Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać szklane przyrządy pomiarowe, oraz szczegóło

Dziennik Ustaw Nr 92 — 5585 — kolby lub w okalajàcym szyjk´ ko∏nierzu nie spowoduje w ciàgu 5 minut sàczenia si´ wody przez zawór. § 43. 1. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb bez zaworu oraz kolb z zaworem nale˝y okreÊliç metodà obj´toÊciowà lub metodà grawimetrycznà. Poz. 613 i 614 4) czas wykroplenia; 5) wartoÊci poprawek na zmian´ wskazania kolby pod wp∏ywem nadciÊnienia; 6) wartoÊci poprawek na zmian´ pojemnoÊci kolby pod wp∏ywem zmian temperatury kolby; 2. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb do gazu ciek∏ego nale˝y okreÊliç za pomocà metody obj´toÊciowej. 7) algorytm wyznaczenia obj´toÊci cieczy zawartej w kolbie w warunkach u˝ytkowania. § 44. Obj´toÊç cieczy zawartej w kolbie w temperaturze odniesienia i temperaturze pomiaru przy ciÊnieniu odniesienia i ciÊnieniu pomiaru nale˝y wyznaczyç zgodnie z algorytmem post´powania i wzorami zawartymi w instrukcji obs∏ugi kolby. Rozdzia∏ 5 § 45. Instrukcja obs∏ugi kolb, do∏àczana do wniosku o zatwierdzenie typu, powinna zawieraç w szczególnoÊci: 1) dok∏adny opis czynnoÊci przygotowawczych wykonywanych bezpoÊrednio przed dokonywaniem pomiaru; Przepisy koƒcowe § 46. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç kolby metalowe II rz´du (Dz. U. Nr 97, poz. 973). § 47. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. 2) dok∏adny opis techniki wykonywania pomiarów; 3) sposób przechowywania i transportu; Minister Gospodarki: P. G. Woêniak 614 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów2) Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje: ——————— 1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 131, poz. 909). 2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 20 stycznia 2006 r., pod numerem 2006/0029/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5586 — Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: Poz. 614 4) czas odczekania — wyra˝ony w sekundach czas, który musi minàç po zatrzymaniu si´ menisku wody na danej kresce podzia∏ki lub w koƒcówce wyp∏ywowej, przed wyj´ciem pipety jednomiarowej, pipety wielomiarowej lub biurety z odbieralnika; 1) wymagania, którym powinny odpowiadaç w zakresie konstrukcji, wykonania, materia∏ów, charakterystyk metrologicznych oraz miejsc umieszczenia cech legalizacji nast´pujàce szklane przyrzàdy pomiarowe: § 4. Temperatura odniesienia dla szklanych przyrzàdów pomiarowych wynosi 20 °C.

1. a)kolby szklane z jednà kreskà klasy A, zwane dalej „kolbami”, Rozdzia∏ 2
2. b)pipety laboratoryjne jednomiarowe klasy A, zwane dalej „pipetami jednomiarowymi”, Wymagania w zakresie konstrukcji, materia∏u i wykonania szklanych przyrzàdów pomiarowych
3. c)pipety laboratoryjne wielomiarowe klasy A, zwane dalej „pipetami wielomiarowymi”, 5) d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej — odst´p pomi´dzy Êrodkami sàsiadujàcych kresek podzia∏ki.
4. d)biurety zwyk∏e klasy A, zwane dalej „biuretami”, § 5. Ustala si´ nast´pujàce pojemnoÊci nominalne szklanych przyrzàdów pomiarowych wyra˝one w ml albo w cm3:
5. e)cylindry pomiarowe klasy A, zwane dalej „cylindrami”; 1) kolby: 1; 2; 5; 10; 20; 25; 50; 100; 200; 250; 500; 1000; 2000 i 5000; 2) szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej szklanych przyrzàdów pomiarowych oraz sposoby i metody ich przeprowadzania. 2) pipety jednomiarowe: 0,5; 1; 2; 5; 10; 20; 25; 50; 100 i 200; § 2. Wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu nie stosuje si´ do szklanych przyrzàdów pomiarowych: 1) wyprodukowanych i/lub wprowadzonych do obrotu w innym paƒstwie cz∏onkowskim Unii Europejskiej albo Republice Turcji, 2) wyprodukowanych w paƒstwie cz∏onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — b´dàcym stronà umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym — zgodnie z przepisami obowiàzujàcymi w tych paƒstwach, pod warunkiem ˝e przyrzàdy te spe∏niajà wymagania w stopniu odpowiadajàcym przepisom rozporzàdzenia. § 3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: 1) pojemnoÊç nominalna — wartoÊç obj´toÊci zaokràglonà lub przybli˝onà i oznaczonà na szklanym przyrzàdzie pomiarowym; 2) b∏àd graniczny dopuszczalny — wartoÊci skrajne b∏´du pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych odniesione do pojemnoÊci nominalnej; 3) czas wyp∏ywu — wyra˝ony w sekundach czas swobodnego opadania menisku wody w:
6. a)pipecie jednomiarowej oraz pipecie wielomiarowej na wp∏yw ca∏kowity i podwójny od kreski ograniczajàcej pojemnoÊç do koƒcówki wyp∏ywowej,
7. b)pipecie wielomiarowej na wp∏yw cz´Êciowy oraz biurecie od najwy˝szej do najni˝szej kreski — i nieobejmujàcy czasu odczekania; 3) pipety wielomiarowe na wyp∏yw:
8. a)cz´Êciowy lub ca∏kowity: 1; 2; 5; 10 i 25,
9. b)podwójny: 0,5; 1; 2; 5; 10 i 25; 4) biurety: 1; 2; 5; 10; 25; 50 i 100; 5) cylindry: 5; 10; 25; 50; 100; 250; 500; 1000 i 2000. § 6. 1. Kszta∏t i wymiary: 1) kolby okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia; 2) pipety jednomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia; 3) cylindra okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia. 2. Wymiary pipety wielomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia. 3. Wymiary biurety oraz kszta∏t jej zaworów, w szczególnoÊci kurkowych, zwanych dalej „zaworami”, okreÊla za∏àcznik nr 5 do rozporzàdzenia. § 7. 1. Wzory podzia∏ek pipety wielomiarowej, biurety i cylindra okreÊla za∏àcznik nr 6 do rozporzàdzenia. 2. Oznaczenie kresek podzia∏ki wartoÊciami liczbowymi uwzgl´dniajàce pojemnoÊç nominalnà oraz wartoÊç dzia∏ki elementarnej dla pipety wielomiarowej, biurety i cylindra okreÊla za∏àcznik nr 7 do rozporzàdzenia. § 8. 1. Szklane przyrzàdy pomiarowe, z zastrze˝eniem ust. 2—4, powinny byç wykonane z bezbarwnego szk∏a borokrzemowego albo sodowo-wapniowego. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5587 — 2. Kolba powinna byç wykonana z bezbarwnego szk∏a borokrzemowego. 3. Szk∏o, z którego wykonuje si´ kolby i biurety, mo˝e byç barwione na bràzowo. Poz. 614 3. Na pipecie jednomiarowej i pipecie wielomiarowej oraz biurecie powinny byç dodatkowo umieszczone: 1) „Ex” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏
10. yw)przyrzàdu bez okreÊlonego czasu odczekania; 4. Cylinder powinien byç wykonany z bezbarwnego szk∏a borokrzemowego albo z polimetylopentenu (PMP). 2) „Ex + 15 s” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏
11. yw)pipety jednomiarowej i pipety wielomiarowej z okreÊlonym czasem odczekania równym 15 s; 5. Szk∏o i tworzywo sztuczne powinny byç pozbawione widocznych wad utrudniajàcych odczyt wyników pomiarów. 3) „Ex + 30 s” oznaczajàcy wzorcowanie (na wyp∏
12. yw)biurety z okreÊlonym czasem odczekania równym 30 s; 6. GruboÊç Êcianek szklanych przyrzàdów pomiarowych powinna byç równomierna, bez widocznych nierównoÊci. 4) numer identyfikacyjny na rurce biuret oraz na uchwycie korka zaworu biuret, o których mowa w pkt 2 lit. c i d za∏àcznika nr 5 do rozporzàdzenia. § 9. Korek kolby lub cylindra powinien byç: 1) dok∏adnie dopasowany do szyjki; 2) wykonany z pe∏nego lub drà˝onego, dmuchanego szk∏a albo z polietylenu; 3) wyposa˝ony w uchwyt czworokàtny, szeÊciokàtny albo oÊmiokàtny. § 10. Koƒcówka wyp∏ywowa pipety jednomiarowej, pipety wielomiarowej i biurety powinna: 1) mieç kszta∏t stopniowo zw´˝ajàcego si´, odwróconego sto˝ka; 2) zapewniaç równomierny wyp∏yw; 4. Na cylindrze ponad najwy˝szà kreskà podzia∏ki powinny byç dodatkowo umieszczone: 1) „In” oznaczajàcy wlew; wzorcowanie cylindrów na 2) znak lub nazwa masy szklanej lub tworzywa sztucznego; 3) wielkoÊç szlifu, w tym równie˝ na korku. 5. Oznaczenia, o których mowa w ust. 1—4, nie powinny uniemo˝liwiaç ustalenia po∏o˝enia menisku. 6. Na szklanych przyrzàdach pomiarowych mogà byç dodatkowo umieszczone: 3) stanowiç integralnà cz´Êç biuret, o których mowa w pkt 2 lit. a i b za∏àcznika nr 5 do rozporzàdzenia, oraz pipety jednomiarowej, oraz pipety wielomiarowej. 1) wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego w postaci „±... ml” lub „±... cm3”, równa wartoÊci b∏´du okreÊlonego w rozporzàdzeniu dla pipet jednomiarowych, pipet wielomiarowych, biuret i cylindrów; § 11. 1. Na szklanych przyrzàdach pomiarowych powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny w szczególnoÊci nast´pujàce oznaczenia: 2) czas wyp∏ywu dla pipet jednomiarowych, pipet wielomiarowych i biuret. 1) pojemnoÊç nominalna z oznaczeniem legalnej jednostki obj´toÊci: 7. Na biurecie wykonanej ze szk∏a borokrzemowego powinny byç umieszczone jego nazwa lub znak.
13. a)ml albo cm3,
14. b)ml, cm3 albo l, L — dla kolb o pojemnoÊci nominalnej 1000 ml, 2000 ml i 5000 ml; 2) temperatura odniesienia; 3) znak lub nazwa producenta; Rozdzia∏ 3 Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania kolb § 12. Kolba mo˝e byç wykonana z wàskà lub szerokà szyjkà. 4) litera „A”. § 13. 1. Kolba mo˝e mieç dno p∏askie lub wkl´s∏e. 2. Na kolbie dodatkowo powinny byç umieszczone: 1) „In” oznaczajàcy wzorcowanie kolb na wlew; 2) litery „AW” dla kolb z szerokà szyjkà; 3) wielkoÊç szlifu, w tym równie˝ na korku; 4) znak lub nazwa szk∏a; 5) wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego pojemnoÊci kolby, o którym mowa w za∏àczniku nr 8 do rozporzàdzenia. 2. Kolba o pojemnoÊci: 1) mniejszej ni˝ 25 ml, pusta i bez korka, ustawiona na p∏askiej powierzchni nachylonej pod kàtem 10° do poziomu, 2) wi´kszej lub równej 25 ml, pusta i bez korka, ustawiona na p∏askiej powierzchni nachylonej pod kàtem 15° do poziomu — nie powinna si´ przewracaç. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5588 — Poz. 614 Rozdzia∏ 5 3. OÊ kolby powinna byç prostopad∏a do podstawy. § 14. 1. Szyjka kolby powinna byç cylindryczna. Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania pipet wielomiarowych 2. Górna cz´Êç szyjki kolby mo˝e byç wykonana bez szlifu albo ze szlifem. § 20. 1. Pipeta wielomiarowa mo˝e byç wykonana na wyp∏yw: 3. Wierzcho∏ek szyjki kolby bez szlifu powinien byç zakoƒczony ko∏nierzem wzmacniajàcym. 1) cz´Êciowy; 4. Ârednica szyjki kolby ze szlifem mo˝e byç powi´kszona poni˝ej szlifu. 3) podwójny — cz´Êciowy lub ca∏kowity. 2) ca∏kowity; 2. Pipeta wielomiarowa mo˝e byç wykonana: § 15. Kreska oznaczajàca pojemnoÊç kolby powinna byç: 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; 1) trwa∏à, wyraênà i równomiernà linià o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 0,4 mm, le˝àcà w p∏aszczyênie prostopad∏ej do osi szyjki; 2) z okreÊlonym czasem odczekania, przy czym dla pipet, o których mowa w ust. 1 pkt 3, czas odczekania wynosi 15 s. 2) d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 90 % obwodu szyjki; § 21. Pipeta wielomiarowa powinna byç wykonana z rur szklanych i mieç kszta∏t cylindra, którego górna cz´Êç powinna byç zakoƒczona rurkà zasysajàcà, a dolna koƒcówkà wyp∏ywowà. 3) umieszczona w odleg∏oÊci od górnej kraw´dzi szyjki nie mniejszej ni˝ 1/3 wartoÊci „l”, o której mowa w ust. 2 za∏àcznika nr 1 do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 4 Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania pipet jednomiarowych § 16. Pipeta jednomiarowa mo˝e byç wykonana: 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; 2) z okreÊlonym czasem odczekania równym 15 s. § 22. 1. Pipeta wielomiarowa mo˝e mieç naniesiony niebieski lub czerwony pasek na bia∏ym tle, zwany dalej „paskiem Schellbacha”. 2. Bia∏e pole paska Schellbacha powinno obejmowaç kàt oko∏o 45° (1/8 obwodu przekroju prostopad∏ego do osi pipety), pole niebieskie lub czerwone oko∏o 15° (1/24 obwodu przekroju prostopad∏ego do osi pipety). 3. Pasek Schellbacha powinien byç: § 17. 1. Pipeta jednomiarowa o pojemnoÊci nominalnej: 1) naniesiony na powierzchni´ szk∏a pipety równomiernie; 1) 0,5 ml — powinna byç wykonana bez zbiornika; 2) wykonany po przeciwnej stronie ni˝ podzia∏ka pipety, wzd∏u˝ ca∏ej jej d∏ugoÊci; 2) 1 ml — mo˝e byç wykonana bez zbiornika lub ze zbiornikiem; 3) 2 ml, 5 ml, 10 ml, 20 ml, 25 ml, 50 ml, 100 ml i 200 ml — powinna byç wykonana ze zbiornikiem. 2. Zbiornik powinien mieç kszta∏t cylindra, przy czym jego górna i dolna cz´Êç powinny si´ stopniowo wyd∏u˝aç wewnàtrz rurek zasysajàcej i odp∏ywowej i przechodziç w kszta∏t sto˝kowy. § 18. Brzeg rurki zasysajàcej powinien byç prostopad∏y do osi pipety i pozbawiony ostrych kraw´dzi. 3) umieszczony tak, aby jego oÊ symetrii zawiera∏a si´ w p∏aszczyênie przechodzàcej przez oÊ symetrii pipety i oÊ symetrii najkrótszych kresek podzia∏ki. Rozdzia∏ 6 Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania biuret § 23. Biureta mo˝e byç wykonana z zaworem z przelotem prostym lub bocznym. § 24. Biureta mo˝e byç wykonana: § 19. Kreska oznaczajàca pojemnoÊç pipety jednomiarowej powinna byç: 1) trwa∏à, wyraênà i równomiernà linià o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 0,4 mm, le˝àcà w p∏aszczyênie prostopad∏ej do osi rurki zasysajàcej; 2) d∏ugoÊci nie mniejszej ni˝ 90 % obwodu rurki zasysajàcej. 1) bez okreÊlonego czasu odczekania; 2) z okreÊlonym czasem odczekania równym 30 s. § 25. Biureta, z wy∏àczeniem wykonanej ze szk∏a barwionego na bràzowo, mo˝e mieç naniesiony pasek Schellbacha spe∏niajàcy wymagania, o których mowa w § 22. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5589 — Poz. 614 § 26. 1. Górna kraw´dê biurety powinna byç prostopad∏a do osi biurety. 3) 2,2 ± 1,0 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej od 250 ml do 500 ml; 2. Biureta mo˝e byç wyposa˝ona w urzàdzenie do nape∏niania. 4) 2,75 ± 1,0 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 1000 ml; 3. Biureta mo˝e byç zakoƒczona: 1) wzmacniajàcym ko∏nierzem; 2) cylindrycznym naczyniem — w biuretach z dzia∏kà elementarnà nie wi´kszà ni˝ 0,05 ml albo 3) lejkiem — w biurecie z dzia∏kà elementarnà wi´kszà ni˝ 0,05 ml. § 27. Zawór biurety powinien umo˝liwiaç odci´cie i p∏ynne regulowanie wyp∏ywu oraz zapewniaç jej szczelnoÊç. § 28. 1. Szklany zawór biurety powinien mieç gniazdo i korek ze szlifem sto˝kowym o zbie˝noÊci 1/10. 2. Zawór biurety mo˝e byç wykonany z tworzywa sztucznego oboj´tnego chemicznie. 3. Cz´Êci sk∏adowe zaworu powinny byç zabezpieczone przed roz∏àczeniem. § 29. 1. Koƒcówka wyp∏ywowa biurety z zaworem z przelotem: 1) prostym — powinna stanowiç jednà ca∏oÊç z korpusem zaworu; 2) bocznym — powinna stanowiç jednà ca∏oÊç z korkiem zaworu. 2. Koƒcówka wyp∏ywowa biurety powinna byç wykonana: 1) z cienkoÊciennej kapilary; 2) w sposób eliminujàcy powstawanie p´cherzyków powietrza. Rozdzia∏ 7 Dodatkowe wymagania w zakresie konstrukcji i wykonania cylindrów 5) 2,75 ± 1,25 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 2000 ml. § 32. OwalnoÊç cz´Êci cylindrycznej nie mo˝e byç wi´ksza ni˝: 1) 1 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej od 5 ml do 100 ml; 2) 1,5 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej wi´kszej ni˝ 100 ml. § 33. Cylinder mo˝e byç wykonany bez szlifu lub ze szlifem. § 34. 1. Cylinder bez szlifu powinien mieç wykonany wylew. 2. Kraw´dê cylindra z wylewem powinna byç nieostra i prostopad∏a do osi cylindra. 3. Wylew powinien byç ukszta∏towany w sposób zapewniajàcy opró˝nianie cylindra z wody, bez jej sp∏ywania po zewn´trznej powierzchni cylindra. § 35. Kraw´dê szyjki cylindra ze szlifem powinna byç wywini´ta na zewnàtrz w p∏aszczyênie prostopad∏ej do osi cylindra. § 36. Odchy∏ka prostopad∏oÊci dolnej powierzchni podstawy od osi cylindra nie powinna byç wi´ksza ni˝ ± 40’. § 37. Nape∏niony cylinder ustawiony na p∏askiej powierzchni nachylonej do poziomu pod kàtem 15° nie powinien si´ przewracaç. Rozdzia∏ 8 Wymagania w zakresie charakterystyk metrologicznych szklanych przyrzàdów pomiarowych oraz miejsc umieszczania cech legalizacji § 30. 1. Ârednica okràg∏ej podstawy cylindra powinna wynosiç oko∏o 1/4 wysokoÊci. § 38. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci kolby okreÊla za∏àcznik nr 8 do rozporzàdzenia. 2. W przypadku cylindra o podstawie wielokàtnej za Êrednic´ podstawy cylindra przyjmuje si´ Êrednic´ ko∏a opisanego na wielokàcie podstawy. 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli kolba, uprzednio niezwil˝ona, zostanie nape∏niona wodà do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a menisk b´dzie ustawiony tak, aby p∏aszczyzna przechodzàca przez górnà kraw´dê kreski by∏a styczna w najni˝szym punkcie menisku. § 31. GruboÊç Êcianek cylindra powinna wynosiç: 1) 1,3 ± 0,3 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej od 5 ml do 25 ml; 2) 1,5 ± 0,5 mm — dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej od 50 ml do 100 ml; § 39. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety jednomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 9 do rozporzàdzenia. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5590 — Poz. 614 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli: § 43. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci biurety okreÊla za∏àcznik nr 11 do rozporzàdzenia. 1) pipeta jednomiarowa zostanie nape∏niona wodà do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a nast´pnie opró˝niona do zatrzymania si´ menisku wody w koƒcówce wyp∏ywowej pipety dotykajàcej Êcianki szklanego odbieralnika; 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli zawór biurety b´dzie ca∏kowicie otwarty i koƒcówka wyp∏ywowa biurety nie b´dzie dotykaç Êcianki odbieralnika oraz gdy biureta: 2) wynik pomiaru pojemnoÊci pipety jednomiarowej z okreÊlonym czasem odczekania ustala si´ po 15 s. 1) bez okreÊlonego czasu odczekania zostanie opró˝niona od kreski zerowej do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç nominalnà biurety; § 40. 1. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 9 do rozporzàdzenia. 2. W przypadku zaznaczenia na pipecie czasu wyp∏ywu zmierzony czas wyp∏ywu nie powinien ró˝niç si´ od czasu zaznaczonego o wi´cej ni˝: 2) z okreÊlonym czasem odczekania zostanie opró˝niona od kreski zerowej do zatrzymania si´ menisku wody nie wi´cej ni˝ 2 do 5 mm nad kreskà oznaczajàcà pojemnoÊç nominalnà biurety, przy czym ustalenie pojemnoÊci biurety nast´puje po odczekaniu 30 s. 1) 2 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 0,5 ml, 1 ml, 2 ml; § 44. Czasy wyp∏ywu dla biurety okreÊla za∏àcznik nr 11 do rozporzàdzenia. 2) 3 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 5 ml, 10 ml; § 45. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci cylindra okreÊla za∏àcznik nr 12 do rozporzàdzenia. 3) 4 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 20 ml, 25 ml; 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli cylinder, uprzednio niezwil˝ony, zostanie nape∏niony wodà do kreski oznaczajàcej pojemnoÊç, a menisk b´dzie ustawiony tak, aby p∏aszczyzna przechodzàca przez górnà kraw´dê kreski by∏a styczna w najni˝szym punkcie menisku. 4) 5 s — dla pipety o pojemnoÊci nominalnej 50 ml, 100 ml, 200 ml. § 41. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety wielomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia. 2. B∏´dy, o których mowa w ust. 1, dla wyznaczanej pojemnoÊci powinny zostaç zachowane, je˝eli koƒcówka wyp∏ywowa pipety wielomiarowej dotyka Êcianki szklanego odbieralnika oraz gdy pipeta wielomiarowa na wyp∏yw: 1) cz´Êciowy zostanie opró˝niona od kreski zerowej do kreski oznaczajàcej jej pojemnoÊç nominalnà; 2) ca∏kowity zostanie opró˝niona od kreski oznaczajàcej pojemnoÊç nominalnà do zatrzymania si´ menisku w jej koƒcówce wyp∏ywowej; 3) podwójny cz´Êciowy zostanie opró˝niona od kreski zerowej do zatrzymania si´ menisku wody nie wi´cej ni˝ 2 do 5 mm nad danà kreskà, przy czym ustalenie pojemnoÊci pipety nast´puje po odczekaniu 15 s; 4) podwójny ca∏kowity zostanie opró˝niona od kreski zerowej do zatrzymania si´ menisku w jej koƒcówce wyp∏ywowej, przy czym ustalenie pojemnoÊci nominalnej pipety nast´puje po odczekaniu 15 s. § 42. 1. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej okreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia. 2. W przypadku zaznaczenia na pipecie czasu wyp∏ywu zmierzony czas wyp∏ywu nie powinien ró˝niç si´ od czasu zaznaczonego o wi´cej ni˝ 2 s. § 46. Cechy legalizacji na szklanych przyrzàdach pomiarowych powinny byç umieszczone w miejscu nieograniczajàcym ustalenie po∏o˝enia menisku. Rozdzia∏ 9 Szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej szklanych przyrzàdów pomiarowych oraz sposoby i metody ich przeprowadzania § 47. Badanie i sprawdzenie szklanych przyrzàdów pomiarowych przeprowadza si´ za pomocà nast´pujàcych przyrzàdów pomiarowych i urzàdzeƒ pomocniczych, a w szczególnoÊci: 1) wagi nieautomatycznej mechanicznej lub elektronicznej z dzia∏kà elementarnà d ≤ 1 mg; 2) odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci E2 (klasy dok∏adnoÊci 1); 3) wzorców obj´toÊci I rz´du o pojemnoÊci nominalnej w ml: 1, 2, 5, 10, 20, 25, 50, 100, 200, 250, 500, 1000, 2000 i 5000 do sprawdzania kolb; 4) wzorców obj´toÊci II rz´du o pojemnoÊci nominalnej w ml: 5, 10, 25, 50, 100, 250, 500, 1000 i 2000 do sprawdzenia cylindrów; 5) stanowiska do sprawdzenia kolb i cylindrów metodà obj´toÊciowà; Dziennik Ustaw Nr 92 — 5591 — Poz. 614 6) suwmiarki dwustronnej z g∏´bokoÊciomierzem oraz dzia∏kà elementarnà o wartoÊci 0,1 mm; 3. Podczas sprawdzenia wymiarów wewn´trznej Êrednicy szyjki kolby nale˝y: 7) pipet laboratoryjnych wielomiarowych klasy A o pojemnoÊciach nominalnych w ml: 1, 2, 5, 10 i 25; 1) niezwil˝onà kolb´ nape∏niç wodà destylowanà tak, aby najni˝szy punkt menisku znalaz∏ si´ w p∏aszczyênie wyznaczonej przez górnà kraw´dê kreski oznaczajàcej pojemnoÊç kolby; 8) termometru z dzia∏kà elementarnà o wartoÊci 0,1 °C albo 1 °C; 9) barometru; 10) stopera; 11) lupy pomiarowej; 12) przymiaru sztywnego lub stalowego zwijanego, o górnej granicy zakresu pomiarowego 1 m; 2) dolaç do kolby za pomocà pipety, o której mowa w § 47 pkt 7, obj´toÊç wody okreÊlonà w za∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia; 3) zmierzyç odleg∏oÊç mi´dzy p∏aszczyznà wyznaczonà przez górnà kraw´dê kreski a p∏aszczyznà poziomà stycznà do menisku wody. 15) destylarki. 4. Wewn´trznà Êrednic´ szyjki uznaje si´ za poprawnà, je˝eli zmierzona odleg∏oÊç, o której mowa w ust. 3 pkt 3, jest nie mniejsza od okreÊlonej w za∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia minimalnej odleg∏oÊci menisku wody od kreski po dolaniu wody. § 48. 1. Badanie i sprawdzenie szklanych przyrzàdów pomiarowych podczas prawnej kontroli metrologicznej obejmuje: § 51. 1. Czas wyp∏ywu pipet jednomiarowych i pipet wielomiarowych oraz biuret sprawdza si´ za pomocà stopera. 13) poziomnicy; 14) piaskarki; 1) ogl´dziny zewn´trzne; 2) sprawdzenie wymiarów; 3) sprawdzenie pojemnoÊci. 2. W przypadku pipet jednomiarowych, pipet wielomiarowych i biuret ich badanie i sprawdzenie obejmuje równie˝ sprawdzenie czasu wyp∏ywu. § 49. Podczas ogl´dzin zewn´trznych szklanych przyrzàdów pomiarowych nale˝y sprawdziç: 1) oznaczenia wykonane na szklanych przyrzàdach pomiarowych; 2) czy nie wyst´pujà widoczne wady szk∏a, w szczególnoÊci utrudniajàce odczyt wyników pomiarów; 2. Sprawdzenie czasu wyp∏ywu wody powinno byç przeprowadzone w przypadku: 1) pipety jednomiarowej oraz pipety wielomiarowej — przy ich pionowym ustawieniu i koƒcówce wyp∏ywowej dotykajàcej Êcianki szklanego odbieralnika; 2) biuret — przy ich pionowym ustawieniu, ca∏kowicie otwartym kurku i koƒcówce biurety niedotykajàcej Êcianki odbieralnika. § 52. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych obejmuje pojemnoÊç nominalnà oraz dodatkowe pojemnoÊci w przypadku: 3) ich kszta∏t; 1) pipety wielomiarowej — dwie dowolne pojemnoÊci; 4) widocznoÊç kresek podzia∏ki; 2) cylindra — jednà dowolnà pojemnoÊç; 5) koƒcówki wyp∏ywowe; 3) biurety — trzy dowolne pojemnoÊci. 6) wzory podzia∏ki i oznaczenia podzia∏ki wartoÊciami liczbowymi. § 50. 1. Wymiary szklanych przyrzàdów pomiarowych sprawdza si´ za pomocà suwmiarki i przymiaru. 2. Sprawdzenie d∏ugoÊci kresek podzia∏ki przebiega w nast´pujàcy sposób: 1) pomiaru Êrednicy zewn´trznej dokonuje si´ w miejscu wyznaczonym przez sprawdzanà kresk´ i oblicza si´ minimalnà d∏ugoÊç sprawdzanej kreski; 2) dokonuje si´ pomiaru d∏ugoÊci sprawdzanej kreski; 3) porównuje si´ wartoÊç d∏ugoÊci sprawdzonej kreski z wartoÊcià obliczonà. § 53. 1. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych powinno byç przeprowadzone, je˝eli szklane przyrzàdy pomiarowe oraz zastosowane do ich sprawdzenia wzorce sà czyste. 2. Przyrzàdy i wzorce, o których mowa w ust. 1, uznaje si´ za czyste, je˝eli woda sp∏ywa po ich powierzchni równomiernà cienkà warstwà, nie pozostawiajàc niezwil˝onych miejsc i nie tworzàc kropli sp∏ywajàcych zygzakowato bàdê zatrzymujàcych si´. § 54. Sposób odczytywania po∏o˝enia menisku okreÊla za∏àcznik nr 14 do rozporzàdzenia. § 55. Sprawdzenie pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych przeprowadza si´ metodà wagowà lub obj´toÊciowà. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5592 — § 56. 1. Przy sprawdzeniu pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych metodà wagowà obj´toÊç wody wyra˝ona w ml lub cm3 jest równa liczbowo masie tej wody wyra˝onej w gramach pomniejszonej o mas´ dok∏adki ∆. 2. Obliczenia masy dok∏adki wyra˝onej w g dokonuje si´ wed∏ug wzoru: ∆ = V20 Vtabl · (∆1 + ∆2) gdzie: V20 — sprawdzana pojemnoÊç w dm3 odniesiona do temperatury 20 °C, Vtabl — jedna z obj´toÊci (0,25 dm3, 0,5 dm3, 1 dm3, 2 dm3), dla których obliczono mas´ dok∏adek ∆1 i ∆2, ∆1 — masa dok∏adki podstawowej wyra˝ona w g, w zale˝noÊci od temperatury wody, rodzaju masy szklanej i Vtabl, ∆2 — masa dok∏adki podstawowej wyra˝ona w g, uwzgl´dniajàca zmian´ masy wypartego podczas wa˝enia powietrza w funkcji ciÊnienia atmosferycznego i temperatury powietrza. 3. Masy dok∏adki ∆1 okreÊla za∏àcznik nr 15 do rozporzàdzenia. 4. Masy dok∏adki ∆2 okreÊla za∏àcznik nr 16 do rozporzàdzenia. § 57. 1. Stanowisko pomiarowe przeznaczone do sprawdzania pojemnoÊci szklanych przyrzàdów pomiarowych metodà wagowà powinno byç zaopatrzone w naczynia wagowe odpowiednie pojemnoÊciowo do sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego. 2. Masy naczyƒ wagowych przeznaczonych do sprawdzania poszczególnych wielkoÊci nie powinny ró˝niç si´ mi´dzy sobà o wi´cej ni˝: 1) 1 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci do 2 ml; 2) 2 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci 5 ml i 10 ml; 3) 3 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci od 20 ml do 50 ml; 4) 5 mg — przy sprawdzeniu o pojemnoÊci 100 ml i 200 ml. § 58. 1. Podczas sprawdzenia pipety jednomiarowej, pipety wielomiarowej oraz biurety metodà wagowà na wadze nieautomatycznej mechanicznej nale˝y: 1) osuszyç dok∏adnie naczynie wagowe, które nale˝y dobraç odpowiednio do pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego, oraz ustawiç je na szalce wagi; 2) na tej samej szalce wagi umieÊciç odwa˝nik o równej liczbowo sprawdzanej pojemnoÊci naczynia tak, aby masie 1 g odpowiada∏ 1 ml; Poz. 614 3) na przeciwleg∏à szalk´ wagi na∏o˝yç odwa˝niki w iloÊci niezb´dnej do osiàgni´cia wyznaczonego po∏o˝enia równowagi; 4) zmierzyç temperatur´ powietrza i wody destylowanej, którà nape∏niony jest sprawdzany szklany przyrzàd pomiarowy, oraz ciÊnienie atmosferyczne; 5) po ustawieniu menisku wody w sprawdzanym szklanym przyrzàdzie pomiarowym na kresce ograniczajàcej sprawdzanà pojemnoÊç, wylaç z niego wod´ do zdj´tego z szalki naczynia wagowego; 6) obliczyç, dla danej obj´toÊci oraz temperatury wody, temperatur´ powietrza, ciÊnienia atmosferycznego i masy szklanej — mas´ dok∏adki ∆ wed∏ug wzoru, o którym mowa w § 56 ust. 2; 7) zdjàç z szalki odwa˝nik o wartoÊci liczbowej masy wyra˝onej w g, równej wartoÊci liczbowej sprawdzanej pojemnoÊci, wyra˝onej w ml, i na tej samej szalce ustawiç naczynie wagowe z wodà oraz odwa˝niki o masie równej masie dok∏adki ∆. 2. Je˝eli wyznaczone po∏o˝enie równowagi nie zmieni si´, to pojemnoÊç sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego jest zgodna z jego pojemnoÊcià nominalnà. 3. Je˝eli wskazanie wagi zmieni si´ nie wi´cej ni˝ o mas´ odpowiadajàcà wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego, przy za∏o˝eniu, ˝e obj´toÊci 1 ml odpowiada masa 1 g, to b∏àd pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego mieÊci si´ w granicach b∏´du dopuszczalnego. 4. Przy sprawdzeniu ka˝dego nast´pnego szklanego przyrzàdu pomiarowego, takiego samego rodzaju, takiej samej wielkoÊci i wykonanego z takiej samej masy szklanej — naczynia wagowego nie taruje si´, a wartoÊç masy dok∏adki ∆ pozostaje bez zmian, je˝eli temperatura wody, temperatura powietrza i ciÊnienie atmosferyczne nie uleg∏y zmianie. § 59. 1. Podczas sprawdzenia pipety jednomiarowej i pipety wielomiarowej oraz biurety metodà wagowà na wadze nieautomatycznej elektronicznej nale˝y: 1) osuszyç dok∏adnie naczynie wagowe, które nale˝y dobraç odpowiednio do pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego, oraz ustawiç je na szalce wagi; 2) doprowadziç wskazanie wagi do wartoÊci „zero” za pomocà urzàdzenia do tarowania; 3) zmierzyç temperatur´ powietrza i wody destylowanej, którà nape∏niony jest sprawdzany szklany przyrzàd pomiarowy, oraz ciÊnienie atmosferyczne; 4) po ustawieniu menisku wody w sprawdzanym szklanym przyrzàdzie pomiarowym na kresce Dziennik Ustaw Nr 92 — 5593 — ograniczajàcej sprawdzanà pojemnoÊç, wylaç z niego wod´ do zdj´tego z szalki naczynia wagowego; 5) obliczyç dla danej obj´toÊci, temperatury wody, temperatury powietrza, ciÊnienia atmosferycznego i masy szklanej — mas´ dok∏adki ∆ wed∏ug wzoru, o którym mowa w § 56 ust. 2; 6) ustawiç na szalce wagi nape∏nione naczynie wagowe z wodà oraz odwa˝niki o masie równej masie dok∏adki ∆. 2. Je˝eli wartoÊç liczbowa wskazania wagi wyra˝ona w g nie b´dzie si´ ró˝ni∏a od wartoÊci liczbowej sprawdzanej pojemnoÊci wyra˝onej w ml o wi´cej ni˝ wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego, to b∏àd pojemnoÊci sprawdzanego szklanego przyrzàdu pomiarowego mieÊci si´ w granicach b∏´du granicznego dopuszczalnego. Poz. 614 § 60. Schemat stanowiska pomiarowego s∏u˝àcego do sprawdzenia pojemnoÊci kolby i cylindra metodà obj´toÊciowà oraz sposób sprawdzenia okreÊla za∏àcznik nr 17 do rozporzàdzenia. Rozdzia∏ 10 Przepisy koƒcowe § 61. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe (Dz. U. z 2004 r. Nr 3, poz. 19). § 62. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Gospodarki: P. G. Woêniak Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. (poz. 614) Za∏àcznik nr 1 KSZTA¸T I WYMIARY KOLBY 1. Kolba powinna mieç nast´pujàce kszta∏ty: 1) sto˝kowy — przy pojemnoÊci 1 i 2 ml; 2) sto˝kowy lub gruszkowy — przy pojemnoÊci od 5 do 50 ml; 3) gruszkowy przy pojemnoÊci od 100 do 5000 ml. 2. Kszta∏ty i wymiary kolby przedstawiajà poni˝sze rysunki:
15. a)
16. b)
17. a)kolba o sto˝kowym kszta∏cie korpusu,
18. b)kolba o gruszkowym kszta∏cie korpusu. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5594 — 3. Wymiary kolby z wàskà szyjkà okreÊla tabela: 1) WysokoÊç kolby bez korka. 2) PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym. 3) Alternatywny rodzaj i wielkoÊç szlifu to (k4) 14/15 oraz (k6) 14/23. 4. Wymiary kolby z szerokà szyjkà okreÊla tabela: 1) WysokoÊç kolby bez korka. 2) ISO 383 (PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym). Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5595 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 2 KSZTA¸T I WYMIARY PIPETY JEDNOMIAROWEJ 1. Kszta∏t i wymiary pipety jednomiarowej przedstawiajà poni˝sze rysunki:
19. a)
20. b)
21. a)pipeta bez zbiornika,
22. b)pipeta ze zbiornikiem. 2. Wymiary pipety jednomiarowej okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5596 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 3 KSZTA¸T I WYMIARY CYLINDRA 1. Kszta∏t i wymiary cylindra przedstawiajà poni˝sze rysunki:
23. a)
24. b)
25. a)cylinder bez szlifu,
26. b)cylinder ze szlifem,
27. c)okràg∏a podstawa cylindra,
28. d)szeÊciokàtna podstawa cylindra,
29. e)oÊmiokàtna podstawa cylindra. 2. Wymiary cylindra okreÊla tabela: 1) PN-92/B-13013 Szklany sprz´t laboratoryjny Z∏àcza wymienne ze szlifem sto˝kowym. 2) Alternatywny rodzaj i wielkoÊç szlifu to k4 — 19/17. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5597 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 4 WYMIARY PIPETY WIELOMIAROWEJ Wymiary pipety wielomiarowej okreÊla tabela: 1) Dotyczy pipety o pojemnoÊci nominalnej 25 ml z dzia∏kà elementarnà 0,2 ml. 2) Dotyczy pipety o pojemnoÊci nominalnej 25 ml z dzia∏kà elementarnà 0,1 ml. 3) Dotyczy pipety na wyp∏yw podwójny. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5598 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 5 WYMIARY BIURETY ORAZ KSZTA¸T JEJ ZAWORÓW 1. Wymiary biurety okreÊla tabela: 2. Kszta∏t zaworów biurety przedstawiajà poni˝sze rysunki:
30. a)
31. b)
32. c)
33. d)
34. a)i
35. b)biureta z zaworem z przelotem prostym z koƒcówkà wyp∏ywowà po∏àczonà z korpusem zaworu,
36. c)i
37. d)biureta z zaworem z przelotem bocznym z koƒcówkà wyp∏ywowà stanowiàcà cz´Êç zaworu. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5599 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 6 WZORY PODZIA¸EK PIPETY WIELOMIAROWEJ, BIURETY I CYLINDRA 1. Pipeta wielomiarowa na wyp∏yw cz´Êciowy albo na wyp∏yw ca∏kowity oraz biureta bez okreÊlonego czasu odczekania powinny mieç naniesionà podzia∏k´ wykonanà wed∏ug jednego z wzorów przedstawionych na rysunkach:
38. a)
39. b)
40. c)2. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. a:
41. a)dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 1 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 1 ml,
42. b)co dziesiàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà,
43. c)kreska Êrednia powinna byç umieszczona w po∏owie odleg∏oÊci pomi´dzy kolejnymi kreskami d∏ugimi,
44. d)kreski krótkie powinny byç umieszczone pomi´dzy kolejnymi kreskami: Êrednià i d∏ugà. 3. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. b:
45. a)dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 2 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 2 ml,
46. b)co piàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà,
47. c)pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami d∏ugimi powinny byç umieszczone cztery kreski krótkie. 4. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 1 lit. c:
48. a)dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 5 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 5 ml,
49. b)co dziesiàta kreska podzia∏ki powinna byç kreskà d∏ugà,
50. c)pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami d∏ugimi powinny byç umieszczone w równych odst´pach cztery kreski Êrednie,
51. d)pomi´dzy dwiema kolejnymi kreskami Êrednimi lub pomi´dzy kolejnymi kreskami: Êrednià i d∏ugà powinna byç umieszczona kreska krótka. 5. D∏ugoÊç i po∏o˝enie kresek podzia∏ek pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy albo na wp∏yw ca∏kowity oraz biurety bez okreÊlonego czasu odczekania przedstawia rysunek: 6. Kreski podzia∏ek, o których mowa w pkt 1, powinny obejmowaç:
52. a)nie mniej ni˝ 50 % obwodu pipet lub biuret — kreski krótkie,
53. b)nie mniej ni˝ 65 % obwodu pipet lub biuret — kreski Êrednie, które powinny wystawaç z ka˝dej strony symetrycznie poza kreski krótkie,
54. c)ca∏y obwód albo stanowiç nie mniej ni˝ 90 % obwodu pipety lub biurety — kreski d∏ugie. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5600 — Poz. 614 7. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy przedstawiajà rysunki:
55. a)
56. b)
57. c)
58. d)
59. e)
60. a)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml,
61. b)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml,
62. c)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml,
63. d)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml,
64. e)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml. 8. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw ca∏kowity przedstawiajà rysunki:
65. a)
66. b)
67. a)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml,
68. b)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml,
69. c)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml,
70. d)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml,
71. e)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml.
72. c)
73. d)
74. e)Dziennik Ustaw Nr 92 — 5601 — Poz. 614 9. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw ca∏kowity okreÊla tabela: 10. Dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy albo na wp∏yw ca∏kowity, na której pionowy uk∏ad podzia∏ki wykonano zgodnie z jednym z wzorów, o których mowa w pkt 1, koƒce kresek krótkich podzia∏ki powinny znajdowaç si´ na pozornej linii pionowej, a linia ta przy kierunku obserwacji pipety ustawionej jak przy u˝ytkowaniu powinna wyznaczaç koniec kresek krótkich. 11. Zaleca si´, aby kreski podzia∏ek, o których mowa w pkt 1, przy ustawieniu, o którym mowa w pkt 10, oraz przy po∏o˝eniu kresek podzia∏ki przedstawionym na rysunku, o którym mowa w pkt 5 — obejmowa∏y lewà cz´Êç przyrzàdów, o których mowa w pkt 1. 12. Pipeta wielomiarowa na wyp∏yw podwójny, biureta z okreÊlonym czasem odczekania oraz cylinder powinny mieç naniesionà podzia∏k´ wykonanà wed∏ug jednego z wzorów przedstawionych na rysunkach:
75. a)
76. b)
77. c)13. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. a:
78. a)dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 1 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 1 ml,
79. b)kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 2 lit. b—d. 14. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. b:
80. a)dzia∏ka elementarna powinna wynosiç 2 ml lub stanowiç dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 2 ml,
81. b)kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 3 lit. b i c. 15. Na podzia∏ce, o której mowa w pkt 12 lit. c:
82. a)dzia∏ka elementarna wynosi 5 ml lub stanowi dziesi´tnà wielokrotnoÊç lub podwielokrotnoÊç 5 ml,
83. b)kolejnoÊç kresek podzia∏ki powinna byç wykonana w sposób, o którym mowa w pkt 4 lit. b—d. 16. D∏ugoÊç i po∏o˝enie kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurety z okreÊlonym czasem odczekania oraz cylindra przedstawia rysunek: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5602 — Poz. 614 17. D∏ugoÊci kresek podzia∏ki, o której mowa w pkt 12, powinny wynosiç:
84. a)krótkich — nie mniej ni˝ 10 % i nie wi´cej ni˝ 20 % obwodu,
85. b)Êrednich — nie mniej ni˝ 1,5 d∏ugoÊci kreski krótkiej i wystawaç z ka˝dej strony symetrycznie poza kreski krótkie,
86. c)d∏ugich — nie mniej ni˝ 90 % obwodu, z tym ˝e przerwa kresek powinna znajdowaç si´ po prawej albo po lewej stronie kierunku obserwacji. 18. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny przedstawiajà rysunki:
87. a)
88. b)
89. c)
90. d)
91. e)
92. f)
93. a)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 0,5 ml,
94. b)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 1 ml,
95. c)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 2 ml,
96. d)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 5 ml,
97. e)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 10 ml,
98. f)pipeta o pojemnoÊci nominalnej 25 ml. 19. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5603 — Poz. 614 20. Po∏o˝enie i oznaczenie liczbowe kresek podzia∏ki cylindra przedstawiajà rysunki:
99. a)
100. f)
101. b)
102. c)
103. g)
104. a)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 5 ml,
105. b)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 10 ml,
106. c)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 25 ml,
107. d)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 50 ml,
108. e)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 100 ml,
109. f)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 250 ml,
110. g)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 500 ml,
111. h)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 1000 ml,
112. i)cylinder o pojemnoÊci nominalnej 2000 ml.
113. d)
114. h)
115. e)
116. i)Dziennik Ustaw Nr 92 — 5604 — Poz. 614 21. WartoÊci odpowiadajàce najni˝szej oznaczonej kresce podzia∏ki i najni˝szej kresce podzia∏ki cylindra okreÊla tabela: 22. Dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurety z okreÊlonym czasem odczekania i cylindra, na których pionowy uk∏ad podzia∏ki wykonano zgodnie z jednym z wzorów, o których mowa w pkt 12, Êrodkowe punkty kresek krótkich i Êrednich podzia∏ki powinny znajdowaç si´ na pozornej linii pionowej, a linia ta przy kierunku obserwacji przyrzàdów ustawionych jak przy u˝ytkowaniu powinna dzieliç te kreski na dwie równe cz´Êci, zgodnie z rysunkiem, o którym mowa w pkt 16. 23. Podzia∏ki pipety wielomiarowej i biurety powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny oraz zawieraç:
117. a)wszystkie znaki o takim samym kszta∏cie i wielkoÊci,
118. b)oznaczonà co najmniej co dziesiàtà kresk´,
119. c)oznaczone kreski d∏ugie, przy czym znaki liczbowe nale˝y umieszczaç nad kreskà i po prawej stronie od najbli˝szych krótszych kresek podzia∏ki,
120. d)kreski o gruboÊci nie wi´kszej ni˝ 0,3 mm,
121. e)kreski d∏ugie z naniesionym paskiem Schellbacha obejmujàce cz´Êç obwodu poza paskiem. 24. Podzia∏ka cylindra powinna spe∏niaç wymagania, o których mowa w pkt 23 lit. a—c, oraz:
122. a)gruboÊç kresek podzia∏ki dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 5 ml i 10 ml powinna byç nie wi´ksza ni˝ 0,3 mm,
123. b)gruboÊç kresek podzia∏ki dla cylindra o pojemnoÊci nominalnej 25 ml, 50 ml, 100 ml, 250 ml, 500 ml, 1000 ml i 2000 ml powinna byç nie wi´ksza ni˝ 0,4 mm. 25. W pipecie wielomiarowej na wyp∏yw podwójny, biurecie z okreÊlonym czasem odczekania i cylindrze w przypadku, gdy:
124. a)kreski d∏ugie nie obejmujà ca∏ego obwodu — znaki liczbowe mogà byç umieszczone w prawo od koƒca d∏ugiej kreski tak, aby przy przed∏u˝eniu tej kreski by∏y podzielone na po∏owy,
125. b)zachodzi koniecznoÊç oznaczenia znakami liczbowymi Êredniej lub krótkiej kreski podzia∏ki — znaki liczbowe nale˝y umieÊciç w prawo od koƒca takiej kreski tak, ˝e gdyby jà przed∏u˝yç, liczby zosta∏yby podzielone na po∏owy. 26. Na cylindrze o pojemnoÊci nominalnej 250 ml, je˝eli najni˝szà oznaczonà kreskà podzia∏ki jest cyfra 20, to co druga kreska d∏uga powinna byç oznaczona cyframi od 20 do 240 z dodatkowà cyfrà 250. 27. Na cylindrze o pojemnoÊci nominalnej 250 ml, je˝eli najni˝szà oznaczonà kreskà podzia∏ki jest cyfra 30, to co druga kreska d∏uga powinna byç oznaczona cyframi od 30 do 250. Dziennik Ustaw Nr 92 — 5605 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 7 OZNACZENIE KRESEK PODZIA¸KI WARTOÂCIAMI LICZBOWYMI UWZGL¢DNIAJÑCE POJEMNOÂå NOMINALNÑ ORAZ WARTOÂå DZIA¸KI ELEMENTARNEJ DLA PIPETY WIELOMIAROWEJ, BIURETY I CYLINDRA 1. Oznaczenie kresek podzia∏ki wartoÊciami liczbowymi pipety wielomiarowej przedstawia tabela: 2. Oznaczenie kresek podzia∏ki wartoÊciami liczbowymi biurety przedstawia tabela: 3. Oznaczenie kresek podzia∏ki wartoÊciami liczbowymi cylindra przedstawia tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5606 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 8 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI KOLBY 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci kolby z wàskà szyjkà okreÊla tabela: 2. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci kolby z szerokà szyjkà okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5607 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 9 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI PIPETY JEDNOMIAROWEJ ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA PIPETY JEDNOMIAROWEJ 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety jednomiarowej okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej bez okreÊlonego czasu odczekania okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5608 — 3. Czasy wyp∏ywu dla pipety jednomiarowej z czasem odczekania równym 15 s okreÊla tabela: Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5609 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 10 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI PIPETY WIELOMIAROWEJ ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA PIPETY WIELOMIAROWEJ 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci pipety wielomiarowej okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw cz´Êciowy okreÊla tabela: 3. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw ca∏kowity okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5610 — 4. Czasy wyp∏ywu dla pipety wielomiarowej na wyp∏yw podwójny okreÊla tabela: Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5611 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 11 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI BIURETY ORAZ CZASY WYP¸YWU DLA BIURETY 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci biurety okreÊla tabela: 2. Czasy wyp∏ywu dla biurety bez okreÊlonego czasu odczekania okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5612 — 3. Czasy wyp∏ywu dla biurety z okreÊlonym czasem odczekania równym 30 s okreÊla tabela: Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5613 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 12 B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE POJEMNOÂCI CYLINDRA B∏´dy graniczne dopuszczalne pojemnoÊci cylindra okreÊla tabela: Dziennik Ustaw Nr 92 — 5614 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 13 OBJ¢TOÂå WODY DOLEWANEJ DO KOLBY ORAZ MINIMALNA ODLEG¸OÂå MENISKU WODY OD KRESKI PO DOLANIU WODY DO KOLBY
126. a)dla kolby z wàskà szyjkà
127. b)dla kolby z szerokà szyjkà Dziennik Ustaw Nr 92 — 5615 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 14 SPOSÓB ODCZYTYWANIA PO¸O˚ENIA MENISKU
128. a)
129. b)
130. a)prawid∏owy
131. b)nieprawid∏owy Dziennik Ustaw Nr 92 — 5616 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 15 MASY DOK¸ADKI ∆1 1. Masa szklana o wspó∏czynniku rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej β = 0,0000099 ° C–1:
132. a)dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3
133. b)dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3 Dziennik Ustaw Nr 92
134. c)dla pojemnoÊci V = 1 dm3
135. d)dla pojemnoÊci V = 2 dm3 — 5617 — Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5618 — 2. Masa szklana o wspó∏czynniku rozszerzalnoÊci obj´toÊciowej β = 0,0000279 ° C–1:
136. a)dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3
137. b)dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3 Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92
138. c)dla pojemnoÊci V = 1 dm3
139. d)dla pojemnoÊci V = 2 dm3 — 5619 — Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5620 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 16 MASY DOK¸ADKI ∆2 1. dla pojemnoÊci V = 0,25 dm3 2. dla pojemnoÊci V = 0,5 dm3 Dziennik Ustaw Nr 92 3. dla pojemnoÊci V = 1 dm3 4. dla pojemnoÊci V = 2 dm3 — 5621 — Poz. 614 Dziennik Ustaw Nr 92 — 5622 — Poz. 614 Za∏àcznik nr 17 SCHEMAT STANOWISKA POMIAROWEGO S¸U˚ÑCEGO DO SPRAWDZENIA POJEMNOÂCI KOLBY I CYLINDRA METODÑ OBJ¢TOÂCIOWÑ ORAZ SPOSÓB SPRAWDZENIA 1. Schemat stanowiska pomiarowego 1 i 5 — butle szklane, 2, 3 i 6 — zawory, 4 — wzorzec obj´toÊci, 7 — koƒcówka wyp∏ywowa, 8 — sprawdzany szklany przyrzàd pomiarowy. 2. Przygotowanie stanowiska pomiarowego do sprawdzenia pojemnoÊci kolby i cylindra przebiega w nast´pujàcy sposób: 1) podczas doboru w∏aÊciwej koƒcówki wyp∏ywowej oraz podczas sprawdzania naczyƒ instalacj´ stanowiska pomiarowego nale˝y odpowietrzyç oraz wype∏niç ca∏kowicie wodà; 2) na stanowisku pomiarowym:
140. a)nale˝y otworzyç zawory