Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi

Dziennik Ustaw Nr 104 Elektronicznie podpisany przez Mariusz Lachowski Data: 2009.07.01 23:17:17 +02'00' — 8346 — Poz. 868 .go v.p ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA1) l 868 z dnia 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi2) Na podstawie art. 23715 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne §

1. Rozporzàdzenie okreÊla wymagania bezpieczeƒstwa i higieny pracy podczas wykonywania prac przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi, w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251, z póên. zm.4)). §
3. Pracodawca organizuje i przeprowadza odka˝anie pojazdów, narz´dzi i innych urzàdzeƒ, w tym pojemników u˝ywanych do odbierania, magazynowania, transportu oraz za∏adunku i wy∏adunku odpadów, z u˝yciem produktów biobójczych, w rozumieniu ustawy z dnia 13 wrzeÊnia 2002 r. o produktach biobójczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 252, z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106). ———————
4. Wszystkie prace remontowo-naprawcze pojazdów, narz´dzi i innych urzàdzeƒ nale˝y poprzedziç czynnoÊcià odka˝ania.
5. W ka˝dym zak∏adzie pracy nale˝y prowadziç dzienne raporty, w których systematycznie rejestruje si´ u˝yte Êrodki biobójcze, zakres przeprowadzenia czynnoÊci odka˝ania oraz dat´ kolejnego odka˝ania. §
7. Pracodawca ustala w formie wykazu rodzaje prac, które powinny byç wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji ze wzgl´du na mo˝liwoÊç wystàpienia szczególnego zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia ludzkiego.
8. Pracodawca zapoznaje pracowników z wykazem prac, o którym mowa w ust.
9. §
10. Pracownicy majàcy bezpoÊredni kontakt z odpadami komunalnymi powinni korzystaç z oddzielnych pomieszczeƒ i urzàdzeƒ higieniczno-sanitarnych, takich jak szatnie przepustowe, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, ust´py i jadalnie. rcl 1) Minister Ârodowiska kieruje dzia∏em administracji rzàdo-
11. Decyzja o cz´stotliwoÊci odka˝ania, o którym mowa w ust. 1, uwzgl´dnia uzasadnione zalecenia producentów produktów biobójczych. ww w. wej — Êrodowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Ârodowiska (Dz. U. Nr 216, poz. 1606). 2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 22 grudnia 2008 r. pod numerem 2008/0592/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z póên. zm.). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407, z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz. 589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225, poz. 1672, z 2008 r. Nr 93, poz. 586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654 oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 56, poz. 458, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817 i Nr 99, poz.
12. 4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 88, poz. 587, z 2008 r. Nr 138, poz. 865, Nr 199, poz. 1227 i Nr 223, poz. 1464 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 79, poz.
13. §
15. Remonty lub konserwacje pojazdów, urzàdzeƒ i instalacji powinny byç przeprowadzane okresowo, zgodnie z zasadami, które zawiera instrukcja eksploatacji opracowana przez ich u˝ytkownika lub dokumentacja techniczno-ruchowa dostarczana przez producenta.
16. Naprawy pojazdów, urzàdzeƒ i instalacji powinny byç przeprowadzane niezw∏ocznie po zidentyfikowaniu wystàpienia awarii. §
17. W ka˝dym zak∏adzie pracy nale˝y prowadziç dzienne raporty, w których systematycznie sà odnotowywane informacje dotyczàce zaistnia∏ych awarii i wszystkich odst´pstw od normalnego toku pracy zak∏adu pracy oraz u˝ytkowanych w nim urzàdzeƒ. Raporty te sporzàdza osoba wyznaczona przez pracodawc´. Rozdzia∏ 2 Ârodki ochrony indywidualnej §
18. Pracodawca zapewnia stosowanie przez pracownika przyst´pujàcego do wykonywania prac przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi odpowiednich Êrodków ochrony indywidualnej. §
19. Odzie˝ ochronna pracowników wykonujàcych prace na drogach publicznych oraz w strefach zamkni´tych zak∏adu pracy, gdzie wyst´puje ryzyko na- — 8347 — §
21. Ze wzgl´du na bezpieczeƒstwo sanitarne Êrodki ochrony indywidualnej nale˝y przechowywaç wy∏àcznie w miejscu wskazanym przez pracodawc´.
22. Odzie˝y ochronnej nie u˝ywa si´ poza miejscem wykonywania obowiàzków s∏u˝bowych oraz w miejscach, w których mo˝e ona powodowaç zagro˝enie sanitarne, w tym w placówkach ochrony zdrowia, punktach ˝ywienia zbiorowego oraz w punktach przetwórstwa lub obrotu ˝ywnoÊcià. Rozdzia∏ 3 §
23. Urzàdzenia elektryczne w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewn´trznych, zagro˝onych po˝arem lub wybuchem, powinny byç wykonane zgodnie z przepisami w sprawie zasadniczych wymagaƒ dla urzàdzeƒ i systemów ochronnych przeznaczonych do u˝ytku w przestrzeniach zagro˝onych wybuchem. .go v.p jechania przez pojazdy lub urzàdzenia samobie˝ne, powinna byç odpowiednio oznakowana elementami odblaskowymi i powinna spe∏niaç wymagania przepisów o systemie oceny zgodnoÊci. Poz. 868 l Dziennik Ustaw Nr 104 Kwalifikacja stref i post´powanie w strefach po˝arowych oraz strefach zagro˝enia wybuchem §
24. W zak∏adach pracy wyznacza si´ w pomieszczeniach oraz w przestrzeniach zewn´trznych strefy po˝arowe i strefy zagro˝enia wybuchem oraz okreÊla si´ ich kategorie. §
26. Do ustalenia kategorii strefy po˝arowej oraz strefy zagro˝enia wybuchem w∏aÊciwa jest komisja kwalifikacyjna powo∏ywana przez pracodawc´. Rozdzia∏ 4 Obs∏uga pojazdów i urzàdzeƒ, transport odpadów §
28. Zabrania si´ dopuszczania do pracy w bezpoÊrednim kontakcie z odpadami, urzàdzeniami i instalacjami, które s∏u˝à do transportu, prze∏adunku i przetwarzania odpadów komunalnych, pracowników z widocznymi ranami i zmianami skórnymi.
29. W przypadku zranienia si´ przez pracownika nie nale˝y dopuÊciç do kontaktu otwartej rany z odpadami komunalnymi, a zranienie jak najszybciej opatrzyç. §
31. Przy u˝ywaniu pojazdów do transportu odpadów komunalnych wyznaczona przez pracodawc´ osoba obs∏ugujàca pojazd: rcl
32. W sk∏ad komisji kwalifikacyjnej, o której mowa w ust. 1, wchodzà przewodniczàcy, cz∏onkowie — specjaliÊci do spraw ochrony po˝arowej, bezpieczeƒstwa i higieny pracy, technologii gospodarowania odpadami oraz kierownicy komórek organizacyjnych zak∏adu pracy. §
33. W pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewn´trznych, zagro˝onych po˝arem lub wybuchem, jest niedopuszczalne palenie tytoniu, u˝ywanie otwartego p∏omienia oraz wykonywanie prac mogàcych spowodowaç zap∏on mieszaniny wybuchowej. w. §
34. Przystàpienie do kwalifikacji stref w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewn´trznych, zagro˝onych po˝arem lub wybuchem, poprzedza si´ ustaleniem: 1) szczegó∏owego sk∏adu przetwarzanych odpadów, ze specjalnym uwzgl´dnieniem substancji palnych lub wybuchowych, mogàcych stworzyç zagro˝enie po˝arem lub wybuchem w czasie normalnego toku pracy i w czasie stanu awaryjnego; ww 2) Êrednich iloÊci substancji mogàcych stwarzaç zagro˝enie po˝arem lub wybuchem w czasie doby, miesiàca i roku. §
35. Kwalifikacj´ stref w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewn´trznych, zagro˝onych po˝arem lub wybuchem, przeprowadza si´ zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpo˝arowej oraz przepisami regulujàcymi minimalne wymagania dotyczàce bezpieczeƒstwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których mo˝e wystàpiç atmosfera wybuchowa. §
36. W razie zakwalifikowania stref w pomieszczeniach lub przestrzeniach zewn´trznych zak∏adu pracy do jednej z kategorii zgodnie z przepisami, o których mowa w § 13, nale˝y oznaczyç je odpowiednimi znakami bezpieczeƒstwa. 1) codziennie przed rozpocz´ciem pracy starannie sprawdza stan techniczny pojazdu, ogumienia, mechanizmu i instalacji unoszàcych oraz wy∏adowczych; 2) prowadzi dokumentacj´ przeprowadzonej kontroli, o której mowa w pkt 1; 3) w razie zauwa˝enia uszkodzenia lub nieprawid∏owej pracy pojazdu zawiadamia o tym osoby odpowiedzialne za stan techniczny pojazdów.
37. Zabronione jest u˝ycie pojazdu do pracy przed usuni´ciem uszkodzenia. §
39. Podczas jazdy jest zabronione pozostawanie pracowników na stopniach komór ∏adunkowych pojazdu do wywozu odpadów.
40. Kierujàcy pojazdem, wykonujàc manewr cofania, natychmiast zatrzymuje pojazd, je˝eli z pola widzenia straci pracownika, który pomaga mu przy wykonywaniu takiego manewru, a tak˝e w sytuacji, gdy w polu widzenia zobaczy osob´ postronnà. §
41. R´czne ∏adowanie i roz∏adowywanie odpadów komunalnych jest dopuszczalne do wysokoÊci 1,5 m od poziomu otaczajàcego terenu. §
42. Niedopuszczalne jest prowadzenie zmechanizowanych prac za∏adunkowych odpadów z u˝yciem maszyn i innych urzàdzeƒ przy jednoczesnym wykonywaniu prac r´cznych w tym zakresie, w szczególnoÊci: 1) podawanie odpadów; — 8348 — 2) wy∏adowywanie odpadów za pomocà narz´dzi prostych; §
44. Pojazdy transportujàce odpady powinny byç wyposa˝one w co najmniej dwa rodzaje urzàdzeƒ sygnalizujàcych zbli˝anie si´ pojazdu do przeszkody podczas cofania, takie jak dêwi´kowa i Êwietlna sygnalizacja cofania. .go v.p 3) wykonywanie przez pracowników prac zwiàzanych z zag´szczaniem ∏adunku oraz czyszczeniem pojazdu; Poz. 868 l Dziennik Ustaw Nr 104 4) przechodzenie pod zawieszonym lub uniesionym ∏adunkiem. §
45. Pracownicy nie powinni przebywaç pod uniesionymi mechanicznie elementami pojazdów, takimi jak wywrotki, odw∏oki Êmieciarek bezpy∏owych, kabiny kierowcy, pokrywy komory ∏adunkowej pojazdu, bez dodatkowego zabezpieczenia mechanicznego przed ich opadni´ciem. §
46. Podczas prac za∏adunkowych pojazd powinien byç ustawiony w sposób zapewniajàcy swobod´ pracy i bezpieczeƒstwo obs∏ugi. §
47. Sposób organizacji i wykonywania prac zwiàzanych z za∏adunkiem odpadów komunalnych nie mo˝e powodowaç zagro˝enia dla ruchu drogowego. §
48. W pojazdach powinny byç stosowane rozwiàzania techniczne lub organizacyjne umo˝liwiajàce uruchomienie mechanizmu unoszàcego pojemniki, komor´ ∏adunkowà lub inne elementy wyposa˝enia technicznego s∏u˝àce do prze∏adunku odpadów przy jednoczesnym zabezpieczeniu pojazdu przed niepowo∏anym uruchomieniem lub dostaniem si´ do kabiny osoby nieupowa˝nionej. Uruchamianie mechanizmów prze∏adunkowych mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie pod nadzorem osób upowa˝nionych. §
49. Zabronione jest przebywanie osób postronnych w pojeêdzie s∏u˝àcym do transportu odpadów komunalnych. Rozdzia∏ 5 Wymagania dotyczàce terenu zak∏adu pracy §
51. Miejsca, w których sà magazynowane odpady komunalne na terenie zak∏adu pracy, powinny byç odpowiednio oznakowane.
52. Oznakowanie powinno uwzgl´dniaç znaki bezpieczeƒstwa, znaki ochrony przeciwpo˝arowej oraz rodzaj magazynowanych odpadów. rcl §
53. Zabrania si´ prowadzenia za∏adunku odpadów komunalnych do pojazdów znajdujàcych si´ na drogach publicznych od strony jezdni oraz transportowania odpadów do pojazdu ustawionego po przeciwnej stronie jezdni.
54. U˝ywanie sygna∏ów dêwi´kowych jest dozwolone w godzinach 600—
55. §
56. Zabrania si´ zbierania i prze∏adunku odpadów komunalnych na terenie pochy∏ym bez zabezpieczenia pojazdu przed stoczeniem za pomocà co najmniej dwóch klinów umieszczonych pod ko∏ami pojazdu. w. §
57. Wszystkie boczne i tylne Êcianki skrzyni ∏adunkowej, kontenera oraz otwory wejÊciowe i rewizyjne innego rodzaju zabudowy pojazdu muszà byç w czasie za∏adunku i w czasie jazdy zamkni´te i zabezpieczone przed otwarciem. Boczne Êcianki skrzyni ∏adunkowej za∏adowanego pojazdu lub przyczepy powinny byç zabezpieczone przy wy∏adunku tak, aby nie powodowa∏y zagro˝enia. §
58. Ka˝dy pojazd do transportu odpadów komunalnych powinien byç wyposa˝ony w: 1) apteczk´ pierwszej pomocy; ww 2) pojemniki z solà fizjologicznà lub wodà destylowanà do przemywania oczu; 3) pojemnik zapewniajàcy dost´p do czystej wody; 4) podr´czny sprz´t gaÊniczy, w którym iloÊç Êrodka gaÊniczego jest odpowiednia do iloÊci i rodzaju transportowanych odpadów. §
59. Pracodawca wyznacza pracowników prowadzàcych systematycznà dokumentacj´ w zakresie kontroli, naprawy i wymiany uszkodzonych pojemników transportowych oraz pojemników s∏u˝àcych do gromadzenia odpadów znajdujàcych si´ na terenie zak∏adu pracy. §
61. Wszystkie zasuwy, zawory i prze∏àczniki powinny byç oznakowane w taki sposób, aby ich po∏o˝enie pozwoli∏o jednoznacznie okreÊliç, czy otwierajà lub zamykajà przep∏yw mediów.
62. W pomieszczeniach sta∏ej obs∏ugi nale˝y umieÊciç schematy opisujàce dzia∏anie ka˝dego zaworu. §
63. Teren zak∏adu pracy powinien byç oÊwietlony i ogrodzony w sposób uniemo˝liwiajàcy wst´p osobom nieupowa˝nionym. §
64. Pracodawca wyznacza kompetentnego pracownika do kierowania ruchem pojazdów na sk∏adowiskach odpadów komunalnych. §
65. W zak∏adach pracy zajmujàcych si´ termicznym przekszta∏caniem odpadów, w których unieszkodliwia si´ odpady komunalne, majà odpowiednio zastosowanie przepisy w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy urzàdzeniach i instalacjach energetycznych. §
67. Pracodawca oznacza za pomocà w∏aÊciwych tablic poszczególne obiekty i instalacje znajdujàce si´ na terenie zak∏adu pracy, zgodnie z instrukcjà eksploatacji, dokumentacjà techniczno-ruchowà lub projektem budowlanym.
68. Informacje znajdujàce si´ na tablicach, o których mowa w ust. 1, muszà zawieraç dane dotyczàce przeznaczenia danego obiektu oraz instalacji, a tak˝e rodzaju przesy∏anych przez nie mediów. Dziennik Ustaw Nr 104 — 8349 — Poz. 868 dom kierujàcy ruchem pojazdów prowadzi ruch jednokierunkowy eliminujàcy koniecznoÊç cofania pojazdami. Odpady powinny byç dostarczane do odpowiednich kwater i w pobli˝e skarp przez samojezdne urzàdzenia do robót ziemnych lub inne urzàdzenia techniczne.
69. Instrukcja, o której mowa w ust. 1, powinna zawieraç: Monitoring .go v.p 1) opis procesu technologicznego; 2) wykaz urzàdzeƒ zainstalowanych lub wykorzystywanych do prowadzenia procesu technologicznego; 3) rodzaj przesy∏anych mediów; 4) cz´stotliwoÊç przeprowadzania okresowych przeglàdów oraz konserwacji urzàdzeƒ; 5) wyst´pujàce zagro˝enia; l §
71. Pracodawca przygotowuje wyciàg z istotnych dla danego etapu eksploatacji sk∏adowiska odpadów postanowieƒ zawartych w instrukcji eksploatacji tego sk∏adowiska i udost´pnia go do sta∏ego korzystania wszystkim pracownikom bioràcym udzia∏ w normalnym toku pracy sk∏adowiska odpadów, pracach konserwacyjno-remontowych oraz w innych uzasadnionych przypadkach. Rozdzia∏ 6 §
72. Pracodawca wyznacza osob´ odpowiedzialnà za sta∏y monitoring na terenie spalarni odpadów komunalnych st´˝enia takich zwiàzków, jak polichlorowane bifenyle (PCB), dioksyny, dibenzofurany, chlorofenole, jedno- i wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne (WWA), metale ci´˝kie (o∏ów, kadm, rt´ç) oraz gazy dra˝niàce (ditlenek azotu i ditlenek siarki). §
73. Pracodawca zleca przeprowadzanie okresowych kontroli na terenie zak∏adu pracy, majàcych na celu zweryfikowanie obecnoÊci, iloÊci i rodzaju drobnoustrojów, a tak˝e st´˝enia biogazu i metali ci´˝kich. 6) zasady post´powania pracownika w sytuacjach awaryjnych. Przepisy koƒcowe §
74. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 27 czerwca 1960 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy w miejskich przedsi´biorstwach (zak∏adach) oczyszczania (Dz. U. Nr 38, poz. 228). rcl §
75. Nie prowadzi si´ prac wy∏adunkowych odpadów komunalnych na sk∏adowisku w sytuacji, gdy w pobli˝u znajdujà si´ osoby niezajmujàce si´ bezpoÊrednio obs∏ugà pojazdu s∏u˝àcego do transportu odpadów. Rozdzia∏ 7 §
76. Niedopuszczalne jest roz∏adowywanie pojazdów w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 5 m od kraw´dzi skarpy sk∏adowiska. ww w. §
77. W celu zapewnienia bezpieczeƒstwa osobom znajdujàcym si´ na terenie sk∏adowiska oraz pojaz- §
78. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 miesi´cy od dnia og∏oszenia. Minister Ârodowiska: M. Nowicki .go v.p rcl w. ww l — 8350 — .go v.p rcl w. ww l — 8351 — ww w. rcl .go v.p l — 8352 — Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Redakcja: Rzàdowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego Al. Ujazdowskie 1/3, 00-583 Warszawa, tel. 0-22 622-66-56 Sk∏ad, druk i kolporta˝: Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 0-22 694-67-52; faks 0-22 694-62-06 Bezp∏atna infolinia: 0-800-287-581 (czynna w godz. 730–1530) www.cokprm.gov.pl e-mail: dziust@cokprm.gov.pl, wydawnictwa@cokprm.gov.pl T∏oczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Obs∏ugi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów — Wydzia∏ Wydawnictw i Poligrafii, ul. Powsiƒska 69/71, 02-903 Warszawa Zam. 1497/W/C/2009 ISSN 0867-3411 Cena 3,80 z∏ (w tym 7 % VAT)