Dziennik Ustaw Nr 200 — 14020 — Poz. 2047 2047 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych m∏odocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tyc

§ 2, nie mo˝e mieç charakteru pracy sta∏ej, lecz ma ograniczaç si´ do zaznajamiania m∏odocianych z czynno

Êciami podstawowymi, niezb´dnymi do odbycia przygotowania zawodowego. 3) informuje m∏odocianych o mo˝liwych zagro˝eniach i o wszelkich podj´tych dzia∏aniach dotyczàcych ich zdrowia; 4) organizuje przerwy w pracy m∏odocianych dla ich odpoczynku w pomieszczeniach odizolowanych od czynników szkodliwych dla zdrowia lub ucià˝liwych. 2. Dopuszczenie m∏odocianych do prac,

§ 2

, mo˝e nastàpiç na podstawie oceny ryzyka zwiàzanego z wykonywanà pracà, dokonanej przed rozpocz´ciem pracy przez m∏odocianych lub w razie istotnej zmiany warunków wykonywania pracy. Podczas oceny ryzyka uwzgl´dnia si´ w szczególnoÊci: 1) ocen´ wyposa˝enia oraz organizacji miejsc pracy i stanowisk pracy m∏odocianych; 2) organizacj´ procesów pracy oraz ich powiàzanie; § 4. 1. Pracodawca zatrudniajàcy pracowników m∏odocianych przy pracach,

§ 2, podejmuje dzia∏ania niezb´dne do zapewnienia im szczególnej ochrony zdrowia podczas pracy, bioràc w szczególno

Êci pod uwag´ ryzyko wynikajàce z ich braku doÊwiadczenia, braku ÊwiadomoÊci istniejàcych lub potencjalnych zagro˝eƒ oraz niepe∏nej dojrza∏oÊci fizycznej i psychicznej, w tym: 1) zapewnia wykonywanie pracy i zaj´ç przez m∏odocianych na stanowiskach pracy i w warunkach niestwarzajàcych zagro˝eƒ dla ich bezpieczeƒstwa i zdrowia; 2) zapewnia nadzór nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu lub innych osób uprawnionych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu nad wykonywaniem pracy przez m∏odocianych; ——————— 1) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy Rady 94/33/WE z dnia 22 czerwca 1994 r. w sprawie ochrony pracy osób m∏odych (Dz. Urz. WE L 216 z 20.08.1994). 2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001 i Nr 120, poz. 1252. 3) charakter, stopieƒ i okres nara˝enia na czynniki fizyczne, biologiczne i chemiczne; 4) form´, zakres i sposób korzystania z wyposa˝enia miejsc pracy, w tym z maszyn, narz´dzi i sprz´tu; 5) zakres i poziom szkolenia oraz instrukcji udzielanych m∏odocianym. § 5. 1. W celu umo˝liwienia zapewnienia szczególnej ochrony zdrowia m∏odocianym pracodawca, na podstawie wykazów prac,

§ 1

i 2, sporzàdza wykazy prac wykonywanych w jego zak∏adzie pracy: 1) wzbronionych m∏odocianym; 2) wzbronionych m∏odocianym, przy których zezwala si´ na zatrudnianie m∏odocianych w celu odbycia przygotowania zawodowego.

1. Wykaz prac wzbronionych m∏odocianym i stanowisk pracy, na których sà wykonywane te prace, zamieszcza si´ w widocznym miejscu, w ka˝dej komórce organizacyjnej, w której sà zatrudniani m∏odociani.
2. W ustalaniu wykazów,

ust. 1, uczestniczy lekarz sprawujàcy profilaktycznà opiek´ zdrowotnà nad m∏odocianymi. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14021 — § 6. Traci moc rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 1 grudnia 1990 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych m∏odocianym (Dz. U. Nr 85, poz. 500, z 1992 r. Nr 1, poz. 1, z 1998 r. Nr 105, poz. 658 oraz z 2002 r. Nr 127, poz. 1091). Poz. 2047 § 7. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 miesi´cy od dnia og∏oszenia. Prezes Rady Ministrów: M. Belka Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. (poz. 2047) Za∏àcznik nr 1 WYKAZ PRAC WZBRONIONYCH M¸ODOCIANYM I. Prace zwiàzane z nadmiernym wysi∏kiem fizycznym, wymuszonà pozycjà cia∏a oraz zagra˝ajàce prawid∏owemu rozwojowi psychicznemu

1. a)przy obs∏udze dorywczej: 1. Prace zwiàzane z nadmiernym wysi∏kiem fizycznym
2. b)przy obcià˝eniu powtarzalnym: 1) Prace polegajàce wy∏àcznie na podnoszeniu, przenoszeniu i przewo˝eniu ci´˝arów oraz prace wymagajàce powtarzania du˝ej liczby jednorodnych ruchów. 2) Prace, przy których najwy˝sze wartoÊci obcià˝enia pracà fizycznà, mierzone wydatkiem energetycznym netto na wykonywanie pracy, przekraczajà: — dla dziewczàt — 100 N, — dla ch∏opców — 170 N, — dla dziewczàt — 70 N, — dla ch∏opców — 130 N. 6) R´czne dêwiganie i przenoszenie przez jednà osob´ na odleg∏oÊç powy˝ej 25 m przedmiotów o masie przekraczajàcej:
3. a)przy pracy dorywczej: — dla dziewczàt — 14 kg,
4. a)dla dziewczàt — w odniesieniu do 6-godzinnego dobowego czasu pracy — 2 300 kJ, a w odniesieniu do wysi∏ków krótkotrwa∏ych 10,5 kJ na minut´,
5. b)dla ch∏opców — w odniesieniu do 6-godzinnego dobowego czasu pracy — 3 030 kJ, a w odniesieniu do wysi∏ków krótkotrwa∏ych 12,6 kJ na minut´. 3) Prace za∏adunkowe i wy∏adunkowe, przy przewo˝eniu ci´˝arów Êrodkami transportu, przy przetaczaniu beczek, bali, kloców itp. 4) R´czna obs∏uga dêwigni, korb i kó∏ sterowniczych, przy której niezb´dna jest si∏a przekraczajàca:
6. a)przy pracy dorywczej (wykonywanej do 4 razy na godzin´, je˝eli ∏àczny czas wykonywania prac nie przekracza po∏owy dobowego wymiaru czasu pracy m∏odocianych): — dla dziewczàt — 70 N, — dla ch∏opców — 100 N,
7. b)przy obcià˝eniu powtarzalnym: — dla ch∏opców — 20 kg,
8. b)przy obcià˝eniu powtarzalnym: — dla dziewczàt — 8 kg, — dla ch∏opców — 12 kg. 7) R´czne przenoszenie pod gór´, w szczególnoÊci po schodach, których wysokoÊç przekracza 5 m, a kàt nachylenia — 30°, ci´˝arów o masie przekraczajàcej:
9. a)przy pracy dorywczej: — dla dziewczàt — 10 kg, — dla ch∏opców — 15 kg,
10. b)przy obcià˝eniu powtarzalnym: — dla dziewczàt — 5 kg, — dla ch∏opców — 8 kg. 8) Przewo˝enie przez dziewcz´ta ci´˝arów na taczkach i wózkach 2-ko∏owych poruszanych r´cznie. 2. Prace wymagajàce stale wymuszonej i niewygodnej pozycji cia∏a — dla dziewczàt — 40 N, — dla ch∏opców — 60 N. 5) No˝na obs∏uga elementów urzàdzeƒ (peda∏ów, przycisków no˝nych itp.) wymagajàca si∏y przekraczajàcej: 1) Prace wykonywane w pozycji pochylonej lub w przysiadzie. 2) Prace wykonywane w pozycji le˝àcej, na boku lub na wznak, w tym w szczególnoÊci przy naprawach pojazdów mechanicznych. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14022 — 3) Prace wykonywane na kolanach, w tym w szczególnoÊci przy r´cznym cyklinowaniu pod∏óg, przy pracach brukarskich i posadzkarskich. 3. Prace zagra˝ajàce prawid∏owemu rozwojowi psychicznemu 1) Prace, przy których móg∏by byç zagro˝ony dalszy prawid∏owy rozwój psychiczny m∏odocianych, w szczególnoÊci:
11. a)prace zwiàzane z produkcjà, sprzeda˝à i konsumpcjà wyrobów alkoholowych, w tym obs∏uga konsumentów w zak∏adach gastronomicznych,
12. b)prace zwiàzane z produkcjà, sprzeda˝à i reklamà wyrobów tytoniowych,
13. c)prace zwiàzane z ubojem i obróbkà poubojowà zwierzàt,
14. d)obs∏uga zak∏adów kàpielowych i ∏aêni,
15. e)prace rakarzy,
16. f)prace przy sztucznym unasiennianiu zwierzàt,
17. g)prace w szpitalach (oddzia∏ach) dla nerwowo i psychicznie chorych. 2) Prace w warunkach mogàcych stanowiç nadmierne obcià˝enie psychiczne, np. wymagajàce odbioru i przetwarzania du˝ej liczby lub szybko po sobie nast´pujàcych informacji i podejmowania decyzji mogàcych spowodowaç groêne nast´pstwa, szczególnie w sytuacjach przymusu czasowego, w tym zw∏aszcza obs∏uga automatycznej linii obróbki i obs∏uga urzàdzeƒ sterowniczych. 3) Prace pokojowych w domach wczasowych i turystycznych, pensjonatach i hotelach, w tym hotelach robotniczych. 4) Udzia∏ w wyst´pach tancerzy w zak∏adach gastronomicznych. Poz. 2047
18. a)zagra˝a powstaniem bardzo powa˝nych nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia (R39),
19. b)mo˝e powodowaç uczulenie w nast´pstwie nara˝enia drogà oddechowà (R42),
20. c)mo˝e powodowaç uczulenie w kontakcie ze skórà (R43),
21. d)mo˝e powodowaç raka (R45),
22. e)mo˝e powodowaç dziedziczne wady genetyczne (R46),
23. f)stwarza powa˝ne zagro˝enie zdrowia w nast´pstwie d∏ugotrwa∏ego nara˝enia (R48),
24. g)mo˝e upoÊledzaç p∏odnoÊç (R60),
25. h)mo˝e dzia∏aç szkodliwie na dziecko w ∏onie matki (R61),
26. i)mo˝liwe ryzyko powstania nieodwracalnych zmian w stanie zdrowia (R68). 3) Prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji i preparatów chemicznych, w tym Êrodków ochrony roÊlin, sklasyfikowanych w przepisach w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych jako dra˝niàce (Xi), którym przypisano jeden lub wi´cej nast´pujàcych zwrotów zagro˝eƒ:
27. a)produkt skrajnie ∏atwo palny (R12),
28. b)mo˝e powodowaç uczulenie w nast´pstwie nara˝enia drogà oddechowà (R42),
29. c)mo˝e powodowaç uczulenie w kontakcie ze skórà (R43). 4) Prace w nara˝eniu na dzia∏anie czynników i procesów technologicznych o dzia∏aniu rakotwórczym lub mutagennym, okreÊlonych w odr´bnych przepisach. 5) Prace w kontakcie z lekami psychotropowymi. II. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych 6) Prace zwiàzane z u˝ywaniem kadzi, zbiorników lub pojemników szklanych zawierajàcych czynniki chemiczne,

pkt 1—4. 1. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników chemicznych 2. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie py∏ów 1) Prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji i preparatów chemicznych, w tym Êrodków ochrony roÊlin, sklasyfikowanych w przepisach w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych jako: toksyczne (T), bardzo toksyczne (T+), ˝ràce (C) lub wybuchowe (E). Prace w Êrodowisku, w którym wyst´puje nara˝enie na szkodliwy wp∏yw: 2) Prace w nara˝eniu na dzia∏anie substancji i preparatów chemicznych, w tym Êrodków ochrony roÊlin, sklasyfikowanych w przepisach w sprawie kryteriów i sposobu klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych jako szkodliwe (Xn), którym przypisano jeden lub wi´cej nast´pujàcych zwrotów zagro˝eƒ: 1) py∏ów o dzia∏aniu zw∏ókniajàcym i dra˝niàcym, których st´˝enia przekraczajà 2/3 wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ okreÊlonych w przepisach w sprawie najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ i nat´˝eƒ czynników szkodliwych dla zdrowia w Êrodowisku pracy; 2) py∏ów o dzia∏aniu uczulajàcym; 3) py∏ów o dzia∏aniu rakotwórczym lub mutagennym, okreÊlonych w odr´bnych przepisach. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14023 — Poz. 2047 3. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników fizycznych

1. b)szczytowy poziom dêwi´ku C przekracza wartoÊç 130 dB, 1) Prace w zasi´gu pól elektromagnetycznych o nat´˝eniach przekraczajàcych wartoÊci dla strefy bezpiecznej, okreÊlone w przepisach w sprawie najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ i nat´˝eƒ czynników szkodliwych dla zdrowia w Êrodowisku pracy.
2. c)maksymalny poziom dêwi´ku A przekracza wartoÊç 110 dB. 7) Prace w warunkach nara˝enia na ha∏as infradêwi´kowy, którego:
3. a)równowa˝ny poziom ciÊnienia akustycznego skorygowany charakterystykà cz´stotliwoÊciowà G odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do przeci´tnego tygodniowego, okreÊlonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy przekracza wartoÊç 86 dB, 2) Prace w warunkach nara˝enia na promieniowanie jonizujàce na poziomie przekraczajàcym dopuszczalne wartoÊci dawek granicznych okreÊlone w przepisach prawa atomowego. 3) Prace w warunkach nara˝enia na promieniowanie laserowe.
4. b)szczytowy nieskorygowany poziom ciÊnienia akustycznego przekracza wartoÊç 135 dB. 4) Prace w warunkach nara˝enia na promieniowanie nadfioletowe, zw∏aszcza emitowane przez technologiczne urzàdzenia przemys∏owe, w tym w szczególnoÊci przy spawaniu, ci´ciu i napawaniu metali. 8) Prace w warunkach nara˝enia na ha∏as ultradêwi´kowy, którego:
5. a)równowa˝ne poziomy ciÊnienia akustycznego w pasmach tercjowych o cz´stotliwoÊciach Êrodkowych od 10 kHz do 40 kHz odniesione do 8-godzinnego dobowego lub do przeci´tnego tygodniowego, okreÊlonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy, 5) Prace w warunkach nara˝enia na promieniowanie podczerwone, w tym w szczególnoÊci przy piecach hutniczych i grzewczych oraz spiekaniu, odlewaniu, walcowaniu i kuciu metali. 6) Prace w warunkach nara˝enia na ha∏as, którego:
6. b)maksymalne poziomy ciÊnienia akustycznego w pasmach tercjowych o cz´stotliwoÊciach Êrodkowych od 10 kHz do 40 kHz
7. a)poziom ekspozycji odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do przeci´tnego tygodniowego, okreÊlonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy przekracza wartoÊç 80 dB, Cz´stotliwoÊç Êrodkowa pasm tercjowych (kHz) przekraczajà wartoÊci podane w tabeli: Równowa˝ny poziom ciÊnienia akustycznego odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do prze- Maksymalny poziom ciÊnienia akuci´tnego tygodniowego, okreÊlostycznego (dB) nego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy (dB) 1 2 3 10; 12,5; 16 75 100 20 85 110 25 100 125 31,5; 40 105 130 9) Prace w warunkach nara˝enia na drgania dzia∏ajàce na organizm przez koƒczyny górne, których: 10) Prace w warunkach nara˝enia na drgania o ogólnym dzia∏aniu na organizm, których:
8. a)wartoÊç sumy wektorowej skutecznych, wa˝onych cz´stotliwoÊciowo przyÊpieszeƒ drgaƒ wyznaczonych dla trzech sk∏adowych kierunkowych X, Y i Z, przy 8-godzinnym dzia∏aniu drgaƒ na organizm, przekracza 1 m/s2,
9. a)wartoÊç sumy wektorowej skutecznych, wa˝onych cz´stotliwoÊciowo przyÊpieszeƒ drgaƒ wyznaczonych dla trzech sk∏adowych kierunkowych X, Y i Z, przy 8-godzinnym dzia∏aniu na organizm, przekracza 0,25 m/s2,
10. b)maksymalna wartoÊç sumy wektorowej skutecznych, wa˝onych cz´stotliwoÊciowo przyÊpieszeƒ drgaƒ wyznaczonych dla trzech sk∏adowych kierunkowych X, Y i Z, dla ekspozycji trwajàcych 30 minut i krótszych, przekracza 4 m/s2.
11. b)maksymalna wartoÊç sumy wektorowej skutecznych, wa˝onych cz´stotliwoÊciowo przyÊpieszeƒ drgaƒ wyznaczonych dla trzech sk∏adowych kierunkowych X, Y i Z, dla ekspozycji trwajàcych 30 minut i krótszych, przekracza 1 m/s2. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14024 — 11) Prace w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30 °C, a wilgotnoÊç wzgl´dna powietrza przekracza 65 %, a tak˝e w warunkach bezpoÊredniego oddzia∏ywania otwartego êród∏a promieniowania, w tym w szczególnoÊci: obs∏uga suszarni, spiekanie i pra˝enie rud, walcowanie, wytapianie, rozlewanie i odlewanie metali lub ich stopów, naprawa pieców hutniczych, obs∏uga pieców do termicznej obs∏ugi cieplnej, w hutach szk∏a i przetwórniach szk∏a — obs∏uga pieców do wytapiania i odpr´˝ania, naprawa pieców szklarskich, formowanie szk∏a oraz wszelkie prace na pomostach czynnych pieców do wytapiania szk∏a, prace przy wypalaniu dolomitu i wapna, gotowanie asfaltu i prace z goràcym asfaltem, bezpoÊrednia obs∏uga pieców piekarniczych, prace przy przygotowaniu karmelu w kocio∏kach. 12) Prace w temperaturze powietrza ni˝szej ni˝ 14 °C, a tak˝e przy wilgotnoÊci wzgl´dnej wy˝szej ni˝ 65 %, w tym w szczególnoÊci: prace w ch∏odniach, przechowalniach produktów ˝ywnoÊciowych, zamra˝alniach, w sta∏ym kontakcie z wodà, solankà i innymi p∏ynami, przy robotach ziemnych w mokrym gruncie — osuszanie i nawadnianie, a tak˝e prace w warunkach nara˝ajàcych na sta∏e przemakanie odzie˝y, powodujàce naruszenie bilansu cieplnego u m∏odych pracowników. 13) Prace w Êrodowisku o du˝ych wahaniach parametrów mikroklimatu, szczególnie przy wyst´powaniu nag∏ych zmian temperatury powietrza w zakresie przekraczajàcym 15 °C, przy braku mo˝liwoÊci stosowania co najmniej 15-minutowej adaptacji w pomieszczeniach o temperaturze poÊredniej. 14) Prace w warunkach podwy˝szonego ciÊnienia, w tym w szczególnoÊci:
12. a)w komorach wysokich ciÊnieƒ lub w innych urzàdzeniach hiperbarycznych nawodnych albo naziemnych,
13. b)w urzàdzeniach komunikacji lotniczej,
14. c)prace nurków i p∏etwonurków,
15. d)prace w kesonach. 15) Prace w warunkach obni˝onego ciÊnienia, w tym w szczególnoÊci w komorach niskich ciÊnieƒ lub w innych urzàdzeniach hipobarycznych nawodnych lub naziemnych. 4. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników biologicznych 1) Prace, przy których êród∏em zaka˝enia lub zara˝enia mo˝e byç chory cz∏owiek lub materia∏ zakaêny pochodzenia ludzkiego, tj. krew, tkanki, mocz, ka∏ itp., w tym w szczególnoÊci wszelkie prace w szpitalach (oddzia∏ach) zakaênych. 2) Prace, przy których wyst´pujà zagro˝enia czynnikami biologicznymi, przenoszonymi na cz∏owieka przez kontakt ze zwierz´tami lub produktami pochodzenia zwierz´cego, w tym szczególnie: Poz. 2047
16. a)drobnoustrojami chorób odzwierz´cych, tj. zoonozami,
17. b)alergenami pochodzenia zwierz´cego: wydalinami, roztoczem, sierÊcià, ∏upie˝em zwierzàt hodowlanych, py∏em jedwabiu naturalnego, pierzem ptaków, màczkà rybnà itp., wyst´pujàcymi w hodowli i przetwórstwie. 3) Prace, przy których wyst´pujà zagro˝enia czynnikami biologicznymi pochodzenia roÊlinnego lub mikroorganizmami przenoszonymi przez roÊliny:
18. a)drobnoustrojami wyst´pujàcymi w roÊlinach, tj. bakteriami, promieniowcami, grzybami itp., które stanowià zagro˝enie w trakcie procesów magazynowania, przetwarzania i u˝ytkowania ró˝nych surowców roÊlinnych,
19. b)py∏ami pochodzenia roÊlinnego, powodujàcymi stany uczuleniowe, w tym w szczególnoÊci py∏ami zbo˝owymi, paszowymi, tytoniowymi i z zió∏ leczniczych. III. Prace stwarzajàce zagro˝enia wypadkowe 1) Prace, podczas których m∏odociani sà nara˝eni na zwi´kszone niebezpieczeƒstwo urazów, w tym w szczególnoÊci zwiàzane z:
20. a)obs∏ugà m∏otów mechanicznych, pras, walców, no˝yc, krajalnic, szarpaczy oraz nap´dów i przystawek przenoszàcych ruch na maszyny,
21. b)uruchamianiem maszyn i innych urzàdzeƒ bezpoÊrednio po ich naprawie,
22. c)po∏owem ryb, ich patroszeniem i filetowaniem oraz wszelkimi pracami w dzia∏ach produkcyjnych fabryk przetworów rybnych,
23. d)rozbiorem, trybowaniem i mieleniem mi´sa,
24. e)obs∏ugà ciàgników i maszyn samojezdnych, bezpoÊrednià obs∏ugà m∏ockarni, sieczkarni i innych maszyn rolniczych, przy których wyst´pujà zagro˝enia wypadkowe, koszeniem kosà, obs∏ugà buhajów, ogierów, knurów i tryków oraz wywozem obornika i gnojowic,
25. f)prowadzeniem maszyn budowlanych i drogowych oraz obs∏ugà dêwignic, kafarów i ko∏owrotów,
26. g)obs∏ugà kot∏ów parowych, urzàdzeƒ i naczyƒ, w których wyst´puje ciÊnienie powy˝ej 0,5 bara, obs∏ugà generatorów gazowych i innych urzàdzeƒ, których eksploatacja, uszkodzenie i nieprawid∏owa czynnoÊç zagra˝a bezpieczeƒstwu obs∏ugujàcego i innych osób znajdujàcych si´ w pobli˝u,
27. h)obróbkà drewna przy u˝yciu pilarek ∏aƒcuchowych z nap´dem elektrycznym lub mechanicznym, obs∏ugà pilarek tarczowych, taÊmowych, ramowych (traków), maszyn do obróbki drewna o bezpoÊrednim r´cznym posuwie materia∏u oraz wszelkich pracach przy zrywce, pozyskiwaniu i transporcie drewna. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14025 — Poz. 2047 2) Prace zwiàzane z wytwarzaniem i stosowaniem Êrodków wybuchowych i ∏atwo palnych oraz wyrobów zawierajàcych te Êrodki.
28. d)przy zdejmowaniu, nak∏adaniu i pompowaniu opon samochodowych i ciàgnikowych, 3) Prace obejmujàce wytwarzanie, stosowanie i przechowywanie spr´˝onych, p∏ynnych i rozpuszczonych gazów. 7) Prace w ˝egludze, w tym w szczególnoÊci: wszelkie prace na jednostkach p∏ywajàcych oraz prace w portach zwiàzane z obs∏ugà technicznà statków, prace na pog∏´biarkach i przy wydobywaniu wraków. 4) Prace zagra˝ajàce pora˝eniem pràdem elektrycznym, w tym w szczególnoÊci: prace przy liniach energetycznych b´dàcych pod napi´ciem lub w pobli˝u tych linii, prace w rozdzielniach pràdu elektrycznego, w elektrycznych podstacjach, przy transformatorach i nastawniach, wszelkie prace przy obs∏udze urzàdzeƒ energetycznych znajdujàcych si´ pod napi´ciem, z wyjàtkiem napi´cia obni˝onego (bezpiecznego) oraz prac konserwacyjnych przy urzàdzeniach central telefonicznych, wykonywanych przez absolwentów szkó∏ zawodowych.
29. e)prace konwojentów. 8) Prace w lotnictwie, w tym w szczególnoÊci: prace mechaników, pilotów samolotów oraz prace zwiàzane z obs∏ugà pasa˝erów w samolocie. 9) Prace gro˝àce zawaleniem, w tym w szczególnoÊci:
30. a)prace pod ziemià,
31. b)prace w zag∏´bieniach o g∏´bokoÊci wi´kszej ni˝ 0,7 m, których szerokoÊç jest mniejsza ni˝ dwukrotna g∏´bokoÊç, 5) Prace w transporcie kolejowym, w tym w szczególnoÊci: na stanowiskach zwiàzanych z prowadzeniem ruchu kolejowego, zw∏aszcza prace maszynistów pojazdów trakcyjnych i drezyn motorowych, dy˝urnych ruchu, konduktorów, manewrowych, ustawiaczy, nastawniczych, zwrotniczych, operatorów maszyn torowych, sprzàtaczy wagonów oraz przy budowie i utrzymaniu sieci trakcyjnej. 10) Prace na wysokoÊci powy˝ej 3 m gro˝àce upadkiem z wysokoÊci, w tym w szczególnoÊci: 6) Prace w transporcie oraz komunikacji samochodowej i tramwajowej, w tym w szczególnoÊci:
32. c)nara˝ajàce na zmienny mikroklimat, prowadzone na zewnàtrz budynku.
33. a)prace kierowców pojazdów silnikowych i ich pomocników, 11) Prace w kamienio∏omach i kopalniach odkrywkowych oraz przy wydobywaniu i przerobie siarki.
34. b)prace konduktorów w autobusach i trolejbusach,
35. c)przy r´cznym przetaczaniu, spinaniu i odczepianiu wagonów i przyczep,
36. c)prace przy budowie i rozbiórce obiektów budowlanych.
37. a)przy budowie, naprawie i czyszczeniu kominów,
38. b)zwiàzane z przymusowà pozycjà cia∏a, w przestrzeni ograniczonej, 12) Prace przy nieodpowiednim oÊwietleniu, przy których wykonywaniu parametry oÊwietlenia nie odpowiadajà wymaganiom okreÊlonym w Polskich Normach. Za∏àcznik nr 2 WYKAZ NIEKTÓRYCH RODZAJÓW PRAC WZBRONIONYCH M¸ODOCIANYM, PRZY KTÓRYCH ZEZWALA SI¢ NA ZATRUDNIANIE M¸ODOCIANYCH W WIEKU POWY˚EJ 16 LAT I. Prace zwiàzane z nadmiernym wysi∏kiem fizycznym, wymuszonà pozycjà cia∏a oraz zagra˝ajàce prawid∏owemu rozwojowi psychicznemu 1. Prace zwiàzane z nadmiernym wysi∏kiem fizycznym 3) Przewo˝enie przez ch∏opców na wózkach 2-ko∏owych poruszanych r´cznie na odleg∏oÊç do 100 m po powierzchni g∏adkiej ∏adunków o masie do 80 kg, je˝eli pochylenie powierzchni nie przekracza 2 %, a po powierzchni nierównej — ci´˝arów do 50 kg, je˝eli pochylenie powierzchni nie przekracza 1 %. 1) Prace polegajàce na podnoszeniu i przenoszeniu ci´˝arów o masie i na odleg∏oÊci nieprzekraczajàce wartoÊci okreÊlonych w dziale I ust. 1 pkt 6 i 7 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia oraz prace wymagajàce powtarzania du˝ej liczby jednorodnych ruchów. 4) Przewo˝enie na wózkach 3- lub 4-ko∏owych poruszanych r´cznie na odleg∏oÊç do 150 m ∏adunków o masie: dziewcz´tom do 50 kg oraz ch∏opcom do 80 kg, je˝eli pochylenie powierzchni nie przekracza 2 %. 2) Przewo˝enie przez ch∏opców na taczkach jednoko∏owych na odleg∏oÊç do 50 m ∏adunków o masie do 50 kg po powierzchni g∏adkiej, utwardzonej lub po pomostach zbitych z desek trwale zamocowanych, je˝eli pochylenie powierzchni nie przekracza 2 %. 5) Przewo˝enie na odleg∏oÊç do 200 m ∏adunków w wagonikach, kolebach przemieszczanych r´cznie po szynach o masie: dziewcz´tom do 300 kg oraz ch∏opcom do 400 kg, je˝eli pochylenie toru nie przekracza 1 %. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14026 — Uwaga: 1) ¸àczny czas wykonywania czynnoÊci wymienionych w pkt 1—5 w ciàgu doby nie mo˝e przekraczaç 1/3 czasu pracy m∏odocianego. 2) Masa ∏adunków,

pkt 2—5, obejmuje równie˝ mas´ urzàdzenia transportowego. 2. Prace wymagajàce stale wymuszonej i niewygodnej pozycji przy pracy Prace przy naprawach pojazdów samochodowych, uk∏adaniu pod∏óg oraz uk∏adaniu i naprawach nawierzchni drogowych, pod warunkiem wykonywania ich nie d∏u˝ej ni˝ 3 godziny na dob´. 3. Prace zagra˝ajàce prawid∏owemu rozwojowi psychicznemu Prace przy obs∏udze konsumentów w zak∏adach gastronomicznych, w których podawany jest alkohol, z wy∏àczeniem podawania przez m∏odocianych napojów alkoholowych, wykonywane pomi´dzy godzinà 7 i 17. II. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych 1. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników chemicznych 1) Prace w zak∏adach poligraficznych przy trawieniu klisz i innych elementów, pod warunkiem wykonywania tych prac do 2 godzin na dob´. 2) Prace przy barwieniu wyrobów w∏ókienniczych oraz przy garbowaniu skór przy u˝yciu Êrodków chemicznych, pod warunkiem ˝e prace b´dà odbywa∏y si´ w wymiarze do 12 godzin na tydzieƒ w warunkach laboratoryjnych lub w wydzielonych dla celów szkolenia zawodowego i odpowiednio wyposa˝onych pomieszczeniach. 3) Prace w kontakcie z czynnikami stwarzajàcymi ryzyko uczulenia, pod warunkiem uzyskania specjalistycznej opinii lekarskiej o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do kontaktu z tymi czynnikami. 2. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie py∏ów Prace w kontakcie z py∏ami stwarzajàcymi ryzyko uczulenia, pod warunkiem uzyskania specjalistycznej opinii lekarskiej o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do kontaktu z tymi py∏ami. 3. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników fizycznych 1) Prace ch∏opców w wieku powy˝ej 17 lat:

1. a)przy spawaniu, ci´ciu i stapianiu metali, z wy∏àczeniem metali kolorowych oraz spawania wewnàtrz zbiorników i pod wodà, pod warunkiem Poz. 2047 wykonywania ich nie d∏u˝ej ni˝ 3 godziny na dob´ oraz 60 godzin w ca∏ym okresie szkolenia zawodowego, pod nadzorem nauczycieli zawodu lub instruktorów praktycznej nauki zawodu posiadajàcych kwalifikacje spawacza; zatrudnianie m∏odocianych przy spawaniu, ci´ciu i stapianiu metali mo˝e si´ odbywaç tylko na tych stanowiskach, na których jest zapewniona skutecznie dzia∏ajàca wentylacja miejscowa i ogólna,
2. b)przy r´cznych pracach kowalskich z zastosowaniem m∏otków o masie do 5 kg, nie d∏u˝ej ni˝ 3 godziny na dob´ i 60 godzin w ca∏ym okresie szkolenia zawodowego, przy zachowaniu norm wydatku energetycznego okreÊlonych w dziale I ust. 1 pkt 2 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. 2) Prace w mikroklimacie goràcym do wartoÊci 26 °C wskaênika obcià˝enia termicznego WBGT, wykonywane do 3 godzin na dob´, pod warunkiem zachowania norm wydatku energetycznego okreÊlonych w dziale I ust. 1 pkt 2 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia oraz zapewnienia m∏odocianym na stanowiskach pracy dostatecznej iloÊci odpowiednich napojów i dziesi´ciominutowych przerw po ka˝dych pi´çdziesi´ciu minutach pracy, to jest prace:
3. a)przy obs∏udze maszyn i urzàdzeƒ hutniczych oraz urzàdzeƒ walcowniczych w hutach ˝elaza i stali, wykonywane przez ch∏opców, je˝eli spe∏nione sà nast´pujàce warunki: — m∏odociany jest stopniowo wprowadzany w realizacj´ zadaƒ przewidzianych w ramach nauki zawodu, poczynajàc od obserwacji procesów produkcyjnych, poprzez wst´pne çwiczenia na stanowiskach szkoleniowych i prace pomocnicze przy obs∏udze stanowisk roboczych wyznaczonych programem nauczania, — na stanowiskach pracy zwiàzanych z naukà zawodu jest zapewniona pe∏na obsada pracowników, — w odniesieniu do m∏odocianych nie mo˝e byç stosowany system prac normowanych i akordowych, — w wydzia∏ach stalowni, walcowni i wielkich pieców czas zaj´ç m∏odocianych nie mo˝e przekraczaç 2 godzin na dob´, — praktyczna nauka zawodu m∏odocianych nie mo˝e odbywaç si´ w spiekalniach, w hali namiarowej i gardzieli wielkich pieców, w halach odlewniczych i lejniczych, w mieszalniach stalowni oraz walcowni blach, rur i drutu,
4. b)przy formowaniu wyrobów z masy szklanej, z wy∏àczeniem wydmuchiwania ustnego, wykonywane przez ch∏opców w wieku powy˝ej 17 lat,
5. c)przy wytwarzaniu wyrobów ceramicznych,
6. d)przy bezpoÊredniej obs∏udze pieców piekarniczych w zak∏adach zmechanizowanych,
7. e)przy produkcji wyrobów czekoladowych i z mas karmelowych, wykonywane przez m∏odocianych w wieku powy˝ej 17 lat. Dziennik Ustaw Nr 200 — 14027 — 3) Prace w mikroklimacie zimnym, z wy∏àczeniem prac w ch∏odniach i zamra˝alniach, pod nast´pujàcymi warunkami:
8. a)wyposa˝enia m∏odocianych w odzie˝ o odpowiedniej ciep∏ochronnoÊci, zgodnej z wymaganiami Polskiej Normy,
9. b)zapewnienia na stanowiskach pracy goràcych napojów,
10. c)przestrzegania, aby wydatek energetyczny nie przekracza∏ norm okreÊlonych w dziale I ust. 1 pkt 2 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia oraz ograniczenia do 3 godzin na dob´ czasu pracy m∏odocianych w pomieszczeniach z temperaturà ni˝szà ni˝ 10 °C. W przypadku gdy zaistnieje koniecznoÊç wykonywania pracy bez zastosowania r´kawic ochronnych, dozwolone jest zatrudnianie m∏odocianych w warunkach, w których wartoÊç wskaênika si∏y ch∏odzàcej powietrza WCI nie przekracza 800 kcal·m–2·h–1. 4. Prace w nara˝eniu na szkodliwe dzia∏anie czynników biologicznych 1) Prace w placówkach s∏u˝by zdrowia, z wyjàtkiem szpitali (oddzia∏ów szpitali) zakaênych, w wymiarze do 6 godzin na dob´, z wy∏àczeniem nast´pujàcych czynnoÊci:
11. a)wynoszenie, mycie i dezynfekcja naczyƒ z wydalinami, wydzielinami i innymi materia∏ami potencjalnie zakaênymi, mycie chorych zanieczyszczonych, pomoc przy zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych,
12. b)prace dezynfekcyjne, dezynsekcyjne, deratyzacyjne z zastosowaniem toksycznych Êrodków chemicznych,
13. c)pobieranie i przenoszenie materia∏ów do badaƒ laboratoryjnych, takich jak ka∏, mocz, krew, plwocina,
14. d)wykonywanie toalety poÊmiertnej i prace w prosektoriach. 2) Prace przy r´cznym i maszynowym krojeniu skór — w wymiarze do 3 godzin na dob´. 3) Prace m∏ynarskie przy obs∏udze maszyn czyszczàcych i mielàcych, wykonywane przez ch∏opców w wieku powy˝ej 17 lat, pod warunkiem ˝e st´˝enia py∏ów nie przekraczajà 2/3 wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ okreÊlonych w przepisach w sprawie najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ i nat´˝eƒ czynników szkodliwych dla zdrowia w Êrodowisku pracy. 4) Prace w kontakcie z czynnikami stwarzajàcymi ryzyko uczulenia, pod warunkiem uzyskania specjalistycznej opinii lekarskiej o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do kontaktu z tymi czynnikami. III. Prace stwarzajàce zagro˝enia wypadkowe 1) Prace masarskie i kucharskie, przy wykrawaniu elementów na mi´sa drobne, rozbiorze uzupe∏niajàcym i obróbce elementów mi´snych. Poz. 2047 2) Prace przy filetowaniu ryb. 3) Prace przy budowie, naprawie i utrzymaniu nawierzchni kolejowej, w wydzielonym warsztacie szkolnym, na torach u∏o˝onych wy∏àcznie dla celów szkoleniowych, na terenie ogrodzonym, z wy∏àczeniem bezpoÊredniego sàsiedztwa czynnych torów kolejowych dla ruchu pociàgów. 4) Prace kierowcy pojazdu silnikowego, jeÊli program nauki zawodu przewiduje uzyskanie przez ucznia prawa jazdy uprawniajàcego do kierowania takim pojazdem. 5) Prace marynarzy i rybaków. 6) Prace przy obs∏udze ciàgników i samojezdnych maszyn rolniczych. 7) Prace w zag∏´bieniach do 1,5 m obudowanych zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w przepisach w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych. 8) Niektóre rodzaje prac pod ziemià w górnictwie w´glowym, w g∏´binowych kopalniach rud i kopalniach soli oraz w kamienio∏omach i kopalniach odkrywkowych przewidziane w programach praktycznej nauki zawodu, wykonywane przez ch∏opców, pod warunkiem spe∏nienia nast´pujàcych wymagaƒ:
15. a)czas pracy m∏odocianych pod ziemià nie mo˝e przekraczaç 14 dni w miesiàcu, przy czym czas pracy m∏odocianych w wieku do 17 lat nie mo˝e przekraczaç 4 godzin na dob´, a m∏odocianych w wieku powy˝ej 17 lat — 6 godzin na dob´,
16. b)czas pracy m∏odocianych w kamienio∏omach i kopalniach odkrywkowych nie mo˝e przekraczaç 4 godzin na dob´,
17. c)w czasie szkolenia zawodowego m∏odociani mogà byç zatrudniani w polach szkoleniowych, tj. w oddzia∏ach kopalni specjalnie przeznaczonych do szkolenia, lub na stanowiskach szkoleniowych w warsztatach energomechanicznych i w oddzia∏ach ruchowych kopalni pod ziemià, zatwierdzonych dla celów szkoleniowych w planie ruchu zak∏adu górniczego przez w∏aÊciwy okr´gowy urzàd górniczy,
18. d)zatrudnianie m∏odocianych na stanowiskach szkoleniowych w warsztatach energomechanicznych i w oddzia∏ach ruchowych kopalni pod ziemià odbywa si´ przy pe∏nej obsadzie pracowników doros∏ych z odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi,
19. e)praca m∏odocianych pod ziemià: — mo˝e odbywaç si´ po stwierdzeniu zgodnoÊci warunków pracy z przepisami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa i higieny pracy, w tym braku nadmiernego ciÊnienia, braku zapylenia szkodliwego dla zdrowia, promieniowania jonizujàcego, nadmiernego ha∏asu oraz po zapewnieniu dobrego przewietrzenia, korzystnego mikroklimatu i odpowiedniego oÊwietlenia, Dziennik Ustaw Nr 200 — 14028 — bezpieczeƒstwa przeciwpo˝arowego, wodnego i gazowego, a tak˝e dogodnego i bezpiecznego dojÊcia do miejsca pracy, — nie mo˝e odbywaç si´ w chodnikach wymagajàcych pozycji le˝àcej lub pochylonej, w miejscach mokrych, przy rabunku, w polach po˝arowych oraz w warunkach niebezpiecznych, gdzie wymagana jest du˝a ostro˝noÊç i doÊwiadczenie, — nie mo˝e polegaç na dêwiganiu, przenoszeniu i przewo˝eniu ci´˝arów ponad normy okreÊlone dla m∏odocianych,
20. f)zatrudnianie m∏odocianych pod ziemià mo˝e odbywaç si´ tylko pod nadzorem nauczycieli zawodu, zatwierdzonych przez w∏aÊciwy okr´gowy urzàd górniczy, lub instruktorów praktycznej nauki zawodu, zatwierdzonych przez kierownika zak∏adu górniczego, przy czym na jednego instruktora nie mo˝e przypadaç wi´cej ni˝ 5 m∏odocianych. spod napi´cia i jednoczesnym zabezpieczeniu miejsca pracy w taki sposób, aby wykluczone by∏o przypadkowe w∏àczenie tego odcinka sieci pod napi´cie lub przeniesienie napi´cia przez pantograf pojazdu trakcyjnego; prace te mogà byç wykonywane tylko na sieci trakcyjnej zbudowanej specjalnie dla celów szkoleniowych lub na wyznaczonych odcinkach linii kolejowej, na których na czas wykonywania prac wstrzymany jest ruch pociàgów,
21. c)zwiàzane z obs∏ugà pojazdów trakcyjnych i z prowadzeniem ruchu kolejowego, wykonywane pod bezpoÊrednim nadzorem osób upowa˝nionych,
22. d)na wysokoÊci do 10 m, w wymiarze do 2 godzin na dob´, pod warunkiem pe∏nego zabezpieczenia przed upadkiem i wy∏àczenia innych zagro˝eƒ,
23. e)wymienione w dziale III pkt 1 lit. a i g za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia wykonywane w warsztatach szkolnych lub na stanowiskach szkoleniowych w zak∏adach pracy przystosowanych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu. 9) Prace m∏odocianych w wieku powy˝ej 17 lat:
24. a)zwiàzane z monta˝em, demonta˝em i konserwacjà linii energetycznych, rozdzielni, stacji transformatorów i nastawni, w tym na wysokoÊci do 10 m, przy zastosowaniu wymaganych przepisami energetycznymi Êrodków ochronnych, pod warunkiem ca∏kowitego wy∏àczenia linii lub urzàdzeƒ spod napi´cia przy jednoczesnym zabezpieczeniu miejsca pracy w taki sposób, aby wykluczone by∏o przypadkowe w∏àczenie tych linii lub urzàdzeƒ pod napi´cie oraz przypadkowe zbli˝enie si´ na niebezpiecznà odleg∏oÊç do cz´Êci urzàdzeƒ pozostawionych pod napi´ciem lub ich dotkni´cie, oraz pod warunkiem zastosowania zabezpieczenia przed skutkami wy∏adowaƒ atmosferycznych, Poz. 2047 i 2048 10) Prace przy nieodpowiednim oÊwietleniu:
25. a)w pomieszczeniach zaciemnionych (ciemniach fotograficznych), w wymiarze do 2 godzin na dob´,
26. b)m∏odocianych w wieku powy˝ej 17 lat w zakresie potrzebnym do przygotowania zawodowego: — w konserwatoriach filmów, — w ciemniach filmowych, — przy monta˝u filmów, — w charakterze pomocy przy obs∏udze aparatów projekcyjnych 35 mm wyposa˝onych w lampy ∏ukowe, pod warunkiem nieprzekraczania przy tych pracach 6 godzin na dob´, a w kabinie kinooperatora — czasu pracy w ciàgu 2 seansów.
27. b)zwiàzane z budowà i utrzymaniem sieci trakcyjnych, w tym na wysokoÊci do 10 m, przy zastosowaniu wymaganych przepisami Êrodków ochronnych, przy wy∏àczonej sieci trakcyjnej 2048 ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 24 sierpnia 2004 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie programu badaƒ statystycznych statystyki publicznej na rok 2004 Na podstawie art. 18 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje: ——————— 1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1996 r. Nr 156, poz. 775, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 121, poz. 769, z 1998 r. Nr 99, poz. 632 i Nr 106, poz. 668, z 2001 r. Nr 100, poz. 1080 oraz z 2003 r. Nr 217, poz. 2125. § 1. W rozporzàdzeniu Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie programu badaƒ statystycznych statystyki publicznej na rok 2004 (Dz. U. Nr 159, poz. 1538 oraz z 2004 r. Nr 56, poz. 543) w za∏àczniku do rozporzàdzenia „Program badaƒ statystycznych statystyki publicznej na rok 2004” wprowadza si´ nast´pujàce zmiany: