Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r.

Dziennik Ustaw Nr 137 Mariusz Lachowski 2009.08.27 15:52:18 +02'00' — 9818 — Poz. 1121 1121 EUROPEJSKA KARTA j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, .p l sporzàdzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r. W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ podaje do powszechnej wiadomoÊci: Przek∏ad ov Dnia 5 listopada 1992 r. zosta∏a sporzàdzona w Strasburgu Europejska karta j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, w nast´pujàcym brzmieniu: EUROPEJSKA KARTA J¢ZYKÓW REGIONALNYCH LUB MNIEJSZOÂCIOWYCH CZ¢Âå I Preambu∏a Paƒstwa cz∏onkowskie Rady Europy, sygnatariusze niniejszej karty, Postanowienia ogólne Artyku∏ 1 l.g zwa˝ywszy, ˝e celem Rady Europy jest uzyskanie wi´kszej jednoÊci mi´dzy jej cz∏onkami, szczególnie w celu zagwarantowania i urzeczywistnienia idea∏ów i zasad, które stanowià ich wspólne dziedzictwo, Dla celów niniejszej karty:

1. a)„j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe” oznaczajà j´zyki, które: (
2. i)sà tradycyjnie u˝ywane na okreÊlonym terytorium paƒstwa przez obywateli tego paƒstwa tworzàcych grup´ mniejszà liczebnie od pozosta∏ej cz´Êci ludnoÊci tego paƒstwa, w. rc zwa˝ywszy, ˝e ochrona historycznych j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych Europy, spoÊród których niektórym grozi ca∏kowite wygini´cie, przyczynia si´ do utrzymania i rozwoju kulturowego bogactwa i tradycji Europy, Definicje zwa˝ywszy, ˝e prawo do u˝ywania j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego w ˝yciu prywatnym i publicznym stanowi prawo niezbywalne zgodnie z zasadami zawartymi w Mi´dzynarodowym pakcie praw obywatelskich i politycznych Organizacji Narodów Zjednoczonych i zgodnie z duchem Konwencji o ochronie praw cz∏owieka i podstawowych wolnoÊci Rady Europy, ww uwzgl´dniajàc prac´ wykonanà w ramach KBWE, a w szczególnoÊci Akt koƒcowy KBWE z 1975 r. oraz Dokument Spotkania kopenhaskiego Konferencji w sprawie ludzkiego wymiaru KBWE z 1990 r., podkreÊlajàc wartoÊç wielokulturowoÊci i wieloj´zycznoÊci, a tak˝e uznajàc, ˝e ochrona j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych i poparcie dla nich nie powinny przebiegaç ze szkodà dla j´zyków oficjalnych i potrzeby ich poznawania, rozumiejàc, ˝e ochrona i promowanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w ró˝nych krajach i regionach Europy stanowi wa˝ny wk∏ad w budow´ Europy opartej na zasadach demokracji i ró˝norodnoÊci kulturowej w ramach suwerennoÊci narodowej oraz integralnoÊci terytorialnej, uwzgl´dniajàc specyficzne warunki i tradycje historyczne w ró˝nych regionach paƒstw europejskich, uzgodni∏y, co nast´puje: (
3. ii)ró˝nià si´ od oficjalnego j´zyka (j´zyków) tego paƒstwa, nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego j´zyka (j´zyków) tego paƒstwa, ani j´zyków migrantów,
4. b)„terytorium, na którym u˝ywany jest j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy” oznacza obszar geograficzny, na którym wspomniany j´zyk jest Êrodkiem komunikowania si´ takiej liczby ludzi, która uzasadnia przyj´cie ró˝nych Êrodków ochronnych i wspierajàcych, przewidzianych w niniejszej karcie,
5. c)„j´zyki nieterytorialne” oznaczajà j´zyki u˝ywane przez obywateli danego paƒstwa, które ró˝nià si´ od j´zyka lub j´zyków stosowanych przez pozosta∏à cz´Êç ludnoÊci tego paƒstwa, które jednak, chocia˝ sà tradycyjnie u˝ywane na terytorium tego paƒstwa, nie mogà byç identyfikowane z okreÊlonym jego obszarem. Artyku∏ 2 Zobowiàzania 1. Ka˝da ze Stron zobowiàzuje si´ do stosowania postanowieƒ Cz´Êci II w odniesieniu do wszystkich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, którymi mówi si´ na jej terytorium i które odpowiadajà definicji, o której mowa w artykule 1. Dziennik Ustaw Nr 137 — 9819 — Poz. 1121 Artyku∏ 6 2. W odniesieniu do ka˝dego j´zyka okreÊlonego w czasie ratyfikacji, przyj´cia lub zatwierdzenia, zgodnie z artyku∏em 3, ka˝da ze Stron zobowiàzuje si´ do stosowania co najmniej trzydziestu pi´ciu ust´pów bàdê punktów wybranych spoÊród postanowieƒ Cz´Êci III karty, w∏àczajàc w to co najmniej trzy wybrane z ka˝dego z artyku∏ów 8 i 12 oraz po jednym z ka˝dego z artyku∏ów 9, 10, 11 i 13. Strony zobowiàzujà si´ do dopilnowania, aby zainteresowane w∏adze, organizacje i osoby zosta∏y poinformowane o prawach i obowiàzkach ustanowionych przez niniejszà kart´. Artyku∏ 3 CZ¢Âå II Artyku∏ 7 Cele i zasady 1. W odniesieniu do j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na terytoriach, na których takie j´zyki sà u˝ywane, i w zale˝noÊci od sytuacji ka˝dego j´zyka Strony b´dà opieraç swojà polityk´, ustawodawstwo i praktyk´ na nast´pujàcych celach i zasadach:
6. a)uznaniu j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych za wyraz bogactwa kulturowego, l.g 2. Ka˝da Strona mo˝e w dowolnym póêniejszym czasie powiadomiç Sekretarza Generalnego, ˝e przyjmuje zobowiàzania wynikajàce z postanowieƒ któregokolwiek innego ust´pu karty nieokreÊlone w jej dokumencie ratyfikacyjnym, przyj´cia lub zatwierdzenia albo ˝e b´dzie stosowaç ust´p 1 niniejszego artyku∏u w odniesieniu do innych j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych lub do innych j´zyków oficjalnych, które sà mniej powszechnie stosowane na ca∏oÊci lub cz´Êci jej terytorium. .p l 1. Ka˝de z Umawiajàcych si´ Paƒstw okreÊli w swoim dokumencie ratyfikacyjnym, przyj´cia lub zatwierdzenia ka˝dy j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy lub j´zyk oficjalny, który jest mniej powszechnie stosowany na ca∏oÊci lub cz´Êci jego terytorium, w odniesieniu do którego zastosowane zostanà ust´py wybrane zgodnie z artyku∏em 2 ust´p 2. Cele i zasady realizowane zgodnie z artyku∏em 2 ust´p 1 ov Ustalenia praktyczne Informacja
7. c)potrzebie podj´cia zdecydowanego dzia∏ania promujàcego j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe w celu ich ochrony, w. rc 3. Zobowiàzania wymienione w poprzednim ust´pie b´dà uznawane za stanowiàce integralnà cz´Êç ratyfikacji, przyj´cia lub zatwierdzenia i b´dà mia∏y taki sam skutek, poczàwszy od dnia notyfikowania o nich.
8. b)poszanowaniu obszaru geograficznego ka˝dego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego w celu zapewnienia, by istniejàce lub nowe podzia∏y administracyjne nie stanowi∏y przeszkody w promowaniu danego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, Artyku∏ 4 Istniejàce systemy ochrony 1. ˚adne z postanowieƒ niniejszej karty nie b´dzie interpretowane jako ograniczajàce lub umniejszajàce którekolwiek z praw gwarantowanych przez Konwencj´ o ochronie praw cz∏owieka i podstawowych wolnoÊci. ww 2. Postanowienia niniejszej karty nie b´dà mia∏y wp∏ywu na ˝adne bardziej korzystne postanowienia dotyczàce statusu j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych ani na stan prawny osób nale˝àcych do mniejszoÊci, które mogà istnieç wewnàtrz Strony lub których dotyczà odpowiednie mi´dzynarodowe umowy dwustronne lub wielostronne. Artyku∏ 5 Istniejàce zobowiàzania ˚adne z postanowieƒ karty nie mo˝e byç interpretowane jako stanowiàce podstaw´ do jakichkolwiek uprawnieƒ, do anga˝owania si´ w jakiekolwiek dzia∏anie lub wykonania jakiejkolwiek czynnoÊci sprzecznej z celami Karty Narodów Zjednoczonych lub innymi zobowiàzaniami wynikajàcymi z prawa mi´dzynarodowego, w∏àczajàc w to zasad´ suwerennoÊci i integralnoÊci terytorialnej paƒstw.
9. d)u∏atwianiu lub zach´caniu do stosowania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w mowie i w piÊmie, w ˝yciu publicznym i prywatnym,
10. e)utrzymywaniu i rozwijaniu powiàzaƒ, w zakresach obj´tych niniejszà kartà, pomi´dzy grupami korzystajàcymi z j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego a innymi grupami w paƒstwie korzystajàcymi z j´zyka u˝ywanego w identycznej lub podobnej formie, jak równie˝ tworzeniu kontaktów kulturowych z innymi grupami w paƒstwie u˝ywajàcymi ró˝nych j´zyków,
11. f)zapewnianiu odpowiednich form i Êrodków nauczania i uczenia si´ j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na wszystkich stosownych poziomach,
12. g)zapewnianiu udogodnieƒ umo˝liwiajàcych osobom niepos∏ugujàcym si´ j´zykiem regionalnym lub mniejszoÊciowym, a ˝yjàcym na obszarze, gdzie jest on u˝ywany, jego nauki, jeÊli majà takie ˝yczenie,
13. h)promowaniu studiów i badaƒ nad j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi na uniwersytetach lub w podobnych instytucjach naukowych,
14. i)promowaniu odpowiednich rodzajów wymiany mi´dzynarodowej, w zakresach obj´tych niniejszà kartà, mi´dzy j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi, które sà u˝ywane w identycznej lub podobnej formie w dwóch lub wi´kszej liczbie paƒstw. — 9820 — 3. Strony zobowiàzujà si´ do promowania, za pomocà odpowiednich Êrodków, wzajemnego zrozumienia mi´dzy grupami j´zykowymi, a w szczególnoÊci do szacunku i tolerancji wobec j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych — poÊród celów edukacji i szkoleƒ realizowanych w tych krajach — a tak˝e zach´cenia mass mediów, aby dà˝y∏y do tego samego celu. (
15. iv)jeÊli w∏adze publiczne nie posiadajà bezpoÊrednich uprawnieƒ na polu nauczania przedszkolnego, popieraç zastosowanie Êrodków wymienionych powy˝ej w podpunktach (
16. i)do (iii) lub zach´caç do ich stosowania,
17. b)(
18. i)udost´pniç szkolnictwo podstawowe w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
19. ii)udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa podstawowego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub (iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa podstawowego nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà cz´Êç programu nauczania, lub (
20. iv)zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych powy˝ej w podpunktach (
21. i)do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà, l.g 4. Przy okreÊlaniu swojej polityki wobec j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych Strony b´dà uwzgl´dnia∏y potrzeby i ˝yczenia wyra˝ane przez grupy korzystajàce z tych j´zyków. Zach´ca si´ Strony do tworzenia organizacji, jeÊli to konieczne, w celu doradzania w∏adzom we wszystkich sprawach zwiàzanych z j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi. (iii) zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych powy˝ej w podpunktach (
22. i)oraz (
23. ii)przynajmniej wobec tych uczniów, których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà, lub .p l 2. Strony zobowiàzujà si´ do wyeliminowania, jeÊli jeszcze tego nie uczyni∏y, ka˝dego nieuzasadnionego zró˝nicowania, wy∏àczenia, ograniczenia lub preferencji dotyczàcej stosowania j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, której celem jest zniech´cenie do niego lub zagro˝enie dla jego zachowania lub rozwoju. Przeznaczanie specjalnych Êrodków na rzecz j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych zmierzajàce do promowania równoÊci pomi´dzy u˝ytkownikami tych j´zyków a pozosta∏à cz´Êcià populacji lub nale˝ycie uwzgl´dniajàce ich szczególne warunki nie jest uznawane za akt dyskryminacji u˝ytkowników powszechniej u˝ywanych j´zyków. Poz. 1121 ov Dziennik Ustaw Nr 137 (
24. ii)udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa Êredniego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub w. rc 5. Strony zobowiàzujà si´ do zastosowania mutatis mutandis zasad wymienionych w ust´pach 1—4 wobec j´zyków nieterytorialnych. Jednak w zakresie dotyczàcym tych j´zyków charakter i zakres Êrodków, które majà byç zastosowane w celu realizacji niniejszej karty, zostanà ustalone w elastyczny sposób przy uwzgl´dnieniu potrzeb i ˝yczeƒ oraz przy poszanowaniu tradycji i cech grup, które pos∏ugujà si´ tymi j´zykami.
25. c)(
26. i)udost´pniç szkolnictwo Êrednie w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub CZ¢Âå III ww Ârodki s∏u˝àce promowaniu u˝ywania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w ˝yciu publicznym zgodnie ze zobowiàzaniami przyj´tymi w artykule 2 ust´p 2 Artyku∏ 8 Szkolnictwo 1. W zakresie szkolnictwa Strony zobowiàzujà si´ na terytorium, na którym takie j´zyki sà u˝ywane, zgodnie z sytuacjà ka˝dego z tych j´zyków i bez uszczerbku dla nauczania oficjalnego j´zyka (j´zyków) paƒstwa:
27. a)(
28. i)udost´pniç nauczanie przedszkolne w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
29. ii)udost´pniç znacznà cz´Êç nauczania przedszkolnego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub (iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa Êredniego nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà cz´Êç programu nauczania, lub (
30. iv)zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych powy˝ej w podpunktach (
31. i)do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, którzy wyra˝à takie ˝yczenie (lub których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie) i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà,
32. d)(
33. i)udost´pniç szkolnictwo techniczne i zawodowe w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
34. ii)udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa technicznego i zawodowego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub (iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa technicznego i zawodowego nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà cz´Êç programu nauczania, lub (
35. iv)zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych powy˝ej w podpunktach (
36. i)do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, którzy wyra˝à takie ˝yczenie (lub których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie) i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà, — 9821 — (
37. ii)zapewniç mo˝liwoÊci studiowania tych j´zyków jako przedmiotów w szkolnictwie na poziomie uniwersyteckim i wy˝szym, lub (iii) jeÊli ze wzgl´du na rol´ paƒstwa w odniesieniu do instytucji szkolnictwa wy˝szego nie mogà zostaç zastosowane podpunkty (
38. i)oraz (ii), zach´caç do Êwiadczenia lub zezwalaç na Êwiadczenie szkolnictwa uniwersyteckiego lub innych form szkolnictwa wy˝szego w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub studiowanie tych j´zyków w charakterze przedmiotów nauki uniwersyteckiej lub szkolnictwa wy˝szego,
39. f)(
40. i)zapewniç udost´pnianie kursów nauczania doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego, które sà prowadzone g∏ównie lub ca∏kowicie w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, lub
41. a)w post´powaniu karnym: (
42. i)zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
43. ii)zagwarantowaç oskar˝onemu prawo do u˝ywania jego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, lub (iii) zapewniç, by wnioski i materia∏y dowodowe, czy to pisemne, czy ustne, nie by∏y uznawane za niedopuszczalne wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sformu∏owane w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, lub (
44. iv)przedstawiç, na wniosek, dokumenty zwiàzane z post´powaniem sàdowym w odpowiednim j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, l.g (
45. ii)oferowaç takie j´zyki jako przedmioty kszta∏cenia doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego, lub szoÊciowymi uzasadnia Êrodki okreÊlone poni˝ej, odpowiednio do sytuacji ka˝dego z tych j´zyków i pod warunkiem, ˝e korzystanie z udogodnieƒ udost´pnionych przez ten ust´p nie zostanie uznane przez s´dziego za utrudniajàce nale˝yte wymierzanie sprawiedliwoÊci: .p l
46. e)(
47. i)udost´pniç szkolnictwo na poziomie uniwersyteckim lub inne szkolnictwo wy˝sze w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub Poz. 1121 ov Dziennik Ustaw Nr 137 (iii) jeÊli w∏adze publiczne nie posiadajà bezpoÊrednich uprawnieƒ na polu nauczania doros∏ych, przyjàç lub zach´caç do oferowania takich j´zyków jako przedmiotów kszta∏cenia doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego,
48. b)w post´powaniu cywilnym: (
49. i)zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub w. rc
50. g)podjàç starania zmierzajàce do zapewnienia nauczania historii i kultury, której odpowiada dany j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy, jeÊli jest to konieczne, poprzez wykorzystanie t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych, bez dodatkowych kosztów dla zainteresowanych osób,
51. h)zapewniç nauczycielom podstawowe i dalsze szkolenie niezb´dne do zrealizowania przyj´tych przez Stron´ punktów od a do g, ww
52. i)ustanowiç organ lub organy nadzorcze odpowiedzialne za monitorowanie podj´tych Êrodków i post´pu uzyskanego w dziedzinie wprowadzania lub rozwoju nauczania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych oraz za sporzàdzanie okresowych raportów na temat wysuni´tych przez nie wniosków, które b´dà przekazywane do wiadomoÊci publicznej. 2. JeÊli chodzi o szkolnictwo i w odniesieniu do terytoriów innych ni˝ te, na których j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe sà tradycyjnie u˝ywane, Strony zobowiàzujà si´, jeÊli liczba u˝ytkowników j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego to uzasadnia, umo˝liwiaç, zach´caç i zapewniaç nauczanie w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym lub nauczanie tego j´zyka na wszystkich odpowiednich poziomach nauczania. Artyku∏ 9 W∏adze sàdownicze 1. Strony zobowiàzujà si´ w odniesieniu do tych okr´gów sàdowych, w których liczba mieszkaƒców pos∏ugujàcych si´ j´zykami regionalnymi lub mniej- (
53. ii)umo˝liwiç w ka˝dym przypadku, kiedy Strona musi stawiç si´ osobiÊcie przed sàdem, aby mog∏a ona u˝ywaç swojego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego bez ponoszenia w zwiàzku z tym dodatkowych kosztów, lub (iii) zezwoliç, aby dokumenty i materia∏ dowodowy by∏y przygotowywane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, o ile b´dzie to konieczne, poprzez wykorzystanie t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych,
54. c)w post´powaniach przed sàdami w sprawach dotyczàcych spraw administracyjnych: (
55. i)zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
56. ii)umo˝liwiç w ka˝dym przypadku, kiedy Strona musi stawiç si´ osobiÊcie przed sàdem, aby mog∏a ona u˝ywaç swojego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego bez ponoszenia w zwiàzku z tym dodatkowych kosztów, lub (iii) zezwoliç, aby dokumenty i materia∏ dowodowy by∏y przygotowywane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, o ile b´dzie to konieczne, poprzez wykorzystanie t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych, — 9822 — 2. Strony zobowiàzujà si´:
57. a)nie zaprzeczaç wa˝noÊci dokumentów prawnych sporzàdzonych wewnàtrz paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym lub
58. b)nie zaprzeczaç wa˝noÊci, pomi´dzy Stronami, dokumentów prawnych sporzàdzonych wewnàtrz paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, i zapewniç, by nie mo˝na by∏o si´ na nie powo∏ywaç w stosunku do zainteresowanych osób trzecich, które nie sà u˝ytkownikami tych j´zyków, pod warunkiem ˝e o treÊci tych dokumentów zostanà one poinformowane przez osob´ (osoby), która si´ na nie powo∏uje, lub
59. b)udost´pniç powszechnie stosowane teksty i formularze administracyjne przeznaczone dla ludnoÊci w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub w wersjach dwuj´zycznych,
60. c)zezwoliç w∏adzom administracyjnym na sporzàdzanie dokumentów w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym. 2. W odniesieniu do w∏adz lokalnych i regionalnych, na których terytorium liczba mieszkaƒców b´dàcych u˝ytkownikami j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jest taka, ˝e uzasadnia Êrodki wymienione poni˝ej, Strony zobowiàzujà si´ do dopuszczania lub zach´cania do:
61. a)u˝ywania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w strukturze w∏adzy regionalnej lub lokalnej,
62. b)mo˝liwoÊci sk∏adania przez u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych ustnych lub pisemnych wniosków w tych j´zykach, l.g
63. c)nie zaprzeczaç wa˝noÊci, pomi´dzy Stronami, dokumentów prawnych sporzàdzonych wewnàtrz paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym. (
64. v)zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli, zgodnie z prawem, przedstawiç dokumenty w tych j´zykach, .p l
65. d)podjàç kroki w celu zapewnienia, by zastosowanie powy˝szych punktów: b podpunkt (
66. i)do (iii) oraz c podpunkt (
67. i)do (iii), a tak˝e wszelkie niezb´dne wykorzystanie t∏umaczy ustnych i t∏umaczeƒ pisemnych nie powodowa∏o dodatkowych wydatków dla zainteresowanych osób. Poz. 1121 ov Dziennik Ustaw Nr 137
68. d)publikowania przez w∏adze lokalne ich oficjalnych dokumentów równie˝ w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, w. rc 3. Strony zobowiàzujà si´ do udost´pnienia w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych najwa˝niejszych krajowych tekstów prawnych oraz tekstów odnoszàcych si´ w szczególny sposób do u˝ytkowników tych j´zyków, chyba ˝e sà one udost´pnione w inny sposób.
69. c)publikowania przez w∏adze regionalne ich oficjalnych dokumentów równie˝ w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, Artyku∏ 10 W∏adze administracyjne i s∏u˝by publiczne 1. W zakresie okr´gów administracyjnych paƒstwa, w których liczba rezydentów b´dàcych u˝ytkownikami j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych uzasadnia Êrodki wymienione poni˝ej, i odpowiednio do sytuacji ka˝dego j´zyka Strony zobowiàzujà si´, w takiej mierze, w jakiej jest to racjonalnie mo˝liwe: ww
70. a)(
71. i)zapewniç, by w∏adze administracyjne u˝ywa∏y j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
72. ii)zapewniç, by urz´dnicy, którzy sà w kontakcie ze spo∏eczeƒstwem, u˝ywali j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w swoich relacjach z osobami zwracajàcymi si´ do nich w tych j´zykach, lub (iii) zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli przedstawiaç ustne lub pisemne wnioski i uzyskiwaç odpowiedzi w tych j´zykach, lub (
73. iv)zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli przedstawiaç ustne lub pisemne wnioski w tych j´zykach, lub
74. e)u˝ywania przez w∏adze regionalne j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w debatach podczas ich posiedzeƒ, nie wy∏àczajàc jednak˝e u˝ywania oficjalnego j´zyka (j´zyków) paƒstwa,
75. f)u˝ywania przez w∏adze lokalne j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w debatach podczas ich posiedzeƒ, nie wy∏àczajàc jednak˝e u˝ywania oficjalnego j´zyka (j´zyków) paƒstwa,
76. g)u˝ywania lub przyjmowania, o ile b´dzie to konieczne, ∏àcznie z nazwà w j´zyku (j´zykach) oficjalnym tradycyjnych i poprawnych form nazw miejscowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych. 3. W odniesieniu do powszechnie dost´pnych us∏ug Êwiadczonych przez w∏adze administracyjne bàdê inne osoby dzia∏ajàce na ich rzecz Strony zobowiàzujà si´ na terytorium, na którym j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe sà u˝ywane, odpowiednio do sytuacji ka˝dego j´zyka i w takiej mierze, w jakiej jest to racjonalnie mo˝liwe:
77. a)zapewniç, by j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe by∏y u˝ywane podczas Êwiadczenia us∏ugi lub
78. b)pozwoliç u˝ytkownikom j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na sk∏adanie wniosków i uzyskiwanie odpowiedzi w tych j´zykach, lub
79. c)pozwoliç u˝ytkownikom j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na sk∏adanie wniosków w tych j´zykach. Dziennik Ustaw Nr 137 — 9823 — Poz. 1121 (
80. ii)˝e zach´cà do regularnego nadawania lub u∏atwià regularne nadawanie programów telewizyjnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
81. a)t∏umaczenia pisemnego lub ustnego, odpowiednio do potrzeb,
82. d)˝e zach´cà do produkcji i dystrybucji utworów dêwi´kowych i audiowizualnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub u∏atwià takà produkcj´ i dystrybucj´,
83. c)akceptacji, na ile b´dzie to mo˝liwe, wniosków pracowników s∏u˝by publicznej posiadajàcych znajomoÊç j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego o skierowanie ich do pracy na terytorium, na którym taki j´zyk jest u˝ywany. 5. Strony zobowiàzujà si´ do zezwolenia, na wniosek zainteresowanych, na u˝ywanie lub przybieranie nazwisk w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych. Media (
84. ii)˝e zach´cà do regularnego publikowania lub u∏atwià regularne publikowanie artyku∏ów prasowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
85. f)(
86. i)˝e pokryjà koszty dodatkowe zwiàzane z tymi mediami, które pos∏ugujà si´ j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi, jeÊli prawo przewiduje w ogóle pomoc finansowà dla mediów, lub (
87. ii)˝e zastosujà istniejàce Êrodki pomocy finansowej tak˝e w odniesieniu do produkcji audiowizualnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, l.g Artyku∏ 11
88. e)(
89. i)˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie lub utrzymanie co najmniej jednej gazety w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub ov
90. b)rekrutacji i, jeÊli b´dzie to konieczne, przeszkolenia urz´dników oraz innych wymaganych pracowników s∏u˝by publicznej, .p l 4. Majàc na uwadze realizacj´ przyj´tych przez siebie ust´pów 1, 2 i 3, Strony zobowiàzujà si´ do podj´cia jednego lub wi´kszej liczby z podanych poni˝ej Êrodków:
91. g)˝e b´dà wspiera∏y szkolenie dziennikarzy i innych pracowników mediów pos∏ugujàcych si´ j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi. 2. Strony zobowiàzujà si´, ˝e zagwarantujà wolnoÊç bezpoÊredniego odbioru transmisji radiowych i telewizyjnych z paƒstw sàsiednich w j´zyku stosowanym w formie identycznej lub podobnej do j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego i nie b´dà sprzeciwia∏y si´ retransmisjom audycji radiowych i telewizyjnych w takim j´zyku z paƒstw sàsiednich. Ponadto Strony zobowiàzujà si´, ˝e zapewnià, by nie nak∏adano ˝adnych ograniczeƒ na swobod´ wypowiedzi i swobodny przep∏yw informacji w mediach drukowanych w j´zyku stosowanym w formie identycznej lub podobnej do j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego. Poniewa˝ korzystanie z wy˝ej wymienionych wolnoÊci pociàga za sobà obowiàzki, mo˝e podlegaç ono takim wymaganiom formalnym, warunkom, ograniczeniom lub karom, które przewiduje prawo i które sà konieczne w spo∏eczeƒstwie demokratycznym, le˝à w interesie bezpieczeƒstwa narodowego, integralnoÊci terytorialnej bàdê bezpieczeƒstwa publicznego, ze wzgl´du na koniecznoÊç zapobie˝enia niepokojom lub przest´pczoÊci, ochronie zdrowia i moralnoÊci, ochronie reputacji i praw innych osób, zapobieganiu ujawniania informacji otrzymanych jako poufne, lub utrzymaniu autorytetu i bezstronnoÊci sàdownictwa. w. rc 1. Strony zobowiàzujà si´ ze wzgl´du na u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na terytoriach, na których mówi si´ tymi j´zykami, w zale˝noÊci od sytuacji ka˝dego j´zyka, w zakresie, w jakim w∏adze publiczne posiadajà bezpoÊrednie lub poÊrednie kompetencje, uprawnienia lub w jakim odgrywajà rol´ w tej dziedzinie, i przy poszanowaniu zasady niezale˝noÊci i autonomii mediów:
92. a)w stopniu, w jakim radio i telewizja pe∏nià misj´ s∏u˝by publicznej: (
93. i)˝e zapewnià utworzenie co najmniej jednej stacji radiowej i jednego kana∏u telewizyjnego w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
94. ii)˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednej stacji radiowej i jednego kana∏u telewizyjnego w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub ww (iii) ˝e wydadzà odpowiedni przepis przewidujàcy, by nadawcy oferowali programy w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
95. b)(
96. i)˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednej stacji radiowej w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub (
97. ii)˝e zach´cà do regularnego nadawania lub u∏atwià regularne nadawanie programów radiowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
98. c)(
99. i)˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednego kana∏u telewizyjnego w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub 3. Strony zobowiàzujà si´ do zapewnienia, by interesy u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych by∏y reprezentowane lub uwzgl´dniane w takich organach, jakie mogà zostaç ustanowione zgodnie z prawem, jednoczeÊnie odpowiadajàc za zagwarantowanie wolnoÊci i pluralizmu mediów. — 9824 — Artyku∏ 12 Dzia∏ania kulturalne i obiekty kultury 1. W odniesieniu do dzia∏aƒ i obiektów kulturalnych — a w szczególnoÊci bibliotek, bibliotek wideo, oÊrodków kulturalnych, muzeów, archiwów, stowarzyszeƒ, teatrów i kin, jak równie˝ dzie∏ literackich i filmowych, powszechnych form ekspresji kulturalnej, festiwali i organizacji kulturalnych, w∏àczajàc mi´dzy innymi zastosowanie nowych technologii — Strony zobowiàzujà si´, na terytoriach, na których takie j´zyki sà u˝ywane, i w stopniu, w jakim w∏adze publiczne sà kompetentne, posiadajà prawo lub odgrywajà rol´ w tej dziedzinie: Poz. 1121 2. W odniesieniu do terytoriów innych ni˝ te, na których j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe sà tradycyjnie u˝ywane, Strony zobowiàzujà si´, jeÊli liczba u˝ytkowników j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego to uzasadnia, zezwalaç, popieraç lub zapewniaç odpowiednie dzia∏ania i oÊrodki kulturalne, zgodnie z ust´pem poprzedzajàcym. .p l Dziennik Ustaw Nr 137 3. Strony zobowiàzujà si´ do odpowiedniego uwzgl´dnienia, w ramach polityki kulturalnej prowadzonej za granicà, j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych i kultur, którym one odpowiadajà. Artyku∏ 13 1. W odniesieniu do dzia∏aƒ gospodarczych i spo∏ecznych Strony zobowiàzujà si´ w ca∏ym kraju:
100. a)wyeliminowaç ze swojego ustawodawstwa wszelkie postanowienia zabraniajàce lub ograniczajàce, bez uzasadnionych powodów, wykorzystanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w dokumentach dotyczàcych ˝ycia gospodarczego lub spo∏ecznego, w szczególnoÊci w umowach o prac´ i w dokumentach technicznych, takich jak instrukcje u˝ytkowania produktów bàdê instalacji, l.g
101. b)wspieraç ró˝ne formy dost´pu w innych j´zykach do dzie∏ tworzonych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych poprzez wspomaganie i rozwijanie dzia∏aƒ w zakresie przek∏adu, dubbingu, postsynchronizacji i napisów dialogowych, ov ˚ycie gospodarcze i spo∏eczne
102. a)popieraç formy wyrazu i inicjatywy w∏aÊciwe j´zykom regionalnym lub mniejszoÊciowym i promowaç ró˝ne formy dost´pu do dzie∏ tworzonych w tych j´zykach,
103. c)wspieraç dost´p w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych do dzie∏ tworzonych w innych j´zykach poprzez wspomaganie i rozwijanie dzia∏aƒ w zakresie przek∏adu, dubbingu, postsynchronizacji i napisów dialogowych, w. rc
104. d)zapewniaç, by organy odpowiedzialne za organizacj´ i popieranie ró˝nych rodzajów dzia∏aƒ kulturalnych uwzgl´dnia∏y w odpowiednim wymiarze wykorzystanie znajomoÊci i u˝ytkowania regionalnych lub mniejszoÊciowych j´zyków i kultur w przedsi´wzi´ciach, które sà przez nie inicjowane lub którym udzielajà one wsparcia,
105. b)zabroniç umieszczania w wewn´trznych przepisach przedsi´biorstw i dokumentach prywatnych jakichkolwiek klauzul wykluczajàcych lub ograniczajàcych stosowanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, przynajmniej pomi´dzy u˝ytkownikami tego samego j´zyka,
106. e)promowaç rozwiàzania zapewniajàce, aby organy odpowiedzialne za organizacj´ i wspieranie ró˝nych rodzajów dzia∏aƒ kulturalnych mia∏y do swojej dyspozycji pracowników posiadajàcych pe∏nà znajomoÊç odpowiedniego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, jak równie˝ j´zyka (j´zyków) pozosta∏ej cz´Êci ludnoÊci, ww
107. f)zach´caç do bezpoÊredniego udzia∏u przedstawicieli u˝ytkowników danego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego podczas tworzenia obiektów i planowania dzia∏aƒ kulturalnych,
108. g)popieraç lub u∏atwiaç tworzenie instytucji odpowiedzialnych za gromadzenie, przechowywanie kopii i prezentacj´ lub publikacj´ dzie∏ powsta∏ych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
109. h)o ile b´dzie to konieczne, tworzyç lub promowaç i finansowaç us∏ugi t∏umaczeniowe i badania terminologiczne, szczególnie w zwiàzku z utrzymywaniem i rozwojem odpowiedniej terminologii administracyjnej, handlowej, ekonomicznej, spo∏ecznej, technicznej lub prawnej w ka˝dym j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym.
110. c)sprzeciwiaç si´ praktykom, których celem jest zniech´canie do stosowania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w zwiàzku z dzia∏aniami gospodarczymi lub spo∏ecznymi,
111. d)u∏atwiaç lub popieraç stosowanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych innymi metodami ni˝ te, które zosta∏y wymienione w powy˝szych punktach. 2. W odniesieniu do dzia∏aƒ gospodarczych i spo∏ecznych Strony zobowiàzujà si´ w stopniu, w jakim w∏adze publiczne posiadajà kompetencje, na terytorium, na którym sà u˝ywane j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe, i w takiej mierze, w jakiej jest to racjonalnie mo˝liwe:
112. a)w∏àczyç do swoich przepisów finansowych i bankowych postanowienia zezwalajàce, za pomocà procedur zgodnych z praktykà handlowà, na u˝ywanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych do sporzàdzania poleceƒ p∏atnoÊci (czeków, przekazów itd.) lub innych dokumentów finansowych lub, gdzie jest to w∏aÊciwe, zapewniç realizacj´ takich postanowieƒ,
113. b)w sektorach gospodarczych i spo∏ecznych, pozostajàcych bezpoÊrednio pod ich kontrolà (sektor publiczny), zorganizowaç dzia∏ania promujàce u˝ywanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, — 9825 —
114. d)zapewniç poprzez zastosowanie odpowiednich Êrodków, by instrukcje dotyczàce zasad przestrzegania bezpieczeƒstwa by∏y sporzàdzane równie˝ w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,
115. e)zapewniç, aby dostarczane przez kompetentne w∏adze publiczne informacje dotyczàce praw konsumentów by∏y udost´pniane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych. Artyku∏ 14 Wymiana transgraniczna Strony zobowiàzujà si´: 3. Na podstawie raportów opisanych w ust´pie 1 oraz informacji wymienionych w ust´pie 2 komitet ekspertów opracuje raport dla Komitetu Ministrów. Raportowi temu towarzyszyç b´dà uwagi, których z∏o˝enia mog∏y sobie za˝yczyç Strony. Raport ten mo˝e zostaç przekazany do wiadomoÊci publicznej przez Komitet Ministrów. 4. Raport wymieniony w ust´pie 3 b´dzie zawieraç w szczególnoÊci propozycje komitetu ekspertów dla Komitetu Ministrów dotyczàce przygotowania takich zaleceƒ tego ostatniego organu dla jednej lub wi´kszej liczby Stron, jakie mogà byç wymagane. l.g
116. a)do zastosowania istniejàcych umów dwustronnych lub wielostronnych, które wià˝à je z paƒstwami, w których ten sam j´zyk jest u˝ywany w identycznej lub w podobnej formie, lub, o ile b´dzie to konieczne, do podj´cia staraƒ o zawarcie takich umów, w taki sposób, aby sprzyjaç kontaktom pomi´dzy u˝ytkownikami tego samego j´zyka w zainteresowanych paƒstwach na polu kultury, edukacji, informacji, szkolnictwa zawodowego i kszta∏cenia ustawicznego, 2. Organy lub stowarzyszenia, legalnie ustanowione wewnàtrz Strony, mogà zwracaç uwag´ komitetowi ekspertów na sprawy zwiàzane ze zobowiàzaniami przyj´tymi przez t´ Stron´ w myÊl Cz´Êci III niniejszej karty. Po konsultacji z zainteresowanà Stronà komitet ekspertów mo˝e uwzgl´dniç te informacje podczas przygotowywania raportu opisanego poni˝ej w ust´pie 3. Te organy lub stowarzyszenia mogà równie˝ przedstawiaç oÊwiadczenia dotyczàce polityki realizowanej przez Stron´ zgodnie z Cz´Êcià II. .p l
117. c)zapewniç, by oÊrodki opieki spo∏ecznej, takie jak szpitale, domy dla emerytów i schroniska, oferowa∏y mo˝liwoÊç przyj´cia i obs∏ugi w ich w∏asnym j´zyku osób u˝ywajàcych j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, które wymagajà opieki ze wzgl´du na z∏y stan zdrowia, staroÊç lub z innych powodów, Poz. 1121 ov Dziennik Ustaw Nr 137 Artyku∏ 17 w. rc
118. b)dla korzyÊci j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, do u∏atwiania lub popierania wspó∏pracy transgranicznej, w szczególnoÊci pomi´dzy w∏adzami regionalnymi lub lokalnymi, na których terytorium ten sam j´zyk jest u˝ywany w formie identycznej lub podobnej. 5. Sekretarz Generalny Rady Europy b´dzie sporzàdzaç dwuletni szczegó∏owy raport dla Zgromadzenia Parlamentarnego dotyczàcy realizacji niniejszej karty. CZ¢Âå IV Stosowanie karty Komitet ekspertów 1. W sk∏ad komitetu ekspertów wejdzie po jednym cz∏onku ka˝dej ze Stron wyznaczonym przez Komitet Ministrów z listy osób o najwy˝szych walorach moralnych i uznanej kompetencji w dziedzinach, których dotyczy niniejsza karta, nominowanych przez zainteresowanà Stron´. Artyku∏ 15 Raporty okresowe ww 1. Strony zobowiàzane sà do okresowego przedstawiania Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy, w formie okreÊlonej przez Komitet Ministrów, raportu o swojej polityce realizowanej zgodnie z Cz´Êcià II niniejszej karty oraz Êrodków podj´tych w celu realizacji tych postanowieƒ Cz´Êci III, które zosta∏y przez nie przyj´te. Pierwszy raport nale˝y przedstawiç w ciàgu roku nast´pujàcego po wejÊciu w ˝ycie karty w odniesieniu do danej Strony, a kolejne raporty — w odst´pach trzech lat po pierwszym raporcie. 2. Strony b´dà udost´pniaç swoje raporty opinii publicznej. Artyku∏ 16 Badanie raportów 1. Raporty przedstawione Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy na podstawie artyku∏u 15 b´dà badane przez komitet ekspertów powo∏any zgodnie z artyku∏em 17. 2. Cz∏onkowie komitetu b´dà powo∏ywani na okres szeÊciu lat, z prawem do ponownego powo∏ania. Cz∏onek, który nie b´dzie zdolny wykonywaç swojej funkcji do koƒca kadencji, zostanie zastàpiony zgodnie z procedurà ustalonà w ust´pie 1, a zast´pujàcy go cz∏onek dope∏ni okresu urz´dowania swojego poprzednika. 3. Komitet ekspertów zatwierdzi w∏asny regulamin. Obs∏ug´ sekretariatu komitetu zapewni Sekretarz Generalny Rady Europy. CZ¢Âå V Postanowienia koƒcowe Artyku∏ 18 Niniejsza karta b´dzie otwarta do podpisu dla paƒstw cz∏onkowskich Rady Europy. Podlega ona ratyfikacji, przyj´ciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne, przyj´cia lub zatwierdzenia zostanà z∏o˝one u Sekretarza Generalnego Rady Europy. Dziennik Ustaw Nr 137 — 9826 — Poz. 1121 Artyku∏ 19 Artyku∏ 22 1. Niniejsza karta wejdzie w ˝ycie pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy od dnia, w którym pi´ç paƒstw cz∏onkowskich Rady Europy wyrazi∏o swojà zgod´ na zwiàzanie si´ kartà zgodnie z postanowieniami artyku∏u 18. 1. Ka˝da Strona mo˝e w ka˝dym czasie wypowiedzieç niniejszà kart´ w drodze notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy. 1. Po wejÊciu w ˝ycie niniejszej karty Komitet Ministrów Rady Europy mo˝e zaprosiç ka˝de paƒstwo nieb´dàce cz∏onkiem Rady Europy do przystàpienia do niniejszej karty. Artyku∏ 21 Sekretarz Generalny Rady Europy notyfikuje paƒstwom cz∏onkowskim Rady i ka˝demu paƒstwu, które przystàpi∏o do niniejszej karty, o:
119. a)ka˝dym podpisaniu,
120. b)z∏o˝eniu ka˝dego dokumentu ratyfikacji, przyj´cia, zatwierdzenia lub przystàpienia,
121. c)ka˝dej dacie wejÊcia w ˝ycie niniejszej karty zgodnie z artyku∏ami 19 i 20,
122. d)ka˝dym powiadomieniu otrzymanym w wyniku zastosowania postanowieƒ artyku∏u 3 ust´p 2, l.g 2. W odniesieniu do ka˝dego przyst´pujàcego paƒstwa karta wejdzie w ˝ycie pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy od dnia z∏o˝enia dokumentu przystàpienia u Sekretarza Generalnego Rady Europy. .p l Artyku∏ 20 Artyku∏ 23 ov 2. W odniesieniu do ka˝dego paƒstwa cz∏onkowskiego, które póêniej wyrazi swojà zgod´ na zwiàzanie si´ kartà, wejdzie ona w ˝ycie pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy od dnia z∏o˝enia dokumentu ratyfikacyjnego, przyj´cia lub zatwierdzenia. 2. Takie wypowiedzenie stanie si´ skuteczne pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie szeÊciu miesi´cy od dnia otrzymania notyfikacji przez Sekretarza Generalnego. W dowód czego, ni˝ej podpisani, posiadajàcy do tego odpowiednie upowa˝nienia, podpisali niniejszà kart´. Sporzàdzono w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r., w j´zykach angielskim i francuskim, przy czym oba teksty sà równie autentyczne, w jednym egzemplarzu, który zostanie z∏o˝ony w archiwach Rady Europy. Sekretarz Generalny Rady Europy przeka˝e poÊwiadczone kopie ka˝demu paƒstwu cz∏onkowskiemu Rady Europy oraz ka˝demu paƒstwu zaproszonemu do przystàpienia do niniejszej karty. w. rc 1. Ka˝de paƒstwo mo˝e w czasie podpisania lub z∏o˝enia dokumentu ratyfikacyjnego, przyj´cia, zatwierdzenia lub przystàpienia z∏o˝yç jedno lub wi´cej zastrze˝eƒ do artyku∏u 7 ust´py 2 do 5 karty. Inne zastrze˝enia nie mogà byç sk∏adane.
123. e)ka˝dej innej czynnoÊci, notyfikacji lub zawiadomieniu dotyczàcych niniejszej karty. ww 2. Ka˝de Umawiajàce si´ Paƒstwo, które z∏o˝y∏o zastrze˝enie na mocy poprzedzajàcego ust´pu, mo˝e w ca∏oÊci lub w cz´Êci wycofaç je w drodze notyfikacji skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy. Wycofanie stanie si´ skuteczne w dniu otrzymania takiej notyfikacji przez Sekretarza Generalnego. — 9827 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9828 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9829 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9830 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9831 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9832 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9833 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9834 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9835 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9836 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9837 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9838 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9839 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9840 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9841 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9842 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9843 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9844 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9845 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9846 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9847 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9848 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9849 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9850 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9851 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9852 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9853 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9854 — Poz. 1121 ww w. rc l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 — 9855 — Poz. 1121 l.g ov .p l Dziennik Ustaw Nr 137 Po zaznajomieniu si´ z powy˝szà kartà, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oÊwiadczam, ˝e: w. rc — zosta∏a ona uznana za s∏usznà zarówno w ca∏oÊci, jak i ka˝de z postanowieƒ w niej zawartych, — jest przyj´ta, ratyfikowana i potwierdzona z oÊwiadczeniami z∏o˝onymi na podstawie artyku∏u 2 ust´p 2 oraz artyku∏u 3 ust´p 1 powy˝szej karty, — b´dzie niezmiennie zachowywana. Na dowód czego wydany zosta∏ akt niniejszy, opatrzony piecz´cià Rzeczypospolitej Polskiej. Dano w Warszawie dnia 28 listopada 2008 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Kaczyƒski L.S. ww Prezes Rady Ministrów: D. Tusk