← Polska

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia

Obsah (4)§ 23§ 24§ 26§ 25

Dziennik Ustaw Nr 116 — 7357 — Poz. 985 985 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 22 czerwca 2005 r. w sprawie wymagaƒ, jakim powinny odpowiadaç pod wzgl´dem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i u

§ 23

; 11) separatka — zespó∏ pomieszczeƒ w zak∏adzie opieki zdrowotnej zamkni´tej przeznaczonych dla jednego lub dwóch pacjentów, spe∏

§ 24; Poz. 985 12) Êluza szatniowa — zespó∏ pomieszczeƒ znajdujàcych si´ przed wej

Êciem do dzia∏ów o podwy˝szonej aseptyce lub mogàcych stanowiç zagro˝enie epidemiologiczne ze wzgl´du na charakter wykonywanych czynnoÊci, spe∏

§ 26

; 13) poczekalnia pacjentów — pomieszczenie organizowane przed gabinetami, w których przeprowadzane sà badania lub zabiegi; 14) sterylizacja — proces, w wyniku którego zostajà zniszczone wszystkie drobnoustroje oraz ich formy przetrwalnikowe przez zastosowanie czynników fizycznych lub chemicznych; 15) dezynfekcja — proces, w wyniku którego zostajà zniszczone formy wegetatywne drobnoustrojów za pomocà metod fizycznych, chemicznych lub biologicznych; 16) modularna szerokoÊç pokoju ∏ó˝kowego — szerokoÊç pomieszczenia umo˝liwiajàca optymalne ustawienie w nim ∏ó˝ek, przyj´ta jako modu∏ projektowy; 17) w´ze∏ komunikacji pionowej — klatka schodowa wraz z zespo∏em dêwigów osobowych, dost´pne ze wspólnego holu; 18) Êluza umywalkowo-fartuchowa — zespó∏ pomieszczeƒ spe∏

§ 25

; 19) kabina higieny osobistej — wyodr´bnione pomieszczenie wyposa˝one w bidet, misk´ ust´powà i umywalk´. Rozdzia∏ 2 Wymagania ogólnoprzestrzenne § 8. 1. Zak∏ad opieki zdrowotnej powinien stanowiç samodzielny budynek lub zespó∏ budynków. 2. Dopuszcza si´ lokalizowanie zak∏adu opieki zdrowotnej w budynku o innym przeznaczeniu, pod warunkiem ca∏kowitej izolacji po˝arowej od pomieszczeƒ innych u˝ytkowników budynku. 3. Pomieszczenia zak∏adu nie powinny znajdowaç si´ poni˝ej parteru. Dopuszcza si´ lokalizowanie pomieszczeƒ, z wyjàtkiem pokoi chorych, poni˝ej parteru, pod warunkiem obni˝enia otaczajàcego terenu o 30 cm poni˝ej pod∏ogi przyleg∏ych pomieszczeƒ, poprzez wykonanie skarpy o nachyleniu nie wi´kszym ni˝ 45°. 4. Dopuszcza si´ lokalizowanie pomieszczeƒ o charakterze technicznym i pomocniczym jak magazyny, szatnie personelu, kuchnie, pralnie, poni˝ej poziomu parteru. 5. W szpitalu powinien znajdowaç si´ co najmniej jeden sk∏adzik porzàdkowy dla ka˝dej komórki organizacyjnej, w której udzielane sà Êwiadczenia zdrowotne. 6. Przepisów ust. 2 nie stosuje si´ do zak∏adów psychiatrycznej opieki zdrowotnej wpisanych do reje- Dziennik Ustaw Nr 116 — 7359 — Poz. 985 stru zak∏adów opieki zdrowotnej przed wejÊciem w ˝ycie rozporzàdzenia. ników mo˝e byç cz´Êcià medycznego laboratorium diagnostycznego lub mikrobiologicznego. § 9. Pomieszczenia dzia∏ów i oddzia∏ów ∏ó˝kowych szpitala, z wyjàtkiem dzia∏u administracyjno-socjalnego, nie mogà byç przechodnie. 2. Pomieszczenia lub miejsca, o których mowa w ust. 1, powinny byç dost´pne z poczekalni dla pacjentów ambulatoryjnych, w szczególnoÊci mogà byç one usytuowane bezpoÊrednio przy zak∏adach opieki zdrowotnej. § 10. Dzia∏y szpitalne, w których udzielane sà Êwiadczenia zdrowotne dla pacjentów stacjonarnych i ambulatoryjnych, powinny byç tak usytuowane, aby dost´p do nich obu grup pacjentów odbywa∏ si´ niekrzy˝ujàcymi si´ ciàgami komunikacyjnymi. § 11. Kszta∏t i powierzchnia pomieszczenia powinny umo˝liwiaç prawid∏owe rozmieszczenie, zainstalowanie i u˝ytkowanie urzàdzeƒ, aparatury i sprz´tu, stanowiàcych jego niezb´dne funkcjonalne wyposa˝enie. § 12. 1. Pod∏ogi pomieszczeƒ, w tym równie˝ ciàgów komunikacyjnych przeznaczonych dla ruchu pacjentów, lokalizowanych na tej samej kondygnacji, powinny znajdowaç si´ na jednym poziomie. 2. W obiektach przebudowywanych dopuszcza si´ zró˝nicowanie poziomu pod∏óg pomieszczeƒ po∏o˝onych na tej samej kondygnacji, pod warunkiem zastosowania pochylni o nachyleniu okreÊlonym w przepisach prawa budowlanego. § 13. W zak∏adach opieki zdrowotnej nie mogà byç stosowane zsypy dla odpadów, brudnej bielizny lub innych materia∏ów. § 14. Przy wejÊciach do obiektów, w których znajdujà si´ zak∏ady opieki zdrowotnej, powinny byç urzàdzone dojazdy oraz dojÊcia o nachyleniu nie wi´kszym ni˝ 5 %. Rozdzia∏ 3 Wymagania dla niektórych pomieszczeƒ i urzàdzeƒ § 15. 1. W g∏ównym holu wejÊciowym zak∏adu opieki zdrowotnej powinny byç, w szczególnoÊci: 1) miejsce dla okryç wierzchnich osób przychodzàcych; 2) punkt informacyjny (informacyjno-rejestracyjny); 3) wydzielone miejsce na wózki (dzieci´ce lub inwalidzkie). 2. Z g∏ównego holu wejÊciowego powinien byç zapewniony ∏atwy dost´p do ust´pów. § 17. Pokoje ∏ó˝kowe w oddzia∏ach szpitalnych mogà byç przeznaczone dla pobytu sta∏ego nie wi´cej ni˝ 5 pacjentów. § 18. Powierzchnia pokoi ∏ó˝kowych w zale˝noÊci od oddzia∏u powinna wynosiç: 1) w przypadku oddzia∏u o zunifikowanym uk∏adzie przestrzennym, w tym pododdzia∏ów dla dzieci starszych:

  1. a)pokoju 1-∏ó˝kowego — co najmniej 12,0 m2,
  2. b)pokoju 2-∏ó˝kowego — co najmniej 14,0 m2,
  3. c)pokoju 3–5-∏ó˝kowego — co najmniej 6,0 m2 na 1 ∏ó˝ko; 2) w przypadku oddzia∏u po∏o˝niczego:
  4. a)w systemie „matka z dzieckiem”: — pokoju 1-∏ó˝kowego — co najmniej 14,0 m2, — pokoju 2-∏ó˝kowego — co najmniej 18,0 m2,
  5. b)w systemie korespondencyjnym: — pokoju 3-∏ó˝kowego matek — co najmniej 18,0 m2, — pokoju 7-∏ó˝kowego noworodków — co najmniej 18,0 m2; 3) w przypadku oddzia∏u dzieci´cego i noworodkowego:
  6. a)pokoje dla dzieci m∏odszych: — pokoju 1-∏ó˝kowego — co najmniej 8,0 m2, — pokoju 2-∏ó˝kowego — co najmniej 10,0 m2, — pokoju 3-∏ó˝kowego — co najmniej 14,0 m2, — pokoju 4-∏ó˝kowego — co najmniej 18,0 m2,
  7. b)na ka˝de stanowisko noworodka nale˝y przyjmowaç: — w pokoju noworodków i wczeÊniaków — 5,0 m2, obserwowanych — w pokoju intensywnej opieki noworodka — 10,0 m2; 3. Pomieszczenia lub miejsca, o których mowa w ust. 1 i 2, powinny byç zlokalizowane w sposób umo˝liwiajàcy swobodny dost´p dla osób niepe∏nosprawnych, w tym poruszajàcych si´ na wózkach inwalidzkich. 4) w przypadku oddzia∏u intensywnej terapii: § 16. 1. Punkt pobierania prób do analiz wraz z boksem przyjmowania materia∏ów i wydawania wy- 5) w przypadku intensywnego nadzoru kardiologicznego — co najmniej 14,0 m2 na ka˝de ∏ó˝ko;
  8. a)pokój 1-stanowiskowy — co najmniej 18,0 m2,
  9. b)pokój wielostanowiskowy 16,0 m2 na 1 stanowisko; — co najmniej Dziennik Ustaw Nr 116 — 7360 — Poz. 985 6) w przypadku pokoi dializ ∏àcznie ze stanowiskiem nadzoru piel´gniarskiego: § 25. Âluza umywalkowo-fartuchowa powinna byç wyposa˝ona w:
  10. a)pokój 1-stanowiskowy — co najmniej 14,0 m2,
  11. b)pokój 2-stanowiskowy — co najmniej 24,0 m2, 1) 2 zespo∏y wieszaków lub szafek ubraniowych usytuowane po obu stronach umywalki;
  12. c)pokój wielostanowiskowy 10,0 m2 na 1 stanowisko. najmniej 2) dozownik z myd∏em w p∏ynie uruchamiany bez kontaktu z d∏onià; § 19. 1. Co najmniej 10 % ogólnej liczby ∏ó˝ek oddzia∏u powinno byç umieszczonych w pokojach 1- lub 2-∏ó˝kowych wyposa˝onych we w∏asne pomieszczenia higieniczno-sanitarne. 3) dozownik ze Êrodkiem dezynfekcyjnym uruchamianym bez kontaktu z d∏onià; — co 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy oddzia∏ów anestezjologii i intensywnej terapii. § 20. ¸ó˝ka w pokojach pacjentów powinny byç dost´pne z trzech stron, w tym z dwóch d∏u˝szych. § 21. Odst´py mi´dzy ∏ó˝kami powinny wynosiç co najmniej 0,7 m, a od Êciany zewn´trznej — co najmniej 0,8 m. § 22. Modularna szerokoÊç pokoju ∏ó˝kowego powinna umo˝liwiaç wyprowadzenie ka˝dego ∏ó˝ka bez koniecznoÊci przesuwania innych ∏ó˝ek. § 23. 1. Izolatka w zamkni´tym zak∏adzie opieki zdrowotnej sk∏ada si´ z: 1) pomieszczenia pobytu pacjenta, o powierzchni co najmniej 8,0 m2 wyposa˝onego w umywalk´; 2) pomieszczenia higieniczno-sanitarnego wyposa˝onego co najmniej w ust´p, umywalk´ z baterià uruchamianà bez kontaktu z d∏onià, natrysk i myjni´-dezynfektor basenów, dost´pnego z pomieszczenia pobytu; 4) pojemnik na r´czniki jednorazowego u˝ycia. § 26. 1. Âluza szatniowa sk∏ada si´ z: 1) szatni brudnej, przeznaczonej do rozebrania si´ z ubrania prywatnego lub szpitalnego, wyposa˝onej w dwudzielnà szafk´ ubraniowà z wydzielonà cz´Êcià na obuwie; 2) szatni czystej (ubieralni) — przeznaczonej do ubrania w czyste ubranie jednorazowego u˝ycia oraz obuwie s∏u˝àce do poruszania si´ w strefie, do której b´dzie wchodzi∏ pracownik, wyposa˝onej w:
  13. a)obuwie nadajàce si´ do mycia i dezynfekcji,
  14. b)rega∏ na obuwie,
  15. c)rega∏ na czyste ubrania,
  16. d)dozownik ze Êrodkiem dezynfekcyjnym uruchamiany bez kontaktu z d∏onià; 3) pomieszczenia higieniczno-sanitarnego znajdujàcego si´ pomi´dzy szatnià czystà i brudnà, w sk∏ad którego wchodzà: ust´p, natrysk i umywalka. 3) Êluzy umywalkowo-fartuchowej pomi´dzy pomieszczeniem pobytu pacjenta a ogólnà drogà komunikacyjnà. 2. Dla Êluzy szatniowej powierzchni´ ustala si´, przyjmujàc co najmniej 0,3 m2 wolnej powierzchni dla ka˝dej szatni na jednego pracownika korzystajàcego z tej Êluzy, lecz nie mniejszà ni˝ 4,0 m2. 2. Izolatka powinna byç wyposa˝ona w wentylacj´ wymuszonà dzia∏ajàcà na zasadzie podciÊnienia (ciÊnienie w izolatce ni˝sze ni˝ na korytarzu i w Êluzie). § 27. WielkoÊç poczekalni pacjentów okreÊla si´, przyjmujàc co najmniej 2,0 m2 na gabinet lekarski lub zabiegowy bez powierzchni komunikacyjnych. 3. Pomieszczenie pobytu pacjenta powinno mieç bezpoÊrednie wyjÊcie na zewnàtrz budynku. § 28. 1. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne na oddzia∏ach ∏ó˝kowych mogà byç: § 24. Separatka w zak∏adzie opieki zdrowotnej zamkni´tej sk∏ada si´ z wyposa˝onego w umywalk´: 1) zbiorowe — dla odcinka piel´gnacyjnego lub 1) pomieszczenia pobytu pacjentów, o powierzchni: 2) indywidualne — przy pokojach.
  17. a)dla 1 pacjenta co najmniej — 8,0 m2, 2. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne, o których mowa w ust. 1, powinny byç wyposa˝one w:
  18. b)dla 2 pacjentów co najmniej — 12,0 m2; 1) ust´p; 2) pomieszczenia higieniczno-sanitarnego, wyposa˝onego co najmniej w ust´p, umywalk´ i dozownik myd∏a w p∏ynie, dost´pnego z pomieszczenia pobytu pacjenta; 2) umywalk´; 3) Êluzy umywalkowo-fartuchowej pomi´dzy pomieszczeniem pobytu i ogólnà drogà komunikacyjnà. 3. Zbiorowe pomieszczenia higieniczno-sanitarne, o których mowa w ust. 1 pkt 1, powinny byç odr´bne dla kobiet i m´˝czyzn. 3) natrysk przystosowany dla osób niepe∏nosprawnych. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7361 — § 29. 1. Pomieszczenia higieniczno-sanitarne powinny byç urzàdzone odr´bnie dla pacjentów i dla personelu zak∏adu. Poz. 985 i zmywalni naczyƒ, w której powinna znajdowaç si´ maszyna do mycia naczyƒ; 2. Na ka˝dej kondygnacji dost´pnej dla osób niepe∏nosprawnych co najmniej jedno z ogólnodost´pnych pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych powinno byç przystosowane dla tych osób. 4) w oddzia∏ach dzieci´cym i po∏o˝niczo-ginekologicznym kuchenka w∏aÊciwa i zmywalnia powinny byç po∏àczone ze sobà okienkiem podawczym, a w oddzia∏ach zakaêno-obserwacyjnych oraz chorób p∏uc i gruêlicy przelotowym sterylizatorem. 3. W przychodniach liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich, niezale˝nie od liczby kondygnacji, co najmniej jedno pomieszczenie higieniczno-sanitarne dla pacjentów powinno byç dostosowane dla potrzeb osób niepe∏nosprawnych ruchowo. 2. Niezale˝nie od organizacji kuchenki oddzia∏owej nale˝y w niej zainstalowaç umywalk´ i zlewozmywak dwukomorowy oraz hermetycznie zamykane pojemniki na odpady pokonsumpcyjne. § 30. 1. Do ustalenia liczby ust´pów dla pacjentów na oddzia∏ach ∏ó˝kowych nale˝y stosowaç nast´pujàce wskaêniki: 3. W oddzia∏ach (pododdzia∏ach) ∏ó˝kowych, na których przebywajà niemowl´ta lub noworodki, powinna byç urzàdzona kuchenka mleczna przystosowana do przygotowywania mieszanek. 1) co najmniej 1 miska ust´powa i 1 pisuar — na 20 m´˝czyzn oraz 2) co najmniej 1 miska ust´powa na 15 kobiet. 2. Przedsionki ust´pów muszà byç wyposa˝one w umywalki w taki sposób, aby 1 umywalka przypada∏a co najmniej na 3 miski ust´powe lub pisuary, lecz nie mniej ni˝ 1 umywalka w przedsionku. § 31. Ka˝dy pokój ∏ó˝kowy na oddziale szpitalnym powinien byç wyposa˝ony w umywalk´ z ciep∏à i zimnà wodà. 4. Zespó∏ pomieszczeƒ kuchenki mlecznej powinien umo˝liwiaç: 1) przygotowywanie mieszanek i napojów na wodzie oczyszczonej (aqua purificata w rozumieniu Farmakopei Polskiej); 2) mycie butelek i smoczków; 3) sterylizacj´ butelek i smoczków — w przypadku gdy nie sà one dostarczane z centralnej sterylizatorni. § 32. 1. Organizacja kuchenek oddzia∏owych w zak∏adach opieki zdrowotnej zamkni´tej uzale˝niona jest od przyj´tego w tym zak∏adzie systemu dystrybucji posi∏ków i mycia naczyƒ sto∏owych: 5. Wymagania okreÊlone w ust. 3 i 4 nie dotyczà przypadków stosowania gotowych mieszanek dostarczanych w sterylnych opakowaniach jednorazowego u˝ytku. 1) w przypadku centralnej dystrybucji (system tacowy) i centralnego mycia lub zaopatrywania w posi∏ki przygotowywane poza zak∏adem — oddzia∏ lub odcinek powinien byç wyposa˝ony w kuchenk´ przeznaczonà wy∏àcznie do przyrzàdzania i podgrzewania napojów oraz podgrzewania posi∏ków; w tym przypadku z centralnego mycia naczyƒ powinny byç wy∏àczone naczynia z oddzia∏ów zakaêno-obserwacyjnych oraz chorób p∏uc i gruêlicy, które powinny byç dostarczane po dezynfekcji termicznej maszynowej; § 33. W oddzia∏ach i dzia∏ach ∏ó˝kowych zak∏adu opieki zdrowotnej zamkni´tej powinno znajdowaç si´ pomieszczenie lub miejsce przeznaczone do sk∏adowania bielizny czystej. 2) w przypadku rozdzia∏u posi∏ków dostarczanych z kuchni centralnej zlokalizowanej na terenie zak∏adu i mycia naczyƒ na oddziale, kuchenka oddzia∏owa powinna posiadaç na jednej Êcianie ciàg technologiczny podgrzewania i rozdzia∏u posi∏ków oraz przechowywania naczyƒ sto∏owych, a na drugiej ciàg mycia naczyƒ ze zlewozmywakiem dwukomorowym i maszynà do mycia naczyƒ oraz umywalk´; 3) w oddzia∏ach: dzieci´cym, po∏o˝niczo-ginekologicznym, zakaêno-obserwacyjnym, a tak˝e chorób p∏uc i gruêlicy, kuchenka oddzia∏owa w przypadku rozdzia∏u posi∏ków dostarczanych z kuchni centralnej i mycia naczyƒ na oddziale powinna sk∏adaç si´ z dwu pomieszczeƒ: kuchenki w∏aÊciwej § 34. Leki cytostatyczne powinny byç przygotowywane w pomieszczeniu wyposa˝onym w lo˝´ z nawiewem laminarnym, zapewniajàcà usuwanie oczyszczonego przez nià powietrza na zewnàtrz. § 35. 1. Dla pracowników zak∏adu opieki zdrowotnej nale˝y zorganizowaç pomieszczenia higieniczno-sanitarne na zasadach okreÊlonych w przepisach o bezpieczeƒstwie i higienie pracy. 2. Dla pracowników kuchni, pralni, punktu unieszkodliwiania odpadów, kot∏owni, warsztatów, zwierz´tarni, zak∏adu patomorfologii (je˝eli jest zlokalizowany w osobnym pawilonie), oddzia∏u zakaêno-obserwacyjnego oraz chorób p∏uc i gruêlicy nale˝y zorganizowaç odr´bne szatnie. Dla oddzia∏u zakaêno-obserwacyjnego oraz chorób p∏uc i gruêlicy nale˝y urzàdzaç szatnie przepustowe. 3. Dopuszcza si´ wspólne szatnie dla pracowników technicznych warsztatów, kot∏owni, zaplecza magazynowego i obs∏ugi terenu. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7362 — § 36. 1. Minimalna szerokoÊç korytarza przeznaczonego do transportu pacjentów przewo˝onych na ∏ó˝kach lub wózkach powinna wynosiç 2,2 m w Êwietle. 2. W przypadku zastosowania wn´k przypokojowych o minimalnej g∏´bokoÊci 0,8 m lub jednostronnego obudowania korytarzy pomieszczeniami, minimalna szerokoÊç, o której mowa w ust. 1, mo˝e wynosiç 2,0 m w Êwietle. Poz. 985 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy dzia∏ów administracyjno-socjalnych. 3. Pod∏ogi drewniane mogà byç stosowane wy∏àcznie w salach kinezyterapii i pomieszczeniach administracyjnych oraz oddzia∏ach sanatoryjnych. § 37. Minimalna szerokoÊç korytarza w dzia∏ach o zwi´kszonym ruchu wózków lub ∏ó˝ek z pacjentami (zespó∏ operacyjny, oddzia∏ ratunkowy, oddzia∏ pomocy doraênej, przyj´ç i wypisów, oddzia∏ anestezjologii i intensywnej terapii) powinna wynosiç 2,8 m w Êwietle. 4. Coko∏y przy pod∏ogach pomieszczeƒ lekarsko-zabiegowych, ∏ó˝kowych, korytarzy komunikacyjnych w szpitalach, a w innych zak∏adach opieki zdrowotnej w pomieszczeniach o podwy˝szonej aseptyce, powinny byç wykonane do wysokoÊci co najmniej 0,08 m, z materia∏ów odpowiadajàcych wymaganiom dla pod∏óg w tych pomieszczeniach. Styki coko∏ów z posadzkà powinny byç zaokràglone. § 38. SzerokoÊç korytarzy, o których mowa w § 36 i 37, nie mo˝e byç zaw´˝ona drzwiami otwierajàcymi si´ na korytarz z dost´pnych z niego pomieszczeƒ. § 45. 1. Âciany pomieszczeƒ, z wyjàtkiem pomieszczeƒ administracyjnych i technicznych, powinny byç zmywalne do wysokoÊci 2,05 m. § 39. 1. W oddzia∏ach i dzia∏ach przy pochylniach i schodach oraz w korytarzach i zespo∏ach sanitarnych powinny byç por´cze, pochwyty lub inne podobne urzàdzenia. 2. W pomieszczeniach wymagajàcych cz´stej dezynfekcji lub utrzymania aseptyki Êciany na ca∏ej wysokoÊci powinny byç wy∏o˝one materia∏ami trwa∏ymi, g∏adkimi, zmywalnymi, nienasiàkliwymi i odpornymi na dzia∏anie Êrodków myjàco-dezynfekcyjnych. 2. Pochwyty w korytarzach mogà stanowiç jednoczeÊnie listwy odbojowe. § 40. 1. Minimalna szerokoÊç tuneli, w tym podziemnych, ∏àczàcych wydzielone pawilony z zespo∏em g∏ównym, którymi odbywa si´ ruch wózków akumulatorowych i innych urzàdzeƒ transportowych, powinna wynikaç z organizacji ruchu, w tym warunków ewakuacji. 2. Z tuneli o d∏ugoÊci powy˝ej 20,0 m powinna byç mo˝liwoÊç wyjazdu na powierzchni´ terenu. § 41. W szpitalach wózki przeznaczone do transportu, w szczególnoÊci zw∏ok, ˝ywnoÊci, bielizny, materia∏ów ska˝onych i sterylnych, powinny zapewniaç szczelne zamkni´cie przestrzeni ∏adunkowej. § 42. Meble w zak∏adzie opieki zdrowotnej powinny umo˝liwiaç ich mycie oraz dezynfekowanie. Nie dotyczy to mebli w pomieszczeniach administracyjno-biurowych. Rozdzia∏ 4 Wymagania ogólnobudowlane § 43. Sale operacyjne, pokoje ∏ó˝kowe oddzia∏ów anestezjologii i intensywnej terapii, sale (gabinety) diagnostyki obrazowej oraz pomieszczenia, w których znajduje si´ medyczna aparatura komputerowa, powinny byç wyposa˝one w antystatyczne wyk∏adziny pod∏ogowe lub wyk∏adziny z instalacjà do odprowadzenia ∏adunków elektrycznych. § 44. 1. Pod∏ogi powinny byç wykonane z materia∏ów trwa∏ych o powierzchniach g∏adkich, antypoÊlizgowych, zmywalnych, nienasiàkliwych i odpornych na dzia∏anie Êrodków myjàco-dezynfekcyjnych. § 46. Âciany przy umywalkach i zlewozmywakach powinny byç pokryte do wysokoÊci co najmniej 1,6 m i szerokoÊci co najmniej 0,6 m poza obrys urzàdzenia materia∏ami o cechach wymienionych w § 45 ust. 2. § 47. W przypadku koniecznoÊci zastosowania sufitów podwieszonych w pomieszczeniach o podwy˝szonych wymaganiach higienicznych, w szczególnoÊci oddzia∏ów o charakterze infekcyjnym, pracowni mikrobiologicznych, sal operacyjnych, zabiegowych i porodowych, pokoi ∏ó˝kowych na oddzia∏ach anestezjologii i intensywnej opieki, pooperacyjnych, oparzeniowych, pomieszczeƒ przeznaczonych do pobierania i przerobu krwi w centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz pomieszczeƒ produkcyjnych kuchni, pralni, centralnej sterylizatorni, centralnej dezynfektorni — stacji przygotowania ∏ó˝ek, powinny one byç wykonane w sposób zapewniajàcy ca∏kowità szczelnoÊç i g∏adkoÊç powierzchni. § 48. 1. Budynek szpitala posiadajàcy wi´cej ni˝ jednà kondygnacj´ powinien byç wyposa˝ony w dêwigi zgodnie z odr´bnymi przepisami, o liczbie zale˝nej od liczby pacjentów i liczby kondygnacji, jednak nie mniej ni˝ dwa dêwigi umo˝liwiajàce transport chorych na wózkach i ∏ó˝kach. 2. Budynek mieszczàcy szpital do 50 ∏ó˝ek lub budynek, w którym mieÊci si´ taki zak∏ad opieki zdrowotnej posiadajàcy wi´cej ni˝ jednà kondygnacj´, powinien byç wyposa˝ony co najmniej w jeden dêwig umo˝liwiajàcy transport chorych na wózkach i ∏ó˝kach. 3. W budynkach zak∏adów opieki zdrowotnej — innych ni˝ wymienione w ust. 1 i 2, posiadajàcych do dwóch kondygnacji dêwig mo˝na zastàpiç innym urzàdzeniem technicznym umo˝liwiajàcym wjazd niepe∏- Dziennik Ustaw Nr 116 — 7363 — nosprawnych, w tym poruszajàcych si´ na wózkach inwalidzkich na wy˝szà kondygnacj´. 4. W oddzia∏ach psychiatrycznych i ˝∏obkach dopuszcza si´ odst´pstwo od wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1 i 2. 5. Wymagania okreÊlone w ust. 1—3 nie dotyczà zak∏adów opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób pozbawionych wolnoÊci. § 49. 1. WysokoÊç pomieszczeƒ przeznaczonych do pobytu ludzi, poza wymaganiami okreÊlonymi w przepisach prawa budowlanego, powinna uwzgl´dniaç gabarytowe wymagania wynikajàce z instalowanego w nich sprz´tu specjalistycznego. 2. WysokoÊç pokoi ∏ó˝kowych w szpitalach powinna wynosiç co najmniej 3,0 m w Êwietle. 3. W szpitalach do 50 ∏ó˝ek wysokoÊç pokoi ∏ó˝kowych mo˝e wynosiç co najmniej 2,5 m w Êwietle. Poz. 985 § 52. 1. W zak∏adzie opieki zdrowotnej mogà byç instalowane drzwi przesuwne, obrotowe oraz wahad∏owe przezierne pod warunkiem spe∏nienia wymagania prawa budowlanego w zakresie przepisów o drogach ewakuacyjnych. 2. Konstrukcja drzwi przesuwnych powinna zapewniaç ich szczelnoÊç oraz umo˝liwiaç dezynfekcj´ drzwi wraz z prowadnicami. 3. Je˝eli drzwi przesuwne lub obrotowe stanowià g∏ówne wejÊcie do zak∏adu opieki zdrowotnej, wymagana jest instalacja drzwi rozwieranych. § 53. 1. Okna w pomieszczeniach zak∏adu opieki zdrowotnej powinny posiadaç wszystkie elementy otwierane (rozwieralne lub rozwieralno-uchylne). W zak∏adach opieki zdrowotnej zamkni´tej okna powinny byç wyposa˝one w nawiewniki usytuowane w górnej cz´Êci otworu okiennego zaopatrzone w system regulacji dost´pny z poziomu pod∏ogi, a skrzyd∏a okienne powinny mieç regulowane stopnie otwarcia. 4. WysokoÊç sal operacyjnych oraz zabiegowych, w których wykonywane sà zabiegi wymagajàce znieczulenia ogólnego, a tak˝e pomieszczeƒ, w których udzielane sà Êwiadczenia zdrowotne w zakresie diagnostyki laboratoryjnej i mikrobiologicznej, powinna wynosiç co najmniej 3,0 m w Êwietle stropu podwieszonego. 2. Wymagania okreÊlone w ust. 1 nie dotyczà pomieszczeƒ wyposa˝onych w klimatyzacj´. 5. Dopuszcza si´ zmniejszenie wysokoÊci pomieszczeƒ wymienionych w ust. 2 i 4 o 5 %. Rozdzia∏ 5 6. W zak∏adach opieki zdrowotnej zamkni´tej wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, w których nie mo˝na dostosowaç wysokoÊci pomieszczeƒ do wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu bez naruszenia konstrukcji noÊnej budynku zak∏adu, dopuszcza si´ wysokoÊç pomieszczeƒ co najmniej 2,5 m w Êwietle. 7. G∏ówny Inspektor Sanitarny, w drodze decyzji administracyjnej, wydaje albo odmawia wydania zgody na odst´pstwo okreÊlone w ust. 6. § 50. Ka˝de pomieszczenie zak∏adu opieki zdrowotnej powinno byç wyposa˝one w wentylacj´ zgodnie z wymaganiami prawa budowlanego. § 51. 1. SzerokoÊç drzwi, przez które mo˝e odbywaç si´ ruch pacjentów na ∏ó˝kach, powinna wynosiç co najmniej 1,1 m, a do sal operacyjnych — co najmniej 1,2 m. 2. Dopuszcza si´ zmniejszenie szerokoÊci drzwi do pomieszczeƒ wymienionych w ust. 1 o 10 %. 3. W przypadku koniecznoÊci stosowania drzwi szerszych ni˝ okreÊlone w ust. 1, w szczególnoÊci w przypadku pracowni rentgenowskich lub ciàgów komunikacyjnych, nale˝y stosowaç drzwi co najmniej pó∏toraskrzyd∏owe, z tym ˝e cz´Êç szersza powinna mieç co najmniej 1,1 m. § 54. Wykoƒczenie muru podokiennego i oÊcie˝y w pomieszczeniach o podwy˝szonej aseptyce powinno byç wykonane z materia∏u u˝ytego do wykoƒczenia Êcian. OÊwietlenie dzienne § 55. 1. Pomieszczenia przeznaczone do pobytu pacjentów i pracowników powinny mieç zapewniony bezpoÊredni dost´p Êwiat∏a dziennego, z zastrze˝eniem § 56. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy pomieszczeƒ, w których ze wzgl´du na przeznaczenie i wymagania technologiczne niewskazane jest oÊwietlenie Êwiat∏em dziennym, w szczególnoÊci sal operacyjnych, sal diagnostyki obrazowej, ciemni i sal audio-wizualnych, lub gdy jest to uzasadnione ze wzgl´dów funkcjonalno-organizacyjnych, takich jak w szczególnoÊci pomieszczenia rejestracji, punkty piel´gniarskie lub gabinety badaƒ w oddziale pomocy doraênej oraz dziale przyj´ç. § 56. 1. Dopuszcza si´ brak oÊwietlenia dziennego w pomieszczeniach przeznaczonych do pobytu ludzi, w przypadku braku mo˝liwoÊci uzyskania dost´pu do okien ze wzgl´dów funkcjonalnych lub technicznych, pod warunkiem zapewnienia w tych pomieszczeniach odpowiedniego oÊwietlenia sztucznego oraz wentylacji mechanicznej lub klimatyzacji w zale˝noÊci od przeznaczenia. 2. OÊwietlenie pomieszczeƒ przeznaczonych do pobytu ludzi wy∏àcznie Êwiat∏em sztucznym w przypadkach innych ni˝ technologiczne dopuszcza si´ na zasadach okreÊlonych w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Dziennik Ustaw Nr 116 — 7364 — Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, z póên. zm.3)). § 57. 1. Korytarze powinny mieç dwustronne czo∏owe oÊwietlenie dzienne oraz zapewnionà mo˝liwoÊç wietrzenia, w przypadku gdy obiekt posiada wy∏àcznie wentylacj´ grawitacyjnà. Poz. 985 § 62. W pomieszczeniach zak∏adu opieki zdrowotnej, z wy∏àczeniem szpitali sanatoryjnych, nie dopuszcza si´ instalowania wanien sta∏ych, z wyjàtkiem wanien przeznaczonych dla celów terapeutycznych. Mycie chorych powinno odbywaç si´ w natrysku bàdê na ruchomym wózku (wózek — wanna) nad kratkà Êciekowà. 2. Korytarz pozbawiony oÊwietlenia czo∏owego lub d∏u˝szy ni˝ 20,0 m przy oÊwietleniu czo∏owym jednostronnym oraz d∏u˝szy ni˝ 40,0 m przy oÊwietleniu czo∏owym dwustronnym powinien mieç boczne zatoki rozÊwietlajàce co 20,0 m. § 63. W pomieszczeniach zak∏adu opieki zdrowotnej nie dopuszcza si´ instalacji gazu palnego, z wyjàtkiem dzia∏ów laboratoryjnych, technicznych i gospodarczych wyposa˝onych w urzàdzenia zasilane gazem, takich jak w szczególnoÊci medyczne laboratorium diagnostyczne, kot∏ownia lub kuchnia centralna. 3. W szpitalach do 50 ∏ó˝ek i przychodniach liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich dopuszcza si´ korytarze i poczekalnie bez oÊwietlenia dziennego, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniego oÊwietlenia sztucznego i w∏aÊciwej wentylacji. § 64. 1. Instalacje, o których mowa w § 59, powinny byç podtynkowe lub wtynkowe, chyba ˝e przepisy okreÊlajàce warunki techniczne, jakim powinny odpowiadaç obiekty budowlane, stanowià inaczej. § 58. Je˝eli orientacja okien pomieszczeƒ przeznaczonych do pobytu ludzi mo˝e powodowaç nadmierne naÊwietlenie tych pomieszczeƒ, powinny byç zainstalowane urzàdzenia zabezpieczajàce przed nadmiernà penetracjà promieni s∏onecznych i przegrzewaniem. Urzàdzenia te muszà byç ∏atwe do utrzymania w czystoÊci oraz nie mogà powodowaç gromadzenia si´ w nich zanieczyszczeƒ. 2. Instalacje elektryczne powinny byç w ca∏oÊci instalacjami krytymi lub prowadzone na specjalnych konstrukcjach w zamkni´tych przestrzeniach technicznych. Wymagania dotyczàce instalacji § 65. 1. Grzejniki powinny byç mocowane do Êciany nie ni˝ej ni˝ 0,10 m od pod∏ogi i nie bli˝ej ni˝ 0,10 m od lica Êciany wykoƒczonej. W zak∏adach opieki zdrowotnej wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed wejÊciem w ˝ycie rozporzàdzenia dopuszcza si´, z wyjàtkiem pomieszczeƒ o podwy˝szonej aseptyce, zainstalowanie grzejników nie bli˝ej ni˝ 0,06 m od lica Êciany wykoƒczonej. § 59. Zak∏ady opieki zdrowotnej powinny byç wyposa˝one w instalacje: 2. Grzejniki powinny byç g∏adkie, umo˝liwiajàce ich mycie i utrzymanie w czystoÊci. 1) wodociàgowo-kanalizacyjnà; 3. Nie dopuszcza si´ ogrzewania sufitowego oraz instalowania grzejników z rur o˝ebrowanych, z wyjàtkiem pomieszczeƒ technicznych. Rozdzia∏ 6 2) grzewczo-wentylacyjnà; 3) elektrycznà; 4) teletechnicznà; 5) inne — gdy wynika to z potrzeb technologicznych lub przeciwpo˝arowych. § 60. W pomieszczeniach zabiegowych, Êluzach i pokojach dla poparzonych nale˝y instalowaç umywalki z bateriami ciep∏ej i zimnej wody uruchamiane bez kontaktu z d∏onià. § 66. 1. Wszystkie pomieszczenia zak∏adu opieki zdrowotnej powinny mieç zapewnionà co najmniej 1,5-krotnà wymian´ powietrza na godzin´. 2. W pomieszczeniach, w których konieczna jest zwi´kszona wymiana powietrza przekraczajàca 2-krotnà wymian´ na godzin´, powinna byç zainstalowana wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna. 2. Pokoje zabiegowe oraz pomieszczenia, w których przewiduje si´ udzielanie Êwiadczeƒ zdrowotnych przy u˝yciu narz´dzi i sprz´tu wielokrotnego u˝ycia, niezale˝nie od umywalek, powinny byç wyposa˝one w zlew co najmniej jednokomorowy. 3. Przepis ust. 2 stosuje si´ w szczególnoÊci do: pomieszczeƒ do prac ja∏owych, pracowni laboratoryjnych, centralnej sterylizatorni, dezynfektorni, stacji przygotowania ∏ó˝ek, pomieszczeƒ zabiegów hydro- i kinezyterapeutycznych, sal elektro- i Êwiat∏olecznictwa, sal dializ, sal sekcyjnych, sal porodowych, oddzia∏ów noworodków, sal endoskopii, pracowni diagnostyki obrazowej, ciemni i pracowni fotograficznych, pomieszczeƒ zak∏adu medycyny nuklearnej, pracowni stomatologicznych, kuchni, pralni i centralnej stacji ∏ó˝ek. ——————— 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 41, Nr 92, poz. 881, Nr 93, poz. 888 i Nr 96, poz. 959 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954. 4. W pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych i pomocniczych dopuszcza si´ wentylacj´ mechanicznà wywiewnà z zapewnieniem dop∏ywu powietrza z zewnàtrz pomieszczenia. § 61. 1. Wszystkie gabinety badaƒ i pokoje zabiegowe powinny byç wyposa˝one w umywalki. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7365 — § 67. W pomieszczeniach, w których wzgl´dy technologiczne lub podwy˝szony standard tego wymagajà, nale˝y stosowaç klimatyzacj´. Zaleca si´ klimatyzowanie pokoi noworodków. § 68. W pomieszczeniach wymagajàcych wysokiego stopnia czystoÊci mikrobiologicznej instalacja klimatyzacji lub wentylacji mechanicznej powinna zapewniaç nawiew powietrza poprzez filtr zapewniajàcy wymaganà czystoÊç powietrza. § 69. W salach operacyjnych oraz innych pomieszczeniach, gdzie stosowany jest podtlenek azotu nawiew powietrza powinien odbywaç si´ górà, a wyciàg powietrza w 20 % górà i w 80 % do∏em. Rozmieszczenie punktów nawiewu nie mo˝e powodowaç przep∏ywu powietrza od strony g∏owy pacjenta przez pole operacyjne. Poz. 985 3) dla zasilania w energi´ elektrycznà — agregat pràdotwórczy wyposa˝ony w funkcj´ autostartu, zapewniajàcy co najmniej 30 % potrzeb mocy szczytowej, a tak˝e zasilacze bezprzerwowe (UPS) z odpowiednim podtrzymaniem zasilania i ewentualnie baterie akumulatorów. § 75. Kot∏ownia szpitalna i inne urzàdzenia techniczne nie mogà powodowaç ucià˝liwoÊci dla pomieszczeƒ, w których przebywajà pacjenci i pracownicy zak∏adu oraz pomieszczeƒ diagnostyczno-leczniczych. Nie powinny one równie˝ powodowaç zak∏óceƒ pracy urzàdzeƒ w pomieszczeniach diagnostyczno-leczniczych. Rozdzia∏ 7 Przepisy przejÊciowe i koƒcowe § 70. 1. Wentylacja mechaniczna i klimatyzacja powinna byç grupowana w zespo∏y nawiewno-wywiewne. Ka˝dy z zespo∏ów mo˝e obs∏ugiwaç pomieszczenia o porównywalnym poziomie wymagaƒ sanitarnych i zbli˝onej funkcji. § 76. 1. Zak∏ad opieki zdrowotnej, prowadzàcy dzia∏alnoÊç w dniu wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, niespe∏niajàcy wymagaƒ okreÊlonych w jego przepisach dostosuje pomieszczenia i urzàdzenia do tych wymagaƒ w terminie do dnia: 2. Wentylacja mechaniczna i klimatyzacja powinny podlegaç okresowemu czyszczeniu, a instalacja klimatyzacji powinna ponadto podlegaç dezynfekcji. 1) 31 grudnia 2010 r. — w przypadku szpitali i innych zak∏adów przeznaczonych dla osób wymagajàcych ca∏odobowych lub ca∏odziennych Êwiadczeƒ zdrowotnych; § 71. W pomieszczeniach, w których wykorzystywane b´dà gazy medyczne, osprz´t instalacji elektrycznych nale˝y instalowaç na wysokoÊci 1,6 m nad posadzkà. § 72. Osprz´t instalacji elektrycznych w pokojach, w których przebywajà dzieci bez nadzoru doros∏ych, powinien byç zabezpieczony przed dost´pem pacjentów i instalowany na wysokoÊci 1,8 m nad posadzkà. § 73. Podstawowymi êród∏ami zaopatrzenia w wod´ i noÊniki energetyczne powinny byç miejscowe sieci uzbrojenia komunalnego i energetyki. § 74. Rezerwowymi êród∏ami zaopatrzenia zak∏adu opieki zdrowotnej zamkni´tej powinny byç: 1) dla zaopatrywania w wod´:
  19. a)w∏asne uj´cie ze studni g∏´binowej zapewniajàce ciàg∏à dostaw´ wody,
  20. b)przep∏ywowe zbiorniki retencyjne, co najmniej o 1-dobowym zapasie wody; 2) dla zaopatrzenia w ciep∏o, w zale˝noÊci od lokalnych warunków, powinien byç stosowany jeden z nast´pujàcych sposobów:
  21. a)w∏asna kot∏ownia zaspokajajàca wszystkie potrzeby cieplne obiektu,
  22. b)w∏asna kot∏ownia technologiczno-awaryjna zaspokajajàca potrzeby technologiczne i grzewcze w zakresie niezb´dnym do funkcjonowania zak∏adu,
  23. c)zewn´trzne êród∏a ciep∏a, zapewniajàce w sposób ciàg∏y dostaw´ energii cieplnej; 2) 31 grudnia 2008 r. — w przypadku pozosta∏ych zak∏adów opieki zdrowotnej. 2. Kierownik zak∏adu, o którym mowa w ust. 1, przedstawi, w terminie nie d∏u˝szym ni˝ 6 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, organowi prowadzàcemu rejestr, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak∏adach opieki zdrowotnej, program dostosowania zak∏adu opieki zdrowotnej do wymagaƒ okreÊlonych w przepisach rozporzàdzenia, zwany dalej „programem”, zaopiniowany pozytywnie przez paƒstwowego powiatowego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do szpitali, przez paƒstwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. 3. W odniesieniu do zak∏adów opieki zdrowotnej utworzonych przez: 1) ministra w∏aÊciwego do spraw wewn´trznych — program opiniuje Paƒstwowy Inspektor Sanitarny Ministerstwa Spraw Wewn´trznych i Administracji; 2) Ministra Obrony Narodowej — program opiniuje Wojskowy Inspektor Sanitarny. § 77. 1. Z dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia wygasajà decyzje okreÊlajàce termin dostosowania pomieszczeƒ i urzàdzeƒ zak∏adu opieki zdrowotnej do przepisów wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak∏adach opieki zdrowotnej w brzmieniu obowiàzujàcym przed dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia. 2. Do post´powania toczàcego si´ w dniu wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia w sprawie wykreÊlenia zak∏adu opieki zdrowotnej z rejestru w zwiàzku z narusze- Dziennik Ustaw Nr 116 — 7366 — niem przepisów wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak∏adach opieki zdrowotnej, w brzmieniu obowiàzujàcym przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, stosuje si´ przepisy niniejszego rozporzàdzenia. § 78. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej z dnia 21 wrzeÊnia 1992 r. w sprawie wymagaƒ, jakim powinny odpowiadaç pod wzgl´dem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urzàdze- Poz. 985 nia zak∏adu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 74, poz. 366, z 1993 r. Nr 16, poz. 77, z 1994 r. Nr 26, poz. 95, z 1998 r. Nr 37, poz. 214, z 1999 r. Nr 94, poz. 1098 oraz z 2004 r. Nr 251, poz. 2517 i 2518). § 79. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem 1 lipca 2005 r. Minister Zdrowia: M. Balicki Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 czerwca 2005 r. (poz. 985) Za∏àcznik nr 1 WYMAGANIA SZCZEGÓ¸OWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAå POD WZGL¢DEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZÑDZENIA SZPITALA I. Oddzia∏ pomocy doraênej oraz dzia∏ przyj´ç 1. Oddzia∏ pomocy doraênej nale˝y organizowaç w szpitalach, w których nie przewiduje si´ oddzia∏u ratunkowego (SOR), z wyjàtkiem zak∏adów przeznaczonych dla osób pozbawionych wolnoÊci. 2. Usytuowanie oddzia∏u pomocy doraênej powinno zapewniç jego ∏atwà komunikacj´ z: 1) oddzia∏em anestezjologii i intensywnej terapii; 2) zespo∏em operacyjnym; 3) zespo∏em diagnostyki obrazowej; 4) w´z∏em komunikacji pionowej. 3. Dzia∏ przyj´ç organizowany jest przede wszystkim dla przyj´ç planowanych, niewymagajàcych pomocy doraênej. Powinien on stanowiç osobny ciàg funkcjonalny, oddzielony od oddzia∏u ratunkowego (SOR) lub oddzia∏u pomocy doraênej. 4. Dzia∏ przyj´ç z oddzia∏em ratunkowym (SOR) lub oddzia∏em pomocy doraênej powinien posiadaç bezpoÊrednie zadaszone wejÊcie z dojazdem, umo˝liwiajàce podjazd dla dwóch karetek pogotowia jednoczeÊnie. Przetransportowanie chorego z karetki lub samochodu powinno odbywaç si´ w pomieszczeniu zamkni´tym, przelotowym dla karetek. 5. Zak∏ady do 50 ∏ó˝ek, zak∏ady opieki paliatywnej lub sanatoria mogà byç wyposa˝one w podjazd dla jednej karetki, a przetransportowanie chorego z karetki lub samochodu mo˝e odbywaç si´ w przestrzeni zadaszonej i otwartej. 6. W sk∏ad dzia∏u przyj´ç powinny wchodziç pomieszczenia zapewniajàce: 1) przeprowadzenie badaƒ zwiàzanych z przyj´ciem pacjenta do szpitala; 2) rejestracj´ pacjentów. 7. Rozwiàzanie przestrzenne dzia∏u przyj´ç powinno zapewniaç sprawny ruch pacjentów wewnàtrz oddzia∏u. 8. Gabinety badaƒ lekarskich oraz pomieszczenia diagnostyczne i zabiegowe powinny byç dost´pne z dwóch stron: 1) od strony poczekalni (ruch brudny); 2) od strony ruchu wewnàtrzoddzia∏owego (ruch czysty). 9. Z gabinetów badaƒ lekarskich powinny byç dost´pne ∏azienki przyj´ç pacjentów z wyjÊciem na korytarz ruchu wewnàtrzoddzia∏owego. Pomieszczenia te mogà byç oÊwietlone wy∏àcznie Êwiat∏em sztucznym. 10. W zak∏adach do 50 ∏ó˝ek dopuszcza si´ gabinety badaƒ lekarskich oraz pomieszczenia diagnostyczne i zabiegowe, dost´pne jednostronnie. 11. Je˝eli nie przewiduje si´ osobnego dzia∏u przyj´ç dla oddzia∏u po∏o˝nictwa, w ramach oddzia∏u nale˝y zapewniç osobne pomieszczenie przyj´ç dla kobiet ci´˝arnych. 12. W dziale powinna byç urzàdzona izolatka do chwilowego pobytu pacjenta, u którego zachodzi podejrzenie choroby zakaênej. 13. W przypadku gdy dzia∏ jest równie˝ miejscem przyjmowania dzieci, co najmniej jedno pomieszczenie oraz ∏azienka muszà byç wyposa˝one w sposób dostosowany do przyjmowania dziecka. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7367 — Poz. 985 II. Oddzia∏y szpitalne (∏ó˝kowe) zunifikowane 7) magazyn sprz´tu; 1. Oddzia∏ szpitalny jest miejscem sta∏ego pobytu pacjenta w czasie jego hospitalizacji. Oddzia∏ dzieli si´ na pododdzia∏y i odcinki piel´gnacyjne. 8) nieogrzewane pomieszczenie na wózek do przewo˝enia zw∏ok; 2. Odcinek piel´gnacyjny mo˝e liczyç nie wi´cej ni˝ 35 ∏ó˝ek. 10) inne pomieszczenia niezb´dne ze wzgl´du na specyfik´ oddzia∏u i bezpieczeƒstwo epidemiologiczne. 3. Odcinek piel´gnacyjny wchodzàcy w sk∏ad oddzia∏u sk∏ada si´ z: 5. Dopuszcza si´ ∏àczenie sekretariatu medycznego z pokojem piel´gniarki oddzia∏owej we wspólnych pomieszczeniach. 1) pokoi pacjentów; 2) pokoju dziennego pobytu — pokój ten mo˝e byç wspólny dla oddzia∏u; 3) pokoju lekarzy; 4) punktu piel´gniarskiego z pokojem zabiegowym piel´gniarskim; 5) pokoju zabiegowego — w zale˝noÊci od potrzeb; 6) ∏azienki pacjentów, w której sk∏ad wchodzi natrysk i wózek — wanna; 7) pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych pacjentów przy pokojach chorych lub zbiorowych, przy czym co najmniej jedna kabina ust´powa z umywalkà powinna byç dost´pna dla pacjentów niepe∏nosprawnych na wózkach inwalidzkich; 8) brudownika z przedsionkiem; 9) sk∏adziku porzàdkowego wyposa˝onego w zlew co najmniej jednokomorowy zawieszony na wysokoÊci 0,5 m od pod∏ogi; w zak∏adach wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed wejÊciem w ˝ycie rozporzàdzenia dopuszcza si´ wspólny sk∏adzik porzàdkowy z brudownikiem dla jednej jednostki organizacyjnej, lecz nie mniej ni˝ jeden na kondygnacji; 9) ust´p dla odwiedzajàcych; 6. W oddzia∏ach chirurgicznych sprawujàcych opiek´ nad doros∏ymi i dzieçmi nale˝y wydzielaç odpowiednio wyposa˝one pokoje pobytu dla dzieci m∏odszych. 7. W zale˝noÊci od potrzeb w niektórych oddzia∏ach, w szczególnoÊci w oddziale kardiologicznym lub neurologicznym, urzàdza si´ pokoje wzmo˝onego nadzoru ze sta∏ym nadzorem piel´gnacyjnym. Powierzchnia pokoju powinna wynosiç nie mniej ni˝ 14,0 m2 na ∏ó˝ko. III. Oddzia∏ anestezjologii i intensywnej terapii 1. Usytuowanie oddzia∏u powinno zapewniç komunikacj´ z zespo∏em operacyjnym, oddzia∏em ratunkowym lub oddzia∏em doraênej pomocy, oddzia∏em przyj´ç oraz z wszystkimi oddzia∏ami ∏ó˝kowymi. 2. WejÊcie do oddzia∏u powinno prowadziç przez Êluz´ s∏u˝àcà do przekazania pacjenta, b´dàcà równoczeÊnie Êluzà umywalkowo-fartuchowà dla pracowników. 3. Stanowisko nadzoru piel´gniarskiego powinno zapewniaç personelowi bezpoÊredni kontakt wzrokowy lub przy u˝yciu kamer z wszystkimi ∏ó˝kami, a w szczególnoÊci mo˝liwoÊç obserwacji twarzy pacjentów. 10) ust´pu personelu; 11) sk∏adziku czystej bielizny lub odpowiedniej iloÊci szaf; 12) innych pomieszczeƒ niezb´dnych ze wzgl´du na specyfik´ oddzia∏u i bezpieczeƒstwo epidemiologiczne. 4. W cz´Êci ogólnej oddzia∏u powinny znajdowaç si´: 1) pokój kierownika oddzia∏u; 2) pokój piel´gniarki oddzia∏owej; 3) sekretariat medyczny; 4) pokój badaƒ; 5) pokój lekarza dy˝urnego wyposa˝ony w zespó∏ sanitarny; 6) kuchenka oddzia∏owa; 4. W oddziale powinna byç urzàdzona separatka, dost´pna równie˝, bez koniecznoÊci wchodzenia na teren oddzia∏u, dla rodziny pacjenta w stanie terminalnym. 5. W oddziale powinien byç magazyn sprz´tu i aparatury. 6. Liczba ∏ó˝ek na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii powinna stanowiç 2—5 % ogólnej liczby ∏ó˝ek w szpitalu. 7. Oddzia∏ powinien byç wyposa˝ony w nast´pujàcà aparatur´ i sprz´t medyczny: 1) aparat do pomiaru ciÊnienia t´tniczego krwi metodà inwazyjnà — 1 na 2 stanowiska intensywnej terapii; 2) elektryczne urzàdzenie do ssania — 1 na 3 stanowiska intensywnej terapii, ale nie mniej ni˝ 2 w oddziale; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7368 — Poz. 985 3) stymulator zewn´trzny — 1 na oddzia∏ oraz dodatkowe wyposa˝enie stanowiska intensywnej terapii; 7) defibrylator z mo˝liwoÊcià wykonania kardiowersji — 1 na zespó∏ po∏àczonych ze sobà stanowisk znieczulenia lub wyodr´bnionà sal´ operacyjnà; 4) urzàdzenie do pomiaru rzutu serca — 1 na 4 stanowiska intensywnej terapii; 8) wyciàg gazów anestetycznych; 5) aparat do hemodializy lub hemofiltracji maszynowej — 1 na oddzia∏ liczàcy co najmniej 8 stanowisk intensywnej terapii, je˝eli w szpitalu nie ma odcinka (stacji) dializ; 6) bronchofiberoskop — 1 na oddzia∏; 7) aparat do monitorowania ciÊnienia wewnàtrzczaszkowego — 1 na oddzia∏ liczàcy co najmniej 6 stanowisk intensywnej terapii; 9) zasilanie elektryczne z systemem awaryjnym; 10) znormalizowany stolik (wózek) anestezjologiczny; 11) êród∏o Êwiat∏a; 12) sprz´t do do˝ylnego podawania leków; 13) fonendoskop lub dla dzieci stetoskop przedsercowy; 14) aparat do pomiaru ciÊnienia krwi; 8) przy∏ó˝kowy aparat rtg — 1 na oddzia∏; 15) termometr; 9) defibrylator z mo˝liwoÊcià wykonania kardiowersji — 2 na oddzia∏. 16) pulsoksymetr; 8. Stanowisko intensywnej terapii powinno byç wyposa˝one w: 17) monitor st´˝enia tlenu w uk∏adzie anestetycznym z alarmem wartoÊci granicznych; 18) kardiomonitor; 1) ∏ó˝ko do intensywnej terapii; 2) respirator z mo˝liwoÊcià regulacji st´˝enia tlenu w zakresie 21—100 %; 3) êród∏o tlenu, powietrza i pró˝ni; 4) zestaw do intubacji i wentylacji (worek samorozpr´˝alny); 5) sprz´t do szybkich oraz regulowanych przetoczeƒ p∏ynów, w tym co najmniej 6 pomp infuzyjnych; 6) kardiomonitor; 19) kapnograf; 20) monitor zwiotczenia mi´Êniowego — 1 na 2 stanowiska znieczulenia; 21) monitor gazów anestetycznych — 1 na ka˝de stanowisko znieczulenia wraz z dodatkowym wyposa˝eniem stanowiska znieczulenia; 22) aparat do automatycznego pomiaru ciÊnienia krwi metodà nieinwazyjnà; 7) pulsoksymetr; 23) sprz´t do inwazyjnego pomiaru ciÊnienia krwi — 1 na 4 stanowiska znieczulenia; 8) kapnograf — 1 na dwa stanowiska; 24) urzàdzenie do ogrzewania p∏ynów infuzyjnych; 9) aparat do automatycznego pomiaru ciÊnienia krwi metodà nieinwazyjnà; 25) urzàdzenie do ogrzewania pacjenta — 1 na cztery stanowiska. 10) respirator transportowy; 10. Aparatura anestezjologiczna stanowiska znieczulenia ogólnego z zastosowaniem sztucznej wentylacji p∏uc powinna byç wyposa˝ona ponadto w: 11) materac do ogrzewania pacjentów w oddziale pediatrycznym — 2 na oddzia∏; 12) fonendoskop. 1) alarm nadmiernego ciÊnienia w uk∏adzie oddechowym; 9. Stanowisko znieczulenia powinno byç wyposa˝one w: 2) alarm roz∏àczenia w uk∏adzie oddechowym; 1) aparat do znieczulenia ogólnego; 3) urzàdzenie ciàg∏ego pomiaru cz´stoÊci oddychania; 2) aparat do znieczulenia ogólnego z respiratorem anestetycznym; 3) worek samorozpr´˝alny i rurki ustno-gard∏owe; 4) urzàdzenie ciàg∏ego pomiaru obj´toÊci oddechowych. 4) êród∏o tlenu, podtlenku azotu, powietrza i pró˝ni; 11. Sala pooperacyjna (wybudzeƒ) powinna byç wyposa˝ona w: 5) urzàdzenie do ssania; 1) wózek reanimacyjny i zestaw do konikotomii; 6) zestaw do intubacji dotchawicznej z rurkami intubacyjnymi i dwoma laryngoskopami; 2) defibrylator z mo˝liwoÊcià wykonania kardiowersji; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7369 — 3) respirator z mo˝liwoÊcià regulacji st´˝enia tlenu w zakresie 21—100 % — co najmniej 1 na sal´ pooperacyjnà (wybudzeƒ); 4) 1 stanowisko nadzoru pooperacyjnego. 12. Stanowisko nadzoru pooperacyjnego w sali wybudzeƒ powinno byç wyposa˝one w: 1) êród∏o tlenu, powietrza i pró˝ni; 2) aparat do pomiaru ciÊnienia krwi; 3) monitor EKG; 4) pulsoksymetr; 5) termometr. IV. Oddzia∏ po∏o˝niczo-ginekologiczny 1. Oddzia∏, w zale˝noÊci od wielkoÊci szpitala, powinien dzieliç si´ na nast´pujàce pododdzia∏y lub odcinki: 1) po∏o˝niczy aseptyczny; 2) patologii cià˝y; 3) ginekologiczny aseptyczny; 4) po∏o˝niczo-ginekologiczny; Poz. 985 na zasadach okreÊlonych w cz´Êci VI ust. 7 pkt 1, zapewniajàce kontakt wzrokowy i równoczeÊnie izolacj´ dêwi´kowà; 2) pokój noworodków powinien byç po∏àczony drzwiami z pokojami matek i wyposa˝ony w zestaw urzàdzeƒ do piel´gnacji noworodka; 3) wejÊcie do pokoju noworodków od strony korytarza powinno prowadziç przez Êluz´ umywalkowo-fartuchowà; 4) liczba ∏ó˝eczek w pokoju noworodków powinna byç o jedno ∏ó˝eczko wi´ksza od sumy ∏ó˝ek w sàsiadujàcych z nim pokojach matek. 8. Pododdzia∏y (odcinki) po∏o˝nicze majà pokój wypisowy dla matek i noworodków. 9. Dla pododdzia∏u (odcinka) ginekologii aseptycznej stosuje si´ wymagania jak dla oddzia∏ów o zunifikowanym uk∏adzie. 10. W pododdziale (odcinku) po∏o˝niczo-ginekologicznym septycznym pokoje ∏ó˝kowe nale˝y organizowaç jak na oddzia∏ach o zunifikowanym uk∏adzie. 11. Pokoje ∏ó˝kowe w pododdziale (odcinku) po∏o˝niczym septycznym powinny byç wyposa˝one w ∏ó˝ka umo˝liwiajàce odebranie porodu. 5) obserwacyjno-septyczny. 2. Z oddzia∏em po∏o˝niczo-ginekologicznym powinien byç ÊciÊle zintegrowany oddzia∏ noworodkowy. 3. WejÊcie do pododdzia∏u (odcinka) po∏o˝niczego aseptycznego powinno prowadziç przez Êluz´ umywalkowo-fartuchowà. 4. Pododdzia∏ (odcinek) po∏o˝niczy aseptyczny powinien mieç bezpoÊrednie po∏àczenie z zespo∏em porodowym, bez krzy˝owania si´ z innymi drogami ruchu wewnàtrzszpitalnego. 5. Pokoje ∏ó˝kowe na pododdziale (odcinku) po∏o˝niczym aseptycznym powinny byç urzàdzone w systemie: 1) „matka z dzieckiem”, w którym pokoje przeznaczone sà dla maksymalnie dwóch matek i dwóch noworodków z mo˝liwoÊcià wstawienia trzeciego ∏ó˝eczka dla noworodka, lub 2) korespondencyjnym, w którym pokój noworodków umieszczony jest pomi´dzy dwoma pokojami matek. 6. W systemie „matka z dzieckiem” pokoje sà wyposa˝one w zestaw urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych mycie i piel´gnacj´ niemowlàt. 7. W systemie korespondencyjnym: 1) nale˝y stosowaç przeszklenie Êcian wewn´trznych mi´dzy pokojami matek a pokojem noworodków 12. Pokój zabiegowy w pododdziale (odcinku) po∏o˝niczym septycznym powinien byç przystosowany do odebrania porodu. 13. W pododdziale (odcinku) po∏o˝niczym septycznym nale˝y przewidzieç pokój dla noworodków; liczba ∏ó˝eczek powinna byç o jedno wi´ksza od sumy ∏ó˝ek w pokojach matek. V. Oddzia∏ noworodkowy 1. Oddzia∏ noworodkowy jest ÊciÊle zintegrowany z pododdzia∏em (odcinkiem) po∏o˝nictwa aseptycznego. 2. W zale˝noÊci od przyj´tego systemu rozwiàzania pokoi ∏ó˝kowych na pododdziale (odcinku) po∏o˝nictwa aseptycznego powinny znajdowaç si´ odpowiednie pomieszczenia i urzàdzenia dla piel´gnacji noworodków, zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci IV ust. 6 i 7. 3. W oddziale powinny byç wyodr´bnione pokoje noworodków obserwowanych oraz wczeÊniaków zlokalizowane przy pomieszczeniach dla noworodków wymagajàcych specjalnej lub intensywnej opieki. Pokoje te powinny posiadaç Êluzy umywalkowo-fartuchowe. 4. W sàsiedztwie zespo∏u porodowego tworzy si´ odcinek intensywnej opieki noworodka oraz pomieszczenie dla noworodków wymagajàcych opieki poÊredniej i ciàg∏ej. Pomieszczenia te powinny byç poprzedzone Êluzami umywalkowo-fartuchowymi. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7370 — 5. Liczb´ stanowisk noworodków w odcinku intensywnej opieki nale˝y ustalaç, przyjmujàc 1—1,5 stanowiska na 1 000 porodów rocznie. Poz. 985 2) gdy szyba stanowi Êciank´ podzia∏u wewn´trznego pomieszczenia jednoprzestrzennego wydzielonego Êcianami wewn´trznymi o wymaganej klasie odpornoÊci ogniowej. VI. Oddzia∏ dzieci´cy 1. W ramach oddzia∏u dzieci´cego w szpitalu ogólnym powinien byç wydzielony pododdzia∏ lub odcinek dzieci: 1) m∏odszych do 3 lat; 2) Êrednich od 3 do 12 lat; 3) starszych od 12 do 18 lat. 2. Oddzia∏ dzieci´cy, w miar´ mo˝liwoÊci, powinien byç zlokalizowany na parterze lub pierwszym pi´trze szpitala i, jeÊli to mo˝liwe, po∏àczony bezpoÊrednio z poradnià dla dzieci chorych, tak aby mog∏a ona pe∏niç równie˝ funkcj´ dzia∏u przyj´ç dla dzieci. 3. W oddziale dzieci´cym co najmniej 10 % ∏ó˝ek powinno byç umieszczonych w separatkach. 4. W odcinku dzieci m∏odszych co najmniej 20 % ∏ó˝ek powinno byç przeznaczonych na separatki (z miejscem na ∏ó˝ko matki), a pozosta∏e ∏ó˝ka powinny znajdowaç si´ w zespo∏ach 8—12-∏ó˝kowych, wyposa˝onych w Êluz´ wejÊciowà z punktem piel´gniarskim. Liczba ∏ó˝ek w pokoju nie mo˝e przekraczaç 4. 5. Pokoje ∏ó˝kowe przeznaczone dla dzieci m∏odszych powinny byç wyposa˝one w zestaw urzàdzeƒ umo˝liwiajàcych mycie i piel´gnacj´ niemowlàt. 6. Âciany oddzielajàce pokoje ∏ó˝kowe w pododdziale dzieci m∏odszych, jak równie˝ Êciany mi´dzy pokojami i punktem piel´gniarskim, powinny byç przeszklone w sposób umo˝liwiajàcy ciàg∏à obserwacj´ dzieci. W pododdziale dzieci m∏odszych drzwi do pokoi powinny byç przeszklone. 7. Do szklenia Êcianek, o których mowa w ust. 6, nale˝y u˝ywaç szk∏a: 9. W odcinku dzieci m∏odszych nale˝y urzàdziç kuchenk´ mlecznà zorganizowanà wed∏ug wymagaƒ okreÊlonych w § 32 ust. 4 rozporzàdzenia. 10. W oddziale nale˝y przewidywaç dodatkowe ∏ó˝ka w pokojach dzieci lub w odr´bnym pomieszczeniu przeznaczone dla pobytu rodziców. 11. W oddziale powinna znajdowaç si´ szatnia oraz natrysk z ust´pem dla rodziców. 12. Okna w pokojach, w których przebywajà dzieci, powinny byç oszklone od wewnàtrz szk∏em o w∏aÊciwoÊciach okreÊlonych w ust. 7 pkt 1 i 2. 13. Okna, poza uchylnym nawietrzakiem górnym, powinny byç zabezpieczone przed mo˝liwoÊcià otworzenia przez dzieci. VII. Stacja dializ 1. Stacja dializ mo˝e byç jednostkà samodzielnà lub stanowiç cz´Êç oddzia∏u nefrologicznego. W zak∏adach wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed wejÊciem w ˝ycie rozporzàdzenia dopuszcza si´ sytuowanie stacji przy oddziale chorób wewn´trznych. 2. Stacja dializ powinna mieç zapewniony ∏atwy dost´p z zewnàtrz. 3. Stacja dializ stanowiàca samodzielnà jednostk´ powinna byç wyposa˝ona co najmniej w: 1) odcinek ∏ó˝kowy wraz z niezb´dnymi pomieszczeniami towarzyszàcymi; 2) dzia∏ przyj´ç pacjenta, w sk∏ad którego wchodzà szatnia i recepcja z rejestracjà oraz ust´p w przypadku braku w pobli˝u ust´pu ogólnie dost´pnego; 1) o podwy˝szonej wytrzyma∏oÊci na uderzenia; 3) niezb´dne pomieszczenia zaplecza administracyjno-technicznego i socjalnego. 2) t∏ukàcego si´ na drobne nieostre od∏amki; 4. W stacji dializ nale˝y przewidywaç pomieszczenie brudownika oraz regeneracji dializatorów. 3) posiadajàcego klas´ odpornoÊci ogniowej wymaganà dla obudowy poziomych dróg ewakuacyjnych — w przypadku gdy szyby stanowià jednoczeÊnie Êciany korytarza b´dàcego drogà ewakuacyjnà. 5. Stacja dializ powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia do uzdatniania wody zlokalizowane w pobli˝u pokoi dializ. 8. Dopuszcza si´ przeszklenie bez klasy odpornoÊci ogniowej w nast´pujàcych przypadkach: 1) gdy szyba stanowi Êciank´ dodatkowego korytarza przebiegajàcego równolegle do korytarza spe∏niajàcego w zakresie odpornoÊci ogniowej wymagania dla obudowy poziomych dróg ewakuacyjnych; 6. Dializy otrzewnowe mogà byç wykonywane jedynie w wydzielonym na ten cel pomieszczeniu. 7. Dla chorych lub nosicieli infekcji krwiopochodnych powinno byç wydzielone stanowisko w odr´bnym pomieszczeniu. 8. Stanowisko nadzoru piel´gniarskiego powinno zapewniaç personelowi bezpoÊredni kontakt wzrokowy z pacjentami. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7371 — VIII. Oddzia∏ zakaêno-obserwacyjny 1. Oddzia∏ powinien byç zlokalizowany w osobnym pawilonie lub ca∏kowicie wydzielonym skrzydle budynku szpitala majàcym zapewniony bezpoÊredni dost´p z zewnàtrz. Dopuszcza si´ usytuowanie oddzia∏u w cz´Êci budynku szpitalnego, z zapewnieniem izolacji i oddzielenia dróg komunikacyjnych od pozosta∏ej cz´Êci oraz zapewnienia bezpoÊredniego dost´pu z zewnàtrz. 2. W przypadku gdy zlokalizowany w wydzielonym pawilonie oddzia∏ ∏àczy si´ podziemnym tunelem z innymi budynkami szpitala (kuchnia, pralnia, budynek patomorfologii), nale˝y zastosowaç Êluzy dla ludzi i zaopatrzenia mi´dzy pawilonem a korytarzem ogólnodost´pnym ruchu wewnàtrzszpitalnego. 3. Âluza, o której mowa w ust. 2, powinna: 1) umo˝liwiaç odbiór dostarczanych wózków z zewnàtrz przez personel oddzia∏owy; Poz. 985 sal chorych i ni˝szego o 10 % w pokojach pacjentów i innych pomieszczeniach oddzia∏u. 11. Powietrze powinno byç usuwane na zewnàtrz z systemu wentylacyjnego oddzia∏u poprzez filtry zatrzymujàce bakterie, wirusy i ró˝nego rodzaju mikroczàsteczki. 12. Oddzia∏ powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenia audiowizualne umo˝liwiajàce kontakt chorego z odwiedzajàcym. IX. Oddzia∏ chorób p∏uc i gruêlicy 1. Oddzia∏ powinien byç zlokalizowany w osobnym pawilonie lub w wydzielonym skrzydle budynku szpitala, majàcym zapewniony bezpoÊredni dost´p z zewnàtrz. Dopuszcza si´ usytuowanie oddzia∏u w cz´Êci budynku szpitalnego z zapewnieniem izolacji i oddzielenia dróg komunikacyjnych od pozosta∏ej cz´Êci oraz zapewnienia bezpoÊredniego dost´pu z zewnàtrz. 2) byç wyposa˝ona w wentylacj´ mechanicznà z nadciÊnieniem w stosunku do sàsiednich korytarzy. 2. Do oddzia∏u stosuje si´ odpowiednio wymagania dotyczàce oddzia∏u zakaêno-obserwacyjnego okreÊlone w cz´Êci VIII ust. 4—6 oraz 8 i 9. 4. Oddzia∏ powinien mieç w∏asny dzia∏ przyj´ç oraz pomieszczenia dezynfekcji i przygotowania ∏ó˝ek. X. Oddzia∏ opieki dziennej 5. Poradnie chorób zakaênych powinny byç usytuowane w bezpoÊrednim sàsiedztwie oddzia∏u. Nie dotyczy to oddzia∏ów w zak∏adach wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed wejÊciem w ˝ycie rozporzàdzenia. 6. Odcinek obserwacyjny powinien sk∏adaç si´ z pokoi 1-∏ó˝kowych z osobnymi wejÊciami z zewnàtrz budynku. 7. Wszystkie pokoje ∏ó˝kowe powinny byç wyposa˝one w: 1) umywalki; 1. Oddzia∏ opieki dziennej przeznaczony jest do udzielenia Êwiadczeƒ o charakterze diagnostycznym, leczniczym i rehabilitacyjnym w ciàgu dnia, bez hospitalizacji ca∏odobowej. 2. Oddzia∏ opieki dziennej w zale˝noÊci od potrzeb, mo˝e byç organizowany w formie: 1) samodzielnej jednostki; 2) odcinka w oddziale stacjonarnym; 3) sali opieki dziennej w oddziale stacjonarnym. 2) wejÊciowe Êluzy umywalkowo-fartuchowe od strony korytarza; 3. Usytuowanie oddzia∏u w szpitalu powinno umo˝liwiaç ∏atwe dojÊcie dla pacjentów z zewnàtrz oraz ∏atwy dost´p do dzia∏ów diagnostycznych. 3) pomieszczenia higieniczno-sanitarne z miskami ust´powymi, natryskami, umywalkami i myjkami-dezynfektorami basenów, dost´pne bezpoÊrednio z pokoju. 4. W zale˝noÊci od potrzeb oddzia∏ opieki dziennej mo˝e mieç profil diagnostyczny, terapeutyczny lub inny. 8. WyjÊcie z cz´Êci czystej szatni dla personelu przeznaczonej na odzie˝ domowà powinno si´ znajdowaç poza strefà pomieszczeƒ zwiàzanych z dzia∏alnoÊcià oddzia∏u. 5. W oddziale opieki dziennej o profilu diagnostycznym mogà byç organizowane pomieszczenia do szybkiej diagnostyki specjalistycznej w zakresie zale˝nym od rodzaju przewidywanych badaƒ diagnostycznych. 9. W oddziale nale˝y przewidzieç pomieszczenie dla wst´pnej dezynfekcji sprz´tu przekazywanego do centralnej sterylizatorni. 10. System wentylacji powinien uniemo˝liwiaç rozprzestrzenianie si´ chorób drogà powietrznà przez wytworzenie gradientu ciÊnienia w sposób powodujàcy powstawanie najwy˝szego ciÊnienia w korytarzach oddzia∏u, ni˝szego o 5 % w Êluzach prowadzàcych do 6. W oddziale opieki dziennej prowadzàcym chemioterapi´ nale˝y organizowaç pokój przygotowania wlewów cytostatycznych wyposa˝ony zgodnie z przepisami § 34 rozporzàdzenia. 7. Pokoje pobytu pacjentów nale˝y przewidywaç maksymalnie 5-∏ó˝kowe o powierzchni zgodnej z przepisami § 18 rozporzàdzenia. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7372 — Poz. 985 8. Pokoje pobytu pacjentów mogà byç wyposa˝one, w zale˝noÊci od profilu, w: 1) bezpoÊrednie dojÊcie dla pacjentów z zewnàtrz lub przez dzia∏ przyj´ç szpitala; 1) ∏ó˝ka lub 2) dost´p do zespo∏u operacyjnego i dzia∏ów diagnostycznych; 2) cz´Êciowo w ∏ó˝ka, a cz´Êciowo w fotele wypoczynkowe w przypadku oddzia∏u opieki dziennej o profilu diagnostycznym lub terapeutycznym. 3) pomieszczenia zabiegowe, je˝eli jest to konieczne ze wzgl´du na rodzaj przewidywanych zabiegów; 9. Pokoje pobytu pacjentów w oddziale opieki dziennej dla dzieci powinny byç wyposa˝one, poza miejscami dla dzieci, w fotele dla opiekunów. 10. Oddzia∏ opieki dziennej powinien, w zale˝noÊci od potrzeb, posiadaç: 1) pomieszczenia pomocnicze wymienione w cz´Êci II ust. 3; 2) szatnie odzie˝y wierzchniej dla pacjentów i osób towarzyszàcych; 3) poczekalnie. XI. Oddzia∏ chirurgii jednego dnia 1. Oddzia∏ chirurgii jednego dnia przeznaczony jest do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych o charakterze chirurgicznym w ciàgu jednego dnia z mo˝liwoÊcià czasowego pobytu na oddziale nieprzekraczajàcego 24 godzin. 2. Do oddzia∏u stosuje si´ odpowiednio wymagania okreÊlone w cz´Êci X ust. 2 i 3. 3. Oddzia∏ stanowiàcy samodzielnà jednostk´ powinien byç wyposa˝ony co najmniej w: 1) zespó∏ operacyjny sk∏adajàcy si´ co najmniej z 1 sali operacyjnej, urzàdzony zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w cz´Êci XIII; 2) pokój wybudzeƒ; 3) inne pomieszczenia zabiegowe w zale˝noÊci od rodzaju przewidywanych zabiegów; 4) podr´cznà sterylizatorni´, gdy korzystanie z centralnej sterylizatorni jest utrudnione; 5) odcinek lub pokój ∏ó˝kowy pooperacyjny przewidziany do przebywania w nim pacjentów poni˝ej 24 godzin, wraz z niezb´dnymi pomieszczeniami towarzyszàcymi; 6) pokój lekarza dy˝urnego z w´z∏em sanitarnym; 7) dzia∏ przyj´ç pacjenta, w którego sk∏ad wchodzà szatnia i recepcja oraz ust´p w przypadku braku w pobli˝u ust´pu ogólnodost´pnego; 8) niezb´dne pomieszczenia zaplecza administracyjno-technicznego i socjalnego. 4. Oddzia∏ b´dàcy cz´Êcià lub odcinkiem w wi´kszym oddziale stacjonarnym powinien posiadaç: 4) szatni´ dla pacjentów przy wejÊciu na oddzia∏. XII. Oddzia∏ psychiatryczny 1. Oddzia∏ powinien mieç dost´p do terenu przeznaczonego na cele terapeutyczno-rekreacyjne. 2. Oddzia∏ powinien dysponowaç pomieszczeniami terapeutyczno-rehabilitacyjnymi oraz salà pobytu dziennego z jadalnià. 3. Drzwi wejÊciowe na oddzia∏ powinny byç zabezpieczone w sposób uniemo˝liwiajàcy niekontrolowane opuszczenie oddzia∏u. 4. Pokoje ∏ó˝kowe nie powinny byç wi´ksze ni˝ dla 5 pacjentów. 5. W pokojach ∏ó˝kowych drzwi powinny otwieraç si´ na zewnàtrz, a w przypadku otwierania do wewnàtrz konstrukcja drzwi powinna umo˝liwiaç ich otwarcie w przypadku zablokowania od wewnàtrz pomieszczenia. 6. Okna w pokojach, w których przebywajà pacjenci, powinny byç oszklone od wewnàtrz szk∏em hartowanym. Okna, poza uchylnym górnym nawietrzakiem, powinny byç zabezpieczone przed mo˝liwoÊcià otworzenia przez pacjentów. 7. Ponadto w oddziale psychiatrycznym ogólnym: 1) poza cz´Êcià terapeutyczno-rehabilitacyjnà powinny byç wydzielone odcinki obserwacyjno-diagnostyczne lub pokoje obserwacyjne; 2) cz´Êç obserwacyjno-diagnostyczna mo˝e byç wyposa˝ona w jednoosobowà separatk´ o powierzchni co najmniej 12,0 m2, spe∏niajàcà nast´pujàce wymagania:
  24. a)drzwi masywne metalowe lub drewniane wy∏o˝one obustronnie odpornà na niszczenie wyk∏adzinà, otwierajàce si´ na zewnàtrz z okienkiem obserwacyjnym szklonym szk∏em hartowanym, wyposa˝one w podwójny system zamykania od zewnàtrz (zasuwa i zamek na klucz) bez klamki od wewnàtrz,
  25. b)Êciany i pod∏oga g∏adkie, jasne, wy∏o˝one wyk∏adzinà odpornà na zniszczenie,
  26. c)oÊwietlenie przez naÊwietle nad drzwiami zabezpieczone szk∏em hartowanym, lampa i ˝arówka powinny byç dost´pne wy∏àcznie od zewnàtrz separatki,
  27. d)kana∏ wentylacji grawitacyjnej niedost´pny dla osoby izolowanej, Dziennik Ustaw Nr 116 — 7373 —
  28. e)ogrzewanie pod∏ogowe lub grzejnik we wn´ce zas∏oni´tej trudnym do usuni´cia ekranem metalowym uniemo˝liwiajàcym dost´p osoby izolowanej do grzejnika,
  29. f)separatka powinna posiadaç w∏asne pomieszczenie higieniczno-sanitarne wyposa˝one w misk´ ust´powà, natrysk i umywalk´ odporne na umyÊlne zniszczenia,
  30. g)materac niepalny, odporny na niszczenie,
  31. h)system telewizji przemys∏owej z kamerà niedost´pnà dla osoby izolowanej, zabezpieczonà przed uszkodzeniem; 3) w pokojach ∏ó˝kowych na odcinkach obserwacyjnych lub w pokojach obserwacyjnych oraz separatkach wypusty instalacji elektrycznych, poza oÊwietleniem sufitowym, powinny znajdowaç si´ na zewnàtrz tych pokoi od strony korytarza; Poz. 985 k∏adach do 50 ∏ó˝ek mo˝na nie stosowaç Êluzy materia∏owej. 3. W obr´bie zespo∏u powinna byç zachowana zasada rozdzia∏u ruchu czystego pracowników, pacjentów i materia∏u czystego od ruchu brudnego materia∏u zu˝ytego, brudnych narz´dzi, brudnej bielizny i odpadów pooperacyjnych. 4. Sala operacyjna powinna mieç bezpoÊrednie po∏àczenie z cz´Êcià brudnà zespo∏u dla usuwania zu˝ytego materia∏u, z zachowaniem ruchu jednokierunkowego. 5. Pomi´dzy cz´Êcià brudnà i czystà zespo∏u nale˝y urzàdziç Êluz´ umywalkowo-fartuchowà i pomieszczenie lub stanowisko mycia sprz´tów. Dopuszcza si´ po∏àczenie obu tych funkcji w jednym pomieszczeniu. 4) w pokojach ∏ó˝kowych, innych ni˝ okreÊlone w pkt 3, mo˝na umieszczaç tylko wy∏àczniki oÊwietlenia, natomiast pozosta∏e wypusty instalacji elektrycznych powinny znajdowaç si´ na zewnàtrz tych pokoi. 6. W zak∏adach do 50 ∏ó˝ek dopuszcza si´ ewakuacj´ u˝ytych narz´dzi tà samà drogà, którà dostarcza si´ materia∏ czysty i sterylny, pod warunkiem wykonania wst´pnej dezynfekcji narz´dzi w wydzielonym pomieszczeniu na terenie bloku operacyjnego i zastosowania szczelnych opakowaƒ transportowych. 8. Oddzia∏ psychiatryczny w szpitalu ogólnym powinien byç zlokalizowany w osobnym pawilonie lub w wydzielonym skrzydle budynku szpitala, nie wy˝ej ni˝ na drugiej kondygnacji nadziemnej. 7. Dopuszcza si´ równie˝ transport narz´dzi ska˝onych w szczelnym opakowaniu z zamkni´ciem nieodwracalnym. 9. Wymaganie, o którym mowa w ust. 8, nie dotyczy oddzia∏ów w zak∏adach opieki zdrowotnej wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia. 8. W zak∏adach do 50 ∏ó˝ek dopuszcza si´ ewakuacj´ brudnej bielizny, odpadów, ska˝onych materia∏ów pooperacyjnych itp. tà samà drogà, którà dostarcza si´ materia∏ czysty i sterylny, ale z jednoczesnym zachowaniem rozdzia∏u czasowego. Transport tych materia∏ów na zewnàtrz bloku operacyjnego i szpitala powinien odbywaç si´ co najmniej w jednym opakowaniu transportowym (np. zamkni´te wózki). 10. Oddzia∏ psychiatryczny w szpitalu ogólnym powinien byç ponadto wyposa˝ony w: 1) osobny dzia∏ przyj´ç, sk∏adajàcy si´ z:
  32. a)poczekalni,
  33. b)boksu rejestracji,
  34. c)gabinetu badaƒ lekarskich,
  35. d)∏azienki, lub 2) co najmniej gabinet przyj´ç dla pacjentów z pobudzeniem psychoruchowym zagra˝ajàcych bezpoÊrednio sobie lub innym. 11. W oddziale psychogeriatrycznym pomieszczenia i wyposa˝enie, w tym sanitarne, powinny byç dostosowane do potrzeb osób niepe∏nosprawnych. XIII. Zespó∏ operacyjny 1. Pacjenci powinni byç dowo˝eni do zespo∏u operacyjnego przez Êluz´ dla pacjenta, a pracownicy powinni przechodziç przez Êluzy szatniowe. 2. W celu dostarczania do zespo∏u operacyjnego czystych materia∏ów zespó∏ ten powinien byç wyposa˝ony w Êluz´ materia∏owà, wykorzystywanà równoczeÊnie do krótkotrwa∏ego ich przechowywania. W za- 9. Transport materia∏u czystego i brudnego odbywa si´ korytarzami i dêwigami ogólnego u˝ytku, pod warunkiem uszczelnienia Êrodków transportu (odpowiednie wózki). 10. Pracownicy powinni wchodziç do sal operacyjnych przez pomieszczenie przygotowawcze dla personelu, a dla pacjentów nale˝y urzàdziç pokój przygotowania chorego. Dopuszcza si´ wspólne pomieszczenie przygotowania chorego dla kilku sal operacyjnych o takim samym stopniu czystoÊci zabiegów. 11. W zespole mogà byç wydzielone strefy sal operacyjnych septycznych, aseptycznych lub sal o wysokiej aseptyce — w przypadku oddzia∏ów neurochirurgii lub kardiochirurgii. 12. W sk∏ad zespo∏u wchodzi równie˝: 1) podr´czna sterylizatornia — je˝eli jest to uzasadnione; 2) pomieszczenie przewoênej aparatury diagnostycznej; 3) magazyn sprz´tu i aparatury. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7374 — 13. Zespó∏ powinien byç wyposa˝ony w sal´ pooperacyjnà wed∏ug wskaênika 1—1,5 ∏ó˝ka na 1 stó∏ operacyjny. 14. Dla pracowników powinien byç urzàdzony co najmniej 1 pokój wypoczynkowy. 15. Na ka˝de 30—50 ∏ó˝ek zabiegowych w szpitalu powinna przypadaç co najmniej 1 sala operacyjna. 16. Powierzchnia sali operacyjnej powinna wynosiç co najmniej 35,0 m2. XIV. Zespó∏ porodowy aseptyczny 1. Zespó∏ powinien byç zlokalizowany w bezpoÊrednim sàsiedztwie pododdzia∏u po∏o˝nictwa aseptycznego, z którym powinien byç po∏àczony drogà oddzielonà od ruchu wewnàtrzszpitalnego. 2. Zespó∏ powinien byç urzàdzony w sposób zapewniajàcy post´powy ciàg funkcji. 3. Pracownicy powinni wchodziç do zespo∏u przez Êluz´ umywalkowo-fartuchowà. 4. Sale porodowe mogà byç urzàdzone jako jednostanowiskowe. 5. W obr´bie sali porodowej powinno znajdowaç si´: 1) stanowisko pierwszej piel´gnacji i resuscytacji noworodka o powierzchni co najmniej 8,0 m2; 2) stanowisko dy˝uru po∏o˝nej. 6. Na ka˝de 10 ∏ó˝ek pododdzia∏u po∏o˝niczego aseptycznego nale˝y urzàdziç 1 stanowisko porodowe. 7. W sk∏ad zespo∏u powinna wchodziç 1 sala operacyjna ze stanowiskiem resuscytacji noworodka oraz z pokojem przygotowania personelu, a przy liczbie stanowisk porodowych powy˝ej 5 — równie˝ 1 pokój zabiegowy oraz podr´czna sterylizatornia, je˝eli jest to uzasadnione. 8. W zespole powinno znajdowaç si´ pomieszczenie przeznaczone dla po∏o˝nic i noworodka w pierwszych godzinach ˝ycia, po porodach powik∏anych. 9. Pomieszczenia porodów rodzinnych stanowià cz´Êç sk∏adowà zespo∏u porodowego. 10. Pomieszczenia porodów rodzinnych powinny byç dost´pne dla rodzin z w´z∏a komunikacji ogólnej w sposób uniemo˝liwiajàcy ich dost´p do innych pomieszczeƒ zespo∏u porodowego. Dost´p personelu do tych pomieszczeƒ nie powinien krzy˝owaç si´ z ruchem rodzin. 11. Z pomieszczeƒ porodów rodzinnych powinien byç ∏atwy dost´p do sali operacyjnej, o której mowa w ust. 7. 12. Przy zespole porodów rodzinnych powinno znajdowaç si´ stanowisko pierwszej piel´gnacji i resu- Poz. 985 scytacji noworodka, je˝eli nie ma mo˝liwoÊci korzystania ze stanowiska, o którym mowa w ust. 5 pkt 1. 13. Dla osób towarzyszàcych rodzàcym nale˝y przeznaczyç pokój — poczekalni´, dost´pny z w´z∏a komunikacji ogólnej bez potrzeby wchodzenia na korytarz wewn´trzny zespo∏u, z pomieszczeniem higieniczno-sanitarnym (ust´p i umywalka). 14. W sali porodów rodzinnych pod∏ogi, Êciany i meble powinny mieç zmywalne powierzchnie przystosowane do dezynfekcji. 15. Powierzchnia sali porodów rodzinnych oraz sali jednostanowiskowej powinna wynosiç co najmniej 20,0 m2, a przy sali wielostanowiskowej co najmniej 18,0 m2 na jedno stanowisko. XV. Pracownia badaƒ endoskopowych 1. W sk∏ad pracowni badaƒ endoskopowych wchodzà nast´pujàce pomieszczenia: 1) pokój badaƒ górnego odcinka przewodu pokarmowego (gastroskopie); 2) pokój badaƒ dolnego odcinka przewodu pokarmowego (kolonoskopie, sigmoidoskopie i rektoskopie) wyposa˝ony w kabin´ higienicznà; 3) zmywalnia usytuowana mi´dzy pomieszczeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, wyposa˝ona w urzàdzenia do mycia i dezynfekcji termiczno-chemicznej endoskopów w sposób technologicznie powtarzalny oraz szafy do przechowywania endoskopów w pozycji wiszàcej, wyposa˝ona w wentylacj´ mechanicznà nawiewno-wyciàgowà; 4) pokój personelu; 5) sala wybudzeniowa na 2—3 miejsca dla pobytu pacjentów do 2 godzin po znieczuleniu. 2. W przypadku wykonywania zabiegów na drogach ˝ó∏ciowych i trzustkowych w pracowni powinien znajdowaç si´ wydzielony pokój badaƒ z aparatem rentgenowskim. Zabiegi te mogà byç wykonywane równie˝ w pracowni obrazowej. 3. Dopuszcza si´ wykonywanie wszystkich rodzajów badaƒ w jednym pokoju, pod warunkiem ˝e badania górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego sà przeprowadzane z zachowaniem rozdzia∏u czasowego dla poszczególnych rodzajów badaƒ. 4. Dopuszcza si´ usytuowanie zmywalni nieumieszczonej mi´dzy gabinetami, pod warunkiem zapewnienia transportu endoskopów ska˝onych i zdezynfekowanych w szczelnie zamykanych pojemnikach. 5. W zmywalni, o której mowa w ust. 4, nale˝y dodatkowo zamontowaç urzàdzenia do mycia i dezynfekcji pojemników transportowych w sposób technologicznie powtarzalny. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7375 — 6. Narz´dzia stanowiàce wyposa˝enie endoskopów u˝ywane do wykonywania biopsji i zabiegów powinny byç przed u˝yciem sterylizowane i przechowywane jako wyrób sterylny. 7. Do badaƒ zabiegów endoskopowych mo˝na u˝ywaç wy∏àcznie endoskopów ze szczelnà optykà. XVI. Medyczne laboratorium diagnostyczne 1. Pobieranie materia∏u do badaƒ od pacjentów stacjonarnych odbywa si´ na oddzia∏ach w pokojach zabiegowych. 2. Pokój pobierania materia∏u do badaƒ powinien mieç powierzchni´ co najmniej 6,0 m2, je˝eli znajduje si´ w nim jedno stanowisko do pobraƒ krwi. Pokój ten wraz z pokojem wydawania wyników, przeznaczone dla pacjentów ambulatoryjnych, powinny byç dla nich ∏atwo dost´pne w sposób uniemo˝liwiajàcy przedostawanie si´ do innych pomieszczeƒ zak∏adu. 3. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 2, wraz z poczekalnià mogà byç zlokalizowane na terenie przychodni poza laboratorium. 4. W laboratorium wyodr´bnia si´: 1) pomieszczenia g∏ówne; 2) pomieszczenia specjalne; Poz. 985 1) pokój pobraƒ oddzielony od pomieszczeƒ laboratoryjnych; 2) poczekalnia i urzàdzenia higieniczno-sanitarne dla pacjentów; 9. Pomieszczenia okreÊlone w ust. 4—8 znakuje si´ w sposób umo˝liwiajàcy ich identyfikacj´ oraz zgodnie z wymogami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa. 10. W pomieszczeniach do wykonywania czynnoÊci diagnostyki laboratoryjnej bie˝àco kontroluje si´ warunki mogàce mieç wp∏yw na wyniki badaƒ. 11. W pracowniach s∏u˝àcych do wykonywania czynnoÊci diagnostyki laboratoryjnej nale˝y przewidywaç wentylacj´ mechanicznà nawiewno-wyciàgowà. 12. WysokoÊç pracowni powinna wynosiç co najmniej 3,0 m w Êwietle. Dopuszcza si´ zmniejszenie wysokoÊci o 5 %. 13. Pod∏ogi w pracowniach sà ∏atwo zmywalne, odporne na dzia∏anie Êrodków chemicznych i dezynfekcyjnych, wykonane z materia∏ów antypoÊlizgowych i antyelektrostatycznych. 14. W cz´Êci laboratorium wymagajàcej cz´stej dezynfekcji Êciany powinny byç wykoƒczone materia∏ami trwa∏ymi, nienasiàkliwymi i odpornymi na dzia∏anie Êrodków dezynfekcyjnych do wysokoÊci co najmniej 2,0 m. 3) pomieszczenia socjalne; 4) pomieszczenia s∏u˝àce do obs∏ugi pacjentów, w przypadku gdy na terenie laboratorium jest równie˝ pobierany materia∏ do badaƒ. 5. W sk∏ad pomieszczeƒ g∏ównych wchodzà: 1) punkt przyj´ç materia∏u do badaƒ; 2) punkt rozdzia∏u materia∏u do badaƒ; 3) pomieszczenia do wykonywania czynnoÊci diagnostyki laboratoryjnej; 4) pomieszczenia administracyjne. 6. W sk∏ad pomieszczeƒ specjalnych wchodzà: 1) pomieszczenia magazynowe zapewniajàce zachowanie w∏aÊciwoÊci fizycznych i chemicznych sk∏adowanych i przechowywanych odczynników, trucizn, odpadów radioaktywnych i drobnego sprz´tu; 15. Sto∏y i meble laboratoryjne powinny byç wykonane z g∏adkiego wodoodpornego materia∏u. XVII. Laboratorium mikrobiologiczne 1. Laboratorium powinno znajdowaç si´ w miar´ mo˝liwoÊci w sàsiedztwie laboratorium diagnostycznego. Lokalizacja pomieszczeƒ powinna zabezpieczaç przed ryzykiem zanieczyszczeƒ wynikajàcych z krzy˝owania si´ dróg obiegu materia∏u i sprz´tu ska˝onego i nieska˝onego. 2. Szpital mo˝e korzystaç z pracowni mikrobiologicznej zlokalizowanej w innym zak∏adzie opieki zdrowotnej. 3. WejÊcie pracowników do laboratorium powinno odbywaç si´ przez Êluz´ szatniowà. 7. W sk∏ad pomieszczeƒ socjalnych wchodzà, w szczególnoÊci, pokoje socjalne, urzàdzenia higieniczno-sanitarne oraz szatnie dla personelu. 4. W laboratorium, oprócz pomieszczeƒ wymienionych w cz´Êci XVI ust. 4, powinny znajdowaç si´ pomieszczenia wyposa˝one w odpowiednie urzàdzenia i sprz´t, w których zapewnia si´ sterylizacj´ pod∏o˝y i szk∏a, w przypadku koniecznoÊci sterylizacji pod∏o˝y i stosowania szk∏a wielokrotnego u˝ytku, jak równie˝ niszczenia kultur bakteryjnych i unieszkodliwiania innych odpadów niebezpiecznych pod wzgl´dem epidemiologicznym. Ciàg technologiczny w tych pomieszczeniach powinien zapewniç wydzielenie, poprzez fizyczny i funkcjonalny podzia∏, stref brudnej i czystej. 8. W sk∏ad pomieszczeƒ s∏u˝àcych do obs∏ugi pacjentów wchodzà: 5. W zale˝noÊci od zakresu dzia∏ania zak∏adu, w laboratorium mikrobiologicznym powinny znajdowaç 2) pomieszczenia pomocnicze w zale˝noÊci od zakresu wykonywanych badaƒ zgodnie ze standardami medycznych laboratoriów diagnostycznych. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7376 — Poz. 985 si´ pracownie: wirusologiczna, bakteriologiczna, mykologiczna oraz parazytologiczna. 6. Prosektura sekcyjna powinna byç dost´pna przez Êluz´ szatniowà. 6. Pracownia przygotowania pod∏o˝y i odczynników oraz pracownie: wirusologiczna, bakteriologiczna i mykologiczna powinny byç wyposa˝one w lo˝e laminarne co najmniej drugiej klasy. 7. W sk∏ad laboratorium histopatologicznego i cytologicznego powinny wchodziç nast´pujàce pomieszczenia: 7. Pracownie laboratorium powinny byç wyposa˝one w wentylacj´ nawiewno-wywiewnà zapewniajàcà odpowiedni stopieƒ oczyszczania zarówno powietrza nawiewanego, jak równie˝ usuwanego z pomieszczeƒ. 8. Zmywalnia powinna byç wyposa˝ona w: 1) stó∏ zlewozmywakowy; 2) automatycznà myjni´ do mycia szk∏a laboratoryjnego z opcjà ostatecznego p∏ukania wodà oczyszczonà (aqua purificata w rozumieniu Farmakopei Polskiej). 1) pracownia formalinowa; 2) pomieszczenia aparaturowe; 3) pracownia obróbki preparatów histologicznych; 4) pracownia mikroskopowa; 5) pracownia cytologiczna; 6) pracownia technik specjalnych (histochemicznych, immunohistochemicznych, immunocytochemicznych i innych); 7) pomieszczenia administracyjno-socjalne. 9. Woda oczyszczona mo˝e byç produkowana na terenie zak∏adu lub dostarczana z centralnej stacji uzdatniania. 8. W szpitalu, który nie posiada prosektury, powinno byç pomieszczenie ch∏odni, przygotowania i wydawania zw∏ok oraz kancelaria, a tak˝e ust´p dla interesantów. 10. Transport pod∏o˝y oraz materia∏ów do analiz poza obr´bem poszczególnych pracowni powinien odbywaç si´ w naczyniach szczelnie zamkni´tych. XIX. Zak∏ad rehabilitacji XVIII. Zak∏ad patomorfologii 1. Sale masa˝u suchego, parafinowania, krioterapii, terapii zaj´ciowej i çwiczeƒ samoobs∏ugi powinny byç zlokalizowane w pobli˝u sal kinezyterapii. 1. W sk∏ad zak∏adu patomorfologii wchodzà w szczególnoÊci: 1) prosektura (cz´Êç sekcyjna); 2) pracownia histologiczna; 3) pracownia cytologiczna; 4) pomieszczenia administracyjno-socjalne (szatnia, ust´py, jadalnia). 2. Zak∏ad patomorfologii powinien byç zlokalizowany w wydzielonym budynku lub w budynku g∏ównym szpitala. 3. Dojazd wózków ze zw∏okami powinien prowadziç wewn´trznym korytarzem lub tunelem podziemnym. W zak∏adach wpisanych do rejestru zak∏adów opieki zdrowotnej przed dniem wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia, a tak˝e w zak∏adach do 50 ∏ó˝ek, dopuszcza si´ odst´pstwo od wymagania tunelu. 4. Do zak∏adu powinny prowadziç osobne wejÊcia dla personelu, przywo˝onych zw∏ok, rodziny zmar∏ego i wydawania zw∏ok. 5. Dojazd do sali wydawania zw∏ok nie mo˝e byç widoczny z okien oddzia∏ów ∏ó˝kowych, przychodni i innych cz´Êci szpitala dost´pnych dla pacjentów, z wyjàtkiem obiektów istniejàcych, w których warunki lokalowe nie pozwalajà na takà izolacj´. 2. Przed salami çwiczeƒ, hydroterapii, pomieszczeniami krioterapii, p∏ywalni oraz wymagajàcymi rozebrania si´ powinny byç urzàdzone szatnie oraz zespo∏y sanitarne dla pacjentów (natryski, umywalki i ust´py). 3. Liczb´ szafek w szatni oraz wielkoÊç zespo∏ów sanitarnych nale˝y ustalaç w zale˝noÊci od liczby stanowisk zabiegowych i przewidywanej ich przepustowoÊci. 4. Pomieszczenia hydroterapii powinny byç zlokalizowane w kondygnacji parteru, nad przestrzenià instalacyjnà. Dopuszcza si´ lokalizacj´ pomieszczeƒ hydroterapii, z wyjàtkiem p∏ywalni, na innej kondygnacji ni˝ parter. W takim przypadku w pomieszczeniach tych nale˝y zapewniç skutecznà izolacj´ przeciwwilgociowà, a tak˝e wentylacj´ nawiewno-wyciàgowà z podciÊnieniem. 5. Pomieszczenia Êwiat∏olecznictwa i elektrolecznictwa, je˝eli nie sà osobnymi pomieszczeniami, powinny byç oddzielone Êciankami do wysokoÊci co najmniej 2,0 m, umo˝liwiajàcymi stosowanie wspólnej wentylacji mechanicznej w pomieszczeniu. 6. Diatermie krótkofalowe i mikrofalowe powinny byç instalowane w oddzielnych pomieszczeniach (boksach), odpowiednio zabezpieczonych przed szkodliwym oddzia∏ywaniem na otoczenie. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7377 — Poz. 985 7. W pobli˝u pokoju parafinowania powinno byç pomieszczenie przeznaczone do przygotowywania parafiny (kuchenka parafinowa) wyposa˝one w wentylacj´ mechanicznà wyciàgowà. racyjnych i zabiegowych, za∏adunku przygotowanych wsadów do sterylizatorów, gromadzenia narz´dzi fabrycznie nowych, tworzenia i archiwizacji dokumentacji procesów sterylizacji; 8. Pomieszczenia przeznaczone do rehabilitacji powinny byç zlokalizowane w sposób zapewniajàcy dost´p osobom niepe∏nosprawnym, w tym poruszajàcym si´ na wózkach inwalidzkich. 3) sterylnà, przeznaczonà do wy∏adunku wysterylizowanych materia∏ów ze sterylizatorów, ich magazynowania i wydawania na oddzia∏y szpitalne lub odbiorcom spoza szpitala. XX. Centralna sterylizatornia 8. Pakietowanie narz´dzi i bielizny powinno odbywaç si´ w oddzielnych pomieszczeniach. 1. W szpitalu nale˝y zapewniç sta∏e zaopatrzenie w materia∏y sterylne. 2. W zale˝noÊci od przyj´tych rozwiàzaƒ lokalnych materia∏y sterylne mogà byç dostarczane bàdê ze sterylizatorni zlokalizowanej poza zaopatrywanym obiektem posiadajàcej system zarzàdzania jakoÊcià (ISO lub GMP) i gwarantujàcej wykonanie wyrobu sterylnego, bàdê z centralnej sterylizatorni zorganizowanej w ramach zaopatrywanego zak∏adu. 3. W przypadku zaopatrywania zak∏adu ze sterylizatorni zlokalizowanej poza zak∏adem, w zak∏adzie powinno byç pomieszczenie przeznaczone dla ekspedycji materia∏u ska˝onego oraz odbioru materia∏u sterylnego, jak równie˝ pomieszczenie wyposa˝one w myjni´-dezynfektor przeznaczonà do mycia wózków i innych elementów transportowych. 4. W przypadku urzàdzania centralnej sterylizatorni w ramach zak∏adu powinna ona byç wyposa˝ona w urzàdzenia do wyja∏awiania sprz´tu, aparatury, narz´dzi, bielizny operacyjnej, materia∏ów opatrunkowych i innych elementów tego wymagajàcych oraz dezynfekowania wózków i pojemników s∏u˝àcych do transportu materia∏ów poddawanych sterylizacji. 5. Centralna sterylizatornia musi mieç dogodne po∏àczenia z zespo∏em operacyjnym oraz mieç ∏atwy dost´p z innych jednostek organizacyjnych szpitala oraz w miar´ mo˝liwoÊci z zewnàtrz. 6. Transport materia∏ów sterylnych i ska˝onych mi´dzy centralnà sterylizatornià i oddzia∏ami powinien odbywaç si´ w szczelnych wózkach lub pojemnikach. SzczelnoÊç transportu powinna byç dostosowana do stopnia czystoÊci dróg transportowych. 7. Centralna sterylizatornia powinna byç podzielona na trzy strefy: 1) brudnà, przeznaczonà do przyjmowania, sortowania, mycia, dezynfekcji wst´pnej i w∏aÊciwej narz´dzi chirurgicznych, aparatury medycznej, mycia i dezynfekcji wózków i elementów transportowych, gromadzenia narz´dzi fabrycznie nowych oraz przechowywania zapasów Êrodków dezynfekcyjnych i przygotowywania z nich roztworów roboczych; 2) czystà, przeznaczonà do suszenia wydezynfekowanych narz´dzi i aparatury, przeglàdania i sk∏adania bielizny operacyjnej, pakietowania zestawów ope- 9. Rozwiàzanie przestrzenne powinno zapewniaç ruch post´powy obrabianych materia∏ów od strefy brudnej do sterylnej. 10. WejÊcie personelu centralnej sterylizatorni ze strefy czystej do strefy brudnej i sterylnej powinno prowadziç przez Êluzy umywalkowo-fartuchowe. 11. Przy Êluzie mi´dzy cz´Êcià czystà i brudnà powinien byç zainstalowany ust´p. 12. Mi´dzy strefà sterylnà a ogólnodost´pnà szpitala nale˝y urzàdziç pomieszczenie wydawania materia∏ów sterylnych. 13. Wszystkie systemy technologiczne centralnej sterylizatorni (sterylizatory, myjnie, wózki, rega∏y, pojemniki sterylizacyjne, tace) powinny byç kompatybilne, zgodne z jednostkà wsadu ustalonà w zak∏adzie. 14. Na terenie centralnej sterylizatorni mi´dzy strefà brudnà i pomieszczeniem wydawania nale˝y zamontowaç przelotowà myjni´-dezynfektor, przeznaczonà do mycia wózków i innych elementów transportowych. Dopuszcza si´ wykonanie w tym miejscu dwóch pomieszczeƒ: jednego do mycia i dezynfekcji manualnej (r´cznej) i drugiego do suszenia mytych sprz´tów. 15. Mi´dzy strefà brudnà i czystà instaluje si´ przelotowe myjnie-dezynfektory w iloÊci i z wyposa˝eniem uzasadnionym, przewidzianym procesem technologicznym. 16. W Êcianie mi´dzy strefà czystà i sterylnà instaluje si´ sterylizatory przelotowe w iloÊci i wielkoÊci uzasadnionej przewidywanym procesem technologicznym, jednak nie mniej ni˝ dwa sterylizatory parowe. 17. W przypadku stosowania sterylizacji gazowej sprz´tu nieodpornego na dzia∏anie temperatury tlenkiem etylenu lub formaldehydem: 1) po stronie czystej nale˝y wydzieliç pomieszczenie przeznaczone do za∏adunku materia∏u; 2) po stronie wy∏adowczej sterylizatorów gazowych w strefie sterylnej powinno znajdowaç si´ pomieszczenie do degazacji sterylizowanych materia∏ów; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7378 — 3) w pomieszczeniach, o których mowa w pkt 1 i 2, nie mo˝na przewidywaç sta∏ych stanowisk pracy. 18. W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 14, nale˝y zainstalowaç sygnalizatory przekroczenia dopuszczalnych st´˝eƒ tlenku etylenu na stanowiskach pracy. 19. Do sterylizacji tlenkiem etylenu na terenie szpitala mo˝na stosowaç wy∏àcznie sterylizatory zasilane z jednorazowego naboju z czynnikiem sterylizujàcym. 20. Do utylizacji tlenku etylenu nale˝y stosowaç spalark´ tlenku etylenu lub katalizator. 21. Do zasilania wytwornic pary dla sterylizatorów parowych i myjni-dezynfektorów (do ostatecznego p∏ukania) nale˝y doprowadziç wod´ oczyszczonà o parametrach okreÊlonych przez producenta urzàdzenia. 22. Stacja uzdatniania wody mo˝e byç integralnà cz´Êcià centralnej sterylizatorni lub mo˝e byç zlokalizowana w odr´bnym pomieszczeniu. aparatów oddechowych, inkubatorów dla niemowlàt, wózków inwalidzkich, wózków i elementów transportu wewnàtrzszpitalnego, szafek przy∏ó˝kowych, materacy oraz innych elementów wyposa˝enia szpitalnego poddawanych okresowej dezynfekcji. 2. W przypadku dezynfekowania sprz´tu w dezynfektorni zlokalizowanej poza zak∏adem, w zak∏adzie powinno byç pomieszczenie przeznaczone do ekspedycji i odbioru sprz´tu zdezynfekowanego. 3. W przypadku organizowania centralnej dezynfektorni w zak∏adzie powinna ona byç urzàdzona zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w ust. 4—9. 4. Centralna dezynfektornia — stacja przygotowania ∏ó˝ek, zwana dalej „stacjà”, powinna byç podzielona na dwie strefy technologiczne: 1) brudnà, przeznaczonà do:
  36. a)przyjmowania brudnych sprz´tów szpitalnych,
  37. b)zdejmowania brudnej bielizny i kierowania jej do pralni, 23. Przy doborze wydajnoÊci stacji uzdatniania wody nale˝y uwzgl´dniç ewentualne zasilanie z niej wodà uzdatnionà innych oddzia∏ów szpitala (apteka, laboratoria, blok operacyjny, kuchnia mleczna, zak∏ad diagnostyki obrazowej, stacja dializ, oddzia∏ urologii, pracownia badaƒ i zabiegów endoskopowych).
  38. c)zdejmowania materacy, poduszek, koców i umieszczania ich w komorze dezynfekcyjnej,
  39. d)umieszczania dezynfekowanych w myjni-dezynfektorze, 24. Niezale˝nie od sterylizatorni centralnej w nast´pujàcych dzia∏ach powinny byç zainstalowane urzàdzenia sterylizacyjne: 1) apteka; 2) czystà, przeznaczonà do:
  40. a)wy∏adunku z komór myjàcych i dezynfekcyjnych, 3) poradnia stomatologiczna, o ile jest to uzasadnione.
  41. b)zaÊcie∏ania ∏ó˝ek czystà poÊcielà,
  42. c)wykonywania kontroli i napraw dezynfekowanych sprz´tów, XXI. Apteka 1. Lokalizacja apteki szpitalnej lub dzia∏u farmacji szpitalnej powinna zapewniç ∏atwy dost´p do niej personelowi oddzia∏ów ∏ó˝kowych. Ponadto nale˝y zapewniç zewn´trzny dost´p (dojazd) dla dostaw materia∏owych. 3. W przypadku organizowania na terenie szpitala apteki ogólnodost´pnej otwartej stanowi ona odr´bnà jednostk´ organizacyjnà, funkcjonalnie wydzielonà ze szpitala, i powinna byç dost´pna dla pacjentów z zewnàtrz budynku zak∏adu opieki zdrowotnej lub z g∏ównego holu. XXII. Centralna dezynfektornia — stacja przygotowania ∏ó˝ek 1. W szpitalu nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç dezynfekcji sprz´tów szpitalnych, w szczególnoÊci ∏ó˝ek, sprz´tów
  43. e)magazynowania Êrodków myjàcych i dezynfekcyjnych; 2) laboratorium mikrobiologiczne; 2. Apteka szpitalna (dzia∏ farmacji szpitalnej) nie mo˝e byç dost´pna dla pacjentów. Dost´p pracowników szpitala powinien byç ograniczony do poczekalni przy izbie ekspedycyjnej i miejsca zwrotu opakowaƒ szklanych (zmywalnia). Poz. 985
  44. d)magazynowania przeznaczonych do napraw lub kasacji sprz´tów, materacy, koców i poduszek,
  45. e)przebywania personelu w czasie spo˝ywania posi∏ków w przeznaczonym do tego pomieszczeniu. 5. W stacji nale˝y zapewniç ruch post´powy sprz´tów ze strefy brudnej do czystej. 6. Pomi´dzy strefà brudnà i czystà powinny znajdowaç si´: 1) przelotowa automatyczna komora dezynfekcyjna, przystosowana do dezynfekcji termicznej i formaldehydem materacy, poduszek, koców, ubraƒ pacjentów i materia∏ów porowatych; 2) przelotowa automatyczna myjnia-dezynfektor z programami dezynfekcji termiczno-chemicznej oraz systemami za∏adunku przystosowanymi do wszystkich sprz´tów i materia∏ów poddawanych dezynfekcji; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7379 — 3) pomieszczenie do r´cznego mycia i suszenia wyposa˝one w: Poz. 985 7) administracyjno-socjalnà.
  46. a)urzàdzenie do mycia pianà aktywnà i dezynfekcji Êrodkami dezynfekcyjnymi z mo˝liwoÊcià ich precyzyjnego dozowania, 4. W sk∏ad strefy administracyjno-socjalnej wchodzi w szczególnoÊci jadalnia personelu kuchni z miejscem do mycia naczyƒ, cz´Êç szatniowa oraz ust´py.
  47. b)pistolet na spr´˝one powietrze do suszenia mytych sprz´tów, 5. W zespole kuchni powinno byç wydzielone pomieszczenie z wejÊciem wy∏àcznie z zewnàtrz, w którym odpadki poprodukcyjne z kuchni oraz pokonsumpcyjne b´dà magazynowane przed ich usuwaniem.
  48. c)mat´ basenowà u∏o˝onà w zag∏´bieniu pod∏ogi wyposa˝onym w kratk´ Êciekowà; 4) pomieszczenie suszenia wyposa˝one w:
  49. a)pistolet na spr´˝one powietrze do suszenia mytych sprz´tów,
  50. b)mat´ basenowà u∏o˝onà w zag∏´bieniu pod∏ogi wyposa˝onym w kratk´ Êciekowà; 5) przelotowa bezciÊnieniowa komora dezynfekcyjna do dezynfekcji precyzyjnej aparatury; 6) Êluza szatniowa dla personelu mi´dzy cz´Êcià brudnà i czystà. 7. W strefie czystej nale˝y urzàdziç boks napraw i kontroli bezpieczeƒstwa dzia∏ania aparatów medycznych, wyposa˝ony w zestaw odpowiednich przyrzàdów kontrolno-pomiarowych. 8. W strefie brudnej i czystej nale˝y przewidzieç powierzchnie odstawczà na co najmniej 2—3 % ogólnej liczby ∏ó˝ek w szpitalu. 9. W szpitalach do 50 ∏ó˝ek dopuszcza si´ dezynfekcj´ ∏ó˝ek na oddzia∏ach ∏ó˝kowych w specjalnie wydzielonym pomieszczeniu. XXIII. Kuchnia 1. Kuchnia powinna byç zlokalizowana w wydzielonym budynku lub wspólnym z pralnià, po∏àczonym przejÊciem krytym lub tunelem podziemnym z blokiem ∏ó˝kowym szpitala oraz oddzia∏ami mieszczàcymi si´ w wydzielonych pawilonach lub w skrzydle zespo∏u g∏ównego. 2. Dopuszcza si´ lokalizacj´ kuchni w zespole g∏ównym szpitala pod warunkiem zapewnienia bezkolizyjnej obs∏ugi technicznej zwiàzanej z tà technologià i niepowodujàcej ucià˝liwoÊci, w tym zapachowych i ha∏asu. 3. W kuchni nale˝y wyodr´bniç nast´pujàce strefy: 1) magazynowania, w sk∏ad której wchodzi ch∏odnia; 2) obróbki brudnych produktów; 3) obróbki czystych produktów; 4) obróbki termicznej i sch∏adzania; 5) ekspedycji posi∏ków lub porcjowania (system tacowy); 6) centralnego mycia naczyƒ sto∏owych oddzia∏owych (system tacowy); 6. Do pomieszczeƒ magazynowych kuchni centralnej powinien byç zapewniony dojazd dla samochodów dostawczych. 7. Dopuszcza si´ zaopatrywanie szpitala w posi∏ki wytwarzane poza zak∏adem. W takim przypadku na terenie szpitala powinna byç co najmniej urzàdzona strefa dla przyj´cia wózków z po˝ywieniem oraz ich ekspedycji. 8. Dopuszcza si´ usytuowanie pomieszczeƒ kuchni poni˝ej poziomu otaczajàcego terenu. Obni˝enie poziomu pod∏ogi poni˝ej terenu wymaga uzyskania zgody paƒstwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do zak∏adów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra w∏aÊciwego do spraw wewn´trznych albo Ministra Obrony Narodowej odpowiednio — Paƒstwowego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewn´trznych i Administracji albo Wojskowego Inspektora Sanitarnego. XXIV. Pralnia 1. Brudna bielizna mo˝e byç prana w pralni zlokalizowanej na terenie szpitala lub w pralni znajdujàcej si´ poza szpitalem, spe∏niajàcej wymagania sanitarnohigieniczne okreÊlone w niniejszej cz´Êci. 2. Pralnia pioràca bielizn´ szpitalnà powinna: 1) mieç zapewnionà barier´ higienicznà mi´dzy stronà brudnà i czystà poprzez fizyczny i funkcjonalny podzia∏ na stref´ brudnà i czystà w sposób, o którym mowa w ust. 6; 2) stosowaç technologi´ przystosowanà do prania bielizny szpitalnej. 3. Pralnia powinna byç zlokalizowana w wydzielonym budynku lub wspólnym z kuchnià, po∏àczonym przejÊciem krytym lub tunelem podziemnym z zespo∏em g∏ównym szpitala oraz oddzia∏ami mieszczàcymi si´ w wydzielonych pawilonach. 4. Dopuszcza si´ pralni´ zlokalizowanà w budynku g∏ównym szpitala pod warunkiem zapewnienia bezkolizyjnej obs∏ugi technicznej zwiàzanej z tà technologià. 5. Pomieszczenia pralni powinny byç urzàdzone w sposób zapewniajàcy zachowanie bariery higienicznej rozumianej jako ca∏kowite wyeliminowanie stykania si´ bielizny czystej z brudnà oraz pracowników z tych dwóch stref. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7380 — Poz. 985 6. W pralni z barierà higienicznà powinny byç urzàdzone: automatyczne urzàdzenia myjàco-dezynfekcyjne przeznaczone do tego celu. 1) strefa brudna — w której sk∏ad wchodzà pomieszczenia przyjmowania i sk∏adania brudnej bielizny, sp∏ukiwania pieluch, za∏adunku bielizny do pralnic, pomieszczenia sk∏adowania Êrodków pioràcych, przygotowywania roztworów pioràcych oraz ust´py; 10. Strefa brudna i czysta pralni powinny byç pod∏àczone do oddzielnych zespo∏ów wentylacyjnych. W strefie brudnej nale˝y przewidywaç podciÊnienie w stosunku do strefy czystej. 2) strefa czysta — w której sk∏ad wchodzà pomieszczenia wy∏adunku bielizny z pralnic, suszenia, prasowania oraz sterylizacji bielizny noworodków i dzieci m∏odszych, mycia i dezynfekcji wózków (strona czysta), pomieszczenie sk∏adowania materia∏ów wypranych i zdezynfekowanych, pomieszczenie naprawy bielizny, pomieszczenie wydawania, pomieszczenia obs∏ugi administracyjnej i zaplecza socjalnego oraz ust´py; 3) trójstopniowa Êluza szatniowa usytuowana mi´dzy strefà czystà i brudnà oddzielajàca oba obszary Êcianami do pe∏nej wysokoÊci pomieszczenia. 7. W Êcian´ dzielàcà pralni´ na dwie strefy wmontowane sà urzàdzenia pralnicze z oddzielnymi otworami do za∏adowania i roz∏adowania odpowiednio w obszarze czystym i brudnym. 8. Maszyny pralnicze powinny byç wyposa˝one w automatyczne systemy dozujàce Êrodki pioràce i dezynfekcyjne oraz w urzàdzenia kontrolujàce parametry procesu prania i dezynfekcji. 9. W pralni musi znajdowaç si´ dzia∏ mycia i dezynfekcji pojemników i wózków do transportu brudnej bielizny z zastosowanà barierà higienicznà oddzielajàcà stref´ brudnà od czystej. W Êcian´ dzielàcà pomieszczenia powinny byç wmontowane przelotowe 11. Âluza mi´dzy cz´Êcià brudnà i czystà powinna sk∏adaç si´ z szatni brudnej, zespo∏u sanitarnego z natryskiem, ust´pem i umywalkà z baterià uruchamianà bez kontaktu z d∏onià oraz wyposa˝eniem do dezynfekcji ràk oraz szatni czystej. 12. Bielizna noworodków i dzieci m∏odszych musi byç sterylizowana. Sterylizacja mo˝e odbywaç si´ w centralnej sterylizatorni lub pralni. W tym przypadku w strefie czystej nie nale˝y instalowaç urzàdzeƒ do jej sterylizowania. 13. W przypadku urzàdzenia w szpitalu pralni chemicznej powinna ona byç zlokalizowana w strefie czystej, o której mowa w ust. 6 pkt 2. 14. WydajnoÊç pralni okreÊla si´ na podstawie norm zu˝ycia bielizny przez jednostki organizacyjne szpitala zwi´kszone ewentualnie o iloÊç bielizny z innych zak∏adów opieki zdrowotnej. 15. Dopuszcza si´ sytuowanie pomieszczeƒ pralni poni˝ej poziomu otaczajàcego terenu. Obni˝enie poziomu pod∏ogi poni˝ej terenu wymaga uzyskania zgody paƒstwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego, a w odniesieniu do zak∏adów opieki zdrowotnej utworzonych przez ministra w∏aÊciwego do spraw wewn´trznych albo Ministra Obrony Narodowej odpowiednio — Paƒstwowego Inspektora Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewn´trznych i Administracji albo Wojskowego Inspektora Sanitarnego. Za∏àcznik nr 2 WYMAGANIA SZCZEGÓ¸OWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAå POD WZGL¢DEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZÑDZENIA PRZYCHODNI 1. Przychodnia mo˝e byç urzàdzona: 1) poradni dla pacjentów i personelu; 1) w osobnym budynku lub wydzielonej cz´Êci wi´kszego budynku przeznaczonej wy∏àcznie dla tego celu; 2) poradni dla dzieci zdrowych; 2) w budynku przeznaczonym na inne cele, pod warunkiem oddzielenia pomieszczeƒ dla przychodni od pozosta∏ych cz´Êci budynku u˝ytkowanych w inny sposób. 4) apteki. 2. W zale˝noÊci od wykonywanych Êwiadczeƒ w przychodni powinny byç wydzielone wejÊcia z zewnàtrz przychodni do: 3) poradni dla dzieci chorych; 3. W przychodniach liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich dopuszcza si´ wspólne wejÊcie dla wszystkich pacjentów, interesantów i personelu, pod warunkiem ˝e pomieszczenia dla dzieci chorych, ∏àcznie z poczekalnià, b´dà wydzielone z ca∏ej przychodni w odr´bny zespó∏. Dopuszcza si´ równie˝ Dziennik Ustaw Nr 116 — 7381 — wspólne wejÊcie i pomieszczenia dla dzieci chorych i zdrowych z zachowaniem rozdzia∏u czasowego ich przyj´ç. 4. W przypadku apteki dzia∏ajàcej jedynie w godzinach pracy zak∏adu opieki zdrowotnej dopuszcza si´ wejÊcie do niej z holu budynku. 5. Poradnie: skórno-wenerologiczne, chorób p∏uc, gruêlicy, zdrowia psychicznego, terapii uzale˝nienia od alkoholu oraz terapii uzale˝nienia od substancji psychoaktywnych powinny byç tak usytuowane, aby dojÊcie do nich pacjenta by∏o mo˝liwe najkrótszà drogà od wejÊcia do przychodni, oraz powinny mieç wydzielone poczekalnie wraz z rejestracjà, a tak˝e ust´py dla pacjentów. W przychodniach liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich dopuszcza si´ odst´pstwo od tych wymagaƒ. 6. W holu wejÊciowym do przychodni powinien byç usytuowany punkt rejestracji obs∏ugujàcy wszystkie poradnie, z tym ˝e po˝àdany jest osobny dost´p dla dzieci zdrowych, chorych i doros∏ych, uniemo˝liwiajàcy kontaktowanie si´ tych pacjentów. 7. W przychodniach liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich, w których udzielane sà Êwiadczenia lekarskie, dopuszcza si´ wydzielone punkty rejestracji dla poszczególnych poradni lub organizowanie wspólnej rejestracji i informacji. 8. Poradnia, w której udzielane sà Êwiadczenia zdrowotne dzieciom, powinna odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom: 1) wejÊcie do cz´Êci poradni dla dzieci chorych powinno prowadziç przez przedsionek — wózkarni´, z którego powinno byç bezpoÊrednie przejÊcie do poczekalni, wyjÊcie z poradni prowadzi przez przedsionek — wózkarni´; z poczekalni powinno byç dost´pne pomieszczenie rejestracji; 2) pokój przygotowawczy i szczepieƒ powinien byç po∏àczony bezpoÊrednio z gabinetem badaƒ lekarskich dzieci zdrowych; 3) gabinet badaƒ lekarskich dzieci chorych powinien byç po∏àczony bezpoÊrednio z pokojem przygotowawczo-zabiegowym; 4) poradnie dla dzieci chorych oraz dla dzieci zdrowych powinny mieç osobne poczekalnie wraz z szatniami oraz zespo∏ami sanitarnymi dla pacjentów oraz wspólne pomieszczenie rejestracji. Poz. 985 waniem rozdzia∏u czasowego, dopuszcza si´ jeden gabinet badaƒ lekarskich oraz poczekalni´ wraz z ust´pem dla pacjentów. 11. Powierzchnia powinna wynosiç dla: 1) gabinetu badaƒ lekarskich co najmniej 12,0 m2; 2) pokoju zabiegowego co najmniej 16,0 m2; 3) pokoju zabiegowego przystosowanego do znieczulania ogólnego 20,0 m2. 12. W poradniach chirurgicznych powinny byç urzàdzone osobne pokoje zabiegowe dla przypadków septycznych i aseptycznych. 13. Gabinet badaƒ ginekologicznych oraz poradnie, w których sà udzielane Êwiadczenia zdrowotne w dziedzinie urologii lub o charakterze inwazyjnym w zakresie dolnego odcinka przewodu pokarmowego, powinny mieç bezpoÊrednie po∏àczenie z kabinà higieny osobistej. 14. Poradnie o charakterze zabiegowym, w szczególnoÊci stomatologiczna, chirurgiczna, ginekologiczna i laryngologiczna, powinny mieç zapewnionà mo˝liwoÊç sterylizacji narz´dzi i materia∏ów zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia. 15. Powierzchnia gabinetu stomatologicznego powinna wynosiç co najmniej 12,0 m2 przy zainstalowaniu jednego fotela stomatologicznego i co najmniej 8,0 m2 na ka˝dy nast´pny fotel. 16. Spr´˝arki i pompy zasilajàce unity stomatologiczne powinny byç zlokalizowane w miejscu niezanieczyszczonym oraz w sposób niepowodujàcy ha∏asu. 17. Powierzchnia powinna wynosiç dla: 1) pokoju pobierania prób do analiz — co najmniej 6,0 m2; 2) pracowni laboratoryjnej wykonujàcej podstawowe badania diagnostyczne — co najmniej 15 m2; 3) pracowni przy wykonywaniu innego zakresu badaƒ — co najmniej 20,0 m2. 9. Do przychodni liczàcych nie wi´cej ni˝ 6 gabinetów badaƒ lekarskich nie stosuje si´ wymagaƒ okreÊlonych w ust. 8. 18. W przychodni powinny byç organizowane sk∏adziki porzàdkowe oraz sk∏adziki dla czystej bielizny oraz dla brudnej bielizny, a tak˝e magazynowania odpadów przeznaczonych do spalania. 10. W przychodni, w której udzielane sà Êwiadczenia zdrowotne dzieciom chorym i zdrowym z zastoso- 19. Dopuszcza si´ zmniejszenie powierzchni okreÊlonych w ust. 11, 15, 17 o 5 %. Dziennik Ustaw Nr 116 — 7382 — Poz. 985 Za∏àcznik nr 3 WYMAGANIA SZCZEGÓ¸OWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAå POMIESZCZENIA I URZÑDZENIA SZPITALA SANATORYJNEGO 1. Szpital sanatoryjny mo˝e byç samodzielnà jednostkà organizacyjnà lub stanowiç wyodr´bniony organizacyjnie i funkcjonalnie zespó∏ w ramach innej jednostki organizacyjnej. 2. W sk∏ad oddzia∏u szpitala sanatoryjnego wchodzà w szczególnoÊci nast´pujàce pomieszczenia: 1) pokoje ∏ó˝kowe 1- i 2-osobowe (wyjàtkowo 3-osobowe); 2) separatki — co najmniej 1 na 40 ∏ó˝ek; 3) pokój dziennego pobytu — co najmniej 1 na 40 ∏ó˝ek; 4) pokój lekarzy — co najmniej 1 na 40 ∏ó˝ek; 9) pomieszczenie socjalne dla personelu — co najmniej 1 na 80 ∏ó˝ek; 10) ust´p dla personelu — co najmniej 1 na dwie kondygnacje; 11) magazyny: bielizny czystej i podr´czny bielizny brudnej; 12) recepcja (punkt recepcyjny) — co najmniej 1 na 80 ∏ó˝ek. 3. Powierzchnia pokoju 1-osobowego powinna wynosiç co najmniej 12,0 m2. 4. Powierzchnia pokoju wieloosobowego powinna wynosiç co najmniej 7,0 m2 na 1 ∏ó˝ko. 5) pokój piel´gniarsko-zabiegowy — co najmniej 1 na 40 ∏ó˝ek; 5. W ka˝dym pokoju powinna byç umywalka. 6) kuchenka oddzia∏owa — co najmniej 1 na 80 ∏ó˝ek; 6. W pomieszczeniu higieniczno-sanitarnym powinny byç co najmniej: 7) pomieszczenia higieniczno-sanitarne: ∏azienki, ust´py dla m´˝czyzn, ust´py dla kobiet, prasowalnia; 1) 1 natrysk lub 1 wanna na 20 ∏ó˝ek; 8) brudownik — co najmniej 1 na 40 ∏ó˝ek; 3) 1 ust´p i 1 pisuar na 20 m´˝czyzn. 2) 1 ust´p na 15 kobiet; Za∏àcznik nr 4 WYMAGANIA SZCZEGÓ¸OWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAå POMIESZCZENIA I URZÑDZENIA CENTRUM KRWIODAWSTWA I KRWIOLECZNICTWA I. Cz´Êç ogólna 1. Uk∏ad funkcjonalny centrum krwiodawstwa i krwiolecznictwa, zwanego dalej „centrum”, powinien zapewniaç: 1) wydzielonà stref´ przebywania dawców; 2) ciàgi funkcjonalne w zakresie podstawowej dzia∏alnoÊci centrum; 3) grupowanie pomieszczeƒ i dzia∏ów ze wzgl´du na powiàzania funkcjonalne; 4) grupowanie pomieszczeƒ lub dzia∏ów ze wzgl´du na szczególne wymagania techniczne (podobieƒstwo i nasycenie instalacyjne). 2. Przez podstawowà dzia∏alnoÊç, o której mowa w ust. 1 pkt 2, rozumie si´ rejestracj´ dawców, badania lekarskie i laboratoryjne, pobieranie krwi, preparatyk´ krwi i jej sk∏adników oraz ich przechowywanie i ekspedycj´. 3. W pomieszczeniach, w których konieczna jest zwi´kszona wymiana powietrza, powinna byç wentylacja mechaniczna. W szczególnoÊci dotyczy to: 1) pomieszczeƒ, w których znajdujà si´ zbiorniki z ciek∏ym azotem; 2) pomieszczenia przeznaczonego na radiator. 4. Pomieszczenia przeznaczone do pobierania i preparatyki krwi i jej sk∏adników oraz pomieszczenia dzia∏u laboratoryjnego i ekspedycji powinny byç klimatyzowane. 5. Pomieszczenia centrum powinny byç zabezpieczone przed dost´pem osób w nim niezatrudnionych, z wyjàtkiem dzia∏u: 1) krwiodawców; 2) pobierania w cz´Êci dost´pnej dla dawców; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7383 — 3) ekspedycji w cz´Êci dost´pnej dla interesantów; 4) metodyczno-organizacyjnego i administracji. Poz. 985 3. Dzia∏ pobierania powinien mieç dogodne po∏àczenia z dzia∏em preparatyki oraz z dzia∏em magazynowania i ekspedycji. 6. Centrum powinno posiadaç pomieszczenia magazynowe zapewniajàce warunki przechowywania wymagane przez producentów poszczególnych materia∏ów pomocniczych stosowanych w centrum. 4. Sala pobraƒ powinna mieç dogodne po∏àczenie ze stanowiskiem kontroli serologicznej. II. Dzia∏ krwiodawców 1. Pomieszczenia i urzàdzenia dzia∏u powinny zapewniaç mo˝liwoÊç: 1. Dzia∏ krwiodawców powinien posiadaç pomieszczenia i urzàdzenia zapewniajàce: 1) wykonania wszystkich rodzajów preparatyki, z uwzgl´dnieniem preparatyki w uk∏adzie otwartym; 1) rejestracj´ i prowadzenie ciàg∏ej ewidencji krwiodawców, z uwzgl´dnieniem pomieszczenia umo˝liwiajàcego wype∏nianie kwestionariuszy; 2) dokonywanie wszystkich czynnoÊci zwiàzanych z zakwalifikowaniem zg∏aszajàcych si´ osób (pobieranie krwi do celów diagnostyki, badanie dawców przed oddaniem krwi i okresowe czynnoÊci administracyjne); 3) wydawanie posi∏ków przed lub po zabiegu pobrania lub ekwiwalentu kalorycznego. 2. Dzia∏ powinien mieç bezpoÊrednie po∏àczenie z dzia∏em pobierania i preparatyki krwi oraz dogodne po∏àczenie z dzia∏em laboratoryjnym. III. Dzia∏ pobierania 1. Pomieszczenia i urzàdzenia dzia∏u powinny zapewniaç: 1) wykonanie prac przygotowawczych do pobierania krwi lub jej sk∏adników; 2) rejestracj´ dawców przed pobraniem krwi lub jej sk∏adników; IV. Dzia∏ preparatyki 2) przechowywania w standardowych warunkach krwi i jej sk∏adników niezakwalifikowanych jeszcze do u˝ytku. 2. Dzia∏ powinien mieç dogodne po∏àczenia z dzia∏em magazynowania i ekspedycji. V. Dzia∏ laboratoryjny 1. Pomieszczenia i urzàdzenia dzia∏u powinny zapewniaç mo˝liwoÊç wykonania wszystkich obowiàzujàcych badaƒ u dawcy i w preparacie krwi lub jej sk∏adników. 2. Pomieszczenia laboratoryjne (pracownie: hematologiczna, biochemiczna, wirusów, biologii molekularnej i inne) powinny byç klimatyzowane. VI. Dzia∏ ekspedycji 1. Pomieszczenia i urzàdzenia dzia∏u powinny zapewniaç: 1) przechowywanie w odpowiedniej temperaturze krwi i jej sk∏adników; 3) pobieranie krwi lub jej sk∏adników; 2) przyjmowanie zwrotów niewykorzystanej krwi i jej sk∏adników. 4) wykonywanie zabiegów aferezy i przekazywanie pobranych sk∏adników krwi do dzia∏u preparatyki krwi, ekspedycji lub innego dzia∏u; 2. Magazyn (ch∏odnia, lodówki, zamra˝arki) krwi i jej sk∏adników powinien byç zlokalizowany w ekspedycji lub w jej pobli˝u. 5) prowadzenie dokumentacji pobranej krwi lub jej sk∏adników. 3. Poczekalnia przy ekspedycji powinna byç ∏atwo dost´pna z zewnàtrz. 2. Pomieszczeniami dost´pnymi dla dawców sà: 1) poczekalnia; 2) szatnia; 3) ust´py dla kobiet i m´˝czyzn oraz osób niepe∏nosprawnych, w tym poruszajàcych si´ na wózkach inwalidzkich; VII. Dzia∏ zapewnienia jakoÊci Pomieszczenia i urzàdzenia dzia∏u powinny zapewniç prowadzenie kontroli jakoÊci wszystkich preparatów krwi i jej sk∏adników produkowanych w ca∏ym regionie. VIII. Oddzia∏y terenowe 5) sala pobraƒ; 1. Oddzia∏ powinien byç zlokalizowany w miejscu dost´pnym dla krwiodawców oraz zapewniajàcym kontakt z dzia∏em diagnostyki laboratoryjnej. 6) pomieszczenie do wypoczynku dawców i spo˝ywania posi∏ków. 2. Oddzia∏ powinien sk∏adaç si´ z cz´Êci dost´pnej dla krwiodawców oraz z niedost´pnej dla krwiodaw- 4) gabinet badaƒ; Dziennik Ustaw Nr 116 — 7384 — ców cz´Êci laboratoryjnej, przeznaczonej tak˝e do preparatyki (w przypadku jej wykonywania), ekspedycji krwi i jej sk∏adników. Poz. 985 4. W oddziale powinny znajdowaç si´ pomieszczenia s∏u˝àce do przygotowania i wydawania posi∏ków profilaktycznych. Dopuszcza si´ wykorzystanie do tego celu sto∏ówki szpitalnej lub bufetu. 3. W oddziale powinny znajdowaç si´ szatnie oraz ∏azienki i ust´py dla dawców. Za∏àcznik nr 5 WYMAGANIA SZCZEGÓ¸OWE, JAKIM POWINNY ODPOWIADAå POD WZGL¢DEM FACHOWYM I SANITARNYM POMIESZCZENIA I URZÑDZENIA ˚¸OBKA 1. ˚∏obek powinien byç lokalizowany w odr´bnym budynku. Dopuszcza si´ jego lokalizacj´ w budynku przeznaczonym na inne cele przy zachowaniu izolacji pomieszczeƒ innych u˝ytkowników oraz zapewnieniu odr´bnych wejÊç z dróg komunikacji ogólnej. 7. W salach pobytu dzieci minimalna powierzchnia pomieszczenia na 1 dziecko powinna wynosiç 3,0 m2. 2. ˚∏obek mo˝e posiadaç jednà lub dwie kondygnacje. 9. W ˝∏obku nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç wyjÊcia na teren przyleg∏y do ˝∏obka wyposa˝ony w urzàdzenia do zabaw. Teren ten powinien byç niedost´pny dla osób postronnych. 3. W ˝∏obku powinny byç wydzielone zespo∏y pomieszczeƒ przeznaczone dla ró˝nych grup wiekowych. 8. Przy sali dla niemowlàt nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç le˝akowania na werandzie lub tarasie. 4. Zespó∏ pomieszczeƒ przeznaczonych dla ka˝dej grupy dzieci stanowi odr´bnà ca∏oÊç i powinien si´ sk∏adaç z: 10. W ˝∏obku powinna byç kuchnia zapewniajàca przygotowanie posi∏ków w dostosowaniu do wieku dzieci. 1) przedsionka — wózkarni; 11. W przypadku dowo˝enia posi∏ków z innej odpowiednio wyspecjalizowanej jednostki, nale˝y wydzieliç pomieszczenie lub miejsce do ich przyjmowania, przyrzàdzania i podgrzewania oraz do mycia naczyƒ sto∏owych. 2) sal pobytu dzieci (zabaw lub odr´bnych sypialni); 3) zespo∏u sanitarnego, w którego sk∏ad wchodzà ust´py, umywalki i co najmniej 1 natrysk oraz ∏azienki z wydzielonym miejscem do mycia nocników. 5. W przypadku ˝∏obka dwukondygnacjowego pomieszczenia dla grup dzieci Êrednich i starszych powinny byç lokalizowane na parterze. 6. Sale pobytu dzieci powinny byç zorientowane w kierunku po∏udniowym, po∏udniowo-wschodnim lub wschodnim. 12. Brudna bielizna ze ˝∏obka powinna byç prana w pralni obs∏ugujàcej zak∏ady opieki zdrowotnej. W przypadku braku takich mo˝liwoÊci ˝∏obek powinien posiadaç w∏asnà pralni´. Do pomieszczeƒ pralni nale˝y wówczas stosowaç odpowiednio wymagania okreÊlone w cz´Êci XXIV ust. 1–10 i 12–15 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. Dziennik Ustaw i Monitor Polski (spis treÊci) dost´pne sà w Internecie pod adresem www.cokprm.gov.pl Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rzàdowe Centrum Legislacji — Redakcja Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej oraz Dziennika Urz´dowego Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa, tel. 622-66-56 Sk∏ad, druk i kolporta˝: Zak∏ad Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa, tel.: 694-67-50, 694-67-52; faks 694-62-06 Bezp∏atna infolinia: 0-800-287-581 (czynna w godz. 730–1530) www.cokprm.gov.pl e-mail: dziust@cokprm.gov.pl T∏oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zak∏adzie Wydawnictw i Poligrafii Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 1606/W/C/2005 ISSN 0867-3411 Cena 13,20 z∏ (w tym 7% VAT)

Orzecznictwo do tego przepisu (2)

III AUa 452/15 §/Art 2005/985
I Ca 242/17 §/Art 2005/985

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.