Dziennik Ustaw Nr 130 — 8319 — Poz. 1089 1089 ROZPORZÑDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogàcych mieç negatywn
art. 18 ust. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, zwanej dalej „ustawà”; 2) podzia∏ ma∏oletnich na kategorie wiekowe oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania i rozpowszechniania audycji lub innych przekazów,
art. 18 ust. 5b ustawy, z uwzgl´dnieniem godzin nadawania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej; 3) wzory symboli graficznych i formu∏ zapowiedzi,
art. 18 ust. 5a i 5b ustawy, oraz sposób ich prezentacji. §
- Audycje lub inne przekazy zakwalifikowane, zgodnie z za∏àcznikiem nr 3 pkt I do rozporzàdzenia, jako zawierajàce sceny lub treÊci mogàce mieç negatywny wp∏yw na prawid∏owy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój ma∏oletnich — mogà byç rozpowszechniane wy∏àcznie w godzinach od 2300 do
- §
- Nadawcy programów radiowych sà zobowiàzani poprzedzaç audycje lub inne przekazy,
§ 2
, zapowiedzià s∏ownà informujàcà o zakwalifikowaniu ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 1 do rozporzàdzenia. 2) w programach telewizyjnych — oznaczone sà symbolem graficznym przez ca∏y czas trwania zapowiedzi, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. §
- Nadawcy radiowi przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach od 600 do 2300 zobowiàzani sà zaopatrzyç je w zapowiedê s∏ownà wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, wskazujàcà na przeznaczenie dla danej kategorii wiekowej ma∏oletnich.
- Nadawcy telewizyjni przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach od 600 do 2300 zobowiàzani sà oznaczyç je symbolem graficznym, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, wskazujàcym na przeznaczenie dla danej kategorii wiekowej ma∏oletnich.
- Nadawca kwalifikuje audycje lub inne przekazy,
ust. 1 i 2, zgodnie z kryteriami kwalifikowania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej zawartymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia.
- Ustala si´ nast´pujàce kategorie wiekowe ma∏oletnich, z uwzgl´dnieniem godzin nadawania audycji lub innych przekazów: 1) I kategoria — emisja bez ograniczeƒ wiekowych i czasowych; 2) II kategoria od lat 7 — emisja bez ograniczeƒ czasowych; 3) III kategoria od lat 12 — emisja bez ograniczeƒ czasowych; 4) IV kategoria od lat 16 — emisja po godzinie
- Nadawcy programów telewizyjnych sà zobowiàzani oznaczaç audycje lub inne przekazy,
§ 2, symbolem graficznym przez ca∏y czas trwania emisji, wed∏ug wzoru okre
Êlonego w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. §
- Symbole graficzne zamieszczane sà w czasie trwania ca∏ej emisji telewizyjnej, a ich wysokoÊç i d∏ugoÊç nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 2 cm umieszczonego w górnym lewym rogu ekranu o przekàtnej 21 cali. §
- Zapowiedzi, przez które rozumie si´ zwiastuny audycji lub innych przekazów,
§ 2, po∏àczone z prezentacjà ich tre
Êci, rozpowszechniane sà wy∏àcznie w czasie, w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i: § 7. Zapowiedzi, przez które rozumie si´ zwiastuny audycji lub innych przekazów,
§ 5, po∏àczone z prezentacjà ich tre
Êci, rozpowszechniane sà wy∏àcznie w czasie, w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i: 1) w programach radiowych — poprzedzone sà zapowiedzià s∏ownà informujàcà o zakwalifikowaniu ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 1 do rozporzàdzenia; 1) w programach radiowych — poprzedzone sà zapowiedzià s∏ownà informujàcà o zakwalifikowaniu ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 2 do rozporzàdzenia; Dziennik Ustaw Nr 130 — 8320 — 2) w programach telewizyjnych — oznaczone sà symbolem graficznym przez ca∏y czas trwania zapowiedzi, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia. §
- Nadawcy radiowi i telewizyjni przekazujàc informacje do Êrodków masowego przekazu o bie˝àcym programie sà zobowiàzani do∏àczyç symbol graficzny wskazujàcy na kwalifikacj´ audycji lub innego przekazu z punktu widzenia ich przeznaczenia dla danej kategorii wiekowej, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àcznikach nr 1 i 2 do rozporzàdzenia. Poz. 1089 §
- Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 30 dni od dnia og∏oszenia.1) Przewodniczàca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji: D. Waniek ——————— 1) Niniejsze rozporzàdzenie poprzedzone by∏o rozporzàdze- niem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie szczegó∏owych zasad kwalifikowania, rozpowszechniania i sposobu zapowiadania audycji lub innych przekazów, które mogà zagra˝aç fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepe∏noletnich (Dz. U. Nr 152, poz. 1744). Za∏àczniki do rozporzàdzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. (poz. 1089) Za∏àcznik nr 1 WZÓR SYMBOLU GRAFICZNEGO DLA NADAWCÓW TELEWIZYJNYCH ORAZ WZÓR FORMU¸Y ZAPOWIEDZI DLA NADAWCÓW RADIOWYCH WSKAZUJÑCY NA PRZEZNACZENIE AUDYCJI LUB INNYCH PRZEKAZÓW,
§ 2
ROZPORZÑDZENIA Nazwa kategorii oraz wzór formu∏y zapowiedzi Dozwolone od lat 18 Oznakowanie Opis oznakowania Ko∏o czerwone Dziennik Ustaw Nr 130 — 8321 — Poz. 1089 Za∏àcznik nr 2 WZORY SYMBOLI GRAFICZNYCH DLA NADAWCÓW TELEWIZYJNYCH ORAZ WZORY FORMU¸ ZAPOWIEDZI DLA NADAWCÓW RADIOWYCH WSKAZUJÑCE NA PRZEZNACZENIE AUDYCJI LUB INNYCH PRZEKAZÓW,
§ 5
ROZPORZÑDZENIA Nr Nazwa kategorii kategorii oraz wzór formu∏ zapowiedzi Oznakowanie Opis oznakowania I Bez ograniczeƒ wiekowych II Dla ma∏oletnich od lat 7 7 Trójkàt ˝ó∏ty z liczbà 7 w Êrodku III Dla ma∏oletnich od lat 12 12 Trójkàt ˝ó∏ty z liczbà 12 w Êrodku IV Dla ma∏oletnich od lat 16 16 Trójkàt ˝ó∏ty z liczbà 16 w Êrodku Ko∏o zielone Za∏àcznik nr 3 Za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje lub inne przekazy z punktu widzenia czterech elementów, wa˝nych dla rozwoju ma∏oletnich: 1. prezentowanej wizji Êwiata; 2. ocen moralnych; 3. wywo∏ywanych emocji; 4. wzorów zachowaƒ. I. Cechy oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów zawierajàcych sceny lub treÊci mogàce mieç negatywny wp∏yw na prawid∏owy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój ma∏oletnich,
§ 2
rozporzàdzenia U ma∏oletnich od 16 do 18 roku ˝ycia nast´puje stopniowa integracja funkcji psychicznych, kszta∏tuje si´ wi´ksza samodzielnoÊç, tendencje do poznania siebie i projektowanie swojego doros∏ego ˝ycia. Jednak˝e ma∏oletnich w tym wieku nadal cechuje du˝a wra˝liwoÊç i labilnoÊç emocjonalna, tendencja do przeceniania po- Dziennik Ustaw Nr 130 — 8322 — Poz. 1089 ziomu w∏asnej dojrza∏oÊci, do podejmowania wa˝nych ˝yciowo decyzji bez zrozumienia ich nast´pstw i konsekwencji oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw egzystencjonalnych. Ma∏oletni poni˝ej lat 18 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów zawierajàcych sceny lub treÊci:
(1)pokazujàce jednostronnie przywileje ˝ycia doros∏ych przy równoczesnym pomijaniu obowiàzków, pracy, zobowiàzaƒ, i wa˝nych ˝yciowo decyzji przy pomijaniu ich konsekwencji, zawierajàce spo∏eczne usprawiedliwianie agresji, wulgarnoÊci, uprzedzeƒ i negatywnych stereotypów spo∏ecznych, pokazywanie seksu, agresji i ∏amania norm moralnych jako êród∏a sukcesu ˝yciowego;
(2)prezentujàce wadliwy obraz natury ludzkiej polegajàcy na szukaniu tylko egoistycznych przyjemnoÊci, dà˝eniu do sukcesu za wszelkà cen´ z wykorzystywaniem innych osób dla w∏asnych celów, usprawiedliwiajàce przemoc, traktujàce seks jako êród∏o dominacji;
(3)prezentujàce obrazy naturalistycznego seksu zw∏aszcza po∏àczonego z przemocà i przymusem, patologicznych form ˝ycia seksualnego, a tak˝e obrazy agresji, zw∏aszcza przedstawionej w sposób naturalistyczny i brutalny;
(4)prezentujàce postacie atrakcyjne (np. pod wzgl´dem urody, bogactwa, sukcesu), a post´pujàce w sposób moralnie naganny, agresywny, nieuczciwy i wulgarny, bez ˝adnej oceny niew∏aÊciwoÊci takiego zachowania oraz nagradzanie przejawów spo∏ecznej patologii. II. Cechy oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów,
§ 5
rozporzàdzenia I kategoria wiekowa Kategoria I zawiera audycje lub inne przekazy, które mogà oglàdaç wszyscy widzowie niezale˝nie od wieku, w tym równie˝ ma∏oletni w wieku przedszkolnym. Sà to audycje prezentujàce zasadniczo pozytywny (lub opisany neutralnie) obraz Êwiata, w ∏agodnym klimacie emocjonalnym, przedstawiajàce postawy prospo∏eczne i przyjazne nastawienie do ludzi, nasycone emocjami pozytywnymi, takimi jak: radoÊç, zachwyt, szcz´Êcie, ˝yczliwoÊç. Mo˝e byç pokazywana rywalizacja prowadzona w duchu sportowym o okreÊlonych regu∏ach (z wykluczeniem scen drastycznych) i ukazywanie pozytywnych wzorów mi∏oÊci bez obrazów seksualnych (np. romantycznej, opiekuƒczej czy przyjacielskiej). II kategoria wiekowa MyÊlenie dzieci w wieku poni˝ej 7 lat jest schematyczne, emocjonalnoÊç jest chwiejna, a system nerwowy ∏atwo ulega przecià˝eniu. W tym okresie kszta∏tuje si´ podstawowy stosunek do Êwiata, zdolnoÊç krytycyzmu jest bardzo niska, a tendencja do ulegania sugestii i naÊladowania osób z otoczenia i bohaterów fikcyjnych bardzo silna. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 7 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów:
(1)prezentujàcych obraz Êwiata budzàcy l´k lub odraz´ oraz negatywne nastawienie do innych osób i otoczenia, np. niszczenie, zn´canie si´, przemoc, poni˝anie, ignorowanie cierpienia, usprawiedliwianie z∏a — nawet jeÊli przedstawione sà w filmach animowanych, w sposób nierealistyczny lub majà charakter humorystyczny;
(2)prezentujàcych treÊci, w których ocena moralna zachowania bohaterów wymaga wnikliwoÊci oraz ró˝nicowania przyczyn, intencji i motywacji, co nie jest mo˝liwe do dokonania przez ma∏oletnich w tym wieku, a tak˝e ukazujàcych obrazy o charakterze seksualnym (nagoÊç, gesty seksualne itp.), których istoty ma∏oletni nie mo˝e jeszcze zrozumieç;
(3)budzàcych silne emocje, zw∏aszcza negatywne, jak l´k, strach, przera˝enie, z∏oÊç, obrzydzenie, oboj´tnoÊç na cierpienia innych itp., co wywo∏uje u ma∏oletniego rozchwianie emocjonalne, nadpobudliwoÊç i nadruchliwoÊç (na skutek przecià˝enia uk∏adu nerwowego);
(4)których bohaterowie, niezale˝nie od stopnia realizmu (a wi´c tak˝e w filmach animowanych) zachowujà si´ w taki sposób, w jaki dzieci nie powinny post´powaç, to znaczy: wrzeszczà, u˝ywajà wulgarnych zwrotów, k∏amià, bijà si´, oszukujà, lekcewa˝à innych lub z nich szydzà, sà z∏oÊliwi itp.;
(5)zawierajàcych treÊci wymienione w kategoriach III, IV i w pkt I za∏àcznika. III kategoria wiekowa Dzieci w m∏odszym wieku szkolnym koncentrujà si´ na faktach szczegó∏owych i na ich podstawie tworzà sobie wizj´ Êwiata, nie rozumiejà jeszcze treÊci metaforycznych, zachowujà si´ na wzór tego, co widzà w swo- Dziennik Ustaw Nr 130 — 8323 — Poz. 1089 im otoczeniu lub w mediach, bezkrytycznie naÊladujà idoli, sà podatne na wp∏yw innych, ich potrzeby seksualne pozostajà jeszcze w latencji (czyli w „uÊpieniu”), o ile nie zostanà sztucznie rozbudzone przez podniecajàce obrazy. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 12 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów:
(1)zawierajàcych nagromadzenie negatywnych faktów i zdarzeƒ takich jak przemoc czy wulgarne zachowanie, tworzàcych wizj´ Êwiata wrogiego i zagra˝ajàcego, a kontakty mi´dzyludzkie przedstawiajàcych jako walk´ i rywalizacj´;
(2)pokazujàcych sceny przemocy i seksu, które w filmie obrazujà jakàÊ ide´, której dziecko nie jest w stanie zrozumieç, gdy˝ spostrzega nie ogólne przes∏anie, ale poszczególne sceny agresji, seksu i wulgarnoÊci;
(3)powodujàcych silne podniecenie, zwiàzane z obrazami przemocy i niebezpiecznych rozrywek, a tak˝e rozbudzajàcych zainteresowanie seksem, a wi´c obrazów nagoÊci i zbli˝eƒ intymnych, a zw∏aszcza takich, które ukazujà seks w oderwaniu od uczuç wy˝szych i stanowià wadliwe wzorce zachowaƒ seksualnych;
(4)w których z∏o budzi ch´ç naÊladowania, przemoc pozostaje bez konsekwencji (np. osoba bita nie cierpi), sprowadzona jest do konwencji zabawy lub usprawiedliwiona na zasadzie: „cel uÊwi´ca Êrodki” i pokazujàcych negatywne formy zachowania w postaci atrakcyjnej, na przyk∏ad u pozytywnego bohatera (przystojnego, niezwyci´˝onego, ∏adnie ubranego itp.) bàdê sposobu skutecznego stosowania przemocy dla celów instrumentalnych;
(5)zawierajàcych treÊci wymienione w kategoriach IV i w pkt I za∏àcznika. IV kategoria wiekowa Dzieci w wieku dorastania charakteryzujà si´ nadal du˝à pobudliwoÊcià emocjonalnà, sk∏onnoÊcià skrajnych ocen i pochopnych uogólnieƒ, do impulsywnych zachowaƒ i do podejmowania ryzykownych dzia∏aƒ. Starajà si´ demonstrowaç swojà doros∏oÊç, bez g∏´bszego zrozumienia, na czym ona polega. Sà krytyczne w stosunku do rodziców i nauczycieli, a jednoczeÊnie poszukujà atrakcyjnych idoli, których bezkrytycznie naÊladujà. Sà konformistyczne, dlatego bardziej liczà si´ z normami grup rówieÊniczych, ni˝ z normami ogólnospo∏ecznymi. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 16 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów:
(1)pokazujàcych wypaczone formy wspó∏˝ycia spo∏ecznego (albo koegzystencji ludzi) i sprowadzajàcych wizj´ Êwiata do przemocy i erotyki, a zw∏aszcza prezentujàcych je w sposób prymitywny i brutalny oraz ukazujàcy obrazy aktywnoÊci seksualnej w oderwaniu od uczuç wy˝szych;
(2)dajàcych uproszczonà wizj´ doros∏oÊci eksponujàcà nadmiernie: si∏´ fizycznà, u˝ywanie przemocy zw∏aszcza demonstrowanej w rolach spo∏ecznych (nauczyciel, rodzice itp.), pokazujàcych moralnie naganne zachowania i postawy bez ocen etycznych oraz moralne obwinianie ofiary za to, ˝e zosta∏a skrzywdzona, a tak˝e przedstawiajàcych nadmiernà koncentracj´ na posiadaniu pieni´dzy i dóbr materialnych;
(3)dostarczajàcych silnych wra˝eƒ i emocji zwiàzanych z przemocà i seksem, a zw∏aszcza przedstawiajàcych obrazy agresji i okrucieƒstwa;
(4)mogàce sk∏aniaç do zachowaƒ moralnie nagannych, przez prezentowanie postaci atrakcyjnych, a jednoczeÊnie b´dàcych wzorcem zachowaƒ negatywnych, np. picia alkoholu, u˝ywania wulgarnych wyra˝eƒ i gestów, brutalnoÊci, za˝ywania narkotyków, przemocy itp.;
(5)zawierajàcych treÊci wymienione w pkt I do za∏àcznika.