DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 2 Warszawa, dnia 4 stycznia 2008 r. TREÂå: Poz.: ROZPORZÑDZENIA: 2 — Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze i ich podzespo∏y, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych . 29 3 — Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç przymiary, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych . . . . . . . 35 4 — Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie Uzupe∏nienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006” . . 38 5 — Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2007 r. uchylajàce niektóre rozporzàdzenia w sprawie wymagaƒ weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierz´cego . 50 2 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1) z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze i ich podzespo∏y, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2) Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje: ——————— 1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo- wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 216, poz. 1593). 2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 9 maja 2007 r., pod numerem 2007/0260/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z póên. zm.). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834 oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238. § 1. Rozporzàdzenie okreÊla: 1) wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk metrologicznych ciep∏omierzy i ich podzespo∏ów:
- a)przeliczników,
- b)par czujników temperatury,
- c)przetworników przep∏ywu — wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci; 2) szczegó∏owy zakres sprawdzeƒ wykonywanych podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierzy, przeliczników, par czujników temperatury i przetworników przep∏ywu; 3) sposoby i metody przeprowadzania sprawdzeƒ, o których mowa w pkt 2. § 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do ciep∏omierzy, przeliczników, par czujników temperatury i przetworników przep∏ywu wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania: Dziennik Ustaw Nr 2 — 30 — 1) na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 7 stycznia 2007 r.; 2) w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci. § 3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà: 1) ciep∏omierz — przyrzàd pomiarowy przeznaczony do pomiaru ciep∏a oddawanego przez ciecz b´dàcà ciek∏ym noÊnikiem ciep∏a w obiegu wymiany ciep∏a, wykonany jako przyrzàd zespolony albo sk∏adany, z∏o˝ony z przetwornika przep∏ywu, pary czujników temperatury i przelicznika, albo jako kombinacja tych dwóch rodzajów konstrukcji; 2) przelicznik — podzespó∏ odbierajàcy sygna∏y pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, przetwarzajàcy je oraz obliczajàcy i wskazujàcy wartoÊç liczbowà ciep∏a przekazanego w obiegu wymiany ciep∏a; 3) para czujników temperatury — podzespó∏ wytwarzajàcy sygna∏y wyjÊciowe, b´dàce funkcjà temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu i na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 4) przetwornik przep∏ywu — podzespó∏ wytwarzajàcy sygna∏ wyjÊciowy, b´dàcy funkcjà obj´toÊci, masy, strumienia obj´toÊci lub strumienia masy noÊnika ciep∏a, mierzonych na wejÊciu albo na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 5) dolna granica zakresu temperatury (θmin, tmin) — najmniejszà wartoÊç temperatury noÊnika ciep∏a, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 6) górna granica zakresu temperatury (θmax, tmax) — najwi´kszà wartoÊç temperatury noÊnika ciep∏a, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 7) ró˝nica temperatury (Δθ, Δt) — ró˝nic´ temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu obiegu wymiany ciep∏a i temperatury noÊnika ciep∏a na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a; 8) minimalna ró˝nica temperatury (Δθmin, Δtmin) — najmniejszà wartoÊç ró˝nicy temperatury, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 9) maksymalna ró˝nica temperatury (Δθmax, Δtmax) — najwi´kszà wartoÊç ró˝nicy temperatury, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 10) przep∏yw (
- q)— strumieƒ obj´toÊci lub strumieƒ masy noÊnika ciep∏a; 11) przep∏yw minimalny (qi, qmin) — najmniejszà wartoÊç przep∏ywu, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; Poz. 2 12) przep∏yw nominalny (qp,
- qn)— najwi´kszà wartoÊç przep∏ywu, dopuszczalnà podczas dzia∏ania ciàg∏ego, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 13) przep∏yw maksymalny (qs, qmax) — najwi´kszà wartoÊç przep∏ywu, dopuszczalnà w krótkich okresach czasu, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych. § 4. 1. Na ciep∏omierzu, o którym mowa w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci nast´pujàce oznaczenia: 1) nazwa lub znak producenta; 2) oznakowanie zgodnoÊci w rozumieniu art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z póên. zm.4)), dodatkowe oznakowanie metrologiczne i numer jednostki notyfikowanej; 3) identyfikacyjne:
- a)znak fabryczny,
- b)numer fabryczny; 4) numer certyfikatu badania typu WE albo certyfikatu badania projektu WE; 5) klasa dok∏adnoÊci; 6) granice strumienia obj´toÊci lub strumienia masy: qi, qp, qs; 7) granice temperatury: θmin, θmax; 8) granice ró˝nicy temperatury: Δθmin, Δθmax; 9) miejsce monta˝u przetwornika przep∏ywu: zasilanie albo powrót; 10) oznaczenie kierunku przep∏ywu noÊnika ciep∏a w postaci strza∏ki. 2. Na przeliczniku, o którym mowa w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4 i 7—9, oraz: 1) rodzaj czujników temperatury; 2) wymagana sta∏a przetwarzania przetwornika przep∏ywu lub odpowiedni sygna∏ wejÊciowy pochodzàcy z przetwornika przep∏ywu. 3. Na parze czujników temperatury, o której mowa w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4, 7 i 8 oraz w ust. 2 pkt 1. ——————— 4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267, poz. 2258, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700 i Nr 249, poz. 1832 i 1834 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124 i Nr 192, poz. 1381. Dziennik Ustaw Nr 2 — 31 — Poz. 2 4. Na przetworniku przep∏ywu, o którym mowa w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—7 i 10, oraz sta∏a przetwarzania lub odpowiedni sygna∏ wyjÊciowy. w certyfikacie albo decyzji, o których mowa w pkt 1, albo w instrukcji sprawdzania przelicznika, przy czym w przypadku sygna∏u impulsowego maksymalnej wartoÊci przep∏ywu odpowiada maksymalna cz´stotliwoÊç impulsów; § 5. B∏´dy wzgl´dne procentowe oraz b∏´dy graniczne dopuszczalne przy legalizacji ponownej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, o których mowa w § 2 pkt 2, oraz wzory, wed∏ug których oblicza si´ te b∏´dy, okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia. 3) w warunkach, o których mowa w pkt 1 lit. a i b, wartoÊci temperatury ni˝szej powinny zawieraç si´ w przedziale od 40 °C do 70 °C, o ile certyfikat albo decyzja, o których mowa w pkt 1, nie stanowià inaczej. § 6. Podczas legalizacji pierwotnej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, o których mowa w § 2 pkt 1, nale˝y dokonaç: 1) ogl´dzin, podczas których sprawdza si´ ich zgodnoÊç z zatwierdzonym typem w zakresie konstrukcji, wykonania i materia∏ów oraz wymaganych oznaczeƒ; 2) sprawdzenia zgodnoÊci charakterystyk metrologicznych z wymaganiami poprzez wyznaczenie wartoÊci ich b∏´dów i porównanie tych wartoÊci z odpowiednimi wartoÊciami b∏´dów granicznych dopuszczalnych. § 7. Podczas legalizacji ponownej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu nale˝y dokonaç: 1) ogl´dzin, podczas których sprawdza si´:
- a)wymagane oznaczenia oraz cechy legalizacji lub cechy zabezpieczajàce, naniesione podczas poprzedniej legalizacji albo w wyniku oceny zgodnoÊci, oraz
- b)czy przyrzàdy te nie sà uszkodzone; 2) sprawdzenia zgodnoÊci charakterystyk metrologicznych z wymaganiami poprzez wyznaczenie wartoÊci ich b∏´dów i porównanie tych wartoÊci z odpowiednimi wartoÊciami b∏´dów granicznych dopuszczalnych. § 8. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej przelicznika sprawdzenie nale˝y przeprowadziç: 1) co najmniej przy nast´pujàcych symulowanych wartoÊciach ró˝nicy temperatury Δt :
- a)Δtmin ≤ Δt ≤ 1,2 Δtmin,
- b)10 °C ≤ Δt ≤ 20 °C,
- c)Δtmax – 5 °C ≤ Δt ≤ Δtmax — ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przelicznika; 2) przy symulowanym przep∏ywie, który nie powinien przekraczaç maksymalnej wartoÊci dopuszczalnej przy sprawdzaniu przelicznika, ustalonej 2. Sprawdzenie przelicznika obejmuje dodatkowo skontrolowanie, czy liczyd∏o ciep∏a dzia∏a poprawnie — w przypadku sprawdzania przelicznika przy wykorzystaniu: 1) wskazania ciep∏a o podwy˝szonej rozdzielczoÊci; 2) wskazania testowego przelicznika; 3) sygna∏u elektrycznego lub 4) sygna∏u cyfrowego przelicznika. 3. Podczas sprawdzania przelicznika: 1) wartoÊci temperatury otoczenia powinny zawieraç si´ w przedziale od 15 °C do 35 °C, przy czym zmiany wartoÊci chwilowej temperatury podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç ±2,5 °C; 2) wartoÊci wilgotnoÊci wzgl´dnej powinny zawieraç si´ w przedziale od 25 % do 75 %, przy czym zmiany wartoÊci chwilowej wilgotnoÊci wzgl´dnej podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç ±5 %. § 9. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej pary czujników temperatury sprawdzenie nale˝y przeprowadziç w ka˝dym z trzech nast´pujàcych zakresów temperatury t : 1) tmin ≤ t ≤ tmin + 10 °C — je˝eli wartoÊç tmin < 20 °C albo 35 °C ≤ t ≤ 45 °C — je˝eli wartoÊç tmin ≥ 20 °C, 2) 75 °C ≤ t ≤ 85 °C, 3) tmax – 30 °C ≤ t ≤ tmax — ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub pary czujników temperatury. 2. Sprawdzenie pary czujników temperatury obejmuje dodatkowo skontrolowanie rezystancji izolacji, które powinno byç dokonane w temperaturze otoczenia, dla ka˝dego z czujników tworzàcych par´ czujników temperatury, mi´dzy obudowà suchego czujnika (bez os∏ony) i ka˝dym z jego przy∏àczy (zacisków w czujniku g∏owicowym albo przewodów zewn´trznych w czujniku bezg∏owicowym), przy napi´ciu sta∏ym o wartoÊci zawartej w przedziale od 10 V do 100 V, przy obu polaryzacjach napi´cia, przy czym w ˝adnym z punktów rezystancja izolacji nie powinna byç mniejsza od 100 MΩ. Dziennik Ustaw Nr 2 — 32 — Poz. 2 3. Podczas sprawdzania pary czujników temperatury: 6) woda powinna mieç czystoÊç wody pitnej wodociàgowej; 1) temperatura otoczenia powinna osiàgaç wartoÊci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1; 7) przewodnoÊç elektryczna w∏aÊciwa wody, przy sprawdzaniu elektromagnetycznego przetwornika przep∏ywu, powinna przekraczaç 0,02 S/m; 2) wilgotnoÊç wzgl´dna powinna osiàgaç wartoÊci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 2. 4. Liczba jednoczeÊnie sprawdzanych par czujników temperatury mo˝e byç dowolna, pod warunkiem ˝e nie pogarsza to stabilizacji temperatury w termostacie. 5. Pary czujników temperatury mogà byç sprawdzane przy innej wartoÊci temperatury t ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 2, o ile jest ona ustalona w certyfikacie albo decyzji, o których mowa w ust. 1. § 10. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej przetwornika przep∏ywu sprawdzenie nale˝y przeprowadziç co najmniej przy nast´pujàcych wartoÊciach przep∏ywu q: 1) qi ≤ q ≤ 1,1 qi, 2) 0,1 qp ≤ q ≤ 0,11 qp, 3) 0,9 qp ≤ q ≤ qp — ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przetwornika przep∏ywu. 2. Sprawdzenie przetwornika przep∏ywu obejmuje dodatkowo skontrolowanie, czy sygna∏ wyjÊciowy przetwornika przep∏ywu, s∏u˝àcy do komunikacji z przelicznikiem, jest wytwarzany poprawnie — w przypadku sprawdzania przetwornika przep∏ywu przy wykorzystaniu: 1) wskazania obj´toÊci o podwy˝szonej rozdzielczoÊci; 2) wskazania masy o podwy˝szonej rozdzielczoÊci; 3) sygna∏u elektrycznego; 4) sygna∏u optycznego lub 5) sygna∏u cyfrowego przetwornika przep∏ywu. 3. Podczas sprawdzenia przetwornika przep∏ywu: 1) temperatura otoczenia powinna osiàgaç wartoÊci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1; 2) wilgotnoÊç wzgl´dna powinna osiàgaç wartoÊci, o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 2; 3) wartoÊç ciÊnienia atmosferycznego powinna zawieraç si´ w przedziale od 86 kPa do 106 kPa; 4) wartoÊç Êrednia temperatury wody t podczas pojedynczego pomiaru powinna wynosiç:
- a)t = (50 ± 5) °C przy sprawdzaniu wodà ciep∏à,
- b)t = (20 ± 5) °C przy sprawdzaniu wodà zimnà; 5) zmiany wartoÊci chwilowej temperatury wody w przetworniku przep∏ywu podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç ±2 °C w odniesieniu do wartoÊci Êredniej temperatury; 8) zmiany wartoÊci chwilowej przep∏ywu q podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç ±2,5 % wartoÊci Êredniej przep∏ywu dla qi ≤ q < 0,2 qp i ±5 % dla 0,2 qp ≤ q ≤ qp; 9) liczba jednoczeÊnie sprawdzanych przetworników przep∏ywu po∏àczonych szeregowo mo˝e byç dowolna, je˝eli:
- a)certyfikat albo decyzja, o których mowa w ust. 1, nie stanowià inaczej,
- b)ró˝nica wartoÊci Êrednich temperatury wody na poczàtku i na koƒcu szeregu podczas pojedynczego pomiaru nie przekracza 2 °C,
- c)ciÊnienie w ka˝dym miejscu szeregu jest wystarczajàce, aby zapobiec kawitacji; 10) przetwornik przep∏ywu o Êrednicy nominalnej wi´kszej od 40 mm mo˝e byç sprawdzany wodà zimnà, o ile w certyfikacie albo decyzji, o których mowa w ust. 1, dopuszcza si´ takà procedur´; 11) powinny byç zachowane warunki monta˝u okreÊlone przez producenta przetwornika przep∏ywu. 4. Podczas sprawdzenia przetwornika przep∏ywu dopuszcza si´: 1) stosowanie metody sprawdzenia „z zatrzymanym startem i stopem” — dla przetwornika przep∏ywu o konstrukcji mechanicznej; w pozosta∏ych przypadkach nale˝y stosowaç metod´ sprawdzenia „z ruchomym startem i stopem”; 2) sprawdzenie przetwornika przep∏ywu przy innej wartoÊci przep∏ywu q ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 3, o ile jest ona ustalona w certyfikacie albo decyzji, o których mowa w ust. 1. § 11. 1. Podczas legalizacji ponownej przetwornika przep∏ywu, wprowadzonego do obrotu lub u˝ytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanej od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia 15 maja 1999 r., sprawdzanie nale˝y przeprowadziç zgodnie z § 10 ust. 2—4. 2. Sprawdzenie przetwornika przep∏ywu powinno byç przeprowadzone przy nast´pujàcych wartoÊciach przep∏ywu q: 1) qmin ≤ q ≤ 1,1 qmin, 2) qt ≤ q ≤ 1,1 qt, gdzie: qt — przep∏yw poÊredni, rozumiany jako najmniejsza wartoÊç przep∏ywu, przy której wartoÊç b∏´du granicznego dopuszczalnego przetwornika przep∏ywu nie przekracza ±3 %, 3) 0,9 qn ≤ q ≤ qn — ustalonych na podstawie decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przetwornika przep∏ywu. Dziennik Ustaw Nr 2 — 33 — § 12. 1. Podczas legalizacji ponownej ciep∏omierza zespolonego sprawdzenie nale˝y przeprowadziç: Poz. 2
- a)Δtmin ≤ Δt ≤ 1,2 Δtmin i 0,9 qp ≤ q ≤ qp, § 14. 1. Sprawdzenie ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu powinno byç przeprowadzane na stanowiskach pomiarowych i z zastosowaniem metod umo˝liwiajàcych wyznaczenie b∏´dów sprawdzanego przyrzàdu pomiarowego z niepewnoÊcià rozszerzonà:
- b)10 °C ≤ Δt ≤ 20 °C i 0,1 qp ≤ q ≤ 0,11 qp lub 0,2 qp ≤ q ≤ 0,22 qp, 1) przy poziomie ufnoÊci 95 % i wspó∏czynniku rozszerzenia k = 2 oraz 1) co najmniej przy nast´pujàcych wartoÊciach ró˝nicy temperatury Δt i przep∏ywu q:
- c)Δtmax – 5 °C ≤ Δt ≤ Δtmax i qi ≤ q ≤ 1,1 qi — ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu WE albo certyfikatu badania projektu WE ciep∏omierza; 2) w warunkach, o których mowa w pkt 1 lit. a i b, wartoÊci temperatury ni˝szej powinny zawieraç si´ w przedziale od 40 °C do 70 °C, o ile certyfikat, o którym mowa w pkt 1, nie stanowi inaczej. 2. Sprawdzenie ciep∏omierza zespolonego obejmuje dodatkowo skontrolowanie, czy liczyd∏o ciep∏a dzia∏a poprawnie — w przypadku sprawdzania ciep∏omierza przy wykorzystaniu: 1) wskazania ciep∏a o podwy˝szonej rozdzielczoÊci; 2) wskazania testowego ciep∏omierza; 3) sygna∏u elektrycznego lub 4) sygna∏u cyfrowego ciep∏omierza. 3. Ciep∏omierz zespolony powinien byç sprawdzany zgodnie z § 10 ust. 3. 4. Podczas sprawdzenia ciep∏omierza zespolonego dopuszcza si´: 1) stosowanie metody sprawdzenia „z zatrzymanym startem i stopem” — dla ciep∏omierza z przetwornikiem przep∏ywu o konstrukcji mechanicznej; w pozosta∏ych przypadkach nale˝y stosowaç metod´ sprawdzenia „z ruchomym startem i stopem”; 2) sprawdzenie ciep∏omierza przy innej wartoÊci przep∏ywu q ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 1 lit. a, o ile jest ona ustalona w certyfikacie, o którym mowa w ust. 1. 2) nieprzekraczajàcà 1/5 wartoÊci odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych. 2. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu: 1) ciep∏omierz zespolony powinien byç sprawdzany w ca∏oÊci, zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12; 2) podzespo∏y ciep∏omierza sk∏adanego powinny byç sprawdzane oddzielnie, zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8—11. 3. Ciep∏omierz hybrydowy powinien byç sprawdzany w sposób, który wynika z certyfikatu badania typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo z decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza: 1) w ca∏oÊci, zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12, albo 2) poprzez oddzielne sprawdzenie jego podzespo∏ów, bez koniecznoÊci ich mechanicznego roz∏àczania, zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 13. 4. W przypadku gdy wyznaczona podczas legalizacji pierwotnej albo legalizacji ponownej wartoÊç b∏´du ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu przekracza wartoÊci odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych, nale˝y powtórzyç pomiar dwa razy. 5. Wynik pomiaru, o którym mowa w ust. 4, uznaje si´ za pozytywny, je˝eli: § 13. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierza hybrydowego, b´dàcego kombinacjà ciep∏omierza zespolonego i ciep∏omierza sk∏adanego: 1) Êrednia arytmetyczna wartoÊci b∏´du wyznaczonego w trzech pomiarach nie przekracza wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych; 1) przelicznik, para czujników temperatury i przetwornik przep∏ywu powinny byç sprawdzane zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8—11; 2) co najmniej dwie wartoÊci b∏´du wyznaczonego w trzech pomiarach nie przekraczajà wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych. 2) przelicznik z parà czujników temperatury powinien byç sprawdzany zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8, przy czym ró˝nica temperatury powinna byç zadawana; 3) przelicznik z przetwornikiem przep∏ywu powinien byç sprawdzany zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12, przy czym ró˝nica temperatury powinna byç symulowana. § 15. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 13 lutego 2004 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze do wody i ich elementy (Dz. U. Nr 37, poz. 332). § 16. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia. Minister Gospodarki: W. Pawlak Dziennik Ustaw Nr 2 — 34 — Poz. 2 Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. (poz. 2) B¸¢DY WZGL¢DNE PROCENTOWE ORAZ B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CIEP¸OMIERZA I JEGO PODZESPO¸ÓW, WPROWADZONYCH DO OBROTU LUB U˚YTKOWANIA W WYNIKU DOKONANIA OCENY ZGODNOÂCI, ORAZ WZORY, WED¸UG KTÓRYCH OBLICZA SI¢ TE B¸¢DY 1. B∏àd wzgl´dny procentowy ciep∏omierza EQ okreÊla si´ wed∏ug wzoru: Qi – Qc EQ = ——— 100 % Qc gdzie: Qi — wartoÊç wskazana ciep∏a, Qc — wartoÊç poprawna ciep∏a. 2. Przy sprawdzaniu ciep∏omierza wartoÊç poprawnà ciep∏a Qc oblicza si´ wed∏ug wzoru: Qc = m Δh lub Qc = k V Δt gdzie: m — masa noÊnika ciep∏a, Δh — wartoÊç ró˝nicy entalpii w∏aÊciwej noÊnika ciep∏a w temperaturze na wejÊciu i w temperaturze na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a, pod odpowiadajàcym im ciÊnieniem, k — wspó∏czynnik cieplny, b´dàcy funkcjà w∏aÊciwoÊci fizycznych noÊnika ciep∏a, zale˝nà od temperatury na wejÊciu i temperatury na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a, ciÊnienia noÊnika ciep∏a oraz miejsca pomiaru obj´toÊci, masy lub przep∏ywu noÊnika ciep∏a; wartoÊci wspó∏czynnika cieplnego dla wody powinny byç wyznaczane wed∏ug wzorów podanych w za∏àczniku A do normy PN-EN 1434-1:2001/A1:2004, przy ciÊnieniu wynoszàcym 16 barów; wartoÊci wspó∏czynnika cieplnego dla noÊnika ciep∏a innego ni˝ woda, w funkcji temperatury i ciÊnienia, powinny byç podane przez producenta ciep∏omierza; V — obj´toÊç noÊnika ciep∏a, Δt — ró˝nica temperatury. 3. WartoÊci b∏´du wzgl´dnego procentowego ciep∏omierza, o którym mowa w ust. 1, wyznaczone podczas legalizacji ponownej, nie powinny przekraczaç wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych wzgl´dnych ciep∏omierza, o których mowa w ust. 6 i 7. 4. B∏´dy wzgl´dne procentowe podzespo∏ów ciep∏omierza EN oblicza si´ wed∏ug wzoru: Xi – Xc EN = ———— 100 % Xc gdzie: Xi — wartoÊç wskazana lub zmierzona wielkoÊci wyjÊciowej (sygna∏u b´dàcego funkcjà obj´toÊci, masy, przep∏ywu, ró˝nicy temperatury lub ciep∏a), Xc — wartoÊç poprawna wskazania lub wyniku pomiaru wielkoÊci wyjÊciowej, N — symbol podzespo∏u ciep∏omierza, przyjmujàcy oznaczenia: L — przelicznik, T — para czujników temperatury, P — przetwornik przep∏ywu. 5. WartoÊci b∏´dów wzgl´dnych procentowych, o których mowa w ust. 4, wyznaczone podczas legalizacji ponownej, nie powinny przekraczaç wartoÊci odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych wzgl´dnych, o których mowa w ust. 8—11. 6. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne ciep∏omierza zespolonego EQd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od ró˝nicy temperatury Δt i przep∏ywu q oraz klasy dok∏adnoÊci, oblicza si´ wed∏ug wzorów: 1) dla klasy 1: EQd = ±(2 + 4 Δtmin/Δt + 0,01 qp/
- q)2) dla klasy 2: EQd = ±(3 + 4 Δtmin/Δt + 0,02 qp/
- q)3) dla klasy 3: EQd = ±(4 + 4 Δtmin/Δt + 0,05 qp/
- q)7. WartoÊç EQd nie powinna przekraczaç ±10 %. 8. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne przelicznika ELd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od ró˝nicy temperatury Δt, oblicza si´ wed∏ug wzoru: ELd = ±(0,5 + Δtmin/Δt) 9. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne pary czujników temperatury ETd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od ró˝nicy temperatury Δt, oblicza si´ wed∏ug wzoru: ETd = ±(0,5 + 3 Δtmin/Δt) 10. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne przetwornika przep∏ywu EPd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od przep∏ywu q oraz klasy dok∏adnoÊci, oblicza si´ wed∏ug wzorów: 1) dla klasy 1: EPd = ±(1 + 0,01 qp/
- q)2) dla klasy 2: EPd = ±(2 + 0,02 qp/
- q)3) dla klasy 3: EPd = ±(3 + 0,05 qp/
- q)11. WartoÊç EPd nie powinna przekraczaç ±5 %. 12. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne ciep∏omierza sk∏adanego i hybrydowego oblicza si´ wed∏ug wzoru: EQd = ELd + ETd + EPd 13. B∏àd graniczny dopuszczalny bezwzgl´dny pojedynczego czujnika temperatury, wchodzàcego w sk∏ad pary czujników temperatury, wynosi ±2 °C.