj´toÊci oblicza si´ wed∏ug wzoru: ρt p ν = —— —————— [1 + β(t – 20 °C)] · 100 100 ρ20 °C (100 %) lub q ρt ν = —— ——— [1 + β(t – 20 °C)] · 100, 100 ρ20 °C gdzie: p, q ρt — u∏amki masowe i obj´toÊciowe wyra˝one w procentach, — wartoÊci g´stoÊci mieszaniny w temperaturze t, podane w Tablicy I w funkcji u∏amka masowego p, w Tablicy II w funkcji u∏amka obj´toÊciowego q, Dziennik Ustaw Nr 38 — 2476 — ρ20 °C — wartoÊci g´stoÊci mieszaniny w temperaturze 20 °C, podane w Tablicy IVa w funkcji u∏amka obj´toÊciowego q, ρ20 °C (100 %) — g´stoÊç czystego etanolu w temperaturze 20 °C, równa 789,24 kg/m3;
  14. f)obj´toÊç ν w temperaturze 20 °C czystego etanolu, w decymetrach szeÊciennych, zawartego w 100 kg mieszaniny o temperaturze t w stopniach Celsjusza, o znanej mocy, przy za∏o˝eniu, ˝e wa˝enie by∏o przeprowadzone w powietrzu o g´stoÊci 1,2 kg/m3 za pomocà odwa˝ników o wartoÊciach umownych wynikajàcych z wa˝enia w powietrzu; wartoÊci obj´toÊci oblicza si´ wed∏ug wzoru: p 103 ν = —— —————— [1 –1,2 · (1/8000 – 1/ρt)] · 100 100 ρ20 °C (100 %) lub q 103 ν = —— ——— [1 – 1,2 · (1/8000 – 1/ρt )] · 100, 100 ρ20 °C Poz. 331 gdzie: p, q — u∏amki masowe i obj´toÊciowe wyra˝one w procentach, ρt — wartoÊci g´stoÊci mieszaniny w temperaturze t, podane w Tablicy I w funkcji u∏amka masowego p, w Tablicy II w funkcji u∏amka obj´toÊciowego q, ρ20 °C — wartoÊci g´stoÊci mieszaniny w temperaturze 20 °C, podane w Tablicy IVa w funkcji u∏amka obj´toÊciowego q, ρ20 °C (100 %) — g´stoÊç czystego etanolu w temperaturze 20 °C, równa 789,24 kg/m3. 4. Dla tablic, o których mowa w pkt 3 lit. a i b, zakres temperatury wynosi od –20 °C do +40 °C. 5. Przy okreÊlaniu mocy na podstawie wskazaƒ alkoholomierza lub densymetru do alkoholu, korzystajàc z tablic lub zale˝noÊci, o których mowa w pkt 3 lit. c i d, dla pomiarów wykonanych w temperaturze ró˝niàcej si´ znacznie od 20 °C, nale˝y wprowadziç poprawk´ uwzgl´dniajàcà zmian´ napi´cia powierzchniowego mieszaniny, zgodnie z danymi odniesienia, których wartoÊci okreÊla si´ w tabeli: WartoÊç napi´cia powierzchniowego γ mieszaniny alkoholu etylowego i wody w mN/m w funkcji u∏amka masowego p i temperatury t t (°C) p (% mas) –20 –10 0 10 20 30 40 0 — — 75,6 74,1 72,6 71,1 69,6 10 — — 51,4 49,7 47,9 46,1 44,4 20 — 42,7 41,3 39,8 38,4 37,0 35,6 30 36,5 35,6 34,7 33,7 32,8 31,9 31,0 40 32,7 32,0 31,3 30,6 29,9 29,2 28,5 50 31,0 30,3 29,6 28,9 28,2 27,5 26,8 60 29,8 29,1 28,4 27,7 27,0 26,3 25,6 70 28,8 28,1 27,4 26,7 26,0 25,3 24,6 80 27,8 27,0 26,3 25,6 24,8 24,1 23,4 90 26,8 26,1 25,3 24,5 23,7 22,9 22,2 100 25,8 25,0 24,1 23,3 22,4 21,6 20,7 Za∏àcznik nr 3 PODSTAWOWE TABLICE ALKOHOLOMETRYCZNE TABLICA I ρ = ρ (p,
  15. t)G´stoÊç w funkcji temperatury i u∏amka masowego krok tablicy: 1 °C; 1 % mas zakres temperatury: od –20 °C do +40 °C Dziennik Ustaw Nr 38 — 2477 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2478 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2479 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2480 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2481 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2482 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2483 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2484 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2485 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2486 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2487 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2488 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2489 — TABLICA II ρ = ρ (q,
  16. t)G´stoÊç w funkcji temperatury i u∏amka obj´toÊciowego krok tablicy: 1 °C; 1 % vol zakres temperatury: od –20 °C do +40 °C Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2490 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2491 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2492 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2493 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2494 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2495 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2496 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2497 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2498 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2499 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2500 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2501 — TABLICA IIIa ρ20 °C = ρ20 °C (
  17. p)G´stoÊç w temperaturze 20 °C w funkcji u∏amka masowego krok tablicy: 0,1 % mas Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2502 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2503 — TABLICA IIIb q = q(
  18. p)U∏amek obj´toÊciowy w funkcji u∏amka masowego krok tablicy: 0,1 % mas Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2504 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2505 — TABLICA IVa ρ20 °C = ρ20 °C (
  19. q)G´stoÊç w temperaturze 20 °C w funkcji u∏amka obj´toÊciowego krok tablicy: 0,1 % vol Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2506 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2507 — TABLICA IVb p = p(
  20. q)U∏amek masowy w funkcji u∏amka obj´toÊciowego krok tablicy: 0,1 % vol Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2508 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2509 — TABLICA Va p = p (ρ 20 °C) U∏amek masowy w funkcji g´stoÊci w temperaturze 20 °C krok tablicy: 0,1 kg/m3 zakres g´stoÊci: od 789,3 kg/m3 do 998,2 kg/m3 Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2510 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2511 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2512 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2513 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2514 — TABLICA Vb q = q (ρ 20 °C) U∏amek obj´toÊciowy w funkcji g´stoÊci w temperaturze 20 °C krok tablicy: 0,1 kg/m3 zakres g´stoÊci: od 789,3 kg/m3 do 998,2 kg/m3 Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2515 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2516 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2517 — Poz. 331 Dziennik Ustaw Nr 38 — 2518 — Poz. 331

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.