Obsah (4)

§ 4§ 5§ 17§ 14

Dziennik Ustaw Nr 120 — 8478 — Poz. 1256 1256 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych2) Na podsta

§ 4i 5, z uwzgl´dnieniem: 1) dokumentów wydanych przez w∏a

Êciwy organ kraju, z którego pochodzi dana woda; 2) aktualnych wyników badaƒ fizykochemicznych i mikrobiologicznych wykonanych w kraju producenta wody i potwierdzonych przez uprawniony organ nadzoru sanitarnego tego kraju.

1. Rozporzàdzenie nie dotyczy wód w opakowaniach jednostkowych, uznanych za produkty lecznicze na podstawie przepisów Prawa farmaceutycznego oraz leczniczych wód mineralnych stosowanych do zabiegów w uzdrowiskach.
2. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wód sto∏owych znajdujàcych si´ w obrocie na terytorium któregokolwiek z paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej innego ni˝ Rzeczpospolita Polska. §
3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: 1) naturalna woda mineralna — wod´ pochodzàcà z udokumentowanych zasobów wody podziemnej, wydobywanà jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystà pod wzgl´dem chemicznym i mikrobiologicznym, charakteryzujàcà si´ stabilnym sk∏adem mineralnym oraz w∏aÊciwoÊciami majàcymi znaczenie fizjologiczne, powodujàcymi korzystne oddzia∏ywanie na zdrowie ludzi, okreÊlonymi wed∏ug wymagaƒ i kryteriów,

§ 4

i 5; 2) naturalna woda êródlana — wod´ pochodzàcà z udokumentowanych zasobów podziemnych, wydobywanà jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystà pod wzgl´dem chemicznym i mikrobiologicznym, nieró˝niàcà si´ w∏aÊciwoÊciami i sk∏adem mineralnym od wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi, okreÊlonej w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wod´; Dziennik Ustaw Nr 120 — 8479 — 3) woda sto∏owa — wod´ otrzymanà po dodaniu do wody êródlanej, naturalnej wody mineralnej lub soli mineralnych, zawierajàcych jeden lub wi´cej sk∏adników majàcych znaczenie fizjologiczne, jak: sód, magnez, wapƒ, chlorki, siarczany, wodorow´glany; 4) otwór — miejsce czerpania wody z zasobu podziemnego z odwiertu lub samowyp∏ywu; 5) uj´cie — zespó∏ urzàdzeƒ s∏u˝àcych do eksploatacji i zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem wody podziemnej czerpanej z jednego albo wi´cej otworów; 6) zasób wody podziemnej — wod´ naturalnie zgromadzonà w okreÊlonej przestrzeni podziemnej o charakterystycznym sk∏adzie mineralnym, zwiàzanym genetycznie z warunkami geologicznymi w tej przestrzeni. Rozdzia∏ 2 Kryteria oceny i kwalifikacji naturalnej wody mineralnej § 4. 1. Naturalne wody mineralne kwalifikuje si´ po przeprowadzeniu oceny: Poz. 1256 zmieniaç si´ tylko w granicach naturalnych fluktuacji. W∏aÊciwoÊci te nie mogà ulegaç zmianom zwiàzanym z poborem wody. 4. Naturalna woda mineralna przy uj´ciu musi spe∏niaç wymagania mikrobiologiczne,

§ 5ust. 3 oraz w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, okre

Êlajàcym sk∏adniki naturalnie wyst´pujàce w naturalnej wodzie mineralnej i maksymalne limity, których przekroczenie mo˝e stanowiç ryzyko dla zdrowia publicznego. § 5. 1. Kwalifikacja rodzajowa i uznanie danej wody jako naturalnej wody mineralnej przeprowadzane sà na podstawie: 1) danych geologicznych i hydrogeologicznych uzyskanych w toku dokumentowania otworu zgodnie z ustawà z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z póên. zm.4)); 2) okreÊlenia dok∏adnego po∏o˝enia uj´cia na mapie w skali nie wi´kszej ni˝ 1:1 000; 3) szczegó∏owego sprawozdania geologicznego o pochodzeniu wody i warunkach geologicznych; 4) opisu prac przy uj´ciu; 1) pod wzgl´dem:

1. a)geologicznym i hydrogeologicznym,
2. b)fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym,
3. c)mikrobiologicznym,
4. d)farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym, je˝eli jest to uzasadnione ze wzgl´du na w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej; 5) okreÊlenia obszaru ochrony uj´cia lub innych Êrodków ochrony uj´cia przed zanieczyszczeniem. 2. Niezale˝nie od danych okreÊlonych w ust. 1, wymagane jest przedstawienie danych dotyczàcych: 1) wydajnoÊci otworu; 2) temperatury wody przy uj´ciu oraz temperatury otoczenia; 2) zgodnie z kryteriami okreÊlonymi w § 5; 3) zgodnie z metodami naukowymi przyj´tymi przez organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci. 2. Przeprowadzanie ocen,

ust. 1 pkt 1 lit. d, nie jest obowiàzkowe, je˝eli naturalna woda mineralna spe∏nia nast´pujàce wymagania: 1) przy uj´ciu i po zabutelkowaniu zawiera co najmniej 1 000 mg/l rozpuszczonych sk∏adników mineralnych lub co najmniej 250 mg/l wolnego ditlenku w´gla naturalnego pochodzenia lub 2) oznaczona zawartoÊç: wapnia, magnezu, sodu, ˝elaza, chlorków, siarczanów, wodorow´glanów, fluorków lub jodków jest wy˝sza od dopuszczalnej dla wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi i zapewnia korzystne oddzia∏ywanie wody na organizm cz∏owieka.

1. Charakterystyczny sk∏ad mineralny, temperatura i inne w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej mogà 3) zwiàzków mi´dzy warunkami geologicznymi i rodzajem sk∏adników mineralnych wyst´pujàcych w wodzie; 4) suchej pozosta∏oÊci w temperaturze 180 °C i 260 °C; 5) przewodnictwa i opornoÊci elektrycznej w okreÊlonej temperaturze pomiaru; 6) st´˝enia jonów wodorowych (pH); 7) zawartoÊci anionów i kationów; 8) zawartoÊci sk∏adników niejonizowanych; ——————— 4) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111, poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 117, poz. 1007, Nr 153, poz. 1271, Nr 166, poz. 1360 i Nr 240, poz. 2055, z 2003 r. Nr 223, poz. 2219 oraz z 2004 r. Nr 96, poz.
2. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8480 — 9) zawartoÊci pierwiastków Êladowych; 10) radioaktywnoÊci wody przy uj´ciu; 11) izotopów tlenu (160—180) i wodoru (prot — wodór lekki, deuter — wodór ci´˝ki, tryt) — w sytuacjach uzasadnionych wysokim poziomem radioaktywnoÊci wody; 12) braku obecnoÊci organicznych sk∏adników antropogenicznych, takich jak: pestycydy, detergenty, wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne, polichlorowane bifenyle.
3. Zakres badaƒ mikrobiologicznych i stanu sanitarnohigienicznego wody przy uj´ciu i w opakowaniu jednostkowym ma na wzgl´dzie stwierdzenie: 1) braku paso˝ytów i drobnoustrojów chorobotwórczych; 2) iloÊci drobnoustrojów namna˝ajàcych si´ i Êwiadczàcych o ska˝eniu ka∏owym; 3) braku Escherichia coli i innych form bakterii grupy coli w 250 ml w temperaturze 37 °C i 44,5 °C; 4) braku paciorkowców ka∏owych w 250 ml; 5) braku Clostridium redukujàcych siarczyny w 50 ml; 6) braku Pseudomonas aeruginosa w 250 ml; 7) ca∏kowitej iloÊci kolonii bakterii wzrastajàcych z 1 ml wody: a) w temperaturze 20—22 °C w czasie 72 godzin na agarze lub mieszance agaru i ˝elatyny w iloÊci nie wi´kszej ni˝ 5, b) w temperaturze 37 °C w czasie 24 godzin na agarze w iloÊci nie wi´kszej ni˝
5. Badania,

ust. 3 pkt 7, wykonuje si´ w ciàgu 8 godzin od pobrania próbki wody z uj´cia, przy czym próbk´ nale˝y przechowywaç w temperaturze nieprzekraczajàcej 4 °C.

1. Wzrost ogólnej liczby kolonii na po˝ywce agarowej do 12 godzin od rozlania do opakowaƒ jednostkowych nie mo˝e byç wynikiem zanieczyszczenia wody w toku produkcji.
2. Woda w opakowaniu jednostkowym po 12 godzinach od rozlania musi spe∏niaç wymagania mikrobiologiczne,

ust. 3 pkt 1—

2. Wzorcowy zakres badaƒ naturalnych wód mineralnych okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.
3. Badania kliniczne i farmakologiczne obejmujà analizy wykonane wed∏ug metod uznanych naukowo, Poz. 1256 które muszà byç dostosowane do szczególnych w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej oraz jej wp∏ywu na organizm ludzki, takich jak: diureza, funkcje ˝o∏àdkowe lub jelitowe, wyrównanie niedoboru substancji mineralnych.
4. Wykonanie badaƒ,

ust. 8, nie jest konieczne, je˝eli naturalna woda mineralna spe∏nia wymagania,

§ 4ust. 2 pkt 2. § 6. Badania kliniczne lub farmakologiczne wykonujà w∏a

Êciwe jednostki naukowo-badawcze, zgodnie z zakresem kompetencji okreÊlonym w statutach tych jednostek. § 7. 1. Na podstawie dokumentów oraz badaƒ,

§ 4i 5, Paƒstwowy Zak∏ad Higieny dokonuje oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody.

1. Kwalifikacja rodzajowa wód, dokonywana na podstawie oceny dokumentacji i wyników badaƒ, wa˝na jest przez okres pi´ciu lat od daty ich dokonania, je˝eli sk∏ad chemiczny wody i zawartoÊç sk∏adników decydujàcych o charakterystyce i kwalifikacji rodzajowej wody nie uleg∏y zmianie.
2. Naturalne wody mineralne, pozytywnie ocenione i zakwalifikowane, znajdujà si´ w krajowym i europejskim rejestrze tych wód. Rozdzia∏ 3 Wymagania oraz ocena i kwalifikacja naturalnych wód êródlanych §
4. Naturalne wody êródlane przy uj´ciu i w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç: 1) wymagania mikrobiologiczne,

§ 5ust. 3; 2) warunki dotyczàce dokumentowania pochodzenia wody i zakresu badaƒ chemicznych i mikrobiologicznych okre

Êlone w § 4 i § 5 ust. 1—4 i 7; 3) wymagania chemiczne okreÊlone dla wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi.

1. Naturalne wody êródlane podlegajà ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w §
3. Znakowanie naturalnych wód êródlanych zawiera informacj´ „naturalna woda êródlana” oraz informacje,

§ 17ust.

2 i §

2. Do znakowania naturalnych wód êródlanych stosuje si´ kryteria dotyczàce znakowania naturalnych wód mineralnych okreÊlone w ust. 2 za∏àcznika nr 5 do rozporzàdzenia. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8481 — Rozdzia∏ 4 Poz. 1256 nieczyszczeniem lub zmianà jej charakterystycznego sk∏adu mineralnego. Wymagania dla wód sto∏owych §
4. Wody sto∏owe w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç wymagania okreÊlone w § 8 ust. 1 pkt 1 i 3 dla naturalnych wód êródlanych.
5. Wody sto∏owe podlegajà ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w §
7. Do wód sto∏owych stosuje si´ przepisy § 10—16 i
9. Oznakowanie wód sto∏owych w opakowaniach jednostkowych musi zawieraç informacje dotyczàce rodzaju i st´˝enia sk∏adników mineralnych zawartych w litrze wody. Rozdzia∏ 5 Wymagania dotyczàce wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych §
11. Eksploatacja uj´cia naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych mo˝e odbywaç si´ na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z póên. zm. 5)) lub koncesji wydanej zgodnie z Prawem geologicznym i górniczym.
12. Ka˝dy otwór albo uj´cie, z którego czerpie si´ naturalnà wod´ mineralnà i naturalnà wod´ êródlanà, posiada nazw´ w∏asnà u˝ywanà w dokumentacji hydrogeologicznej, o której mowa w § 5 ust. 1, w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody, w dokumentacji z badaƒ laboratoryjnych oraz w znakowaniu naturalnej wody mineralnej.
13. Wody,

ust. 1, pochodzàce z jednego uj´cia posiadajà jednà nazw´ handlowà. 4. Je˝eli z otworu albo uj´cia,

ust. 1, korzysta wi´cej ni˝ jeden przedsi´biorca, wówczas ka˝da woda w opakowaniu jednostkowym oznaczona jest takà samà nazwà handlowà. §

2. Wod´ z otworu albo z uj´cia doprowadza si´ do rozlewni wy∏àcznie za pomocà instalacji wykonanej z materia∏u spe∏niajàcego wymagania okreÊlone w przepisach o materia∏ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià.
3. Uj´cie wody, a tak˝e instalacje doprowadzajàce wod´ do rozlewni muszà zabezpieczaç wod´ przed za——————— 5) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1803, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 130, poz. 1112, Nr 233, poz. 1957 i Nr 238, poz. 2022, z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 165, poz. 1592, Nr 190, poz. 1865 i Nr 228, poz. 2259 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 880 i Nr 96, poz.
4. §
6. Rozlewnie wód lokalizuje si´ mo˝liwie najbli˝ej uj´cia wody, w specjalnie do tego celu przeznaczonym budynku lub jego wyodr´bnionej cz´Êci.
7. Rozlewni´ wyposa˝a si´ w instalacj´ doprowadzajàcà wod´ z uj´cia i ciàg technologiczny, w którym odbywa si´ przygotowanie wody do rozlewania w opakowania jednostkowe.
8. Woda z uj´cia mo˝e byç wykorzystana równie˝ do innych celów ni˝ okreÊlone w ust. 2 pod warunkiem rozdzia∏u poszczególnych instalacji przy uj´ciu.
9. Je˝eli ciàg technologiczny produkcji wody ma byç wykorzystany równie˝ do rozlewania napojów bezalkoholowych, paƒstwowy powiatowy inspektor sanitarny okreÊla, w drodze decyzji, warunki: 1) zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego ciàgu technologicznego; 2) dokumentowania systematycznie prowadzonej kontroli skutecznoÊci procesów mycia i dezynfekcji ciàgu technologicznego. §
11. Naturalna woda mineralna lub naturalna woda êródlana rozlewane do opakowaƒ jednostkowych, o okreÊlonej nazwie handlowej, mogà byç czerpane z okreÊlonych zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otworami, stanowiàcymi uj´cie.
12. Dopuszczalne odchylenia od deklarowanej przez producenta na etykiecie zawartoÊci charakterystycznych sk∏adników mogà wynosiç nie wi´cej ni˝ ± 20 %.
13. Dopuszcza si´ ∏àczenie naturalnych wód mineralnych pochodzàcych z ró˝nych otworów, je˝eli woda czerpana z tych otworów spe∏nia te same wymagania w zakresie kwalifikacji chemicznej. W przypadku naturalnych wód êródlanych woda czerpana z ró˝nych otworów jest wodà tego samego rodzaju. §
15. Naturalna woda mineralna z uj´cia mo˝e byç poddawana wy∏àcznie nast´pujàcym procesom: 1) usuwania sk∏adników nietrwa∏ych, takich jak: zwiàzki ˝elaza, manganu i siarki, poprzez filtracj´ poprzedzonà ewentualnie napowietrzaniem i sedymentacjà osadów; 2) usuwania zwiàzków ˝elaza, manganu, siarki i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon w iloÊci niezb´dnej do przeprowadzenia tego zabiegu; 3) usuwania innych ni˝ wymienione w pkt 1 i 2 nietrwa∏ych sk∏adników; Dziennik Ustaw Nr 120 — 8482 — 4) cz´Êciowego lub ca∏kowitego usuwania z wody dwutlenku w´gla albo jej ponownego nasycania dwutlenkiem w´gla.
16. Dzia∏ania,

ust. 1, mogà byç stosowane, je˝eli nie spowodujà pogorszenia jakoÊci wody pod wzgl´dem mikrobiologicznym i zmian charakterystycznego sk∏adu mineralnego wody.

1. Maksymalne limity dla sk∏adników pozosta∏ych lub powsta∏ych podczas napowietrzania naturalnej wody mineralnej i wody êródlanej powietrzem wzbogaconym w ozon okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.
2. Procesy,

ust. 1 pkt 2 i 3, mogà byç stosowane za zgodà w∏aÊciwego terenowo paƒstwowego powiatowego inspektora sanitarnego, na podstawie dokonanej ekspertyzy.

1. Nie dopuszcza si´: 1) odgazowywania wody podziemnej, która zosta∏a zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna wy∏àcznie ze wzgl´du na naturalnà zawartoÊç dwutlenku w´gla; 2) dodawania Êrodków bakteriostatycznych lub stosowania wszelkich innych zabiegów, które mogà zmieniç mikroflor´ naturalnej wody mineralnej lub naturalnej wody êródlanej.
2. Przepisy ust. 5 nie dotyczà naturalnej wody mineralnej i wody êródlanej u˝ywanych do produkcji napojów bezalkoholowych. §
4. We wszystkich pomieszczeniach rozlewni zapewnia si´ warunki higieniczno-sanitarne i technologiczne wykluczajàce: 1) wtórne zanieczyszczenie wody podczas gromadzenia wody w zbiorniku retencyjnym, napowietrzania wody i filtracji lub nasycania wody dwutlenkiem w´gla, rozlewania wody do opakowaƒ jednostkowych i magazynowania; 2) zmiany charakterystycznego sk∏adu mineralnego wody.
5. Materia∏y i wyroby majàce bezpoÊredni kontakt z wodà spe∏niajà wymagania okreÊlone w przepisach o materia∏ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià.
6. Opakowania jednostkowe i ich zamkni´cia powinny zabezpieczaç wod´ przed jej zanieczyszczeniem i zmianà w∏aÊciwoÊci. §
7. Je˝eli w czasie eksploatacji uj´cia lub rozlewania wody nastàpi∏o zanieczyszczenie i woda: Poz. 1256 1) nie odpowiada wymaganiom mikrobiologicznym okreÊlonym w § 5 ust. 3 dla wody z uj´cia, 2) zawiera ponadnormatywne st´˝enia sk∏adników niepo˝àdanych i szkodliwych dla zdrowia wymienionych w za∏àcznikach nr 1 i 6 do rozporzàdzenia lub innych wskazujàcych na kontakt wody z zanieczyszczeniem zewn´trznym, 3) posiada zmieniony sk∏ad chemiczny w sposób wp∏ywajàcy na zmian´ jej kwalifikacji rodzajowej, producent wody powinien zawiesiç produkcj´ do czasu usuni´cia przyczyny zaistnia∏ych zmian. Rozdzia∏ 6 Znakowanie naturalnych wód mineralnych §
9. Nazwà rodzajowà naturalnych wód mineralnych jest „naturalna woda mineralna”. W przypadku naturalnych wód mineralnych nasyconych ditlenkiem w´gla (naturalnych wód mineralnych musujàcych) stosuje si´ oznakowanie okreÊlone w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.
10. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych w opakowaniu jednostkowym musi zawieraç nast´pujàce informacje: 1) zawartoÊç charakterystycznych sk∏adników mineralnych w litrze wody oraz ogólnà zawartoÊç rozpuszczonych sk∏adników; 2) nazw´ otworu lub zespo∏u otworów, z których czerpana jest woda do produkcji danej wody w opakowaniu jednostkowym, i jego lokalizacj´; 3) nazw´ handlowà wody w opakowaniu jednostkowym; 4) nazw´ producenta wody (rozlewni) i jego adres; 5) o procesach,

§ 14ust. 1; 6) stopieƒ nasycenia ditlenkiem w´gla i jego pochodzenie, okre

Êlone zgodnie z ust. 1 i za∏àcznikiem nr 5 do rozporzàdzenia; 7) w przypadku stosowania powietrza wzbogaconego w ozon — informacj´ o treÊci: „woda traktowana powietrzem wzbogaconym w ozon” zamieszczonà obok zawartoÊci sk∏adników charakterystycznych dla danej wody; 8) zalecane w ocenie i kwalifikacji rodzajowej danej wody, a w szczególnoÊci:

1. a)w przypadku wód zawierajàcych powy˝ej 1,5 mg F/dm3 — napis „Zawiera ponad 1,5 mg/l Dziennik Ustaw Nr 120 — 8483 — fluorków. Nie powinna byç spo˝ywana przez dzieci poni˝ej 7 roku ˝ycia”,
2. b)w przypadku naturalnych wód mineralnych zawierajàcych jodki w st´˝eniu powy˝ej 0,2 mg/l — informacje o zalecanej dziennej iloÊci wody do spo˝ycia podanej w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody,
3. c)w przypadku posiadania opinii o szczególnym przeznaczeniu wody — stosowane informacje, takie jak: „woda zalecana do przygotowywania posi∏ków dla niemowlàt i ma∏ych dzieci”, „woda zalecana w diecie niskosodowej” lub inne informacje, zgodnie z kryteriami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia. 3. Naturalne wody mineralne, ze wzgl´du na zawartoÊç sk∏adników mineralnych, znakuje si´ z uwzgl´dnieniem kryteriów stosowanych przy znakowaniu naturalnych wód mineralnych, okreÊlonych w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia. § 18. 1. Nazwa miejscowoÊci lub nazwy pochodne tej miejscowoÊci mogà byç u˝yte jako nazwa handlowa wody w opakowaniu jednostkowym pod warunkiem, ˝e: 1) odnoszà si´ do wody wydobywanej w tej miejscowoÊci lub przynale˝nym do niej rejonie; 2) ich u˝ycie nie wprowadzi w b∏àd co do miejsca wydobywania wody. 2. Naturalna woda mineralna pochodzàca z jednego êród∏a mo˝e byç butelkowana i wprowadzana do obrotu tylko pod jednà nazwà handlowà. 3. Je˝eli etykiety lub napisy umieszczone na opakowaniach jednostkowych, w których naturalne wody mineralne oferowane sà do sprzeda˝y, zawierajà nazwy handlowe ró˝ne od nazwy êród∏a lub miejsca wydobywania tej wody, to okreÊlenie tego miejsca lub nazwa êród∏a muszà byç naniesione czcionkà, której wysokoÊç i szerokoÊç stanowi co najmniej 1,5 wysokoÊci i szerokoÊci najwi´kszej czcionki u˝ytej w tej nazwie handlowej. § 19. 1. Opakowania jednostkowe naturalnych wód mineralnych nie mogà zawieraç oznaczeƒ, zastrze˝onych nazw, znaków towarowych lub firmowych, nazw gatunkowych, obrazów, które sugerujà w∏aÊciwoÊci, których woda nie posiada, w szczególnoÊci, w odniesieniu do pochodzenia, daty zezwolenia na wydobywanie, wyników analiz lub wszelkich innych danych dotyczàcych uznania tej wody. 2. Oznakowania na opakowaniach wody pitnej nieodpowiadajàcej wymaganiom naturalnej wody mineralnej nie mogà wprowadzaç konsumenta w b∏àd in- Poz. 1256 formacjami, które sugerowa∏yby, ˝e woda ta jest naturalnà wodà mineralnà, w szczególnoÊci nie mogà zawieraç oznaczenia „woda mineralna”. 3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych nie mo˝e zawieraç informacji przypisujàcych naturalnej wodzie mineralnej w∏aÊciwoÊci zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwo∏ywaç si´ do takich w∏aÊciwoÊci. 4. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych, o którym mowa w ust. 3, mo˝e byç stosowane na podstawie wyników badaƒ klinicznych i farmakologicznych okreÊlonych w § 5 ust. 8. 5. Na zasadzie okreÊlonej w ust. 3 dopuszcza si´ znakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: „pobudzajàce trawienie”, „mo˝e polepszyç funkcje wàtrobowo-˝ó∏ciowe” lub oznaczeniami podobnymi. 6. Wymagania,

ust. 1—4, dotyczà równie˝ prezentacji i reklamy naturalnych wód mineralnych. Rozdzia∏ 7 Przepisy koƒcowe i przejÊciowe § 20. Naturalne wody mineralne i naturalne wody êródlane oraz wody sto∏owe, które nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu w zakresie podanym w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, mogà znajdowaç si´ w obrocie do dnia 1 lipca 2004 r., z wyjàtkiem wód rozlanych do opakowaƒ jednostkowych i oznakowanych przed tà datà, które mogà znajdowaç si´ w obrocie do wyczerpania zapasów. § 21. Wymagania okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, dotyczàce maksymalnie dopuszczalnych st´˝eƒ azotanów i azotynów, stosuje si´ od dnia 1 stycznia 2006 r., a dla fluorków i niklu od dnia 1 stycznia 2008 r. § 22. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.6) Minister Zdrowia: L. Sikorski ——————— 6) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci moc rozporzàdzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia 2003 r. w sprawie szczególnych warunków sanitarnych oraz wymagaƒ w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi i naturalnymi wodami êródlanymi (Dz. U. Nr 89, poz. 842), zachowane w mocy na podstawie art. 11 ustawy z dnia 30 paêdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 208, poz. 2020 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959). Dziennik Ustaw Nr 120 — 8484 — Poz. 1256 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. (poz. 1256) Za∏àcznik nr 1 SK¸ADNIKI NATURALNIE WYST¢PUJÑCE W NATURALNEJ WODZIE MINERALNEJ I MAKSYMALNE LIMITY, KTÓRYCH PRZEKROCZENIE MO˚E STANOWIå RYZYKO DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO Sk∏adniki Maksymalne limity (mg/

1. l)Antymon 0,0050 Arsen 0,010 (∏àcznie) Bar 1,0 Bor do celów statystycznych* Kadm 0,003 Chrom 0,050 Miedê 1,0 Cyjanki 0,070 Fluorki 5,0 O∏ów 0,010 Mangan 0,50 Rt´ç 0,0010 Nikiel 0,020 Azotany 50 Azotyny 0,1 Selen 0,010 * Maksymalne limity dla boru zostanà ustalone, w miar´ potrzeby, po przedstawieniu opinii przez Europejski Urzàd ds. Bezpieczeƒstwa ˚ywnoÊci oraz na wniosek Komisji do dnia 1 stycznia 2006 r. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8485 — Poz. 1256 Za∏àcznik nr 2 WYMAGANIA* DOTYCZÑCE ANALIZ SK¸ADNIKÓW OKREÂLONYCH W ZA¸ÑCZNIKU NR 1 DO ROZPORZÑDZENIA Dok∏adnoÊç wartoÊci parametrycznej w % (uwaga 1) Precyzja wartoÊci parametrycznej (uwaga 2) Granica wykrywania jako % wartoÊci parametrycznej (uwaga 3) Antymon 25 25 25 Arsen 10 10 10 Bar 25 25 25 Sk∏adniki Bor Uwagi patrz za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia Kadm 10 10 10 Chrom 10 10 10 Miedê 10 10 10 Cyjanki 10 10 10 Fluorki 10 10 10 O∏ów 10 10 10 Mangan 10 10 10 Rt´ç 20 10 20 Nikiel 10 10 10 Azotany 10 10 10 Azotyny 10 10 10 Selen 10 10 10 uwaga 4 * Wymagane jest, aby analityczne metody mierzenia st´˝eƒ sk∏adników wymienionych w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia umo˝liwia∏y co najmniej pomiar st´˝enia odpowiadajàcy wartoÊci parametrycznej z okreÊlonà dok∏adnoÊcià, precyzjà i granicà wykrywania. Niezale˝nie od czu∏oÊci zastosowanej metody analizy, wynik wyra˝a si´, stosujàc przynajmniej t´ samà liczb´ miejsc dziesi´tnych, jak dla maksymalnych limitów ustanowionych w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. Uwaga 1: Dok∏adnoÊç jest b∏´dem systematycznym i stanowi ró˝nic´ mi´dzy wartoÊcià Êrednià du˝ej liczby powtórzonych pomiarów a wartoÊcià dok∏adnà. Uwaga 2: Precyzja jest b∏´dem przypadkowym i jest na ogó∏ wyra˝ana jako odchylenie standardowe (w serii i mi´dzy seriami) dla próbki wyników ze Êredniej. Dopuszczalna precyzja jest dwukrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego. Uwaga 3: Granica wykrywania jest: — albo trzykrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego w serii próbki naturalnej zawierajàcej niskie st´˝enie parametru, — albo pi´ciokrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego w serii próbki dziewiczej. Uwaga 4: Metoda musi umo˝liwiç ustalenie ∏àcznej iloÊci cyjanków we wszystkich postaciach. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8486 — Poz. 1256 Za∏àcznik nr 3 WZORCOWY ZAKRES BADA¡ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH Rodzaj badaƒ Wskaêniki jakoÊci wody Zakres badaƒ Badania wst´pne1) Badania pe∏ne w zwiàzku z ocenà i kwalifikacjà wody2) Monitoring3) Sytuacje wyjàtkowe — awaryjne4) 2 3 4 5 1 zapach smak zapach smak m´tnoÊç barwa zapach smak m´tnoÊç barwa przewodnoÊç elektryczna temperatura przewodnoÊç elektryczna temperatura pH radionuklidy przewodnoÊç elektryczna pH azotany (III) azotany (V) amon ChZT wszystkie sk∏adniki wymienione w § 5 ust. 2 pkt 2 oraz w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia azotany (III) azotany (V) amon ˝elazo ChZT zgodnie z zaleceniem organów urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci Sk∏adniki podstawowe sód wapƒ magnez ˝elazo mangan chlorki wodorow´glany siarczany wszystkie aniony i kationy, sk∏adniki niezdysocjowane i mikroelementy oraz ditlenek w´gla sk∏adniki charakterystyczne wymienione w znakowaniu wody zgodnie z zaleceniem organów urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci Wskaêniki mikrobiologiczne bakterie grupy coli Escherichia coli ogólna liczba bakterii w temp. 22 °C ± 2 °C i 36 °C ± 2 °C Wskaêniki organoleptyczne Wskaêniki fizyczno-chemiczne Sk∏adniki niepo˝àdane i toksyczne w nadmiernych st´˝eniach zgodnie z zaleceniem organów urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci w zakresie okreÊlonym w § 5 ust. 3 rozporzàdzenia 1) Badania pozwalajàce na wst´pnà charakterystyk´ wody z uj´cia. 2) Badania niezb´dne do oceny jakoÊci wody z uj´cia, która ma byç wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz wody w opakowaniu jednostkowym przeznaczonej do obrotu. 3) Badania kontrolne — systematyczne — wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontroli okreÊlonych w ramach systemu HACCP wdro˝onego w zak∏adzie. 4) Badania zalecane w przypadku zmian jakoÊci wody czerpanej z uj´cia. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8487 — Poz. 1256 Za∏àcznik nr 4 MAKSYMALNE LIMITY DLA SK¸ADNIKÓW POZOSTA¸YCH LUB POWSTA¸YCH PODCZAS NAPOWIETRZANIA NATURALNEJ WODY MINERALNEJ I WODY èRÓDLANEJ POWIETRZEM WZBOGACONYM W OZON Rodzaj sk∏adnika Maksymalne limity* (µg/
2. l)Ozon rozpuszczony 50 Bromiany 3 Bromoformy 1 * ZgodnoÊç z maksymalnymi limitami jest monitorowana przez organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci podczas butelkowania lub stosowania innej formy pakowania z przeznaczeniem do bezpoÊredniego spo˝ycia. Za∏àcznik nr 5 KRYTERIA KWALIFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD èRÓDLANYCH I WÓD STO¸OWYCH WED¸UG POCHODZENIA I STOPNIA NASYCENIA DWUTLENKIEM W¢GLA1) 1. Wed∏ug pochodzenia dwutlenku w´gla w wodzie: Naturalne wody mineralne nasycone ditlenkiem w´gla dzielà si´ na trzy kategorie, do których stosuje si´, odpowiednio, nast´pujàce oznakowanie: 1) „naturalna woda mineralna, naturalnie wysycona ditlenkiem w´gla” — dla oznaczenia wody, w której zawartoÊç ditlenku w´gla pochodzàcego ze êród∏a, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu, jest taka sama jak przy uj´ciu, a w razie potrzeby jest ponownie nasycona pewnà iloÊcià ditlenku w´gla pochodzàcego z tego samego z∏o˝a podziemnego równà iloÊci utraconej podczas wymienionych procesów2); 2) „naturalna woda mineralna wzbogacona gazem ze êród∏a” — dla oznaczania wody, w której zawartoÊç ditlenku w´gla pochodzàcego ze z∏o˝a podziemnego, po ewentualnej dekantacji i butel- kowaniu, jest wy˝sza od stwierdzonej przy uj´ciu2); 3) „naturalna woda mineralna nasycona ditlenkiem w´gla” — dla oznaczania wody, która zosta∏a nasycona ditlenkiem w´gla z innego êród∏a ni˝ z∏o˝e podziemne. 2. Wed∏ug stopnia nasycenia dwutlenkiem w´gla: 1) wody nienasycone dwutlenkiem w´gla — niegazowane; 2) wody niskonasycone dwutlenkiem w´gla — do st´˝enia 1 500 mg/dm3 CO2; 3) wody Êrednionasycone dwutlenkiem w´gla od 1 500 do 4 000 mg/dm3 CO2; 4) wody wysokonasycone ditlenkiem w´gla — powy˝ej 4 000 mg/dm3 CO2. ——————— 1) Kwalifikacja wód sto∏owych odnosi si´ do tych wód rozlewanych w opakowania jednostkowe. 2) Nie dotyczy naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych. Dziennik Ustaw Nr 120 — 8488 — Poz. 1256 Za∏àcznik nr 6 KRYTERIA STOSOWANE PRZY ZNAKOWANIU NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH Oznaczenia Kryteria Bardzo niskozmineralizowana Ogólna zawartoÊç soli mineralnych nie jest wi´ksza od 50 mg/l Âredniozmineralizowana Ogólna zawartoÊç soli mineralnych nie jest wi´ksza od 1 500 mg/l Niskozmineralizowana Ogólna zawartoÊç soli mineralnych nie jest wi´ksza od 500 mg/l Wysokozmineralizowana Ogólna zawartoÊç soli mineralnych jest wi´ksza od 1 500 mg/l Zawiera wodorow´glany ZawartoÊç wodorow´glanów jest wy˝sza od 600 mg/l Zawiera siarczany ZawartoÊç siarczanów jest wy˝sza od 200 mg/l Zawiera chlorki ZawartoÊç chlorków jest wy˝sza od 200 mg/l Zawiera wapƒ ZawartoÊç wapnia jest wy˝sza od 150 mg/l Zawiera magnez ZawartoÊç magnezu jest wy˝sza od 50 mg/l Zawiera fluorki ZawartoÊç fluorków jest wy˝sza od 1 mg/l Zawiera ˝elazo ZawartoÊç ˝elaza dwuwartoÊciowego jest wy˝sza od 1 mg/l KwaÊna ZawartoÊç dwutlenku w´gla jest wy˝sza od 250 mg/l Zawiera sód ZawartoÊç sodu jest wy˝sza od 200 mg/l Odpowiednia dla przygotowania ˝ywnoÊci dla niemowlàt ZawartoÊç sodu lub siarczanów nie jest wi´ksza od 20 mg/l Odpowiednia dla diety ubogiej w sód ZawartoÊç sodu jest ni˝sza od 20 mg/l Mo˝e byç przeczyszczajàca Dla wód ocenionych klinicznie Mo˝e dzia∏aç moczop´dnie Dla wód ocenionych klinicznie