Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 marca 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać mi

Dziennik Ustaw Nr 49 — 2771 — Poz. 472 472 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1) z dnia 8 marca 2004 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç mierniki drgaƒ mechanicznych oddzia∏ujàcych na cz∏owieka oraz przetworniki drgaƒ mechanicznych piezoelektryczne o masie do 300 g Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 minalnego wektora czu∏oÊci przetwornika drgaƒ do czu∏oÊci odniesienia, wyra˝ony w procentach; 6) wartoÊç skuteczna przyspieszenia drgaƒ — wielkoÊç wyra˝onà wzorem: Przepis ogólny § 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: 1) miernik — miernik drgaƒ mechanicznych oddzia∏ujàcych na cz∏owieka, b´dàcy przyrzàdem pomiarowym przeznaczonym do pomiaru przyspieszenia drgaƒ mechanicznych:

1. a)o dzia∏aniu ogólnym — przenoszonych do cia∏a jako ca∏oÊci przez cz´Êci cia∏a majàce kontakt z drgajàcà powierzchnià,
2. b)przenoszonych przez koƒczyny górne — bezpoÊrednio przy∏o˝one lub przenoszone do uk∏adu r´ka—rami´, zazwyczaj przez d∏oƒ lub przez palce r´ki zaciskane na narz´dziu lub obrabianym elemencie,
3. c)o dzia∏aniu ogólnym i przenoszonych przez koƒczyny górne; gdzie: a(
4. t)2) przetwornik drgaƒ — przetwornik drgaƒ mechanicznych piezoelektryczny, b´dàcy przyrzàdem pomiarowym przetwarzajàcym przyspieszenie drgaƒ mechanicznych na wielkoÊç elektrycznà (∏adunek lub napi´cie) z wykorzystaniem efektu piezoelektrycznego; gdzie: τ — czas ca∏kowania w sekundach; T t — chwilowe przyspieszenie drgaƒ, w funkcji czasu, wyra˝one w m/s2, — czas trwania pomiaru, wyra˝ony w sekundach, — zmienna ca∏kowania, reprezentujàca czas; 7) bie˝àca wartoÊç skuteczna przyspieszenia drgaƒ z uÊrednianiem liniowym w chwili obserwacji t0 — wielkoÊç wyra˝onà wzorem: 8) bie˝àca wartoÊç skuteczna przyspieszenia z uÊrednianiem wyk∏adniczym w chwili obserwacji t0 — wielkoÊç wyra˝onà wzorem: 3) czu∏oÊç przetwornika drgaƒ — stosunek wartoÊci ∏adunku lub napi´cia wytworzonego po poddaniu przetwornika drgaƒ oddzia∏ywaniu drgaƒ mechanicznych do wartoÊci przyspieszenia tych drgaƒ; 4) czu∏oÊç odniesienia — czu∏oÊç przetwornika drgaƒ wyznaczonà w warunkach odniesienia dla sygna∏u odniesienia i drgaƒ o kierunku zgodnym z kierunkiem nominalnego wektora czu∏oÊci przetwornika drgaƒ; 5) wzgl´dna czu∏oÊç poprzeczna przetwornika drgaƒ — stosunek czu∏oÊci przetwornika drgaƒ wyznaczonej dla kierunku prostopad∏ego do kierunku no——————— 1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5). 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360, z 2003 r. Nr 170, poz. 1652 oraz z 2004 r. Nr 49, poz. 465. gdzie: τ — sta∏a czasowa uÊredniania w sekundach; 9) sygna∏ odniesienia — sinusoidalny sygna∏ wejÊciowy o okreÊlonych wartoÊciach cz´stotliwoÊci i wartoÊci skutecznej przyspieszenia drgaƒ mechanicznych, wykorzystywany do badania miernika i przetwornika; 10) zakres pomiarowy — zbiór wartoÊci przyspieszenia drgaƒ, które mogà byç zmierzone za pomocà miernika w granicach b∏´dów dopuszczalnych; 11) zakres wskazaƒ — zakres wartoÊci, które mogà byç zmierzone przy danym ustawieniu prze∏àczników miernika; 12) zakres odniesienia — zakres wskazaƒ miernika, dla którego wyznacza si´ b∏àd wskazaƒ dla sygna∏u odniesienia. Dziennik Ustaw Nr 49 — 2772 — Rozdzia∏ 2 Poz. 472 2) po∏àczenia z uk∏adem pomiarowym za pomocà kabli sygna∏owych. Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji i wykonania miernika i przetwornika drgaƒ § 4. 1. Na obudowie miernika i na obudowie lub podstawie przetwornika drgaƒ powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y: § 2. W sk∏ad miernika wchodzà w szczególnoÊci: 1) przetwornik drgaƒ; 1) nazwa lub znak producenta; 2) analogowy, cyfrowy lub analogowo-cyfrowy procesor sygna∏owy realizujàcy funkcje wzmacniania sygna∏u i kszta∏towania charakterystyki cz´stotliwoÊciowej; 2) typ i numer fabryczny. 2. Na obudowie miernika powinien byç zamieszczony dodatkowo znak zatwierdzenia typu. 3) przetwornik pomiarowy; Rozdzia∏ 3 4) urzàdzenie wskazujàce; Charakterystyki metrologiczne mierników i przetwornika drgaƒ 5) uk∏ad sygnalizacji przesterowania; 6) uk∏ad zasilania z uk∏adem sygnalizacji stanu zasilania. § 3. 1. Przetwornik drgaƒ mo˝e byç skonstruowany jako: 1) jednoosiowy — umo˝liwiajàcy pomiar przyspieszenia drgaƒ mechanicznych w jednym kierunku; 2) trójosiowy — umo˝liwiajàcy pomiar przyspieszenia drgaƒ mechanicznych jednoczeÊnie w trzech wzajemnie prostopad∏ych kierunkach. 2. Konstrukcja przetwornika drgaƒ zapewnia mo˝liwoÊç: 1) zamocowania go do obiektu mierzonego za pomocà po∏àczenia gwintowego lub z u˝yciem kleju; § 5. 1. Miernik powinien umo˝liwiaç pomiar przyspieszenia drgaƒ o dzia∏aniu ogólnym skorygowanego wed∏ug co najmniej jednej z charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wk, Wd, WBc lub przyspieszenia drgaƒ przenoszonych przez koƒczyny górne skorygowanego wed∏ug charakterystyki cz´stotliwoÊciowej Wh. 2. Dodatkowo miernik mo˝e umo˝liwiaç pomiar przyspieszenia drgaƒ o dzia∏aniu ogólnym skorygowanego wed∏ug charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wc lub Wj oraz przyspieszenia drgaƒ wed∏ug charakterystyki cz´stotliwoÊciowej LIN. 3. Rodzaje charakterystyk cz´stotliwoÊciowych, odpowiadajàce ró˝nym oddzia∏ywaniom drgaƒ, oraz minimalne zakresy cz´stotliwoÊci, dla których miernik powinien mierzyç drgania, okreÊla tabela: Rodzaj charakterystyki cz´stotliwoÊciowej Zakres cz´stotliwoÊci Hz Wk Wd WBc 0,5÷80 0,5÷80 1÷80 Drgania o dzia∏aniu ogólnym (charakterystyki dodatkowe): na plecy od oparcia w kierunku poziomym na g∏ow´ cz∏owieka w pozycji le˝àcej w kierunku pionowym Wc 0,5÷80 Wj 0,5÷80 Drgania przenoszone przez koƒczyny górne, kierunki x, y, z Wh 8÷1 000 Drgania o dzia∏aniu ogólnym lub przenoszone przez koƒczyny górne LIN Rodzaj oddzia∏ywania drgaƒ Drgania o dzia∏aniu ogólnym (charakterystyki podstawowe): w kierunku pionowym w kierunku poziomym wielokierunkowe (w budynkach) 4. Przebieg charakterystyk cz´stotliwoÊciowych opisany przez wartoÊci cz´stotliwoÊci i odpowiadajàce im wspó∏czynniki korekcji cz´stotliwoÊciowej okreÊlajà za∏àczniki nr 1—6 do rozporzàdzenia. Deklarowany we wniosku o zatwierdzenie typu § 6. Ustala si´ nast´pujàce parametry sygna∏u odniesienia: 1) wartoÊç skuteczna przyspieszenia drgaƒ: Dziennik Ustaw Nr 49 — 2773 —
5. a)1 m/s2 dla charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wk, Wd, WBc, Wc, Wj miernika,
6. b)10 m/s2 dla charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wh i LIN miernika i dla przetwornika drgaƒ; 2) +12 % i –11 % lub ±1 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2. § 11. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne charakterystyk cz´stotliwoÊciowych miernika, po uwzgl´dnieniu b∏´dów charakterystyki cz´stotliwoÊciowej przetwornika drgaƒ okreÊla dla: 2) cz´stotliwoÊç:
7. a)7,96 Hz dla charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wk, Wd, WBc, Wc, Wj miernika,
8. b)79,6 Hz dla charakterystyk cz´stotliwoÊciowych Wh i LIN miernika,
9. c)80 Hz dla przetwornika drgaƒ. 1) Wk — za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia; 2) Wd — za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia; 3) WBc — za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia; 4) Wc — za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia; 5) Wj — za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia; § 7. 1. Czu∏oÊç odniesienia przetwornika drgaƒ nie powinna si´ ró˝niç wi´cej ni˝ o ±10 % od czu∏oÊci okreÊlonej przez producenta. 6) Wh — za∏àcznik nr 6 do rozporzàdzenia. 2. Charakterystyka cz´stotliwoÊciowa LIN powinna byç p∏aska w zakresie cz´stotliwoÊci okreÊlonym przez producenta z b∏´dami granicznymi dopuszczalnymi okreÊlonymi dla charakterystyki Wh w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia. 2. B∏àd wzgl´dny charakterystyki: 1) amplitudowej przetwornika drgaƒ nie powinien przekraczaç ±2 %; 2) cz´stotliwoÊciowej przetwornika drgaƒ nie powinien przekraczaç ±10 %. § 12. B∏´dy graniczne dopuszczalne przy zmianie zakresu pomiarowego, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: 3. Maksymalna wzgl´dna czu∏oÊç poprzeczna przetwornika drgaƒ nie powinna przekraczaç 10 % czu∏oÊci odniesienia. 1) ±3,5 % lub ±0,3 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1; § 8. 1. Miernik powinien mierzyç: 2) ±6 % lub ±0,5 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2. 1) wartoÊci skuteczne przyspieszenia drgaƒ w czasie nie krótszym ni˝ 60 s; § 13. B∏´dy graniczne dopuszczalne liniowoÊci miernika, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: 2) bie˝àce wartoÊci skuteczne przyspieszenia drgaƒ uÊrednione liniowo albo wyk∏adniczo. 1) w zakresie pomiarowym:
10. a)±8 % lub ±0,7 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1,
11. b)+12 %, –11 % lub ±1 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2; 2. Dla mierników z uÊrednianiem wyk∏adniczym sta∏a czasowa obwodu uÊredniania powinna wynosiç 1 s, przy czym mogà byç dopuszczone dodatkowe sta∏e czasowe obwodu uÊredniania 1/8 s albo 8 s. 3. Czas pomiaru oraz sposób uÊredniania powinny byç prezentowane na urzàdzeniu wskazujàcym miernika lub identyfikowane w inny sposób. 2) w zakresie wskazaƒ:
12. a)+12 %, –11 % lub ±1 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1,
13. b)+19 %, –16 % lub ±1,5 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2. § 9. Rozró˝nia si´ dwie klasy dok∏adnoÊci mierników: klasa dok∏adnoÊci 1 i klasa dok∏adnoÊci 2. § 10. B∏´dy wskazaƒ miernika dla sygna∏u odniesienia nie powinny przekraczaç: § 14. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pomiaru wartoÊci skutecznej, w zale˝noÊci od wspó∏czynnika szczytu mierzonego sygna∏u i klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: 1) ±8 % lub ±0,7 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1; Klasa dok∏adnoÊci miernika Poz. 472 B∏´dy graniczne dopuszczalne pomiaru wartoÊci skutecznej dla sygna∏u o wspó∏czynniku szczytu do 3 powy˝ej 3 do 5 powy˝ej 5 do 10 % dB % dB % dB 1 ±6 ±0,5 +12, –11 ±1 +19, –16 ±1,5 2 +12, –11 ±1 +12, –11 ±1 — — Dziennik Ustaw Nr 49 — 2774 — Poz. 472 2. B∏´dy graniczne dopuszczalne charakterystyki czasowej miernika przy pomiarze wartoÊci skutecznej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: Sta∏a czasowa obwodu uÊredniajàcego Czas trwania impulsu s ms 1 500 1/8 62,5 8 4 000 Wskazanie dla impulsu w odniesieniu do wskazania dla sygna∏u ciàg∏ego B∏´dy graniczne dopuszczalne charakterystyki czasowej klasa dok∏adnoÊci 1 klasa dok∏adnoÊci 2 % dB % dB % dB –37 –4,1 +12, –11 ±1 +26, –21 ±2 3. Czas spadku wskazania wartoÊci skutecznej o 10 dB po wy∏àczeniu sygna∏u nie powinien byç wi´kszy ni˝: 1) 2,3 s dla sta∏ej czasowej obwodu uÊredniania równej 1 s; § 15. 1. W przypadku mierników mierzàcych wartoÊç szczytowà przyspieszenia drgaƒ b∏´dy pomiaru wartoÊci szczytowej nie powinny przekraczaç ±6 % w skali liniowej lub ±0,5 dB w skali logarytmicznej w ca∏ym zakresie pomiarowym miernika, z wyjàtkiem zakresu bardzo ma∏ych wartoÊci, okreÊlonego przez producenta. 2) 18,4 s dla sta∏ej czasowej obwodu uÊredniania równej 8 s. 2. B∏´dy graniczne dopuszczalne charakterystyki czasowej miernika przy pomiarze wartoÊci szczytowej, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: Sta∏a czasowa Czas trwania impulsu Wskazanie dla impulsu w odniesieniu do wskazania dla sygna∏u ciàg∏ego B∏´dy graniczne dopuszczalne charakterystyki czasowej klasa dok∏adnoÊci 1 klasa dok∏adnoÊci 2 ms ms % dB % dB % dB <0,2/fu 1/fu +41 +3 +12, –11 ±1 +26, –21 ±2 gdzie fu — górna cz´stotliwoÊç graniczna w kHz. 3. Spadek wskazania wartoÊci szczytowej w ciàgu 1 min po wy∏àczeniu sygna∏u nie powinien byç wi´kszy ni˝ 6 % w skali liniowej albo 0,5 dB w skali logarytmicznej. Wspó∏czynnik wype∏nienia sygna∏u impulsowego Stosunek amplitudy sygna∏u impulsowego do amplitudy sygna∏u sinusoidalnego przy tej samej wartoÊci skutecznej sygna∏u 10–1 3,16 10–2 10 10–3 31,6 § 17. Poziom zak∏óceƒ wewn´trznych mierzony na urzàdzeniu wskazujàcym miernika powinien byç co najmniej o 5 dB ni˝szy od dolnej granicy zakresu pomiarowego. § 16. B∏´dy graniczne dopuszczalne przetwornika uÊredniajàco-ca∏kujàcego, w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci, wynoszà: B∏´dy graniczne dopuszczalne klasa dok∏adnoÊci 1 klasa dok∏adnoÊci 2 % dB % dB ±6 ±0,5 +12, –11 ±1 +12, –11 ±1 +26, –21 ±2 § 18. 1. Zmiany sygna∏u na wyjÊciu napi´ciowym powinny odpowiadaç zmianom wskazaƒ miernika, z dopuszczalnymi odchyleniami nieprzekraczajàcymi: Dziennik Ustaw Nr 49 — 2775 — 1) ±8 % lub ±0,7 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1; 2) +12 % i –11 % lub ±1 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2. 2. WartoÊç skuteczna napi´cia sygna∏u na wyjÊciu napi´ciowym, odpowiadajàca wskazaniu równemu górnej granicy zakresu wskazaƒ, dla cz´stotliwoÊci 79,6 Hz i przy w∏àczonej charakterystyce LIN powinna wynosiç nie mniej ni˝ 1 V. Poz. 472 rzona dla takiego kierunku oddzia∏ywania pola na miernik, dla jakiego wp∏yw ten jest najwi´kszy, nie powinna wynosiç wi´cej ni˝ wartoÊç okreÊlona przez producenta. § 20. Wzgl´dna zmiana wskazania miernika w ciàgu 1 godziny nieprzerwanej pracy, w sta∏ych warunkach, po czasie nagrzania nie wi´kszym ni˝ 10 minut, nie powinna byç wi´ksza ni˝: 1) ±3,5 % lub ±0,3 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 1; 3. Wspó∏czynnik zniekszta∏ceƒ nieliniowych, mierzony na wyjÊciu napi´ciowym miernika, nie powinien wynosiç wi´cej ni˝: 2) ±6 % lub ±0,5 dB dla mierników klasy dok∏adnoÊci 2. 1) 2 % przy wskazaniu miernika równemu 0,3 górnej granicy zakresu wskazaƒ; § 21. Ustala si´ nast´pujàce warunki odniesienia dla mierników: 2) 10 % przy wskazaniu miernika równemu górnej granicy zakresu wskazaƒ. 1) temperatura otoczenia 23 °C; 2) wilgotnoÊç wzgl´dna 50 %. § 19. 1. B∏´dy wskazaƒ mierników w zakresie temperatury i wilgotnoÊci, o których mowa w § 22, wzgl´dem wskazaƒ dla warunków odniesienia, o których mowa w § 21, nie powinny przekraczaç ±6 % w skali liniowej lub ±0,5 dB w skali logarytmicznej. 2. WartoÊç skuteczna przyspieszenia: § 22. Miernik powinien umo˝liwiaç pomiary drgaƒ co najmniej w nast´pujàcych warunkach otoczenia: 1) temperatura otoczenia (–10 ÷ 50) °C; 2) maksymalna wilgotnoÊç wzgl´dna 90 % w temperaturze otoczenia 30 °C. 1) mierzonego wed∏ug charakterystyki LIN, wywo∏anego oddzia∏ywaniem drgaƒ, przy poddaniu miernika drganiom sinusoidalnym o amplitudzie 1,0 mm i cz´stotliwoÊci z zakresu 5 Hz÷13,4 Hz lub przyspieszeniu 7 m/s2 i cz´stotliwoÊci z zakresu 13,4÷150 Hz, nie powinna wynosiç wi´cej ni˝ wartoÊç okreÊlona przez producenta; § 23. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 7 dni od dnia og∏oszenia. 2) wywo∏anego oddzia∏ywaniem pola magnetycznego o cz´stotliwoÊci 50 Hz i nat´˝eniu 80 A/m, zmie- Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner Rozdzia∏ 4 Przepis koƒcowy Dziennik Ustaw Nr 49 — 2776 — Poz. 472 Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 8 marca 2004 r. (poz. 472) Za∏àcznik nr 1 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ Wk MIERNIKA, DLA DRGA¡ OGÓLNYCH PIONOWYCH (oÊ
14. z)Dziennik Ustaw Nr 49 — 2777 — Poz. 472 Za∏àcznik nr 2 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ Wd MIERNIKA, DLA DRGA¡ OGÓLNYCH POZIOMYCH (osie x lub
15. y)Dziennik Ustaw Nr 49 — 2778 — Poz. 472 Za∏àcznik nr 3 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ WBc MIERNIKA, DLA DRGA¡ OGÓLNYCH WIELOKIERUNKOWYCH Dziennik Ustaw Nr 49 — 2779 — Poz. 472 Za∏àcznik nr 4 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ Wc MIERNIKA, DLA DRGA¡ OGÓLNYCH POZIOMYCH (oÊ
16. x)Dziennik Ustaw Nr 49 — 2780 — Poz. 472 Z∏àcznik nr 5 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ Wj MIERNIKA, DLA DRGA¡ PIONOWYCH O DZIA¸ANIU NA G¸OW¢ (oÊ
17. x)Dziennik Ustaw Nr 49 — 2781 — Poz. 472 Za∏àcznik nr 6 PRZEBIEG I B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CHARAKTERYSTYKI CZ¢STOTLIWOÂCIOWEJ Wh MIERNIKA, DLA DRGA¡ PRZENOSZONYCH PRZEZ KO¡CZYNY GÓRNE