Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać

Dziennik Ustaw Nr 41 — 2628 — Poz. 352 352 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1) z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç polarymetry Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360) zarzàdza si´, co nast´puje: §

1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o: 1) „polarymetrze” — rozumie si´ przez to przyrzàd pomiarowy s∏u˝àcy do pomiaru kàta skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji Êwiat∏a przechodzàcego przez gazy, ciecze i cia∏a sta∏e oraz innych wielkoÊci fizycznych b´dàcych funkcjà kàta skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji; 2) „Mi´dzynarodowej Skali Cukrowej” — rozumie si´ przez to skal´ zdefiniowanà przez Mi´dzynarodowà Komisj´ Ujednolicania Cukrowniczych Metod Analitycznych (ICUMSA), wyra˝anà w °Z; 3) „sacharymetrze” — rozumie si´ przez to polarymetr z podzia∏kà wyskalowanà w stopniach Mi´dzynarodowej Skali Cukrowej (°Z), przeznaczony do pomiaru zawartoÊci sacharozy w roztworze wodnym na podstawie porównania kàtów skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji Êwiat∏a przechodzàcego przez badany roztwór i roztwór czystej sacharozy o ustalonym st´˝eniu masowym; 4) „kàcie skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji Êwiat∏a” — rozumie si´ przez to wielkoÊç, charakterystycznà dla zwiàzków chemicznych optycznie czynnych, wyra˝onà w stopniach kàtowych (°), oznaczanà symbolem α, zale˝nà od d∏ugoÊci fali Êwiat∏a λ, temperatury t i d∏ugoÊci rurki polarymetrycznej l (odpowiadajàcej wymiarowi próbki substancji u˝ytej do pomiarów); 5) „dryfcie zera” — rozumie si´ przez to powolnà zmian´ charakterystyki metrologicznej (wskazaƒ punktu zerowego); 6) „warunkach odniesienia” — rozumie si´ przez to warunki u˝ytkowania przewidziane do badania polarymetrów lub do wzajemnego porównywania wyników pomiarów; 7) „klasie dok∏adnoÊci” — rozumie si´ przez to klas´ polarymetrów, spe∏niajàcych okreÊlone wymagania metrologiczne i których b∏´dy zawarte sà w wyznaczonych granicach. §
2. Polarymetry mogà byç skonstruowane w szczególnoÊci jako: 1) polarymetry z obrotowym polaryzatorem lub analizatorem wykorzystujàce monochromatyczne Êwiat∏o o znanej d∏ugoÊci fali w zakresie od 546 nm do 900 nm; 2) polarymetry z klinowym kompensatorem kwarcowym wykorzystujàce monochromatyczne Êwiat∏o o znanej d∏ugoÊci fali w zakresie od 546 nm do 900 nm lub Êwiat∏o ˝arówki o efektywnej d∏ugoÊci fali 587 nm. §
4. Polarymetr sk∏ada si´ z nast´pujàcych elementów: 1) êród∏o Êwiat∏a; 2) polaryzator lub urzàdzenie pó∏cieniowe; 3) komora z rurkà polarymetrycznà; 4) analizator; 5) soczewki i p∏ytki szklane lub kwarcowe.
5. Polarymetr powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenie do regulacji wskazania zerowego. §
6. Konstrukcja polarymetru powinna zapewniaç: 1) brak ujemnego wp∏ywu jego drgaƒ na wynik pomiaru; 2) mo˝liwoÊç jego sprawdzenia za pomocà kwarcowych p∏ytek kontrolnych lub innych wzorców kàta skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji Êwiat∏a; 3) zabezpieczenie wewn´trznych cz´Êci optycznych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 4, przed dost´pem osób nieuprawnionych; 4) ∏atwe czyszczenie cz´Êci optycznych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 i
7. ——————— 1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5). §
9. Do budowy polarymetrów powinny byç stosowane materia∏y odporne na dzia∏anie substancji mierzonych i odczynników pomocniczych.
10. Materia∏y ferromagnetyczne mogà byç stosowane pod warunkiem, ˝e nie majà wp∏ywu na wartoÊci kà- Dziennik Ustaw Nr 41 — 2629 — Poz. 352 tów skr´cenia p∏aszczyzny polaryzacji Êwiat∏a badanych próbek.
11. Na sacharymetrach powinny byç zamieszczone oznaczenia, o których mowa w ust. 1, oraz podana:
12. W polarymetrach z klinowym kompensatorem kwarcowym niejednorodnoÊç i inne wady kwarcu nie powinny wp∏ywaç na dok∏adnoÊç wskazaƒ. 1) d∏ugoÊç rurki lub rurek polarymetrycznych, które powinny byç stosowane podczas pomiarów; §
13. Odczytu wyników pomiaru polarymetru dokonuje si´ w sposób wizualny (polarymetry wizualne) lub za pomocà metod fotoelektrycznych (polarymetry fotoelektryczne). §
15. Podzia∏ka polarymetru powinna byç wyskalowana w stopniach albo stopniach Mi´dzynarodowej Skali Cukrowej. Zakres wskazaƒ w stopniach mo˝e obejmowaç kàt pe∏ny lub jego cz´Êç.
16. Podzia∏ka sacharymetru powinna byç wyskalowana w stopniach Mi´dzynarodowej Skali Cukrowej, a jej zakres pomiarowy powinien wynosiç od –30 °Z do +120 °Z lub obejmowaç cz´Êç tego zakresu. §
18. Komora z rurkà polarymetrycznà powinna byç tak wykonana, aby oÊ optyczna polarymetru pokrywa∏a si´ z osià rurki polarymetrycznej, przy czym kàt utworzony przez te osie nie mo˝e przekraczaç 0,5°.
19. Rurka polarymetryczna powinna byç tak zbudowana, aby promienie Êwiat∏a przez nià przechodzàce: 1) nie by∏y przez nià wygaszane; 2) temperatura odniesienia „20 °C” i d∏ugoÊç fali Êwiat∏a, dla której zosta∏a wykonana skala sacharymetru. §
20. Ustala si´ nast´pujàce warunki odniesienia dla polarymetrów: 1) temperatura t = 20 °C; 2) d∏ugoÊç fali Êwiat∏a wybrana spoÊród podanych: Hg a) λvac = 546,2271 nm — w pró˝ni, λHg = 546,1 nm — w powietrzu, Na b) λvac = 589,4400 nm — w pró˝ni, λNa = 589,3 nm — w powietrzu, He–Ne c) λvac = 632,9914 nm — w pró˝ni, λHe–Ne = 633,0 nm — w powietrzu, d) λ = 587 nm — efektywna d∏ugoÊç fali dla polarymetrów z klinowym kompensatorem kwarcowym. 3) by∏y ograniczone przys∏onami ko∏owymi. §
22. W zale˝noÊci od wartoÊci skrajnych b∏´du dopuszczalnego wyró˝nia si´ trzy klasy dok∏adnoÊci polarymetrów: I, II, III.
23. Podczas pracy polarymetru wzrost temperatury rurki polarymetrycznej nie mo˝e byç wi´kszy ni˝ 1 °C.
24. WartoÊci skrajne b∏´du dopuszczalnego, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, sà równe: §
26. Polarymetry wizualne powinny dzia∏aç na zasadzie pó∏cienia, przy czym kàt pó∏cienia powinien byç sta∏y i mieÊciç si´ w zakresie 5° ÷ 10° lub byç regulowany w zakresie 0° ÷ 10°. 1) dla sacharymetrów: 2) nie odbija∏y si´ od jej Êcianek;
27. Konstrukcja okularu urzàdzenia pó∏cieniowego powinna umo˝liwiaç zogniskowanie linii oddzielajàcej poszczególne cz´Êci pola widzenia oraz zrównanie ich jasnoÊci. §
29. Zmiana wskazaƒ polarymetru spowodowana zmianà efektywnej d∏ugoÊci fali Êwiat∏a w roztworach zabarwionych nie powinna przekraczaç ±0,02% wartoÊci tych wskazaƒ.
30. Ustabilizowane wskazanie polarymetrów fotoelektrycznych powinno byç uzyskane w czasie nieprzekraczajàcym 30 s bez wzgl´du na wartoÊç tego wskazania. §
32. Na polarymetrach powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny nast´pujàce oznaczenia: a) klasa dok∏adnoÊci I — ±0,05 °Z, b) klasa dok∏adnoÊci II — ±0,1 °Z, c) klasa dok∏adnoÊci III — ±0,2 °Z; 2) dla pozosta∏ych polarymetrów: a) klasa dok∏adnoÊci I — ±0,01°, b) klasa dok∏adnoÊci II — ±0,05°, c) klasa dok∏adnoÊci III — ±0,2°.
33. Dryft zera w polarymetrach fotoelektrycznych nie powinien przekraczaç wartoÊci skrajnych b∏´du dopuszczalnego okreÊlonych dla danej klasy dok∏adnoÊci polarymetru. §
34. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. 1) nazwa polarymetru; 2) nazwa i adres lub znak producenta polarymetru; 3) numer fabryczny. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner