Dziennik Ustaw Nr 27 — 1485 — 31,5 Hz do mniej ni˝ 160 Hz oraz od ponad 1 250 Hz do 16 000 Hz; Poz. 233 i 234 4) 4,0 % — dla kalibratorów klasy 2, w zakresie cz´stotliwoÊci nominalnej sygna∏u akustycznego od 160 Hz do 1 250 Hz. § 23. WartoÊç bezwzgl´dna ró˝nicy mi´dzy poziomem ciÊnienia akustycznego kalibratora zmierzonym przy w∏àczonym polu elektromagnetycznym o cz´stotliwoÊci z zakresu od 26 MHz do 1 GHz i wartoÊci skutecznej nat´˝enia 10 V/m, modulowanym amplitudowo sygna∏em sinusoidalnym o cz´stotliwoÊci 900 Hz przy g∏´bokoÊci modulacji 80 %, a poziomem ciÊnienia akustycznego kalibratora zmierzonym przy wy∏àczonym polu elektromagnetycznym nie powinna przekraczaç wartoÊci, o których mowa w § 22. § 21. Poziom nat´˝enia pola elektromagnetycznego o cz´stotliwoÊci radiowej emitowanego przez kalibrator, wyznaczony wzgl´dem wartoÊci 1 µV/m, mierzony w odleg∏oÊci 10 m od kalibratora, nie powinien przekraczaç 30 dB w zakresie cz´stotliwoÊci od 30 MHz do 230 MHz oraz 37 dB w zakresie cz´stotliwoÊci od 230 MHz do 1 GHz. § 24. Charakterystyki metrologiczne kalibratora poddanego wy∏adowaniom elektrostatycznym stykowym przy ró˝nicy potencja∏ów nieprzekraczajàcej ±4 kV wzgl´dem potencja∏u ziemi oraz elektrostatycznym wy∏adowaniom powietrznym przy ró˝nicy potencja∏ów nieprzekraczajàcej ±8 kV wzgl´dem potencja∏u ziemi nie powinny ulec zmianie. § 22. WartoÊç bezwzgl´dna ró˝nicy mi´dzy poziomem ciÊnienia akustycznego kalibratora zmierzonym przy w∏àczonym jednorodnym przemiennym polu magnetycznym o cz´stotliwoÊci sieci zasilajàcej i wartoÊci skutecznej nat´˝enia 80 A/m a poziomem ciÊnienia akustycznego kalibratora zmierzonym przy wy∏àczonym polu magnetycznym nie powinna przekraczaç nast´pujàcych wartoÊci: § 25. Ustala si´ nast´pujàce warunki odniesienia dla kalibratorów: 1) 0,15 dB — w przypadku kalibratorów klasy LS; § 26. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. 3) 3,0 % — dla kalibratorów klasy 1, w zakresie cz´stotliwoÊci nominalnej sygna∏u akustycznego od 160 Hz do 1 250 Hz; 2) 0,30 dB — w przypadku kalibratorów klasy 1; 1) temperatura powietrza 23 °C; 2) ciÊnienie statyczne 101,325 kPa; 3) wilgotnoÊç wzgl´dna 50 %. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner 3) 0,50 dB — w przypadku kalibratorów klasy 2. 234 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1) z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç maszyny wytrzyma∏oÊciowe do prób statycznych Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepis ogólny § 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: ——————— 1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5). 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652. 1) maszyna — maszyn´ wytrzyma∏oÊciowà do prób statycznych b´dàcà przyrzàdem pomiarowym przeznaczonym do przeprowadzania znormalizowanych statycznych prób materia∏ów, pó∏wyrobów oraz wyrobów gotowych; 2) zakres wskazaƒ — zbiór wartoÊci ograniczony skrajnymi wskazami otrzymany przy danej pozycji prze∏àczników urzàdzenia wskazujàcego; 3) zakres pomiarowy — zbiór wartoÊci wielkoÊci mierzonej, zawarty mi´dzy dolnà granicà (FV) a górnà granicà (FN), dla których przyjmuje si´, ˝e b∏àd urzàdzenia wskazujàcego jest zawarty w granicach okreÊlonych dla danej klasy dok∏adnoÊci; 4) wartoÊç dzia∏ki elementarnej — ró˝nic´ mi´dzy wartoÊciami odpowiadajàcymi dwóm kolejnym wskazom podzia∏ki analogowej lub wskazania cyfrowego; Dziennik Ustaw Nr 27 — 1486 — 5) obcià˝enie maksymalne — najwi´kszà dopuszczalnà si∏´ przenoszonà przez maszyn´; Poz. 234 2) pomiar odkszta∏cenia lub przemieszczenia; 3) rejestracj´ maksymalnych parametrów; 6) rozdzielczoÊç r — najmniejszà ró˝nic´ wskazania urzàdzenia wskazujàcego, która mo˝e byç zauwa˝ona w wyraêny sposób: 4) zaprogramowanie i sterowanie przebiegu znormalizowanych statycznych prób.
- a)w urzàdzeniu wskazujàcym analogowym wyra˝ona stosunkiem szerokoÊci wskazówki urzàdzenia wskazujàcego do d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej, pomno˝onej przez wartoÊç dzia∏ki elementarnej, § 5. 1. Korpus maszyny oraz elementy poÊredniczàce podczas wykonywania prób powinny odkszta∏caç si´ w stopniu znikomym w porównaniu z odkszta∏ceniem badanych próbek, przy czym wartoÊç odkszta∏cenia okreÊla si´ jako podatnoÊç maszyny.
- b)w urzàdzeniu wskazujàcym cyfrowym jako po∏owa zakresu obserwowanych zmian plus jedna dzia∏ka elementarna; 2. OÊ korpusu i elementów poÊredniczàcych powinna mieç po∏o˝enie pionowe lub poziome. 7) b∏àd graniczny dopuszczalny maszyn — okreÊlone wartoÊci skrajne b∏´du uk∏adu pomiaru si∏y; 8) klasa dok∏adnoÊci maszyn — klas´ maszyn spe∏niajàcych okreÊlone wymagania metrologiczne, których b∏´dy sà zawarte w wyznaczonych granicach. Rozdzia∏ 2 Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji, wykonania i materia∏u maszyn § 2. Maszyny mogà byç skonstruowane jako: § 6. 1. Korpus maszyny powinien zapewniaç: 1) przestrzeƒ roboczà dla zamontowania przyrzàdów kontrolnych do pomiaru si∏y; 2) dost´p do elementów poÊredniczàcych; 3) ∏atwe zainstalowanie próbek lub przyrzàdów kontrolnych. 2. Przestrzeƒ robocza w maszynie powinna byç regulowana za pomocà: 1) Êrub z gwintem samohamownym albo elementami blokujàcymi lub 1) zrywarki — do prób na rozciàganie; 2) si∏owników hydraulicznych z uk∏adem samozakleszczajàcym, lub 2) prasy — do prób na Êciskanie; 3) podk∏adek dystansowych. 3) uniwersalne — do prób na rozciàganie i Êciskanie. § 7. Uk∏ad obcià˝ajàcy maszyny mo˝e byç sterowany r´cznie lub automatycznie i powinien dzia∏aç jako system mechaniczny, hydrauliczny albo pneumatyczny bàdê system b´dàcy kombinacjà tych systemów. § 3. Maszyny mogà byç wykonane jako: 1) stacjonarne — fundamentowane; 2) wolno stojàce: § 8. Uk∏ad sterujàcy powinien:
- a)przestawne — pod∏ogowe,
- b)przenoÊne — sto∏owe. § 4. 1. W sk∏ad maszyny wchodzà w szczególnoÊci: 1) korpus; 2) uk∏ad sterujàcy i obcià˝ajàcy, wytwarzajàcy stan napr´˝enia w próbce; 3) co najmniej jeden uk∏ad pomiaru si∏y, s∏u˝àcy do okreÊlenia wartoÊci si∏y generowanej przez maszyn´; 1) zapewniaç p∏ynnà regulacj´ pr´dkoÊci obcià˝ania lub odkszta∏cania bez wstrzàsów, drgaƒ i pulsacji w ca∏ym zakresie wskazaƒ maszyny; 2) byç wyposa˝ony w urzàdzenie wy∏àczajàce nap´d mechanizmu obcià˝ajàcego z chwilà przekroczenia maksymalnej wartoÊci si∏y okreÊlonej dla ka˝dego zakresu pomiarowego. § 9. 1. Sterowanie pr´dkoÊcià obcià˝ania lub pr´dkoÊcià odkszta∏cania próbki powinno zapewniaç: 1) osiàgni´cie dowolnej wartoÊci si∏y w ka˝dym zakresie wskazaƒ; 4) elementy poÊredniczàce w przekazywaniu si∏y na próbki, w szczególnoÊci uchwyty, p∏yty, przeguby, podpory, zwane dalej „elementami poÊredniczàcymi”. 2) utrzymanie si∏y przez czas niezb´dny do odczytania lub rejestracji wskazaƒ. 2. Maszyny mogà byç wyposa˝one w urzàdzenia dodatkowe, które powinny umo˝liwiaç: 2. Je˝eli nie jest mo˝liwe spe∏nienie wymagania, o którym mowa w ust. 1, to maszyna powinna byç wyposa˝ona w dodatkowe urzàdzenie umo˝liwiajàce r´czne ustawienie dowolnej si∏y w ka˝dym zakresie wskazaƒ podczas wzorcowania maszyny. 1) przeprowadzenie obliczeƒ wyników pomiarów; Dziennik Ustaw Nr 27 — 1487 — § 10. Nap´d maszyny powinien posiadaç wy∏àczniki urzàdzenia obcià˝ajàcego, które powinny zadzia∏aç w chwili, gdy ruchome elementy poÊredniczàce w przekazywaniu si∏y na próbk´ znajdà si´ w po∏o˝eniach skrajnych. § 11. 1. W sk∏ad uk∏adu pomiaru si∏y wchodzà w szczególnoÊci: 1) element pomiarowy; 2) uk∏ad przetwarzania; 3) urzàdzenie wskazujàce. 2. Uk∏ad pomiaru si∏y mo˝e byç wyposa˝ony dodatkowo w urzàdzenie rejestrujàce. 3. Elementy, o których mowa w ust. 1, powinny: 1) stanowiç jeden zespó∏ albo oddzielne podzespo∏y; Poz. 234 3. Dodatkowo mogà byç wskazywane i rejestrowane inne wielkoÊci b´dàce funkcjà si∏y, a oznaczenie dodatkowych wielkoÊci powinno byç jednoznaczne. § 16. Urzàdzenie wskazujàce powinno byç tak wykonane, aby wzrastajàcym si∏om odpowiada∏y liczbowo wzrastajàce wskazania. § 17. W maszynach powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç ustawienia wskazania zerowego. § 18. Wstrzàsy powstajàce podczas niszczenia próbki nie powinny wp∏ywaç na wskazania wartoÊci obcià˝enia maksymalnego próbki. § 19. 1. Na urzàdzeniu wskazujàcym analogowym: 1) wskazanie zerowe i wskazanie maksymalnej wartoÊci zakresu pomiarowego powinny byç wyraênie oznaczone; 2) zawieraç elementy adiustacyjne przeznaczone do zmiany charakterystyki uk∏adu pomiaru si∏y, do których dost´p powinien byç zabezpieczony. 2) wskazania powinny byç opisane przez cyfry, s∏owa, symbole, jednostki, które sà: § 12. Uk∏ad przetwarzania powinien zapewniaç jednoznaczne przetwarzanie sygna∏u elementu pomiarowego, pod wp∏ywem dzia∏ajàcej si∏y, na sygna∏ przekazywany do urzàdzenia wskazujàcego.
- b)uporzàdkowane i ujednolicone pod wzgl´dem wymiaru i rodzaju czcionki, § 13. Urzàdzenie wskazujàce lub rejestrujàce powinno: 1) byç umieszczone na korpusie maszyny lub 2) stanowiç samodzielnà jednostk´ ustawionà na sztywnym pod∏o˝u; 3) umo˝liwiaç ciàg∏à obserwacj´ dzia∏ajàcej si∏y w zakresie pracy maszyny. § 14. Urzàdzenia wskazujàce mogà mieç: 1) podzia∏k´ analogowà o wskazaniu ciàg∏ym, zapewniajàcà obserwacj´ wskazania z mo˝liwoÊcià interpolacji mi´dzy sàsiednimi kreskami;
- a)rozmieszczone równomiernie,
- c)zró˝nicowane pod wzgl´dem wa˝noÊci mierzonych wielkoÊci; 3) kreski oraz ocyfrowanie podzia∏ki powinny byç:
- a)kontrastowe i wyraênie widoczne,
- b)jednakowej szerokoÊci i w przybli˝eniu równej szerokoÊci koƒca wskazówki; 4) wskazówka urzàdzenia wskazujàcego analogowego powinna byç prosta i nie mo˝e:
- a)ocieraç si´ o podzielni´,
- b)opieraç si´ o ograniczniki podczas wskazania zerowego i wskazania górnej granicy zakresu wskazaƒ; 5) rozdzielczoÊç r powinna wynosiç: 2) podzia∏k´ cyfrowà o wskazaniu nieciàg∏ym, zapewniajàcà obserwacj´ wskazania w postaci cyfr wskazujàcych bezpoÊrednio wartoÊç liczbowà dzia∏ajàcej si∏y; 3) oba rodzaje podzia∏ek, o których mowa w pkt 1 i 2; 4) kilka zakresów wskazaƒ prze∏àczanych r´cznie lub automatycznie. § 15. 1. Wskazania urzàdzenia wskazujàcego powinny byç wyra˝one w legalnych jednostkach miary si∏y. 2. Wskazania w dzia∏kach niemianowanych w jednostkach miary si∏y mogà byç dopuszczone do stosowania, je˝eli na urzàdzeniu wskazujàcym podany jest wspó∏czynnik przeliczeniowy lub oddzielna tabela wzorcowania, umo˝liwiajàce przeliczenie dzia∏ek niemianowanych na jednostki miary si∏y.
- a)1/2 wartoÊci dzia∏ki elementarnej — przy d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej mniejszej ni˝ 1,25 mm,
- b)1/5 wartoÊci dzia∏ki elementarnej — przy d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej od 1,25 mm do 2,5 mm,
- c)1/10 wartoÊci dzia∏ki elementarnej — przy d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej wi´kszej ni˝ 2,5 mm; 6) z kilkoma oddzielnie naniesionymi na podzielni zakresami wskazaƒ powinny one byç u∏o˝one rosnàco, a zakres dla najwi´kszej wytwarzanej si∏y powinien byç umieszczony najwy˝ej lub na zewn´trznym okr´gu; 7) ka˝dy zakres wskazaƒ powinien zaczynaç si´ od kreski zerowej, a je˝eli na podzielni jest kilka podzia∏ek dla ró˝nych zakresów wskazaƒ, to kreski zerowe tych podzia∏ek powinny znajdowaç si´ na jednej prostej. Dziennik Ustaw Nr 27 — 1488 — 2. Je˝eli wskazania wartoÊci si∏y odczytywane sà z wykresu, to za szerokoÊç wskazówki nale˝y przyjàç szerokoÊç Êladu kreÊlonego przez pisak. § 20. 1. Na urzàdzeniu wskazujàcym cyfrowym: 1) wskazy powinny byç cyfrowe, kontrastowe i wyraênie widoczne; 2) wartoÊç dzia∏ajàcej si∏y powinna byç wskazywana bez koniecznoÊci stosowania mno˝nika; Poz. 234 2) znak i numer fabryczny; 3) obcià˝enie maksymalne; 4) wymagania dotyczàce zasilania (napi´cie, cz´stotliwoÊç, pobór mocy). 2. Dodatkowo na maszynie mogà byç zamieszczone: 1) rodzaj wytwarzanych si∏ (rozciàgajàce, Êciskajàce lub rozciàgajàce i Êciskajàce); 3) rozdzielczoÊç r powinna wynosiç jednà dzia∏k´ elementarnà, pod warunkiem ˝e wskazania, przy nieobcià˝onym elemencie pomiarowym si∏y albo obcià˝onym si∏ami statycznymi, nie zmieniajà si´ wi´cej ni˝ o jednà dzia∏k´ elementarnà; 2) klasa dok∏adnoÊci maszyny lub w przypadku kilku klas dok∏adnoÊci przyporzàdkowanie ich zakresom pomiarowym; 4) przekroczenie wskazania zerowego (wahania wokó∏ wskazania zerowego), przy nieobcià˝onym elemencie pomiarowym si∏y, powinno byç sygnalizowane przemiennie znakiem plus (+) lub minus (–). 4) rok produkcji; 3) napisy okreÊlajàce warunki uzyskania poszczególnych zakresów pracy maszyny; 5) nadany znak zatwierdzenia typu; 2. Je˝eli wskazania, o których mowa w ust. 1 pkt 3, sà niestabilne, to wartoÊç r powinna byç okreÊlona jako po∏owa zakresu obserwowanych zmian plus jedna dzia∏ka elementarna. 6) podatnoÊç maszyny; 3. Urzàdzenie wskazujàce cyfrowe z automatycznie wybieranym lub rozszerzanym zakresem pomiarowym powinno mieç okreÊlonà rozdzielczoÊç dla ka˝dego podzakresu. 3. Cz´Êci odejmowalne, przynale˝ne do maszyny, powinny: § 21. Elementy poÊredniczàce, wymagane podczas prób, powinny mieç wystarczajàcà wytrzyma∏oÊç i twardoÊç dla wyeliminowania trwa∏ego odkszta∏cenia i zminimalizowania zu˝ycia podczas prób w zakresie si∏, dla jakich sà przeznaczone. 2) mieç oznaczenie okreÊlajàce obcià˝enie maksymalne, do którego mogà byç stosowane. § 22. 1. Uchwyty do mocowania próbek poddawanych rozciàganiu powinny zapewniaç wspó∏osiowoÊç obcià˝ania próbki. 2. Elementy uchwytowe powinny zapewniaç niezmiennoÊç po∏o˝enia próbki wzgl´dem nich podczas obcià˝ania próbki. 3. P∏yty oporowe do próbek poddawanych Êciskaniu powinny zapewniaç wspó∏osiowoÊç obcià˝enia oraz równomierny rozk∏ad nacisków. 4. Górna p∏yta do Êciskania próbek wra˝liwych na napr´˝enia zginajàce powinna byç ∏o˝yskowana za pomocà przegubu kulistego, który w stanie nieobcià˝onym powinien umo˝liwiaç swobodne ustawienie si´ przegubu p∏yty w granicach od 0° do 3°. § 23. Materia∏y, z których wykonane sà maszyny, powinny zapewniaç odpowiednià wytrzyma∏oÊç oraz odpornoÊç na zjawiska zm´czenia, starzenia, korozji, udaru i zu˝ycia Êciernego. § 24. 1. Na maszynie powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny w szczególnoÊci: 1) nazwa lub znak producenta oraz jego adres; 7) rzeczywista powierzchnia t∏oka i skok roboczy t∏oka, dla maszyn hydraulicznych. 1) byç oznaczone numerem fabrycznym maszyny lub oznaczone odr´bnym numerem; Rozdzia∏ 3 Charakterystyki metrologiczne maszyn § 25. 1. Rozró˝nia si´ cztery klasy dok∏adnoÊci maszyn: 0,5; 1; 2 i 3. 2. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne maszyn oraz wzgl´dne graniczne wartoÊci zakresu rozrzutu i rozdzielczoÊci przy zatwierdzeniu typu i legalizacji, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia. § 26. 1. Maszyny powinny mieç okreÊlonà klas´ dok∏adnoÊci dla ka˝dego zakresu pomiarowego. 2. Maszyny mogà mieç: 1) ró˝ne klasy dok∏adnoÊci dla jednego zakresu pomiarowego dla ró˝nych sposobów dzia∏ania maszyny, na przyk∏ad przy w∏àczonych lub wy∏àczonych urzàdzeniach dodatkowych; 2) kilka klas dok∏adnoÊci dla jednego zakresu pomiarowego, je˝eli wynika to z dokumentacji maszyny, ale klasy te powinny byç uporzàdkowane w ciàgu monotonicznym. § 27. 1. Dla ka˝dego zakresu wskazaƒ uk∏adu pomiaru si∏y powinien byç okreÊlony zakres pomiarowy. Dziennik Ustaw Nr 27 — 1489 — 2. Górna granica najwi´kszego zakresu pomiarowego danego uk∏adu pomiaru si∏y powinna byç równa udêwigowi jego elementu pomiarowego. 3. Dolna granica zakresu pomiarowego danego uk∏adu pomiaru si∏y powinna byç równa 20 % górnej granicy danego zakresu pomiarowego. 4. Dopuszcza si´ przesuni´cie dolnej granicy zakresu pomiarowego si∏y poni˝ej 20 % górnej granicy, do wartoÊci 10 %, 5 %, 2 %, 1 %, 0,5 %, 0,2 % oraz 0,1 % górnej granicy zakresu pomiarowego, przy czym nie mo˝e byç ona mniejsza ni˝ iloczyn rozdzielczoÊci r i minimalnego mno˝nika d. 5. Minimalny mno˝nik d dla dolnej granicy zakresu pomiarowego wynosi: Poz. 234 4) 67 — dla klasy maszyn dok∏adnoÊci 3. § 28. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne maszyn oraz wzgl´dne graniczne wartoÊci zakresu rozrzutu i rozdzielczoÊci przy zatwierdzeniu typu i legalizacji powinny byç wyznaczone w stabilnej temperaturze z dok∏adnoÊcià ±2 °C w zakresie od +10 °C do +35 °C. Rozdzia∏ 4 Przepisy przejÊciowy i koƒcowy § 29. Do maszyn klasy dok∏adnoÊci 3 wprowadzonych do u˝ytkowania przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia nie stosuje si´ wymagania, o którym mowa w § 17. § 30. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. 1) 400 — dla maszyn klasy dok∏adnoÊci 0,5; 2) 200 — dla maszyn klasy dok∏adnoÊci 1; Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner 3) 100 — dla maszyn klasy dok∏adnoÊci 2; Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 4 lutego 2004 r. (poz. 234) B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE WZGL¢DNE MASZYN ORAZ WZGL¢DNE GRANICZNE WARTOÂCI ZAKRESU ROZRZUTU I ROZDZIELCZOÂCI PRZY ZATWIERDZENIU TYPU I LEGALIZACJI, W ZALE˚NOÂCI OD KLASY DOK¸ADNOÂCI Klasa dok∏adnoÊci maszyn B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne w % q | ν |, | qw | f0 0,5 ±0,5 0,75 1 ±1,0 1,5 2 ±2,0 3 ±3,0 Wzgl´dne graniczne wartoÊci w % b a ±0,05 0,5 0,25 ±0,1 1,0 0,5 3,0 ±0,2 2,0 1,0 4,5 ±0,3 3,0 1,5 gdzie: q — wzgl´dny b∏àd wskazania, wyznaczony jako ró˝nica mi´dzy wskazaniem urzàdzenia wskazujàcego a wartoÊcià si∏y umownie prawdziwej, odniesiona do wartoÊci si∏y umownie prawdziwej; ν — wzgl´dny b∏àd histerezy, wyznaczony jako ró˝nica mi´dzy wskazaniami urzàdzenia wskazujàcego w serii pomiarowej o obcià˝eniu malejàcym a w serii pomiarowej o obcià˝eniu wzrastajàcym, przy tej samej sile nominalnej, odniesiona do wartoÊci si∏y umownie prawdziwej; qw — wzgl´dny b∏àd wskazania, wyznaczony jako ró˝nica mi´dzy wskazaniem urzàdzenia wskazujàcego z w∏àczonym (wy∏àczonym) wyposa˝eniem dodatkowym a wartoÊcià si∏y umownie prawdziwej, odniesiona do wartoÊci si∏y umownie prawdziwej; f0 — wzgl´dny b∏àd wskazania zerowego, wyznaczony jako ró˝nica mi´dzy wskazaniami zerowymi urzàdzenia wskazujàcego przed serià pomiarowà i po ca∏kowitym odcià˝eniu uk∏adu pomiaru si∏y, odniesiona do wartoÊci si∏y odpowiadajàcej górnej granicy zakresu pomiarowego; b — wzgl´dny zakres rozrzutu, b´dàcy zakresem rozrzutu wskazaƒ urzàdzenia wskazujàcego dla tej samej wartoÊci si∏y we wszystkich seriach pomiarowych, odniesiony do wartoÊci si∏y umownie prawdziwej; a — wzgl´dna rozdzielczoÊç, okreÊlona jako rozdzielczoÊç r odniesiona do wartoÊci si∏y w punkcie pomiarowym; wartoÊç si∏y umownie prawdziwej — wartoÊç Êrednia ze wskazaƒ si∏omierza kontrolnego dla tej samej si∏y z serii pomiarowych, si∏a wzorcowa wskazywana przez si∏omierz kontrolny lub realizowana przez obcià˝nik.