Dziennik Ustaw Nr 47 — 3104 — Poz. 401 401 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych Na podstawie

art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, ——————— 1) Minister Infrastruktury kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Infrastruktury (Dz. U. Nr 32, poz. 302 oraz z 2003 r. Nr 19, poz. 165). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz.

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 74, poz.
z póên. zm.3)), oraz sposób post´powania w przypadku wystàpienia tych zagro˝eƒ; 5) „sieci ogniowej” — rozumie si´ przez to zestaw lontów i zapalników, s∏u˝àcych do zadzia∏ania ∏adunków materia∏u wybuchowego; 6) „rusztowaniu roboczym” — rozumie si´ przez to konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, z której mogà byç wykonywane prace na wysokoÊci, s∏u˝àcà do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu; 7) „rusztowaniu ochronnym” — rozumie si´ przez to konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, s∏u˝àcà do zabezpieczenia przed upadkiem z wysokoÊci ludzi oraz przedmiotów; 8) „rusztowaniu systemowym” — rozumie si´ przez to konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, w której wymiary siatki konstrukcyjnej sà jednoznacznie narzucone poprzez wymiary elementów rusztowania, s∏u˝àcà do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu. §
Wykonawca przed przystàpieniem do wykonywania robót budowlanych jest obowiàzany opracowaç instrukcj´ bezpiecznego ich wykonywania i zaznajomiç z nià pracowników w zakresie wykonywanych przez nich robót. Rozdzia∏ 2 Warunki przygotowania i prowadzenia robót budowlanych §
Inwestor jest obowiàzany zawiadomiç o zamiarze rozpocz´cia robót budowlanych w∏aÊciwego inspektora pracy, na 7 dni przed rozpocz´ciem budowy lub rozbiórki, na której przewiduje si´ wykonywanie robót budowlanych trwajàcych d∏u˝ej ni˝ 30 dni roboczych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 osób albo na której planowany zakres robót przekracza 500 osobodni. §
Uczestnicy procesu budowlanego wspó∏dzia∏ajà ze sobà w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy w procesie przygotowania i realizacji budowy.
Stosowanie niezb´dnych Êrodków ochrony indywidualnej obowiàzuje wszystkie osoby przebywajàce na terenie budowy. §
BezpoÊredni nadzór nad bezpieczeƒstwem i higienà pracy na stanowiskach pracy sprawujà odpowiednio kierownik robót oraz mistrz budowlany, stosownie do zakresu obowiàzków. §
Do zabezpieczeƒ stanowisk pracy na wysokoÊci, przed upadkiem z wysokoÊci, nale˝y stosowaç Êrodki ochrony zbiorowej, w szczególnoÊci balustrady,

§ 15ust.

2, siatki ochronne i siatki bezpieczeƒstwa. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3105 —

Stosowanie Êrodków ochrony indywidualnej, w szczególnoÊci takich jak szelki bezpieczeƒstwa, jest dopuszczalne, gdy nie ma mo˝liwoÊci stosowania Êrodków ochrony zbiorowej. §
Osoba wykonujàca roboty w pobli˝u kraw´dzi dachu p∏askiego lub dachu o nachyleniu do 20%, jest obowiàzana posiadaç odpowiednie zabezpieczenia przed upadkiem z wysokoÊci,

§ 6. 2.

Osoba wykonujàca roboty na dachu o nachyleniu powy˝ej 20%, je˝eli nie stosuje si´ rusztowaƒ ochronnych, jest obowiàzana stosowaç Êrodki ochrony indywidualnej lub inne urzàdzenia ochronne. Poz. 401 §

Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek nie mogà byç nachylone wi´cej ni˝: 1) dla wózków szynowych — 4%; 2) dla wózków bezszynowych — 5%; 3) dla taczek — 10%. §
Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek, usytuowane nad poziomem terenu powy˝ej 1 m, zabezpiecza si´ balustradà. Zagospodarowanie terenu budowy
Balustrada, o której mowa w ust. 1, sk∏ada si´ z deski kraw´˝nikowej o wysokoÊci 0,15 m i por´czy ochronnej umieszczonej na wysokoÊci 1,1 m. Wolnà przestrzeƒ pomi´dzy deskà kraw´˝nikowà a por´czà wype∏nia si´ w sposób zabezpieczajàcy pracowników przed upadkiem z wysokoÊci. §
Zagospodarowanie terenu budowy wykonuje si´ przed rozpocz´ciem robót budowlanych, co najmniej w zakresie:
W przypadku rusztowaƒ systemowych dopuszcza si´ umieszczanie por´czy ochronnej na wysokoÊci 1 m. Rozdzia∏ 3 1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych; 2) wykonania dróg, wyjÊç i przejÊç dla pieszych; 3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody, zwanych dalej „mediami”, oraz odprowadzania lub utylizacji Êcieków; 4) urzàdzenia pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych i socjalnych; §
PrzejÊcia o pochyleniu wi´kszym ni˝ 15% zaopatruje si´ w listwy umocowane poprzecznie, w odst´pach nie mniejszych ni˝ 0,4 m lub w schody o szerokoÊci nie mniejszej ni˝ 0,75 m, co najmniej z jednostronnym zabezpieczeniem, o którym mowa w § 15 ust.
§
PrzejÊcia i strefy niebezpieczne oÊwietla si´ i oznakowuje znakami ostrzegawczymi lub znakami zakazu. 5) zapewnienia oÊwietlenia naturalnego i sztucznego; 6) zapewnienia w∏aÊciwej wentylacji; 7) zapewnienia ∏àcznoÊci telefonicznej; 8) urzàdzenia sk∏adowisk materia∏ów i wyrobów. §
Teren budowy lub robót nale˝y ogrodziç albo w inny sposób uniemo˝liwiç wejÊcie osobom nieupowa˝nionym.
Je˝eli ogrodzenie terenu budowy lub robót nie jest mo˝liwe, nale˝y oznakowaç granice terenu za pomocà tablic ostrzegawczych, a w razie potrzeby zapewniç sta∏y nadzór. §
Ogrodzenie terenu budowy wykonuje si´ w taki sposób, aby nie stwarza∏o zagro˝enia dla ludzi. WysokoÊç ogrodzenia powinna wynosiç co najmniej 1,5 m. §
Dla pojazdów u˝ywanych w trakcie wykonywania robót budowlanych wyznacza si´ miejsca postojowe na terenie budowy. §
SzerokoÊç drogi przeznaczonej dla ruchu pieszego jednokierunkowego powinna wynosiç co najmniej 0,75 m, a dwukierunkowego — 1,2 m. §
Pochylnie, po których dokonuje si´ r´cznego przenoszenia ci´˝arów, nie powinny mieç spadków wi´kszych ni˝ 10%. §
WyjÊcia z magazynów oraz przejÊcia pomi´dzy budynkami wychodzàce na drogi zabezpiecza si´ por´czami ochronnymi umieszczonymi na wysokoÊci 1,1 m lub w inny sposób, w szczególnoÊci labiryntami. §
Przed skrzy˝owaniem dróg z napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi, w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 15 m, ustawia si´ oznakowane bramki, oÊwietlone w warunkach ograniczonej widocznoÊci, wyznaczajàce dopuszczalne gabaryty przeje˝d˝ajàcych pojazdów. §
Stref´ niebezpiecznà ogradza si´ i oznakowuje w sposób uniemo˝liwiajàcy dost´p osobom postronnym.
PrzejÊcia, przejazdy i stanowiska pracy w strefie niebezpiecznej zabezpiecza si´ daszkami ochronnymi. §
Stref´ niebezpiecznà, w której istnieje zagro˝enie spadania z wysokoÊci przedmiotów, ogradza si´ balustradami,

§ 15ust.

Strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym od p∏aszczyzny obiektu budowlanego, nie mo˝e wynosiç mniej ni˝ 1/10 wysokoÊci, z której mogà spadaç przedmioty, lecz nie mniej ni˝ 6 m.
W zwartej zabudowie miejskiej strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç zmniejszo- Dziennik Ustaw Nr 47 — 3106 — na pod warunkiem zastosowania innych rozwiàzaƒ technicznych lub organizacyjnych, zabezpieczajàcych przed spadaniem przedmiotów. §
Daszki ochronne powinny znajdowaç si´ na wysokoÊci nie mniejszej ni˝ 2,4 m nad terenem w najni˝szym miejscu i byç nachylone pod kàtem 45° w kierunku êród∏a zagro˝enia. Pokrycie daszków powinno byç szczelne i odporne na przebicie przez spadajàce przedmioty.
W miejscach przejÊç i przejazdów szerokoÊç daszka ochronnego wynosi co najmniej o 0,5 m wi´cej z ka˝dej strony ni˝ szerokoÊç przejÊcia lub przejazdu.
U˝ywanie daszków ochronnych jako rusztowaƒ lub miejsc sk∏adowania narz´dzi, sprz´tu, materia∏ów jest zabronione. §
Na terenie budowy wyznacza si´, utwardza i odwadnia miejsca do sk∏adowania materia∏ów i wyrobów. §
Do∏y na wapno gaszone powinny mieç umocnione Êciany i byç zabezpieczone balustradami ochronnymi,

§ 15ust. 2, umieszczonymi w odleg∏o

Êci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi do∏u. §

W przypadku przechowywania w magazynach substancji i preparatów niebezpiecznych nale˝y informacj´ o tym zamieÊciç na tablicach ostrzegawczych, umieszczonych w widocznych miejscach. Towary te na terenie budowy przechowuje si´ i u˝ytkuje zgodnie z instrukcjami producenta.
Substancje i preparaty niebezpieczne przechowuje si´ i przemieszcza na terenie budowy w opakowaniach producenta.
W pomieszczeniach magazynowych umieszcza si´ tablice okreÊlajàce dopuszczalne obcià˝enie rega∏ów magazynowych, a tak˝e dopuszczalne obcià˝enie powierzchni stropu. §
Sk∏adowiska materia∏ów, wyrobów i urzàdzeƒ technicznych wykonuje si´ w sposób wykluczajàcy mo˝liwoÊç wywrócenia, zsuni´cia, rozsuni´cia si´ lub spadni´cia sk∏adowanych wyrobów i urzàdzeƒ.
Materia∏y sk∏aduje si´ w miejscu wyrównanym do poziomu.
Materia∏y drobnicowe uk∏ada si´ w stosy o wysokoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m, dostosowane do rodzaju i wytrzyma∏oÊci tych materia∏ów.
Stosy materia∏ów workowanych uk∏ada si´ w warstwach krzy˝owo do wysokoÊci nieprzekraczajàcej 10 warstw.
Przy sk∏adowaniu materia∏ów odleg∏oÊç stosów nie powinna byç mniejsza ni˝: 1) 0,75 m — od ogrodzenia lub zabudowaƒ; 2) 5 m — od sta∏ego stanowiska pracy. Poz. 401 §
Opieranie sk∏adowanych materia∏ów lub wyrobów o p∏oty, s∏upy napowietrznych linii elektroenergetycznych, konstrukcje wsporcze sieci trakcyjnej lub Êciany obiektu budowlanego, jest zabronione. §
Wchodzenie i schodzenie ze stosu utworzonego ze sk∏adowanych materia∏ów lub wyrobów jest dopuszczalne wy∏àcznie przy u˝yciu drabiny lub schodni. §
Podczas mechanicznego za∏adunku lub roz∏adunku materia∏ów lub wyrobów, przemieszczanie ich nad ludêmi lub kabinà, w której znajduje si´ kierowca, jest zabronione. Na czas wykonywania tych czynnoÊci kierowca jest obowiàzany opuÊciç kabin´. Rozdzia∏ 4 Warunki socjalne i higieniczne §
Na terenie budowy urzàdza si´ wydzielone pomieszczenia szatni na odzie˝ roboczà i ochronnà, umywalni, jadalni, suszarni i ust´pów. §
Na terenie budowy, na której roboty budowlane wykonuje wi´cej ni˝ 20 pracujàcych, zabrania si´ urzàdzania w jednym pomieszczeniu szatni i jadalni.
Szafki na odzie˝ osób wykonujàcych roboty na terenie budowy, o której mowa w ust. 1, powinny byç dwudzielne, zapewniajàce mo˝liwoÊç przechowywania oddzielnie odzie˝y roboczej i w∏asnej. §
Dopuszczalne jest korzystanie z istniejàcych na terenie budowy pomieszczeƒ i urzàdzeƒ higieniczno-sanitarnych inwestora, je˝eli przewiduje to zawarta umowa. §
W przypadku usytuowania pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych w kontenerach dopuszcza si´ ni˝szà wysokoÊç tych pomieszczeƒ ni˝ okreÊlona w § 1 ust. 4 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzeÊnia 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 129, poz. 844 oraz z 2002 r. Nr 91, poz. 811). §
Dopuszcza si´ stosowanie ∏awek w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych jako miejsc siedzàcych, je˝eli sà one trwale przytwierdzone do pod∏o˝a. §
Jadalnie urzàdzane na budowie powinny spe∏niaç wymagania dla jadalni typu II, okreÊlone w § 30 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia, o którym mowa w §
§
Palenie tytoniu mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie na otwartej przestrzeni lub w specjalnie do tego celu przystosowanym pomieszczeniu (palarni). §
Je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo lub ochrona zdrowia osób wykonujàcych roboty budowlane, albo gdy wynika to z rodzaju wykonywanych robót, nale˝y zapewniç osobom wykonujàcym takie roboty pomieszczenia do odpoczynku lub pomieszczenia mieszkalne. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3107 —
Pomieszczenia,

ust. 1, wyposa˝a si´ w odpowiednià do liczby zatrudnionych osób liczb´ sto∏ów i krzese∏ z oparciami.

Stacjonarne pomieszczenia mieszkalne powinny posiadaç wystarczajàce wyposa˝enie sanitarne, jadalni´, pomieszczenie do odpoczynku, ∏ó˝ka, szafki kuchenne, sto∏y i krzes∏a z oparciami, stosownie do liczby osób.
W innych przypadkach ni˝ okreÊlone w ust. 1 zapewnia si´ inne miejsca, wykorzystywane podczas przerw w pracy. §
W sprawach dotyczàcych warunków higieniczno-sanitarnych, nieuregulowanych w niniejszym rozdziale, stosuje si´ ogólne przepisy bezpieczeƒstwa i higieny pracy. Rozdzia∏ 5 Wymagania dotyczàce miejsc pracy usytuowanych w budynkach oraz w obiektach poddawanych remontowi lub przebudowie §
Strefy gromadzenia i usuwania odpadów nale˝y wygrodziç i oznakowaç.
Odpady nale˝y usuwaç w sposób ograniczajàcy ich rozrzut i pylenie. §
Na czas uk∏adania pod∏óg i pod∏o˝y pod posadzki na ciàgach komunikacyjnych nale˝y u∏o˝yç pomosty wyrównujàce poziomy robocze.
Âciany i inne przegrody, które mogà ulec przewróceniu w czasie monta˝u lub wznoszenia, nale˝y odpowiednio zabezpieczyç.
Kraw´dzie stropów nieobudowanych Êcianami nale˝y zabezpieczyç balustradami,

§ 15ust.

§
Drogi ewakuacyjne muszà odpowiadaç wymaganiom przepisów techniczno-budowlanych oraz przepisów przeciwpo˝arowych.
Drogi i wyjÊcia ewakuacyjne, wymagajàce oÊwietlenia, zaopatruje si´, w przypadku awarii oÊwietlenia ogólnego (podstawowego), w oÊwietlenie awaryjne zapewniajàce dostateczne nat´˝enie oÊwietlenia, zgodnie z Polskà Normà.
Przed rozpocz´ciem robót budowlanych ustala si´ istniejàce trasy przebiegu mediów i zapoznaje si´ z symbolami oznaczeƒ tych tras osoby wykonujàce roboty budowlane. §
Teren budowy wyposa˝a si´ w niezb´dny sprz´t do gaszenia po˝aru oraz, w zale˝noÊci od potrzeb, w system sygnalizacji po˝arowej, dostosowany do charakteru budowy, rozmiarów i sposobu wykorzystania pomieszczeƒ, wyposa˝enia budowy, fizycznych i chemicznych w∏aÊciwoÊci substancji znajdujàcych si´ na terenie budowy, w iloÊci wynikajàcej z liczby zagro˝onych osób. Poz. 401
Sprz´t do gaszenia po˝aru, o którym mowa w ust. 1, regularnie sprawdza si´, konserwuje i uzupe∏nia, zgodnie z wymaganiami producentów i przepisów przeciwpo˝arowych.
IloÊç i rozmieszczenie gaÊnic przenoÊnych powinno byç zgodne z wymaganiami przepisów przeciwpo˝arowych. §
W pomieszczeniach zamkni´tych zapewnia si´ wymian´ powietrza, wynikajàcà z potrzeb bezpieczeƒstwa pracy.
Wentylacja powinna dzia∏aç sprawnie i zapewniaç dop∏yw Êwie˝ego powietrza, w iloÊci nie mniejszej ni˝ okreÊlona w Polskich Normach.
Wentylacja nie mo˝e powodowaç przeciàgów, wyzi´bienia lub przegrzewania pomieszczeƒ pracy.
Je˝eli potrzeba ochrony zdrowia osób wymaga zastosowania systemu wentylacyjnego, system ten powinien byç uruchamiany automatycznie lub w∏àczany przez osoby przed wejÊciem w stref´, w której atmosfera mo˝e zawieraç substancje wybuchowe, palne lub toksyczne albo szkodliwe. §
Osoby wykonujàce roboty budowlane nie mogà byç nara˝one na dzia∏anie czynników szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych, a w szczególnoÊci takich jak ha∏as, wibracje, promieniowanie elektromagnetyczne, py∏y i gazy o nat´˝eniach i st´˝eniach przekraczajàcych wartoÊci dopuszczalne.
Je˝eli osoby sà obowiàzane wejÊç do strefy, o której mowa w § 43 ust. 4, atmosfera tej strefy powinna byç monitorowana za pomocà czujników alarmujàcych o stanach niebezpiecznych, a tak˝e powinny byç podj´te odpowiednie Êrodki zapobiegajàce zagro˝eniom.
W przestrzeniach zamkni´tych, w których atmosfera charakteryzuje si´ niewystarczajàcà zawartoÊcià tlenu lub wyst´pujà czynniki o st´˝eniach nieprzekraczajàcych wartoÊci dopuszczalnych, osoba wykonujàca zadanie powinna byç obserwowana i asekurowana, w celu zapewnienia natychmiastowej ewakuacji i skutecznej pomocy.
Roboty budowlane, zwiàzane z impregnacjà drewna lub innych materia∏ów, mogà wykonywaç osoby zapoznane z wyst´pujàcymi zagro˝eniami i instrukcjà producenta dotyczàcà pos∏ugiwania si´ stosowanymi Êrodkami impregnacyjnymi.
Osób, u których wyst´pujà objawy uczulenia na Êrodki chemiczne, nie nale˝y zatrudniaç przy robotach impregnacyjnych.
W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych jest niedopuszczalne: 1) u˝ywanie otwartego ognia; 2) palenie tytoniu; 3) spo˝ywanie posi∏ków. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3108 —
Niezw∏ocznie po zakoƒczeniu robót impregnacyjnych oraz w przerwach przeznaczonych na posi∏ki osobom wykonujàcym roboty nale˝y umo˝liwiç umycie si´ ciep∏à wodà i korzystanie ze Êrodków higieny osobistej.
Miejsca i pomieszczenia przeznaczone do impregnacji nale˝y zaopatrzyç w sprz´t do gaszenia po˝arów, dostosowany do rodzaju u˝ywanego Êrodka impregnacyjnego oraz ogrodziç i zaopatrzyç w odpowiednie tablice ostrzegawcze.
W pomieszczeniach zamkni´tych, w których sà wykonywane roboty impregnacyjne, nale˝y zainstalowaç wentylacj´ mechanicznà.
Miejsca, w których wykonywane sà roboty impregnacyjne, nale˝y zabezpieczyç przed zanieczyszczeniem Êrodowiska Êrodkami impregnacyjnymi. Poz. 401
Schody ruchome i podnoÊniki w budynku powinny funkcjonowaç bezpiecznie. Strefy niebezpieczne powinny byç trwale i jednoznacznie oznakowane.
Mechanizmy nap´dowe schodów ruchomych i podnoÊników powinny byç obudowane i niedost´pne dla osób nieupowa˝nionych.
Schody ruchome i pochylnie powinny byç wyposa˝one w ∏atwo rozpoznawalne i ∏atwo dost´pne urzàdzenia do ich zatrzymania.
Drogi komunikacyjne powinny byç zabezpieczone przed spadajàcymi przedmiotami.
Drogi komunikacyjne i ewakuacyjne powinny mieç: 1) trwa∏e i ustabilizowane pod∏o˝e; §
Stanowiska pracy, pomieszczenia i drogi komunikacji powinny byç, w miar´ mo˝liwoÊci, oÊwietlone Êwiat∏em dziennym.
Skrzyd∏a otwieranych cz´Êci okien nie mogà stanowiç zagro˝enia dla pracowników.
Je˝eli Êwiat∏o naturalne jest niewystarczajàce do wykonywania robót oraz w porze nocnej, nale˝y stosowaç oÊwietlenie sztuczne.
W razie koniecznoÊci mogà byç stosowane przenoÊne êród∏a Êwiat∏a sztucznego. Ich konstrukcja i obudowa oraz sposób zasilania w energi´ elektrycznà nie mogà powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem elektrycznym.
Sztuczne êród∏a Êwiat∏a nie mogà powodowaç w szczególnoÊci: 1) wyd∏u˝onych cieni; 2) olÊnienia wzroku; 3) zmiany barwy znaków lub zak∏óceƒ odbioru i postrzegania sygna∏ów oraz znaków stosowanych w transporcie; 2) trwa∏à, wytrzyma∏à i stabilnà konstrukcj´ noÊnà. §
W czasie uk∏adania posadzek i wyk∏adzin pod∏ogowych lub Êciennych w pomieszczeniach z zastosowaniem mas palnych lub zawierajàcych palne rozpuszczalniki o w∏aÊciwoÊciach wybuchowych oraz w czasie pokrywania pod∏óg lakierem lub innymi materia∏ami o podobnych w∏aÊciwoÊciach wybuchowych, nale˝y na czas wykonywania robót i wyparowania rozpuszczalników: 1) usunàç otwarte êród∏a ognia na odleg∏oÊç co najmniej 30 m od tych pomieszczeƒ; 2) zapewniç skutecznà wentylacj´; 3) u˝ywaç obuwia niepowodujàcego iskrzenia; 4) nie stosowaç narz´dzi wykonanych z materia∏ów iskrzàcych.
Przed wejÊciem do budynku i do poszczególnych pomieszczeƒ,

ust. 1, nale˝y umieÊciç tablice ostrzegawcze o pracy z materia∏em ∏atwo zapalnym i zakazujàce palenia tytoniu. 4) zjawisk stroboskopowych. 3. Roboty,

ust. 1, powinny byç wykonywane pod nadzorem technicznym. §

Otwory komunikacyjne w przegrodach budowlanych powinny odpowiadaç wymaganiom zawartym w przepisach techniczno-budowlanych.
Palenie tytoniu oraz zbli˝anie si´ osób do otwartych êróde∏ ognia w ubraniach roboczych nasyconych parami rozpuszczalników jest niedopuszczalne.
Drogi ewakuacyjne oraz wyst´pujàce na nich drzwi i bramy oznakowuje si´ znakami bezpieczeƒstwa. §
Dopuszcza si´ wykonywanie robót malarskich przy u˝yciu drabin rozstawnych tylko do wysokoÊci nieprzekraczajàcej 4 m od poziomu pod∏ogi.
W bezpoÊrednim sàsiedztwie bram dla ruchu ko∏owego powinny znajdowaç si´ furtki, które nale˝y oznakowaç w sposób widoczny.
Drabiny nale˝y zabezpieczyç przed poÊlizgiem i rozsuni´ciem si´ oraz zapewniç ich stabilnoÊç.
Drzwi i bramy zamykane i otwierane automatycznie powinny otwieraç si´ bez stwarzania ryzyka urazu oraz posiadaç dodatkowe mechanizmy do r´cznego otwierania na wypadek przerwy w dop∏ywie energii elektrycznej. §
Wewn´trzne roboty malarskie z zastosowaniem sk∏adników wydzielajàcych szkodliwe dla zdrowia substancje lotne nale˝y wykonywaç przy zapewnieniu intensywnej wentylacji pomieszczeƒ, uwzgl´dniajàcej w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne materia∏ów. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3109 —
W czasie wypalania farb olejnych na elementach budowlanych w pomieszczeniach nale˝y zapewniç odpowiednià wentylacj´.
W pomieszczeniach, w których sà prowadzone roboty malarskie roztworami wodnymi, nale˝y wy∏àczyç instalacj´ elektrycznà i stosowaç zasilanie niemogàce powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem elektrycznym. §
Obróbka kamieni na terenie budowy powinna byç dokonywana w ogrodzonym miejscu, bez dost´pu osób postronnych.
Stanowiska pracy obróbki kamieni oddalone od siebie o mniej ni˝ 3 m zabezpiecza si´ ekranami o wysokoÊci co najmniej 2 m.
W pomieszczeniu, w którym w czasie wykonywania obróbki elementów wyst´puje wydzielanie si´ py∏u, nale˝y zainstalowaç na stanowisku roboczym wentylacj´ z miejscowym wyciàgiem powietrza.
W czasie stosowania spr´˝onego powietrza do obróbki p∏aszczyzn kamienia pracownicy sà obowiàzani u˝ywaç Êrodków ochrony indywidualnej.
Przy r´cznej lub mechanicznej obróbce elementów kamiennych pracownicy sà obowiàzani u˝ywaç Êrodków ochrony indywidualnej, takich jak: gogle lub przy∏bice ochronne, kaski, r´kawice wzmocnione skórà oraz obuwie z wk∏adkami stalowymi chroniàcymi palce stóp. §
Wymiary pomostów i ramp powinny byç dostosowane do wymiarów prze∏adowywanych ∏adunków i Êrodków transportu. §
Stanowiska pracy powinny umo˝liwiaç swobod´ ruchu, niezb´dnà do wykonania pracy.
Stanowiska pracy o niesta∏ym charakterze nale˝y poddawaç sprawdzeniu pod wzgl´dem ich stabilnoÊci, zamocowaƒ oraz zabezpieczeƒ przed upadkiem osób i przedmiotów. Sprawdzenia nale˝y dokonaç po ka˝dej zmianie usytuowania, po ka˝dej przerwie w pracy trwajàcej d∏u˝ej ni˝ 7 dni, a dla stanowisk usytuowanych na zewnàtrz budynku — po silnym wietrze, opadach Êniegu lub oblodzeniu. Rozdzia∏ 6 Instalacje i urzàdzenia elektroenergetyczne §
Instalacje rozdzia∏u energii elektrycznej na terenie budowy powinny byç zaprojektowane i wykonane oraz utrzymywane i u˝ytkowane w taki sposób, aby nie stanowi∏y zagro˝enia po˝arowego lub wybuchowego, a tak˝e chroni∏y w dostatecznym stopniu pracowników przed pora˝eniem pràdem elektrycznym. Poz. 401
Projekt, konstrukcj´ i wybór materia∏ów oraz urzàdzeƒ ochronnych w instalacji, o której mowa w ust. 1, nale˝y dostosowaç do typu, rodzaju i mocy rozdzielanej energii, warunków zewn´trznych oraz do poziomu kwalifikacji osób majàcych dost´p do instalacji. §
Roboty zwiàzane z pod∏àczaniem, sprawdzaniem, konserwacjà i naprawà instalacji i urzàdzeƒ elektrycznych mogà byç wykonywane wy∏àcznie przez osoby posiadajàce odpowiednie uprawnienia. §
Nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, sk∏adowisk wyrobów i materia∏ów lub maszyn i urzàdzeƒ budowlanych bezpoÊrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odleg∏oÊci liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej ni˝: 1) 3 m — dla linii o napi´ciu znamionowym nieprzekraczajàcym 1 kV; 2) 5 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej 1 kV, lecz nieprzekraczajàcym 15 kV; 3) 10 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej 15 kV, lecz nieprzekraczajàcym 30 kV; 4) 15 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej 30 kV, lecz nieprzekraczajàcym 110 kV; 5) 30 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej 110 kV.
W czasie wykonywania robót budowlanych z zastosowaniem ˝urawi lub urzàdzeƒ za∏adowczo-wy∏adowczych zachowuje si´ odleg∏oÊci,

ust. 1, mierzone do najdalej wysuni´tego punktu urzàdzenia wraz z ∏adunkiem.

Przy wykonywaniu robót budowlanych przy u˝yciu maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych, bezpoÊrednio pod linià wysokiego napi´cia, nale˝y uzgodniç bezpieczne warunki pracy z jej u˝ytkownikiem.
˚urawie samojezdne, koparki i inne urzàdzenia ruchome, które mogà zbli˝yç si´ na niebezpiecznà odleg∏oÊç do napowietrznych lub kablowych linii elektroenergetycznych,

ust. 1, powinny byç wyposa˝one w sygnalizatory napi´cia. §

Rozdzielnice budowlane pràdu elektrycznego znajdujàce si´ na terenie budowy zabezpiecza si´ przed dost´pem nieupowa˝nionych osób.
Rozdzielnice,

ust. 1, powinny byç usytuowane w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 50 m od odbiorników energii. §

Po∏àczenia przewodów elektrycznych z urzàdzeniami mechanicznymi wykonuje si´ w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracy osób obs∏ugujàcych takie urzàdzenia.
Przewody,

ust. 1, zabezpiecza si´ przed uszkodzeniami mechanicznymi. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3110 — §

Okresowa kontrola stanu stacjonarnych urzàdzeƒ elektrycznych pod wzgl´dem bezpieczeƒstwa odbywa si´ co najmniej jeden raz w miesiàcu, natomiast kontrola stanu i opornoÊci izolacji tych urzàdzeƒ, co najmniej dwa razy w roku, a ponadto: 1) przed uruchomieniem urzàdzenia po dokonaniu zmian i napraw cz´Êci elektrycznych i mechanicznych; 2) przed uruchomieniem urzàdzenia, je˝eli urzàdzenie by∏o nieczynne przez ponad miesiàc; 3) przed uruchomieniem urzàdzenia po jego przemieszczeniu. §
W przypadku zastosowania urzàdzeƒ ochronnych ró˝nicowopràdowych w instalacji, o której mowa w § 53 ust. 1, nale˝y sprawdziç ich dzia∏anie ka˝dorazowo przed przystàpieniem do pracy.
Kopie zapisu pomiarów skutecznoÊci zabezpieczenia przed pora˝eniem pràdem elektrycznym powinny znajdowaç si´ u kierownika budowy. Poz. 401
Dokumenty te powinny byç dost´pne dla organów kontroli w miejscu eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ,

ust.

§
Wykonawca, u˝ytkujàcy maszyny i inne urzàdzenia techniczne, niepodlegajàce dozorowi technicznemu, udost´pnia organom kontroli dokumentacj´ techniczno-ruchowà lub instrukcj´ obs∏ugi tych maszyn lub urzàdzeƒ.
Wykonawca zapoznaje pracowników z dokumentacjà, o której mowa w ust. 1, przed dopuszczeniem ich do wykonywania robót.
Maszyny i inne urzàdzenia techniczne eksploatuje si´, konserwuje i naprawia zgodnie z instrukcjà producenta, w sposób zapewniajàcy ich sprawne funkcjonowanie. §
Maszyny i inne urzàdzenia techniczne powinny byç: 1) utrzymywane w stanie zapewniajàcym ich sprawnoÊç;
Dokonywane naprawy i przeglàdy urzàdzeƒ elektrycznych powinny byç odnotowane w ksià˝ce konserwacji urzàdzeƒ. 2) stosowane wy∏àcznie do prac, do jakich zosta∏y przeznaczone; §
Miejsca wykonania robót, drogi na terenie budowy, dojÊcia i dojazdy w czasie wykonywania robót powinny byç dostatecznie oÊwietlone.
Maszyny i inne urzàdzenia techniczne pracujàce pod ciÊnieniem powinny byç sprawdzane i poddawane regularnym kontrolom, zgodnie z przepisami odr´bnymi.
˚urawie, maszty lub inne wysokie konstrukcje o zmroku i w nocy powinny posiadaç oÊwietlenie pozycyjne.
Punkty Êwietlne rozmieszcza si´ w sposób zapewniajàcy odczytanie tablic i znaków ostrzegawczych oraz znaków sygnalizacji ruchu na terenie budowy.
S∏upy z punktami Êwietlnymi na drogach znajdujàcych si´ na terenie budowy nale˝y rozmieÊciç wzd∏u˝ dróg i na ich skrzy˝owaniach. Na ∏ukach dróg, przy jednostronnym oÊwietleniu, s∏upy nale˝y ustawiaç po zewn´trznej stronie ∏uku.
Punkty Êwietlne i sygnalizacyjne powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w § 45 ust. 4 i
Rozdzia∏ 7 Maszyny i inne urzàdzenia techniczne 3) obs∏ugiwane przez przeszkolone osoby. §
Przecià˝anie maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych ponad dopuszczalne obcià˝enie robocze jest zabronione, z wyjàtkiem przecià˝eƒ dokonanych w czasie badaƒ i prób. §
Operatorzy lub maszyniÊci ˝urawi, maszyn budowlanych, kierowcy wózków i innych maszyn o nap´dzie silnikowym powinni posiadaç wymagane kwalifikacje. §
W przypadku stwierdzenia w czasie pracy uszkodzenia maszyny lub innego urzàdzenia technicznego nale˝y je niezw∏ocznie unieruchomiç i od∏àczyç dop∏yw energii. §
Na stanowiskach pracy przy stacjonarnych maszynach i innych urzàdzeniach technicznych powinny byç dost´pne instrukcje bezpiecznej obs∏ugi i konserwacji, z którymi zapoznaje si´ osoby upowa˝nione do pracy na tych stanowiskach. §
Maszyny i inne urzàdzenia techniczne oraz narz´dzia zmechanizowane powinny byç montowane, eksploatowane i obs∏ugiwane zgodnie z instrukcjà producenta oraz spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci. §
Stanowiska pracy operatorów maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych, które nie posiadajà kabin, powinny byç: §
Maszyny i inne urzàdzenia techniczne, podlegajàce dozorowi technicznemu, mogà byç u˝ywane na terenie budowy tylko wówczas, je˝eli wystawiono dokumenty uprawniajàce do ich eksploatacji. 2) os∏oni´te w okresie zimowym. 1) zadaszone i zabezpieczone przez spadajàcymi przedmiotami;
Zabezpieczenia,

ust. 1, nie mogà ograniczaç widocznoÊci operatorowi. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3111 — §

Maszyny i inne urzàdzenia techniczne przed rozpocz´ciem pracy i przy zmianie obs∏ugi powinny byç sprawdzone pod wzgl´dem sprawnoÊci technicznej i bezpiecznego u˝ytkowania.
W przypadku maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych, dla których prowadzona jest wymagana dokumentacja, sprawdzenie, o którym mowa w ust. 1, potwierdza si´ wpisem do tej dokumentacji. §
Odt∏uszczanie lub oczyszczanie powierzchni oraz cz´Êci maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych wykonuje si´ Êrodkami do tego przeznaczonymi. §
Dokonywanie napraw i czynnoÊci konserwacyjnych sprz´tu zmechanizowanego b´dàcego w ruchu jest zabronione. §
Zblocza jednokrà˝kowe i wielokrà˝kowe oraz inne zawiesia pomocnicze niepo∏àczone na sta∏e z maszynà lub innymi urzàdzeniami technicznymi powinny byç poddawane próbie obcià˝enia co najmniej raz w roku. §
Przewody pracujàce pod ciÊnieniem spr´˝onego powietrza powinny mieç wytrzyma∏oÊç dostosowanà do ciÊnienia roboczego, z uwzgl´dnieniem wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa tych przewodów.
U˝ywanie uszkodzonych przewodów lub przewodów o nieznanej wytrzyma∏oÊci jest zabronione. §
Haki do przemieszczania ∏adunków powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci i mieç wyraênie zaznaczonà noÊnoÊç maksymalnà.
Je˝eli przy przemieszczaniu ∏adunków zachodzi mo˝liwoÊç wysuni´cia si´ zawiesia z gardzieli haka, nale˝y stosowaç haki wyposa˝one w urzàdzenia zamykajàce gardziel.
Ocena stopnia zu˝ycia haków i ustalenie ich przydatnoÊci do dalszej pracy powinny byç przeprowadzane przed rozpocz´ciem ka˝dej zmiany roboczej przez osob´ posiadajàcà odpowiednie kwalifikacje. §
Stosowanie elementów s∏u˝àcych do zawieszania ∏adunku na haku, w szczególnoÊci pierÊcieni, ogniw, p´tli, których wymiary uniemo˝liwiajà swobodne w∏o˝enie elementów na dno gardzieli haka, jest zabronione. §
P∏yty pomostowe do przemieszczania ∏adunku z pojazdu na ramp´ lub na drugi pojazd powinny zapewniaç bezpieczne przemieszczanie tych ∏adunków.
P∏yty,

ust. 1, powinny byç trwale oznaczone z wyraênym napisem informujàcym o dopuszczalnym obcià˝eniu roboczym. §

Pomosty i stojaki u˝ywane do prze∏adunku powinny odpowiadaç wymaganiom wytrzyma∏oÊcio- Poz. 401 wym, a ich dopuszczalne obcià˝enie powinno byç trwale uwidocznione wyraênym napisem. §
Pomosty lub rampy, przeznaczone do przejazdu pojazdów i sprz´tu, powinny byç szersze o 1,2 m od pojazdów i zabezpieczone barierami ochronnymi oraz zawieraç prowadnice dla kó∏ pojazdów.
Pr´dkoÊç pojazdów na pomostach i rampach nie powinna przekraczaç 5 km/h. §
Do przemieszczania ∏adunków p∏ynnych lub plastycznych oraz materia∏ów ˝ràcych i parzàcych nale˝y stosowaç specjalne pojemniki, a do ∏adunków p∏ynnych w balonach — palety ze Êcianami bocznymi. §
Podstawki ∏adunkowe i palety powinny mieç g∏adkie powierzchnie i kraw´dzie. §
Zawiesia budowlane powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci.
Dopuszczalne obcià˝enie robocze zawiesi dwu- i wieloci´gnowych powinno byç uzale˝nione od wielkoÊci kàta wierzcho∏kowego, mierzonego po przekàtnej mi´dzy ci´gnami, i wynosiç: 1) przy kàcie 0,783 rad (45°) — 90%, 2) przy kàcie 1,566 rad (90°) — 70%, 3) przy kàcie 2,092 rad (120°) — 50% dopuszczalnego obcià˝enia zawiesia w uk∏adzie pionowym.
Kàt rozwarcia ci´gien zawiesia nie mo˝e byç wi´kszy ni˝ 2,092 rad (120°).
Przy u˝yciu zawiesia wieloci´gnowego w celu okreÊlenia dopuszczalnego obcià˝enia roboczego nale˝y przyjmowaç stan pracy dwóch ci´gien.
Przy u˝yciu dwóch zawiesi, o obwodzie zamkni´tym, ich ∏àczne obcià˝enie nie powinno byç wi´ksze ni˝ wielkoÊç obcià˝enia roboczego przewidzianego dla jednego zawiesia.
Dopuszczalne obcià˝enie robocze dla zawiesi wykonanych z ∏aƒcuchów, u˝ytkowanych w temperaturach poni˝ej 253 K (–20°C), nale˝y obni˝yç o 50%.
Na zawiesiu nale˝y umieÊciç napis okreÊlajàcy jego dopuszczalne obcià˝enie robocze oraz termin ostatniego i nast´pnego badania.
Wykonywanie w´z∏ów na linach i ∏aƒcuchach i ∏àczenie lin stalowych na d∏ugoÊci jest zabronione. §
Ârodki transportu do przewozu na terenie budowy butli z gazami technicznymi, kwasami lub innymi ˝ràcymi cieczami powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia zabezpieczajàce ∏adunek przed wypadni´ciem lub przemieszczeniem. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3112 — §
R´czne wózki szynowe, u˝ywane na torze o pochyleniu wi´kszym ni˝ 1%, powinny byç zaopatrzone w sprawne hamulce. §
Drogi dla wózków i taczek umieszczone nad poziomem terenu powy˝ej 1 m powinny byç zabezpieczone w sposób okreÊlony w § 15 ust.
§
Z∏àcza szyn jezdnych ˝urawi powinny byç zbocznikowane w sposób nieutrudniajàcy dylatacji termicznej szyn. §
Je˝eli drzwi kabiny ˝urawia znajdujà si´ na wysokoÊci powy˝ej 0,3 m ponad pomostami, przy kabinie nale˝y zainstalowaç schodki lub sta∏e drabinki z por´czami, u∏atwiajàce wejÊcie.
W okresie zimowym w kabinie powinna byç zapewniona temperatura nie ni˝sza ni˝ 288 K (15°C), a w okresie letnim temperatura w kabinie nie powinna przekraczaç temperatury zewn´trznej.
Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç sterowania ˝urawiem i obserwowania terenu pracy z pozycji siedzàcej.
Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç opuszczenia kabiny w ka˝dym roboczym po∏o˝eniu ˝urawia. §
˚urawie zaopatruje si´ w tablice znamionowe z oznaczeniem dopuszczalnego udêwigu, a w przypadku udêwigu zmiennego powinien byç podany jego wymagany udêwig przy okreÊlonych po∏o˝eniach wysi´gnika lub wózka na wysi´gniku poziomym. §
Odleg∏oÊç pomi´dzy skrajnià podwozia lub platformy obrotowej ˝urawia a zewn´trznymi cz´Êciami konstrukcji montowanego obiektu budowlanego lub jego zabezpieczeƒ tymczasowych bàdê stosami sk∏adowanych wyrobów, materia∏ów lub elementów powinna wynosiç co najmniej 0,75 m. Poz. 401 7) podnoszenia ∏adunku przy ukoÊnym u∏o˝eniu liny ˝urawia. §
Poziome przemieszczanie ∏adunku ˝urawiem powinno odbywaç si´ na wysokoÊci nie mniejszej ni˝ 1 m ponad przedmiotami znajdujàcymi si´ na drodze przenoszonego ∏adunku. §
W czasie mechanicznego za∏adunku i roz∏adunku materia∏ów i wyrobów przemieszczanie ich bezpoÊrednio nad ludêmi lub nad kabinà kierowcy jest zabronione. §
Roboczy zasi´g haka ˝urawia powinien byç wi´kszy co najmniej o 0,5 m od po∏o˝enia Êrodka masy montowanego elementu lub miejsca uk∏adanego ∏adunku. §
Stanowisko pracy operatora dêwigu budowlanego powinno znajdowaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 6 m od konstrukcji tego dêwigu, przy czym operator ten powinien mieç mo˝liwoÊç obserwacji ruchu platformy na ca∏ej wysokoÊci dêwigu. §
Nad stanowiskiem pracy przy za∏adunku materia∏ów z poziomu terenu na platform´ dêwigu budowlanego wykonuje si´ daszek ochronny. Daszek ten powinien wystawaç co najmniej 2 m, liczàc od zewn´trznej kraw´dzi platformy, w kierunku miejsca dostawy materia∏ów i wyrobów. §
Dêwig wyposa˝a si´ w urzàdzenia sygnalizacyjne, umo˝liwiajàce porozumiewanie si´ osób mi´dzy stanowiskami obs∏ugi i odbioru. §
Dost´p z pomostów roboczych do platformy ∏adunkowej szybowych dêwigów budowlanych zabezpiecza si´ ruchomymi zaporami o wysokoÊci 1,1 m, w odleg∏oÊci 0,3 m od kraw´dzi pomostu roboczego. §
¸adunek przewo˝ony na platformie dêwigu zabezpiecza si´ przed zmianà po∏o˝enia. §
Zabrania si´ w szczególnoÊci: 1) sk∏adowania materia∏ów i wyrobów pomi´dzy skrajnià ˝urawia lub pomi´dzy torowiskiem ˝urawia a konstrukcjà obiektu budowlanego lub jego tymczasowymi zabezpieczeniami; 2) przechodzenia osób w czasie pracy ˝urawia pomi´dzy obiektem budowlanym a podwoziem ˝urawia lub wychylania si´ przez otwory w obiekcie budowlanym; 3) pozostawiania zawieszonego elementu lub innego ∏adunku na haku ˝urawia w czasie przerwy w pracy lub po jej zakoƒczeniu; 4) podnoszenia ˝urawiem zamro˝onych lub zakleszczonych przedmiotów, wyrywania s∏upów oraz przeciàgania wagonów kolejowych; §
Podniesienie i opuszczenie kosza betoniarki powinno byç poprzedzone sygna∏em umownym, w szczególnoÊci dêwi´kowym.
Wchodzenie pod podniesiony kosz betoniarki jest zabronione. §
Pomi´dzy stanowiskiem odbioru mieszanki betonowej lub zaprawy a operatorem pompy powinna byç zapewniona sygnalizacja. §
Przeje˝d˝anie lub przechodzenie po przewodach s∏u˝àcych do transportu mieszanki betonowej lub zaprawy jest zabronione. 5) podnoszenia ˝urawiem przedmiotów o nieznanej masie;
Przed przystàpieniem do przenoszenia, rozbierania lub przed∏u˝ania przewodów nale˝y uprzednio wy∏àczyç pomp´ i zredukowaç w przewodach ciÊnienie do ciÊnienia atmosferycznego. 6) instalowania dodatkowych lamp oÊwietleniowych na konstrukcjach ˝urawia;
W razie zatkania si´ przewodu przepychanie go od strony wylotu jest zabronione. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3113 —
W czasie roz∏àczania i oczyszczania przewodu nale˝y zawsze stosowaç Êrodki ochrony indywidualnej.
Zwi´kszenie ciÊnienia w przewodach ponad wartoÊç dopuszczalnà jest zabronione. §
U˝ywanie narz´dzi uszkodzonych jest zabronione.
Wszelkie samowolne przeróbki narz´dzi sà zabronione. Poz. 401
Elementy rusztowaƒ, innych ni˝ wymienione w ust. 2, powinny byç montowane zgodnie z projektem indywidualnym.
Monta˝ rusztowaƒ, ich eksploatacja i demonta˝ powinny byç wykonywane zgodnie z instrukcjà producenta albo projektem indywidualnym. §
Osoby zatrudnione przy monta˝u i demonta˝u rusztowaƒ oraz monterzy ruchomych podestów roboczych powinni posiadaç wymagane uprawnienia. §
Narz´dzia do pracy udarowej nie mogà mieç: 1) uszkodzonych zakoƒczeƒ roboczych; 2) p´kni´ç, zadr i ostrych kraw´dzi w miejscu r´cznego uchwytu; 3) r´kojeÊci krótszych ni˝ 0,15 m. §
Obs∏uga pistoletu do wstrzeliwania ko∏ków mo˝e byç powierzona wy∏àcznie osobie posiadajàcej wymagane uprawnienia.
Osoba, o której mowa w ust. 1, stosuje si´ do szczegó∏owych wymagaƒ okreÊlonych w instrukcji obs∏ugi. §
Narz´dzia r´czne o nap´dzie elektrycznym nale˝y kontrolowaç zgodnie z instrukcjà producenta. Wyniki kontroli powinny byç odnotowywane i przechowywane przez osob´, o której mowa w §
§
Stosowanie koksowników do przesuszania pomieszczeƒ zamkni´tych jest zabronione. §
Przebywanie osób w pomieszczeniach osuszanych urzàdzeniami grzewczymi, wydzielajàcymi szkodliwe dla zdrowia spaliny w stopniu przekraczajàcym dopuszczalne ich st´˝enie jest zabronione. §
U˝ytkowanie rusztowania jest dopuszczalne po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budowy lub uprawnionà osob´.
Odbiór rusztowania potwierdza si´ wpisem w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego.
Wpis w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego rusztowania okreÊla w szczególnoÊci: 1) u˝ytkownika rusztowania; 2) przeznaczenie rusztowania; 3) wykonawc´ monta˝u rusztowania z podaniem imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru telefonu; 4) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji rusztowania; 5) dat´ przekazania rusztowania do u˝ytkowania; 6) opornoÊç uziomu;
Do pomieszczeƒ,

ust. 1, mogà mieç dost´p wy∏àcznie osoby obs∏ugujàce urzàdzenia grzewcze, majàce nad nimi nadzór. Mogà one przebywaç w tych pomieszczeniach wy∏àcznie przez okres niezb´dny do zabezpieczenia eksploatacji i dozoru tych urzàdzeƒ. § 111. 1. Na rusztowaniu lub ruchomym podeÊcie roboczym powinna byç umieszczona tablica okreÊlajàca: 3. Przed wejÊciem do pomieszczeƒ,

ust. 1, nale˝y je przewietrzyç, a po wejÊciu do nich zachowaç niezb´dne Êrodki ostro˝noÊci. 1) wykonawc´ monta˝u rusztowania lub ruchomego podestu roboczego z podaniem imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru telefonu; Rozdzia∏ 8 2) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji rusztowania lub ruchomego podestu roboczego. Rusztowania i ruchome podesty robocze §

Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byç wykonywane zgodnie z dokumentacjà producenta albo projektem indywidualnym.
Rusztowania systemowe powinny byç montowane zgodnie z dokumentacjà projektowà z elementów poddanych przez producenta badaniom na zgodnoÊç z wymaganiami konstrukcyjnymi i materia∏owymi, okreÊlonymi w kryteriach oceny wyrobów pod wzgl´dem bezpieczeƒstwa. 7) terminy kolejnych przeglàdów rusztowania.
Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byç wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem. §
Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny: 1) posiadaç pomost o powierzchni roboczej wystarczajàcej dla osób wykonujàcych roboty oraz do sk∏adowania narz´dzi i niezb´dnej iloÊci materia∏ów; Dziennik Ustaw Nr 47 — 3114 — Poz. 401 2) posiadaç stabilnà konstrukcj´ dostosowanà do przeniesienia obcià˝eƒ; 1) zabezpieczenia przed spadaniem przedmiotów z rusztowania; 3) zapewniaç bezpiecznà komunikacj´ i swobodny dost´p do stanowisk pracy; 2) zabezpieczenie przechodniów przed mo˝liwoÊcià powstania urazów oraz uszkodzeniem odzie˝y przez elementy konstrukcyjne rusztowania. 4) zapewniaç mo˝liwoÊç wykonywania robót w pozycji niepowodujàcej nadmiernego wysi∏ku; 5) posiadaç por´cz ochronnà, o której mowa w § 15 ust. 2; 6) posiadaç piony komunikacyjne. §
Rusztowania stojakowe powinny mieç wydzielone bezpieczne piony komunikacyjne.
Odleg∏oÊç najbardziej oddalonego stanowiska pracy od pionu komunikacyjnego rusztowania nie powinna byç wi´ksza ni˝ 20 m, a mi´dzy pionami nie wi´ksza ni˝ 40 m. §
Rusztowania nale˝y ustawiaç na pod∏o˝u ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem umo˝liwiajàcym odp∏yw wód opadowych. §
Liczb´ i rozmieszczenie zakotwieƒ rusztowania oraz wielkoÊç si∏y kotwiàcej nale˝y okreÊliç w projekcie rusztowania lub dokumentacji producenta.
Sk∏adowa pozioma jednego zamocowania rusztowania nie powinna byç mniejsza ni˝ 2,5 kN.
Konstrukcja rusztowania nie powinna wystawaç poza najwy˝ej po∏o˝onà lini´ kotew wi´cej ni˝ 3 m, a pomost roboczy umieszcza si´ nie wy˝ej ni˝ 1,5 m ponad tà linià.
W przypadku odsuni´cia rusztowania od Êciany ponad 0,2 m nale˝y stosowaç balustrady,

§ 15ust.

2, od strony tej Êciany. §

Udêwig urzàdzenia do transportu materia∏ów na wysi´gnikach mocowanych do konstrukcji rusztowania nie mo˝e przekraczaç 1,5 kN. §
Rusztowanie z elementów metalowych powinno byç uziemione i posiadaç instalacj´ piorunochronnà. §
Usytuowanie rusztowania w obr´bie ciàgów komunikacyjnych wymaga zgody w∏aÊciwych organów nadzorujàcych te ciàgi oraz zastosowania wymaganych przez nie Êrodków bezpieczeƒstwa. Ârodki bezpieczeƒstwa powinny byç okreÊlone w projekcie organizacji ruchu.
Rusztowania,

ust. 1, oprócz wymagaƒ okreÊlonych w § 112, powinny posiadaç co najmniej: §

Rusztowania, usytuowane bezpoÊrednio przy drogach, ulicach oraz w miejscach przejazdów i przejÊç dla pieszych, oprócz wymagaƒ okreÊlonych w § 112, powinny posiadaç daszki ochronne i os∏on´ z siatek ochronnych.
Stosowanie siatek ochronnych nie zwalnia z obowiàzku stosowania balustrad,

§ 15ust.

§
Osoby dokonujàce monta˝u i demonta˝u rusztowaƒ sà obowiàzane do stosowania urzàdzeƒ zabezpieczajàcych przed upadkiem z wysokoÊci.
Przed monta˝em lub demonta˝em rusztowaƒ nale˝y wyznaczyç i ogrodziç stref´ niebezpiecznà. §
Równoczesne wykonywanie robót na ró˝nych poziomach rusztowania jest dopuszczalne, pod warunkiem zachowania wymaganych odst´pów mi´dzy stanowiskami pracy.
W przypadkach innych, ni˝ okreÊlone w ust. 1, odleg∏oÊci bezpieczne wynoszà w poziomie co najmniej 5 m, a w pionie wynikajà z zachowania co najmniej jednego szczelnego pomostu, nie liczàc pomostu, na którym roboty sà wykonywane. §
Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ oraz ruchomych podestów roboczych, usytuowanych w sàsiedztwie napowietrznych linii elektroenergetycznych, sà dopuszczalne, je˝eli linie znajdujà si´ poza strefà niebezpiecznà. W innym przypadku, przed rozpocz´ciem robót, napi´cie w liniach napowietrznych powinno byç wy∏àczone. §
Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych sà zabronione: 1) je˝eli o zmroku nie zapewniono oÊwietlenia pozwalajàcego na dobrà widocznoÊç; 2) w czasie g´stej mg∏y, opadów deszczu, Êniegu oraz go∏oledzi; 3) w czasie burzy lub wiatru, o pr´dkoÊci przekraczajàcej 10 m/s. §
Pozostawianie materia∏ów i wyrobów na pomostach rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych po zakoƒczeniu pracy jest zabronione. §
Zrzucanie elementów demontowanych rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych jest zabronione. §
Wchodzenie i schodzenie osób na pomost ruchomego podestu roboczego jest dozwolone, je˝eli pomost znajduje si´ w najni˝szym po∏o˝eniu lub w po∏o˝eniu przewidzianym do wchodzenia oraz jest wyposa˝ony w zabezpieczenia, zgodnie z instrukcjà producenta. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3115 —
Na pomoÊcie ruchomego podestu roboczego nie powinno przebywaç jednoczeÊnie wi´cej osób, ni˝ przewiduje instrukcja producenta.
Wykonywanie gwa∏townych ruchów, przechylanie si´ przez por´cze, gromadzenie wyrobów, materia∏ów i narz´dzi po jednej stronie ruchomego podestu roboczego oraz opieranie si´ o Êcian´ obiektu budowlanego przez osoby znajdujàce si´ na podeÊcie jest zabronione.
¸àczenie ze sobà dwóch sàsiednich ruchomych podestów roboczych oraz przechodzenie z jednego na drugi jest zabronione. §
Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byç ka˝dorazowo sprawdzane, przez kierownika budowy lub uprawnionà osob´, po silnym wietrze, opadach atmosferycznych oraz dzia∏aniu innych czynników, stwarzajàcych zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa wykonania prac, i przerwach roboczych d∏u˝szych ni˝ 10 dni oraz okresowo, nie rzadziej ni˝ raz w miesiàcu.
Zakres czynnoÊci obj´tych sprawdzeniem, o którym mowa w ust. 1, okreÊla instrukcja producenta lub projekt indywidualny. §
W czasie burzy i przy wietrze o pr´dkoÊci wi´kszej ni˝ 10 m/s prac´ na ruchomym podeÊcie roboczym nale˝y przerwaç, a pomost podestu opuÊciç do najni˝szego po∏o˝enia i zabezpieczyç przed jego przemieszczaniem. Poz. 401 §
Otwory w stropach, na których prowadzone sà roboty lub do których mo˝liwy jest dost´p ludzi, nale˝y zabezpieczyç przed mo˝liwoÊcià wpadni´cia lub ogrodziç balustradà, o której mowa w § 15 ust.
§
Pomosty robocze, wykonane z desek lub bali, powinny byç dostosowane do zaprojektowanego obcià˝enia, szczelne i zabezpieczone przed zmianà po∏o˝enia. §
Otwory w Êcianach zewn´trznych obiektu budowlanego, stropach lub inne, których dolna kraw´dê znajduje si´ poni˝ej 1,1 m od poziomu stropu lub pomostu, powinny byç zabezpieczone balustradà, o której mowa w § 15 ust.
§
Pozostawione w czasie wykonywania robót w Êcianach otwory, zw∏aszcza otwory na drzwi, balkony, szyby dêwigów, powinny byç zabezpieczone balustradà, o której mowa w § 15 ust.
§
Przemieszczane w poziomie stanowisko pracy powinno mieç zapewnione mocowanie koƒcówki linki bezpieczeƒstwa do pomocniczej liny ochronnej lub prowadnicy poziomej, zamocowanej na wysokoÊci oko∏o 1,5 m, wzd∏u˝ zewn´trznej strony kraw´dzi przejÊcia.
Wytrzyma∏oÊç i sposób zamocowania prowadnicy, o której mowa w ust. 1, powinny uwzgl´dniaç obcià˝enie dynamiczne spadajàcej osoby. §
W przypadku braku dop∏ywu pràdu elektrycznego przez d∏u˝szy okres czasu, znajdujàcy si´ w górze pomost ruchomego podestu roboczego nale˝y opuÊciç za pomocà r´cznego urzàdzenia. §
W przypadku gdy zachodzi koniecznoÊç przemieszczania stanowiska pracy w pionie, linka bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa powinna byç zamocowana do prowadnicy pionowej za pomocà urzàdzenia samohamujàcego.
Naprawa ruchomych podestów roboczych mo˝e byç dokonywana wy∏àcznie w ich najni˝szym po∏o˝eniu.
D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa nie powinna byç wi´ksza ni˝ 1,5 m. §
Droga przemieszczania rusztowaƒ przejezdnych powinna byç wyrównana, utwardzona, odwodniona, a jej spadek nie mo˝e przekraczaç 1%. §
Rusztowania przejezdne powinny byç zabezpieczone co najmniej w dwóch miejscach przed przypadkowym przemieszczeniem. §
Przemieszczanie rusztowaƒ przejezdnych, w przypadku gdy przebywajà na nich ludzie, jest zabronione. Rozdzia∏ 9 Roboty na wysokoÊci §
Osoby przebywajàce na stanowiskach pracy, znajdujàce si´ na wysokoÊci co najmniej 1 m od poziomu pod∏ogi lub ziemi, powinny byç zabezpieczone przed upadkiem z wysokoÊci w sposób, o którym mowa w § 15 ust.
Przepis ust. 1 stosuje si´ do przejÊç i dojÊç do tych stanowisk oraz do klatek schodowych. §
Amortyzatory spadania nie sà wymagane, je˝eli linki asekuracyjne sà mocowane do linek urzàdzeƒ samohamujàcych, ograniczajàcych wystàpienie si∏y dynamicznej w momencie spadania, zw∏aszcza aparatów bezpieczeƒstwa lub pasów bezw∏adnoÊciowych. §
Drabina bez pa∏àków, której d∏ugoÊç przekracza 4 m, przed podniesieniem lub zamontowaniem powinna byç wyposa˝ona w prowadnic´ pionowà, umo˝liwiajàcà za∏o˝enie urzàdzenia samohamujàcego, po∏àczonego z linkà bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa.
Prowadnica pionowa z urzàdzeniem samohamujàcym mo˝e byç zamocowana na wznoszonej konstrukcji drabiny, na klamrach lub szczeblach, w odleg∏oÊci od osi drabiny nie wi´kszej ni˝ 0,4 m. §
Osoby korzystajàce z urzàdzeƒ krzese∏kowych, drabin linowych lub ruchomych podestów roboczych powinny byç dodatkowo zabezpieczone przed upadkiem z wysokoÊci za pomocà prowadnicy pionowej, zamocowanej niezale˝nie od lin noÊnych drabiny, krzese∏ka lub podestu. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3116 — Poz. 401
Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna byç naciàgni´ta w sposób umo˝liwiajàcy przesuwanie w gór´ aparatu samohamujàcego. oznaczyç za pomocà balustrad z lin lub taÊm z tworzyw sztucznych, umieszczonych wzd∏u˝ wykopu na wysokoÊci 1,1 m i w odleg∏oÊci 1 m od kraw´dzi wykopu.
Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna byç zabezpieczona przed odchylaniem si´ wi´kszym ni˝ o 2 m. Urzàdzenia zabezpieczajàce przed odchylaniem si´ lin powinny umo˝liwiaç przesuwanie si´ urzàdzenia samohamujàcego. §
Je˝eli teren, na którym sà wykonywane roboty ziemne, nie mo˝e byç ogrodzony, wykonawca robót powinien zapewniç sta∏y jego dozór.
D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa, ∏àczàcej szelki bezpieczeƒstwa z aparatem samohamujàcym, nie powinna przekraczaç 0,5 m. Rozdzia∏ 10 Roboty ziemne §
Roboty ziemne powinny byç prowadzone na podstawie projektu, okreÊlajàcego po∏o˝enie instalacji i urzàdzeƒ podziemnych, mogàcych znaleêç si´ w zasi´gu prowadzonych robót. §
Wykonywanie robót ziemnych w bezpoÊrednim sàsiedztwie sieci, takich jak: elektroenergetyczne, gazowe, telekomunikacyjne, ciep∏ownicze, wodociàgowe i kanalizacyjne powinno byç poprzedzone okreÊleniem przez kierownika budowy bezpiecznej odleg∏oÊci, w jakiej mogà byç one wykonywane od istniejàcej sieci, i sposobu wykonywania tych robót.
Bezpiecznà odleg∏oÊç wykonywania robót,

ust.1, ustala kierownik budowy w porozumieniu z w∏aÊciwà jednostkà, w której zarzàdzie lub u˝ytkowaniu znajdujà si´ te instalacje. Miejsca tych robót nale˝y oznakowaç napisami ostrzegawczymi i ogrodziç.

W czasie wykonywania robót ziemnych miejsca niebezpieczne nale˝y ogrodziç i umieÊciç napisy ostrzegawcze. §
Wykopy o Êcianach pionowych nieumocnionych, bez rozparcia lub podparcia, mogà byç wykonywane tylko do g∏´bokoÊci 1 m w gruntach zwartych, w przypadku gdy teren przy wykopie nie jest obcià˝ony w pasie o szerokoÊci równej g∏´bokoÊci wykopu.
Wykopy bez umocnieƒ, o g∏´bokoÊci wi´kszej ni˝ 1 m, lecz nie wi´kszej od 2 m, mo˝na wykonywaç, je˝eli pozwalajà na to wyniki badaƒ gruntu i dokumentacja geologiczno-in˝ynierska.
Zabezpieczenie a˝urowe Êcian wykopów mo˝na stosowaç tylko w gruntach zwartych. Stosowanie zabezpieczenia a˝urowego Êcian wykopów w okresie zimowym jest zabronione.
Niedopuszczalne jest u˝ywanie elementów obudowy wykopu niezgodnie z przeznaczeniem. §
W czasie wykonywania wykopów ze skarpami o bezpiecznym nachyleniu, zgodnym z przepisami odr´bnymi, nale˝y: 1) w pasie terenu przylegajàcego do górnej kraw´dzi skarpy, na szerokoÊci równej trzykrotnej g∏´bokoÊci wykopu, wykonaç spadki umo˝liwiajàce ∏atwy odp∏yw wód opadowych w kierunku od wykopu; 2) likwidowaç naruszenie struktury gruntu skarpy, usuwajàc naruszony grunt, z zachowaniem bezpiecznego nachylenia w ka˝dym punkcie skarpy; 3) sprawdzaç stan skarpy po deszczu, mrozie lub po d∏u˝szej przerwie w pracy.
Prowadzenie robót ziemnych w pobli˝u instalacji podziemnych, a tak˝e g∏´bienie wykopów poszukiwawczych powinno odbywaç si´ r´cznie. §
Bezpieczne nachylenie Êcian wykopów powinno byç okreÊlone w dokumentacji projektowej wówczas, gdy: §
W czasie wykonywania wykopów w miejscach dost´pnych dla osób niezatrudnionych przy tych robotach nale˝y wokó∏ wykopów pozostawionych na czas zmroku i w nocy ustawiç balustrady,

§ 15ust.

2, zaopatrzone w Êwiat∏o ostrzegawcze koloru czerwonego. 1) roboty ziemne sà wykonywane w gruncie nawodnionym; 2. Por´cze balustrad,

ust. 1, powinny znajdowaç si´ na wysokoÊci 1,1 m nad terenem i w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi wykopu. 3. Niezale˝nie od ustawienia balustrad,

ust. 1, w przypadkach uzasadnionych wzgl´dami bezpieczeƒstwa wykop nale˝y szczelnie przykryç, w sposób uniemo˝liwiajàcy wpadni´cie do wykopu. 4. W przypadku przykrycia wykopu, zamiast balustrad,

ust. 3, teren robót mo˝na 2) teren przy skarpie wykopu ma byç obcià˝ony w pasie równym g∏´bokoÊci wykopu; 3) grunt stanowià i∏y sk∏onne do p´cznienia; 4) wykopu dokonuje si´ na terenach osuwiskowych; 5) g∏´bokoÊç wykopu wynosi wi´cej ni˝ 4 m. §

W czasie wykonywania koparkà wykopów wàskoprzestrzennych nale˝y wykonywaç obudow´ wy∏àcznie z zabezpieczonej cz´Êci wykopu lub zastosowaç obudow´ prefabrykowanà, z u˝yciem wczeÊniej przewidzianych urzàdzeƒ mechanicznych. §
Je˝eli wykop osiàgnie g∏´bokoÊç wi´kszà ni˝ 1 m od poziomu terenu, nale˝y wykonaç zejÊcie (wejÊcie) do wykopu. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3117 —
Odleg∏oÊç pomi´dzy zejÊciami (wejÊciami) do wykopu nie powinna przekraczaç 20 m.
Wchodzenie do wykopu i wychodzenie po rozporach oraz przemieszczanie osób urzàdzeniami s∏u˝àcymi do wydobywania urobku jest zabronione. §
Ka˝dorazowe rozpocz´cie robót w wykopie wymaga sprawdzenia stanu jego obudowy lub skarp. §
Je˝eli roboty odbywajà si´ w wykopie wàskoprzestrzennym jednoczeÊnie z transportem urobku, wykop przykrywa si´ szczelnym i wytrzyma∏ym zabezpieczeniem.
Pojemniki do transportu urobku powinny byç za∏adowane poni˝ej górnej ich kraw´dzi. §
Sk∏adowanie urobku, materia∏ów i wyrobów jest zabronione: 1) w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 0,6 m od kraw´dzi wykopu, je˝eli Êciany wykopu sà obudowane oraz je˝eli obcià˝enie urobku jest przewidziane w doborze obudowy; 2) w strefie klina naturalnego od∏amu gruntu, je˝eli Êciany wykopu nie sà obudowane. §
Ruch Êrodków transportowych obok wykopów powinien odbywaç si´ poza granicà klina naturalnego od∏amu gruntu. §
W czasie zasypywania obudowanych wykopów zabezpieczenie nale˝y demontowaç od dna wykopu i stopniowo usuwaç je, w miar´ zasypywania wykopu.
Zabezpieczenie mo˝na usuwaç jednoetapowo z wykopów wykonanych: 1) w gruntach spoistych — na g∏´bokoÊci nie wi´kszej ni˝ 0,5 m; Poz. 401 §
Teren, na którym odbywa si´ podgrzewanie, rozmra˝anie lub zamra˝anie gruntu powinien byç przez ca∏y czas procesu ogrodzony i oznakowany tablicami ostrzegawczymi, oÊwietlony o zmroku i w porze nocnej oraz fachowo nadzorowany. §
Zak∏adanie obudowy lub monta˝ rur w uprzednio wykonanym wykopie o Êcianach pionowych i na g∏´bokoÊci poni˝ej 1 m wymaga tymczasowego zabezpieczenia osób klatkami os∏onowymi lub obudowà prefabrykowanà. §
Grodzie i kesony powinny byç: 1) zbudowane z materia∏ów trwa∏ych o wymaganej w projekcie wytrzyma∏oÊci; 2) wyposa˝one w urzàdzenia zapewniajàce osobom schronienie w przypadku wp∏ywu wody lub innych substancji.
Budowa, przebudowa oraz demonta˝ grodzi i kesonów powinny odbywaç si´ pod nadzorem osób,

§ 5. 3.

Grodzie i kesony powinny byç regularnie kontrolowane przez osoby,

§ 5. 4. W czasie wbijania grodzi przebywanie osób w odleg∏o

Êci mniejszej ni˝ 10 m od miejsca ich wbijania jest zabronione.

W czasie wyrywania grodzi przebywanie osób w promieniu równym d∏ugoÊci grodzi powi´kszonym o 5 m jest zabronione. §
Pomieszczenia zamkni´te, tunele, zbiorniki, studnie, urzàdzenia techniczne, kana∏y powinny byç wyposa˝one w wentylacj´ grawitacyjnà lub w razie potrzeby w wentylacj´ mechanicznà. 2) w pozosta∏ych gruntach — na g∏´bokoÊci nie wi´kszej ni˝ 0,3 m.
Urzàdzenia elektryczne, stosowane w pomieszczeniach,

ust. 1, powinny posiadaç zabezpieczenia chroniàce przed pora˝eniem pràdem elektrycznym i wybuchem. §

W czasie wykonywania robót ziemnych nie powinno dopuszczaç si´ do tworzenia si´ nawisów gruntu.
Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpieczone przed wejÊciem osób postronnych. §
Koparka w czasie pracy powinna byç ustawiona w odleg∏oÊci od wykopu co najmniej 0,6 m poza granicà klina naturalnego od∏amu gruntu.
Osoby powinny mieç zapewnionà szybkà drog´ ewakuacyjnà na wypadek zalania, po˝aru lub wystàpienia szkodliwych gazów, a tak˝e mo˝liwoÊç uzyskania niezw∏ocznie pierwszej pomocy medycznej.
Przy wykonywaniu robót ziemnych sprz´tem zmechanizowanym nale˝y wyznaczyç w terenie stref´ niebezpiecznà i odpowiednio jà oznakowaç. §
Przebywanie osób pomi´dzy Êcianà wykopu a koparkà, nawet w czasie postoju, jest zabronione. §
Podgrzewanie, rozmra˝anie lub zamra˝anie gruntu powinno byç prowadzone zgodnie z dokumentacjà projektowà oraz instrukcjà bezpieczeƒstwa, opracowanà przez wykonawc´. §
W czasie prowadzenia robót ziemnych metodà bezodkrywkowà nale˝y zapewniç osobom bezpieczne po∏àczenie podziemnych stanowisk pracy ze stanowiskami pracy zlokalizowanymi na powierzchni terenu, za pomocà szybów i tuneli, obudowanych w sposób uwzgl´dniajàcy parcie ziemi i wód gruntowych.
Ka˝da osoba pracujàca w wyrobiskach podziemnych lub udajàca si´ pod ziemi´, niezale˝nie od oÊwie- Dziennik Ustaw Nr 47 — 3118 — tlenia ogólnego, powinna posiadaç sprawnie dzia∏ajàcà lamp´ z w∏asnym zasilaniem, zapewniajàcym nieprzerwane oÊwietlenie co najmniej przez 10 godzin.
Na ka˝dym odcinku prowadzenia robót podziemnych nale˝y zapewniç: 1) system ∏àcznoÊci, umo˝liwiajàcy porozumiewanie si´ z podziemnych stanowisk roboczych ze stanowiskami na powierzchni ziemi oraz z pogotowiem zabezpieczajàcym; 2) ustalony system alarmowania osób, znajdujàcych si´ pod poziomem terenu i pogotowia zabezpieczajàcego na wypadek zagro˝enia, wymagajàcego wycofania osób z wyrobisk podziemnych.
W przypadku zagro˝enia w czasie wykonywania robót pod ziemià, osoba sprawujàca nadzór techniczny jest obowiàzana do niezw∏ocznego wstrzymania robót na zagro˝onych stanowiskach pracy i wycofania osób w bezpieczne miejsce.
Wyrobiska i pomieszczenia podziemne z dost´pem dla ludzi powinny byç przewietrzane w taki sposób, aby zawartoÊç tlenu w powietrzu nie by∏a mniejsza ni˝ 19%. W przypadku gdy zawartoÊç tlenu jest mniejsza, osoby znajdujàce si´ w tych pomieszczeniach nale˝y niezw∏ocznie ewakuowaç w bezpieczne miejsce. Poz. 401 Rozdzia∏ 11 Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe §
Ârodki impregnacyjne powinny byç magazynowane i przechowywane zgodnie z wymaganiami producenta. §
Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe powinny byç wykonywane przez osoby posiadajàce orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do pracy z substancjami i preparatami chemicznymi.
Osoby, u których stwierdzono objawy zatrucia lub uczulenia na stosowane wyroby do impregnacji, odsuwa si´ od kontaktu z tymi Êrodkami. §
Roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe powinny byç prowadzone z uwzgl´dnieniem instrukcji producenta Êrodków s∏u˝àcych do wykonywania tych robót. §
Teren, na którym b´dà prowadzone roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe, odpowiednio oznakowuje si´.
Teren, o którym mowa w ust. 1, przygotowuje si´ w sposób uniemo˝liwiajàcy ska˝enie Êrodowiska w przypadku rozlania impregnatu.
Temperatura powietrza w miejscu pracy nie powinna przekraczaç 301 K (28°C).
W czasie wykonywania robót impregnacyjnych lub odgrzybieniowych nie prowadzi si´, na tym samym stanowisku pracy, innych robót budowlanych.
IloÊç powietrza doprowadzonego do wyrobisk powinna zapewniaç utrzymanie wymaganego sk∏adu i temperatury powietrza. Obj´toÊç dostarczanego powietrza powinna wynosiç co najmniej 6 m3, na jednà osob´ najliczniejszej zmiany. §
Przygotowanie impregnatów i prowadzenie robót impregnacyjnych powinno odbywaç si´ w oddzielnych pomieszczeniach lub na wydzielonych stanowiskach pracy pod zadaszeniem.
Pr´dkoÊç ruchu powietrza w wyrobiskach korytarzowych powinna wynosiç nie mniej ni˝ 0,1 m/s i nie wi´cej ni˝ 8 m/s. §
Wykonawca robót tunelowych powinien zapewniç sta∏y nadzór nad dzia∏aniem wentylacji. §
Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych nale˝y systematycznie kontrolowaç, a stwierdzone usterki natychmiast usuwaç. §
Wykonawca robót tunelowych powinien zapewniç na powierzchni terenu, odpowiednio wyposa˝ony w Êrodki medyczne, punkt pierwszej pomocy medycznej, czynny w czasie ka˝dej zmiany roboczej, na poszczególnych odcinkach zaÊ, na których trwajà roboty, punkty wyposa˝one w niezb´dne Êrodki opatrunkowe i nosze. §
Tymczasowa obudowa wykopów i wyrobisk podziemnych nie powinna byç eksploatowana d∏u˝ej ni˝ 2 lata, je˝eli projekt zabezpieczeƒ nie przewiduje inaczej.
Pomieszczenia zamkni´te powinny byç wyposa˝one w wentylacj´ grawitacyjnà i w miar´ potrzeby w wentylacj´ mechanicznà.
W przypadku zakwalifikowania pomieszczeƒ,

ust. 1, do pomieszczeƒ zagro˝onych wybuchem, narz´dzia elektryczne i inne narz´dzia w tych pomieszczeniach nie powinny powodowaç iskrzenia oraz powinny posiadaç zabezpieczenia chroniàce przed pora˝eniem pràdem elektrycznym.

Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpieczone por´czami przed wejÊciem osób postronnych.
Miejsca i pomieszczenia wymienione w ust. 1, 3 i 4 nale˝y zaopatrzyç w sprz´t przeciwpo˝arowy dostosowany do rodzaju impregnatu. §
Prowadzenie robót impregnacyjnych w pomieszczeniach zamkni´tych powinno mieç zapewnionà kontrol´ st´˝enia substancji i preparatów chemicznych w powietrzu. WartoÊci tych st´˝eƒ w Êrodowisku pracy nie mogà przekraczaç najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3119 — Poz. 401 §
Osoby wykonujàce roboty zwiàzane z przygotowaniem pod∏o˝a pod impregnacj´ i nara˝one na pylenie powinny byç wyposa˝one w Êrodki ochrony indywidualnej. §
W czasie wykonywania robót impregnacyjnych i odgrzybieniowych: §
Przy impregnowaniu elementów obiektu wchodzàcych w sk∏ad konstrukcji nale˝y przestrzegaç nast´pujàcych zasad: 2) metodà banda˝owania — nale˝y stosowaç p´dzle do nanoszenia impregnatów przed przygotowaniem banda˝y; 1) przewody i urzàdzenia elektryczne nale˝y zabezpieczyç przed dzia∏aniem impregnatu; 3) metodà suchej impregnacji — nale˝y miejsce jej stosowania zabezpieczyç przed przeciàgami. 2) do oÊwietlenia stanowisk pracy stosowaç lampy elektryczne zasilane pràdem o napi´ciu bezpiecznym. §
Wchodzenie do basenów i wanien w celu wykonania prac konserwacyjnych jest mo˝liwe wy∏àcznie po opró˝nieniu i przewietrzeniu tych basenów i wanien, a wchodzàcy pracownicy powinni byç asekurowani i zabezpieczeni linkà bezpieczeƒstwa. §
Materia∏y budowlane impregnowane mogà byç u˝yte do monta˝u dopiero po zupe∏nym wyschni´ciu impregnatu. §
Zabronione jest zbli˝anie si´ do otwartego ognia w odzie˝y zanieczyszczonej impregnatem. §
Ârodki oleiste nale˝y podgrzewaç na s∏abym ogniu, w naczyniach z pokrywami lub w beczkach z wykr´conym czopem, pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika.
W czasie podgrzewania nale˝y chroniç Êrodek oleisty przed opadami atmosferycznymi i nie mo˝na przekroczyç temperatury zap∏onu tego Êrodka.
Roztwory wodne soli oraz p∏yny oleiste mo˝na podgrzewaç na otwartym ogniu w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 10 m od obiektów murowanych i 15 m od obiektów drewnianych.
Podgrzewanie pasty impregnacyjnej mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie w specjalnie do tego celu przeznaczonych naczyniach. §
Osoby wykonujàce roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe powinny byç wyposa˝one w Êrodki ochrony indywidualnej, odpowiednie do wyst´pujàcych zagro˝eƒ. §
W czasie wykonywania robót metodà powlekania i natrysku szczotki i p´dzle oraz koƒcówki urzàdzeƒ natryskowych powinny byç osadzone na trzonkach z os∏onami zapobiegajàcymi Êciekaniu impregnatu na r´ce pracownika.
Sprz´t ciÊnieniowy, s∏u˝àcy do natrysku i opryskiwania, powinien odpowiadaç wymaganiom dla urzàdzeƒ ciÊnieniowych.
Podgrzewany impregnat mo˝e byç pobierany wy∏àcznie po zgaszeniu otwartego ognia. §
Za∏adowywanie i wy∏adowywanie drewna z wanien i basenów powinno byç zmechanizowane.
Wanny i baseny po nape∏nieniu drewnem powinny zostaç przykryte. 1) metodà iniekcji — nale˝y przestrzegaç przepisów dotyczàcych robót z urzàdzeniami ciÊnieniowymi; §
Osoby zatrudnione przy pracach, przy których istnieje mo˝liwoÊç zetkni´cia si´ ze szkodliwymi dla zdrowia substancjami, powinny byç zaopatrzone w Êrodki ochrony indywidualnej i krem ochronny. Przed rozpocz´ciem impregnacji osoby te powinny natrzeç odkryte miejsca cia∏a kremem ochronnym. §
W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych i odgrzybieniowych powinna znajdowaç si´ apteczka podr´czna, zaopatrzona w szczególnoÊci w Êrodki przeciw oparzeniom i zatruciom oraz Êrodki opatrunkowe.
W miejscu, o którym mowa w ust. 1, powinien byç umieszczony numer telefonu najbli˝szego punktu pomocy medycznej. Rozdzia∏ 12 Roboty murarskie i tynkarskie §
Roboty murarskie i tynkarskie na wysokoÊci powy˝ej 1 m nale˝y wykonywaç z pomostów rusztowaƒ.
Pomost rusztowania do robót murarskich powinien znajdowaç si´ poni˝ej wznoszonego muru, na poziomie co najmniej 0,5 m od jego górnej kraw´dzi. §
Wykonywanie robót murarskich i tynkarskich z drabin przystawnych jest zabronione. §
Chodzenie po Êwie˝o wykonanych murach, przesklepieniach, p∏ytach, stropach, przekryciach otworów i niestabilnych deskowaniach oraz wychylanie si´ poza kraw´dzie konstrukcji bez dodatkowego zabezpieczenia i opieranie si´ o balustrady jest zabronione. §
Wykonywanie robót murarskich i tynkarskich w wykopach jest dozwolone wy∏àcznie po uprzednim zabezpieczeniu Êcian wykopów.
Je˝eli stanowisko pracy do wykonania Êciany znajduje si´ pomi´dzy skarpà wykopu a wznoszonà Êcianà, szerokoÊç stanowiska pracy powinna wynosiç co najmniej 0,7 m. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3120 — Rozdzia∏ 13 Roboty ciesielskie §
CieÊle powinni byç wyposa˝eni w zasobniki na narz´dzia r´czne, uniemo˝liwiajàce wypadanie narz´dzi oraz nieutrudniajàce swobody ruchu. §
R´czne podawanie w pionie d∏ugich przedmiotów, a w szczególnoÊci desek lub bali, jest dozwolone wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m. §
Roboty ciesielskie z drabin mo˝na wykonywaç wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m. §
W czasie monta˝u oraz demonta˝u deskowaƒ nale˝y zapewniç Êrodki zabezpieczajàce przed mo˝liwoÊcià zawalenia si´ konstrukcji usztywniajàcych i rozpierajàcych.
O kolejnoÊci monta˝u i demonta˝u poszczególnych elementów decydujà osoby,

§ 5. 3.

Roboty ciesielskie monta˝owe wykonuje zespó∏ liczàcy co najmniej 2 osoby. Rozdzia∏ 14 Poz. 401 §

Zabronione jest: 1) podchodzenie do transportowanego zbrojenia, znajdujàcego si´ w po∏o˝eniu wy˝szym ni˝ 0,5 m ponad miejscem u∏o˝enia; 2) chwytanie r´kami za skrajne elementy zbrojenia uk∏adanego w formy; 3) rzucanie elementów zbrojenia. §
Ko∏owrotki do rozwijania zwojów stali zbrojeniowej oraz przestrzeƒ pomi´dzy ko∏owrotkami a proÊciarkami powinny byç ogrodzone. §
W przypadku prostowania stali metodà wyciàgania — stanowiska pracy, miejsca zamocowania pr´tów oraz tras´ z obu stron toru wyciàgowego nale˝y zabezpieczyç ogrodzeniem zabezpieczajàcym pracowników.
Na wydzielonym terenie, o którym mowa w ust. 1, jest zabronione: 1) przebywanie osoby wzd∏u˝ wyciàganego pr´ta zbrojeniowego w czasie prostowania stali; 2) przebywanie osób niezatrudnionych przy prostowaniu stali; Roboty zbrojarskie i betoniarskie 3) organizowanie innych stanowisk roboczych i sk∏adowisk. §
Sto∏y warsztatowe i maszyny zbrojarskie powinny byç ustawione w pomieszczeniach lub pod wiatami. §
Wprowadzanie do proÊciarki pr´ta ze zwoju jest dopuszczalne jedynie przed jej uruchomieniem.
Stanowiska pracy zbrojarzy, znajdujàce si´ po obu stronach sto∏u, nale˝y oddzieliç umieszczonà nad sto∏em siatkà o wysokoÊci 1 m i o oczkach nie wi´kszych ni˝ 20 mm.
Sto∏y warsztatowe do przygotowania zbrojenia powinny mieç stabilnà konstrukcj´ i byç przytwierdzone do pod∏o˝a.
Miejsca pracy przy sto∏ach zbrojarskich i stanowiskach obs∏ugi maszyn powinny byç wyposa˝one w pomosty drewniane lub wykonane z innych materia∏ów o w∏aÊciwoÊciach termoizolacyjnych. §
Pr´ty zbrojeniowe w czasie transportu powinny byç zabezpieczone przed przemieszczaniem si´ w kierunku poprzecznym i pod∏u˝nym. §
Poszczególne rodzaje elementów zbrojenia i kszta∏towników stalowych powinny byç sk∏adowane oddzielnie, na wyrównanym i odwodnionym pod∏o˝u albo na podk∏adach.
Chodzenie po u∏o˝onych elementach zbrojenia jest zabronione. §
Elementy zbrojenia, przenoszone za pomocà ˝urawi, powinny byç zawieszone stabilnie i zabezpieczone przed wysuni´ciem si´. §
W czasie ci´cia pr´tów zbrojeniowych no˝ycami r´cznymi pr´t ci´ty nale˝y oprzeç obustronnie na koz∏ach lub na stole zbrojarskim.
Ci´cie pr´tów zbrojeniowych o Êrednicy wi´kszej ni˝ 20 mm no˝ycami r´cznymi jest zabronione.
W czasie przecinania mechanicznego pr´tów zbrojeniowych chwytanie r´kà pr´tów w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 0,5 m od urzàdzenia tnàcego jest zabronione. §
Pr´ty o Êrednicy wi´kszej ni˝ 20 mm nale˝y odginaç wy∏àcznie za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych.
Zak∏adanie zbrojenia, przestawianie odbojnic lub trzpieni przy gi´ciu stali na mechanicznej gi´tarce jest dopuszczalne wy∏àcznie przy unieruchomionej tarczy gi´tarki. §
Do monta˝u zbrojenia na stanowisku pracy po∏o˝onym na wysokoÊci stosuje si´ przepisy rozdzia∏u
§
W czasie dodawania do mieszanki betonowej Êrodków chemicznych roztwór nale˝y przygotowywaç w wydzielonych naczyniach i w wyznaczonych miejscach, a osoby zatrudnione przy rozcieƒczaniu Êrodków chemicznych powinny byç zaopatrzone w Êrodki ochrony indywidualnej. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3121 — §
Pojemniki do transportu mieszanki betonowej powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym wylaniem mieszanki oraz wyposa˝one w klapy ∏atwo otwieralne.
Opró˝nianie pojemnika z mieszanki betonowej powinno odbywaç si´ stopniowo i równomiernie, aby nie dopuÊciç do przecià˝enia deskowania.
Wylewanie mieszanki betonowej w deskowanie z wysokoÊci wi´kszej ni˝ 1 m jest zabronione. §
Przy dostawie masy betonowej pojazdem punkt zsypu powinien byç wyposa˝ony w odbojnice zabezpieczajàce pojazd przed stoczeniem si´. §
W czasie podgrzewania lub naparzania materia∏ów nale˝y zabezpieczyç pracowników przed oparzeniem.
Zawory przewodów pary nale˝y umieszczaç w miejscach ∏atwo dost´pnych dla obs∏ugi urzàdzeƒ. §
Naprawy instalacji parowej lub goràcej wody nale˝y wykonywaç po uprzednim ich wy∏àczeniu, opró˝nieniu i ostudzeniu. §
Formy do produkcji elementów prefabrykowanych o masie wi´kszej ni˝ 50 kg powinny byç przemieszczane za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych. §
W czasie podnoszenia elementu prefabrykowanego nale˝y sprawdziç dynamometrem mas´ elementu zawieszonego na haku dêwigu oraz stwierdziç, czy nie nastàpi∏o przyssanie lub przyczepienie si´ powierzchni elementu do formy.
W przypadku odczytywania wskazaƒ dynamometru na ziemi odczytujàcy pracownik nie powinien znajdowaç si´ bli˝ej kraw´dzi formy ni˝ 1,5 m.
Je˝eli strza∏ka dynamometru dojdzie do granicy nominalnego udêwigu, a element nie zostanie podniesiony, nale˝y natychmiast wstrzymaç dalsze podnoszenie. Ponowne podnoszenie mo˝e nastàpiç po odspojeniu elementu od powierzchni formy. Rozdzia∏ 15 Roboty monta˝owe §
Roboty monta˝owe konstrukcji stalowych i prefabrykowanych elementów wielkowymiarowych mogà byç wykonywane, na podstawie projektu monta˝u oraz planu bioz, przez pracowników zapoznanych z instrukcjà organizacji monta˝u oraz rodzajem u˝ywanych maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych. Poz. 401 §
Przebywanie osób na górnych p∏aszczyznach Êcian, belek, s∏upów, ram lub kratownic oraz na dwóch ni˝szych kondygnacjach, znajdujàcych si´ bezpoÊrednio pod kondygnacjà, na której sà prowadzone roboty monta˝owe, jest zabronione. §
Prowadzenie monta˝u z elementów wielkowymiarowych jest zabronione: 1) przy pr´dkoÊci wiatru powy˝ej 10 m/s; 2) przy z∏ej widocznoÊci o zmierzchu, we mgle i w porze nocnej, je˝eli stanowiska pracy nie majà wymaganego przepisami odr´bnymi oÊwietlenia.
Punkty Êwietlne przy stanowiskach monta˝owych powinny byç tak rozmieszczone, aby zapewnia∏y równomierne oÊwietlenie, bez ostrych cieni i olÊnieƒ osób. §
Przed podniesieniem elementu konstrukcji stalowej lub ˝elbetowej nale˝y przewidzieç bezpieczny sposób: 1) naprowadzenia elementu na miejsce wbudowania; 2) stabilizacji elementu; 3) uwolnienia elementu z haków zawiesia; 4) podnoszenia elementu, po wyposa˝eniu w bezpieczne dojÊcia i pomosty monta˝owe, je˝eli wykonanie czynnoÊci nie jest mo˝liwe bezpoÊrednio z poziomu terenu lub stropu. §
Elementy prefabrykowane mo˝na zwolniç z podwieszenia, po ich uprzednim zamocowaniu w miejscu wbudowania. §
W czasie zak∏adania st´˝eƒ monta˝owych, wykonywania robót spawalniczych, odczepiania elementów prefabrykowanych z zawiesi i betonowania styków nale˝y stosowaç wy∏àcznie pomosty monta˝owe lub drabiny rozstawne. §
W czasie podnoszenia elementów prefabrykowanych nale˝y: 1) stosowaç zawiesia odpowiednie do rodzaju elementu; 2) podnosiç na zawiesiu elementy o masie nieprzekraczajàcej dopuszczalnego nominalnego udêwigu; 3) dokonaç ogl´dzin zewn´trznych elementu; 4) stosowaç liny kierunkowe; 5) skontrolowaç prawid∏owoÊç zawieszenia elementu na haku po jego podniesieniu na wysokoÊç 0,5 m. §
Urzàdzenia pomocnicze, przeznaczone do monta˝u, powinny posiadaç wymagane dokumenty.
W czasie monta˝u, w szczególnoÊci s∏upów, belek i wiàzarów, nale˝y stosowaç podk∏adki pod liny zawiesi, zapobiegajàce przetarciu i za∏amaniu lin.
Stan techniczny narz´dzi i urzàdzeƒ pomocniczych sprawdza codziennie osoba, o której mowa w §
Podnoszenie i przemieszczanie na elementach prefabrykowanych osób, przedmiotów, materia∏ów lub wyrobów jest zabronione. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3122 — §
Podanie sygna∏u do podnoszenia elementu mo˝e nastàpiç po usuni´ciu osób ze strefy niebezpiecznej. Rozdzia∏ 16 Poz. 401 po∏àczeƒ przewodów i przy∏àczenia koƒcówki przewodu roboczego do uchwytu.
Do zasilania uchwytu elektrody i do masy nale˝y stosowaç wy∏àcznie przewody oponowe — spawalnicze, o w∏aÊciwie dobranym przekroju. Roboty spawalnicze §
Sta∏e stanowiska spawalnicze, zlokalizowane na otwartej przestrzeni, powinny byç zabezpieczone przed dzia∏aniem czynników atmosferycznych. §
W czasie spawania gazowego nale˝y u˝ywaç wy∏àcznie butli posiadajàcych wa˝nà cech´ organu dozoru technicznego. §
Przemieszczanie butli o pojemnoÊci wodnej powy˝ej 10 dm3 powinno odbywaç si´ zgodnie z przepisami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych. §
W czasie korzystania z gazu z butli powinny byç one ustawione w pozycji pionowej lub pod kàtem nie mniejszym ni˝ 45° od poziomu.
Odleg∏oÊç p∏omienia palnika od butli nie powinna byç mniejsza ni˝ 1 m. §
Przewody do tlenu i acetylenu powinny wyró˝niaç si´ wymaganà kolorystykà, a ich d∏ugoÊç powinna wynosiç co najmniej 5 m.
Nie stosuje si´ przewodów u˝ywanych uprzednio do innych gazów.
Zamocowanie przewodów na nasadkach reduktorów, bezpieczników wodnych, palników i ∏àczników wykonuje si´ wy∏àcznie za pomocà p∏askich zacisków.
Przewody nale˝y chroniç przed uszkodzeniami mechanicznymi.
Miejsca uszkodzone w przewodach powinny byç wyci´te. ¸àczenia przewodów nale˝y wykonaç za pomocà specjalnych ∏àczników metalowych, o przekroju wewn´trznym odpowiadajàcym przeÊwitowi ∏àczonego przewodu. §
Stosowanie do tlenu i acetylenu przewodów igielitowych, z tworzyw sztucznych lub o podobnych w∏aÊciwoÊciach jest zabronione. §
W przypadku zamarzni´cia zaworu butli gazowej, wytwornicy lub bezpiecznika wodnego, odmra˝anie powinno byç dokonywane za pomocà goràcej wody lub pary wodnej. Odmra˝anie za pomocà p∏omienia jest zabronione.
Ka˝dy spawany przedmiot powinien byç uziemiony. §
Sta∏e stanowisko spawacza powinno byç wyposa˝one w miejscowà wentylacj´ wyciàgowà. §
Stanowisko spawacza powinno byç wydzielone w sposób zabezpieczajàcy inne osoby przed szkodliwym dzia∏aniem Êwiat∏a na wzrok. §
W czasie opadów atmosferycznych spawanie lub ci´cie metali jest dozwolone wy∏àcznie po os∏oni´ciu stanowiska pracy. §
Spawanie zbiorników lub naczyƒ, w których by∏y przechowywane ciecze lub gazy ∏atwo zapalne bàdê trujàce, jest dozwolone wy∏àcznie po uprzednim ich oczyszczeniu z resztek gazów, cieczy i ich par oraz po starannym wymyciu lub nape∏nieniu wodà albo gazem oboj´tnym.
Roboty spawalnicze w zbiornikach lub kot∏ach mogà byç wykonywane wy∏àcznie przy asekuracji osób znajdujàcych si´ na zewnàtrz, z zachowaniem wzajemnej ∏àcznoÊci oraz z mo˝liwoÊcià udzielenia natychmiastowej pomocy.
Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika powinny byç wyposa˝one w szelki bezpieczeƒstwa, do których nale˝y przymocowaç link´ bezpieczeƒstwa trzymanà przez osob´ ubezpieczajàcà znajdujàcà si´ na zewnàtrz zbiornika. §
Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika powinny mieç zapewniony dop∏yw Êwie˝ego powietrza oraz oÊwietlenie elektryczne o bezpiecznym napi´ciu. Rozdzia∏ 17 Roboty dekarskie i izolacyjne §
Na dachach, których wytrzyma∏oÊç nie zapewnia bezpiecznego przebywania na nich osób, nale˝y wykonaç sta∏e lub przenoÊne mostki i k∏adki zabezpieczajàce. §
Kot∏y do podgrzewania masy bitumicznej powinny byç zaopatrzone w pokrywy i szczelnie zamkni´te. §
Sprz´t do spawania elektrycznego powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci oraz byç u˝ytkowany zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà.
Kot∏y i zbiorniki do podgrzewania i transportu r´cznego mas bitumicznych powinny byç wype∏nione nie wi´cej ni˝ do 3/4 ich wysokoÊci.
Spawacz, przed rozpocz´ciem spawania elektrycznego, jest obowiàzany sprawdziç prawid∏owoÊç
Przewóz mas bitumicznych odbywa si´ w szczelnie zamkni´tych zbiornikach. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3123 —
Podgrzewanie masy bitumicznej powinno odbywaç si´ w kot∏ach do tego przystosowanych, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w przepisach przeciwpo˝arowych.
Podgrzewanie masy bitumicznej w beczkach i pojemnikach s∏u˝àcych do jej przechowywania i transportu jest zabronione. §
Mieszanie asfaltu z benzynà powinno odbywaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 50 m od êród∏a otwartego ognia i przy u˝yciu wy∏àcznie drewnianych mieszade∏.
Wylewanie podgrzanego asfaltu do benzyny powinno odbywaç si´ przy sta∏ym mieszaniu.
Wlewanie benzyny do asfaltu jest zabronione.
U˝ywanie do rozcieƒczenia asfaltu benzyny etylizowanej i benzenu jest zabronione. §
W czasie wykonywania robót izolacyjnych wewnàtrz zbiorników i w pomieszczeniach zamkni´tych stosowanie rozpuszczalników i materia∏ów szkodliwych, ∏atwo zapalnych lub wybuchowych jest dopuszczalne pod warunkiem zapewnienia odpowiednio: 1) intensywnej wymiany powietrza; 2) zastosowania Êrodków ochrony indywidualnej i po udzieleniu zatrudnionym osobom odpowiedniego instrukta˝u stanowiskowego przez wykonawc´ lub osob´ upowa˝nionà oraz 3) odpowiedniej asekuracji z zewnàtrz.
Rozpuszczalniki i materia∏y,

ust. 1, powinny byç przygotowane na zewnàtrz i dostarczane do zbiorników i pomieszczeƒ zamkni´tych gotowe do u˝ycia. Rozdzia∏ 18 Poz. 401 §

Do usuwania gruzu w czasie robót rozbiórkowych nale˝y stosowaç zsuwnice pochy∏e lub rynny zsypowe.
Rynny zsypowe powinny mieç zabezpieczenie przed wypadaniem gruzu. §
Przewracanie Êcian lub innych cz´Êci obiektu przez podkopywanie i podcinanie jest zabronione. §
W czasie wykonywania robót rozbiórkowych sposobami zmechanizowanymi wszystkie osoby i maszyny powinny znajdowaç si´ poza strefà niebezpiecznà.
W czasie wykonywania robót rozbiórkowych sposobem przewracania d∏ugoÊç umocowanych lin powinna byç trzykrotnie wi´ksza od wysokoÊci obiektu, a ich umocowanie powinno byç niezawodne. Rozdzia∏ 19 Roboty budowlane wykonywane z u˝yciem materia∏ów wybuchowych §
Kierownik budowy jest obowiàzany zapoznaç wszystkie osoby, uczestniczàce w organizacji i realizacji robót budowlanych wykonywanych z u˝yciem materia∏ów wybuchowych, z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàcymi tych robót.
Pracownicy, przed przystàpieniem do wykonywania robót,

ust. 1, po zapoznaniu si´ z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny pracy — potwierdzajà pisemnie, ˝e zostali do tych robót odpowiednio przygotowani. §

Przed przystàpieniem do realizacji prac strza∏owych w obiekcie budowlanym, obiekt ten nale˝y od∏àczyç od wszelkich instalacji. Roboty rozbiórkowe §
Roboty rozbiórkowe powinny byç wykonywane na podstawie dokumentacji projektowej.
Teren, na którym prowadzone sà roboty rozbiórkowe obiektu budowlanego, nale˝y ogrodziç i oznakowaç tablicami ostrzegawczymi.
Przed rozpocz´ciem robót rozbiórkowych nale˝y obiekt od∏àczyç od sieci gazowej, cieplnej, elektroenergetycznej, teletechnicznej, wodociàgowej i kanalizacyjnej. §
Prowadzenie robót rozbiórkowych, je˝eli zachodzi mo˝liwoÊç przewrócenia cz´Êci konstrukcji obiektu przez wiatr, jest zabronione.
Roboty nale˝y wstrzymaç w przypadku, gdy pr´dkoÊç wiatru przekracza 10 m/s. §
W czasie prowadzenia robót rozbiórkowych przebywanie ludzi na ni˝ej po∏o˝onych kondygnacjach jest zabronione. §
Roboty strza∏owe mo˝e wykonywaç tylko jedna osoba, o wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach, wyznaczona do tych czynnoÊci. §
W przypadkach uzasadnionych wzgl´dami konstrukcyjnymi, przed przeprowadzeniem wyburzenia zasadniczego, nale˝y dokonaç niszczeƒ klatek schodowych, szybów wind oraz innych elementów stanowiàcych usztywnienie przestrzenne konstrukcji. O zakresie niszczeƒ decyduje projektant prac wyburzeniowych. §
Rozdrabnianie elementów ˝elbetowych spr´˝onych i betonowych, z∏omu ˝eliwnego i stalowego powinno odbywaç si´ w specjalnie do tego celu przeznaczonych, odpowiednio zaprojektowanych i wyposa˝onych do∏ach strza∏owych. §
W celu ograniczenia masy jednoczeÊnie upadajàcych elementów konstrukcji, powodujàcych wstrzàs, zaleca si´ stosowanie inicjowania zw∏ocznego. Dziennik Ustaw Nr 47 — 3124 — §
Prace rozbiórkowe nale˝y prowadziç w sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie sp´kaƒ we fragmentach nierozbieranej cz´Êci konstrukcji, jej rozszczelnienie oraz uszkodzenie urzàdzeƒ hydrotechnicznych.
Przed przystàpieniem do prac strza∏owych w konstrukcjach nadwodnych nale˝y zdemontowaç wyposa˝enie nabrze˝y i pomostów.
Umieszczone w wodzie ∏adunki nale˝y zamocowaç w sposób zapewniajàcy dok∏adne ich przyleganie do niszczonej konstrukcji. ¸adunki nale˝y zabezpieczyç przed wyp∏yni´ciem, wypadni´ciem lub wymyciem. §
Przed przystàpieniem do wykonywania strzelania nale˝y powiadomiç wszystkie osoby znajdujàce si´ w strefie rozrzutu o terminie rozbiórki z zastosowaniem materia∏ów wybuchowych i zapewniç: 1) opuszczenie strefy zagro˝enia przez przebywajàce tam ewentualnie osoby trzecie; 2) usuni´cie wszystkich urzàdzeƒ, instalacji i innych ni˝ konstrukcyjne elementów budowlanych, mogàcych spowodowaç obni˝enie bezpieczeƒstwa wykonywania robót strza∏owych oraz nara˝onych na zniszczenie lub uszkodzenie.
Teren placu ogradza si´ i ochrania w taki sposób, aby istnia∏a Êcis∏a kontrola osób i pojazdów wchodzàcych i wychodzàcych. Na ogrodzeniu budowy powinny byç umieszczone tablice ostrzegawcze.
W czasie strzelania strefa niebezpieczna powinna byç zabezpieczona przed dost´pem osób trzecich, w szczególnoÊci przez posterunki, patrole lub blokady.
Strefy destrukcyjnego oddzia∏ywania wybuchu nale˝y zabezpieczyç przed przedostaniem si´ do nich osób postronnych.
W strefie wykonywania robót strza∏owych palenie tytoniu oraz otwartego ognia jest zabronione.
¸adunki wybuchowe nale˝y odpalaç po uprzednim usuni´ciu wszystkich osób poza stref´ niebezpiecznà. Poz. 401 mi, zakazujàcymi wst´pu na teren osobom postronnym.
Sk∏ad powinien byç wyposa˝ony w sprz´t przeciwpo˝arowy. Na terenie sk∏adu nale˝y ÊciÊle przestrzegaç Êrodków ostro˝noÊci i przepisów przeciwpo˝arowych, a w szczególnoÊci zabrania si´ palenia tytoniu i u˝ywania otwartego ognia.
W tymczasowym sk∏adzie Êrodków strza∏owych zabrania si´: 1) przecinania lontu detonujàcego; 2) uzbrajania ∏adunków; 3) wykonywania innych czynnoÊci niezgodnych z zasadami bezpieczeƒstwa.
IloÊç dostarczanych dziennie Êrodków strza∏owych do sk∏adu tymczasowego powinna byç w miar´ mo˝liwoÊci tak skalkulowana, aby zosta∏a w tym dniu zu˝yta. §
Ârodki strza∏owe wydaje i rozlicza wy∏àcznie wydawca Êrodków strza∏owych.
Wydawanie Êrodków strza∏owych odbywa si´ na podstawie zapotrzebowania wystawionego przez kierownika prac strza∏owych.
Wydawca Êrodków strza∏owych dokonuje w obecnoÊci strza∏owego nape∏nienia puszek strza∏owych materia∏em wybuchowym oraz ∏adownic i sp∏onników Êrodkami inicjujàcymi.
Wydawca Êrodków strza∏owych prowadzi rejestr wydanych i zwróconych materia∏ów wybuchowych i Êrodków inicjujàcych w ksià˝ce obrotu Êrodkami strza∏owymi. §
Strza∏owi, przenoszàcy Êrodki strza∏owe, noszà na prawym ramieniu opask´ ostrzegawczà koloru ˝ó∏tego.
Zabrania si´ przenoszenia przez jednà osob´ skrzynek z materia∏em wybuchowym o masie powy˝ej 25 kg. §
W czasie trwania robót strza∏owych stosuje si´ sygna∏y ostrzegawcze, okreÊlone w przepisach prawa górniczego i geologicznego.
Przy jednoczesnym przenoszeniu wi´kszej iloÊci skrzynek ze Êrodkami strza∏owymi nale˝y zachowaç odleg∏oÊç co najmniej 5 m mi´dzy przenoszonymi opakowaniami. §
Na terenie budowy, w miejscu wyznaczonym przez kierownika budowy, nale˝y zorganizowaç tymczasowy sk∏ad do przechowywania i wydawania Êrodków strza∏owych.
Na koniec zmiany roboczej ka˝dy strza∏owy dokonuje rozliczenia zu˝ytych Êrodków strza∏owych we w∏asnym dzienniku strza∏owym.
Tymczasowy sk∏ad Êrodków strza∏owych lokalizuje si´ w osobnym budynku o specjalnej konstrukcji przeciwwybuchowej, z dala od dróg komunikacyjnych budowy oraz innych budynków.
Miejsce wokó∏ sk∏adu o szerokoÊci co najmniej 5 m powinno byç oznakowane tablicami ostrzegawczy-
Kierownik prac strza∏owych dokonuje dziennego rozliczenia Êrodków strza∏owych w dzienniku strzelaƒ. §
Po ka˝dej zmianie roboczej puste puszki strza∏owe, ∏adownice, sp∏onniki oraz niezu˝yte Êrodki strza∏owe powinny byç zwrócone do tymczasowego sk∏adu Êrodków strza∏owych. Niewykorzystane w danym dniu Êrodki strza∏owe nale˝y przewieêç do maga- Dziennik Ustaw Nr 47 — 3125 — Poz. 401 zynu sta∏ego. Dopuszcza si´ pozostawienie Êrodków strza∏owych w sk∏adzie tymczasowym pod warunkiem zapewnienia ich ochrony.
Inicjowanie sieci ogniowej nale˝y realizowaç za pomocà zapalaczy chloranowych lub zap∏onników tarciowych.
Odleg∏oÊç mi´dzy miejscem sk∏adowania materia∏ów wybuchowych i miejscem sk∏adowania Êrodków inicjujàcych powinna wynosiç co najmniej 2 m. §
W przypadku niezadzia∏ania sieci strza∏owej nale˝y jà sprawdziç, usunàç usterki i powtórnie zainicjowaç. Do czasu usuni´cia usterek sieci strza∏owej podawanie sygna∏u odwo∏awczego jest zabronione.
Sk∏adowane Êrodki strza∏owe powinny posiadaç odpowiednie certyfikaty oraz nieuszkodzone opakowania. §
Podczas wykonywania robót rozbiórkowych nale˝y stosowaç materia∏y wybuchowe w postaci standardowych ∏adunków dostarczonych przez producenta, pakietowanych lub porcjowanych przez wykonawc´, wed∏ug zasad okreÊlonych w metryce strza∏owej.
Do przenoszenia materia∏ów wybuchowych i Êrodków inicjujàcych do miejsc za∏adowania nale˝y stosowaç puszki strza∏owe, ∏adownice i sp∏onniki.
W czasie realizacji prac strza∏owych dopuszcza si´ przenoszenie materia∏ów wybuchowych i Êrodków inicjujàcych w opakowaniach fabrycznych bàdê w drewnianych skrzyniach posiadajàcych trwa∏e zamkni´cie. §
Inicjowanie ∏adunków przy zastosowaniu lontu detonujàcego mo˝e odbywaç si´ tylko bezsp∏onkowo.
W wersji kombinowanej odpalanie sieci ogniowej nale˝y realizowaç elektrycznie, za pomocà zapalników o odpowiednim impulsie inicjowania.
W przypadku stosowania ∏adunków w otworach strza∏owych uzbrajanie ∏adunków powinno odbywaç si´ bezpoÊrednio przed ich za∏adowaniem w miejscu prowadzenia prac strza∏owych. §
Do wykonywania otworów strza∏owych nale˝y stosowaç sprz´t wiertniczy o nap´dzie elektrycznym lub pneumatycznym.
Przy wierceniu otworów pionowych urzàdzeniami elektrycznymi nale˝y wykonaç przewiert wynoszàcy do 10% d∏ugoÊci otworu strza∏owego albo stosowaç g∏´bokoÊç projektowanà, pod warunkiem oczyszczenia otworów spr´˝onym powietrzem lub wybierakiem.
Otwory w elementach metalowych zaleca si´ wykonywaç przez wypalanie.
Zalecana Êrednica otworu, o którym mowa w ust. 3, wynosi od 30 do 35 mm.
Wiercenie i wypalanie nale˝y prowadziç z zachowaniem wymogów zawartych w przepisach dotyczàcych tego rodzaju robót. §
Do przygotowania sieci ogniowych nale˝y stosowaç specjalistyczne no˝e minerskie, obciskacze sp∏onek, taÊm´ izolacyjnà, b´bny na lont detonacyjny oraz sp∏onniki. §
W przypadku stwierdzenia niewybuchów nale˝y je likwidowaç pojedynczo lub zale˝nymi od siebie grupami.
Przy likwidacji niewybuchów nale˝y wykonaç os∏ony bezpoÊrednie i poÊrednie, zapewniajàce pe∏ne bezpieczeƒstwo.
W przypadku braku dost´pu do niewybuchu nale˝y dokonaç r´cznego oddzielenia elementu z niewybuchem od pozosta∏ej cz´Êci konstrukcji (zwa∏owiska).
Przenoszenie niewybuchu poza rejon prowadzenia prac strza∏owych jest zabronione. §
Zasady wspó∏dzia∏ania ekip strza∏owych z pozosta∏ymi zespo∏ami realizacyjnymi okreÊla kierownik budowy, w porozumieniu z kierownikiem prac strza∏owych.
W okresie od rozpocz´cia ∏adowania otworów strza∏owych materia∏em wybuchowym do chwili zakoƒczenia prac strza∏owych wszyscy pracownicy budowy wykonujà polecenia kierownika prac strza∏owych.
W trakcie prowadzenia prac strza∏owych nale˝y zapewniç ∏àcznoÊç mi´dzy cz∏onkami ekipy strza∏owej.
W trakcie prowadzenia prac strza∏owych ekipa strza∏owa powinna byç ubrana w jednolità odzie˝ spe∏niajàcà wymagania ochrony przed elektrycznoÊcià statycznà. Rozdzia∏ 20 Przepisy koƒcowe §
Tracà moc: 1) rozporzàdzenie Ministra Budownictwa i Przemys∏u Materia∏ów Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-monta˝owych i rozbiórkowych (Dz. U. Nr 13, poz. 93) oraz 2) rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 4 lutego 1956 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy robotach impregnacyjnych i odgrzybieniowych (Dz. U. Nr 5, poz. 25). §
Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 6 miesi´cy od dnia og∏oszenia. Minister Infrastruktury: M. Pol

Orzecznictwo do tego przepisu (47)

IV KK 216/12 §/Art 2003/401

I ACa 522/14 §/Art 2003/401

I Ns 25/12 §/Art 2003/401

I C 878/14 §/Art 2003/401

KIO 1286/14 §/Art 2003/401

XV GC 1710/13 §/Art 2003/401

I ACa 499/12 §/Art 2003/401

I C 162/15 §/Art 2003/401

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

Dziennik Ustaw Nr 47 — 3104 — Poz. 401 401 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1) z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych Na podstawie

§ 15ust.

§ 6. 2.

§ 15ust.

§ 15ust. 2, umieszczonymi w odleg∏o

§ 15ust.

§ 15ust.

§ 15ust.

§ 15ust.

§ 5. 3.

§ 5. 4. W czasie wbijania grodzi przebywanie osób w odleg∏o

§ 5. 3.

Orzecznictwo do tego przepisu (47)