Dziennik Ustaw Nr 82 — 5027 — Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.04.19 21:26:02 +02'00' Poz. 452 .go v.p l 452 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie wprowadzenia na 2011 r. programów zwalczania wścieklizny i gąbczastej encefalopatii bydła oraz programu mającego na celu wykrycie występowania zakażeń wirusami wywołującymi grypę ptaków oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342 oraz z 2010 r. Nr 47, poz. 278, Nr 60, poz. 372 i Nr 78, poz. 513) zarządza się, co następuje: § 1. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się program: 1) zwalczania: 2) mający na celu wykrycie występowania zakażeń wirusami wywołującymi grypę ptaków (Avian influenza) oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby, który jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. ww w. rcl
(103). Nie notowano ich w bialskopodlaskim, a pojedyncze przypadki odnotowano w lubelskim, łomżyńskim, łódzkim, przemyskim. ww W 1991 r. stwierdzono 2287 przypadków wścieklizny, w tym 1864 u zwierząt dzikich, z czego 1513 przypadków u lisów. Wścieklizny nie odnotowano w ówczesnym województwie lubelskim, a pojedyncze przypadki wystąpiły w przemyskim, łódzkim, łomżyńskim, krośnieńskim. W 1992 r. stwierdzono 3084 przypadki wścieklizny, w tym u zwierząt dzikich 2549, z czego 2079 u lisów. Z uwagi na rozprzestrzenianie się wścieklizny w 1993 r. rozpoczęto akcję doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie. W 1998 r. stwierdzono 1329 przypadków u zwierząt, w tym 1120 u zwierząt dzikich, z czego 927 u lisów. W 1999 r. stwierdzono 1148 przypadków u zwierząt, w tym 721 u lisów. W 2000 r. stwierdzono 2224 przypadki u zwierząt, w tym u lisów 1583, a w 2001 r. stwierdzono 2964 przypadki u zwierząt, w tym u lisów 2224. W trakcie przeprowadzanych akcji szczepień zaobserwowano „przemieszczanie się” wścieklizny do wschodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli na obszary nieobjęte do tej pory szczepieniami, oraz występowanie pojedynczych przypadków wścieklizny na terenach przygranicznych z Republiką Czeską. W 2002 r. liczba przypadków wścieklizny u zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyniosła 1119, z czego 1038 przypadków zanotowano u zwierząt dzikich, w tym 884 u lisów. W 2002 r. największą liczbę przypadków wścieklizny zanotowano w województwie wielkopolskim — 339 przypadków. W 2003 r. stwierdzono 388 przypadków u zwierząt, w tym 314 u zwierząt dzikich, z czego 233 u lisów. Jak wykazują dane za lata 2004—2009, liczba przypadków wścieklizny na terytorium państwa uległa dalszemu, znacznemu zmniejszeniu (załączniki nr 1—6 do programu). Dziennik Ustaw Nr 82 — 5029 — W 1999 r. zmieniony został podział administracyjny państwa z 49 województw na 16 województw i wówczas szczepieniami objęto całkowicie województwa: dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie, wielkopolskie, śląskie, pomorskie, opolskie, małopolskie, natomiast częściowo województwa: kujawsko-pomorskie, lubelskie, łódzkie, warmińsko-mazurskie, mazowieckie, podkarpackie. Natomiast w województwie podlaskim i świętokrzyskim nie prowadzono szczepień. .go v.p l W ostatnich latach przypadki wścieklizny u zwierząt występują najczęściej na terenach położonych wzdłuż północno-wschodniej i wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie zauważono przechodzenie zwierząt zakażonych wścieklizną z terenów Ukrainy oraz z terenów Federacji Rosyjskiej (obwód kaliningradzki). Poz. 452 Na przełomie 1991 r. i 1992 r. opracowano założenia do programu zwalczania wścieklizny w Rzeczypospolitej Polskiej. 1) w województwie zachodniopomorskim powiat wałecki; 2) w województwie dolnośląskim powiaty: dzierżoniowski, ząbkowicki i kłodzki; 3) w województwie mazowieckim powiaty: warszawski zachodni, gostyniński, sochaczewski, żyrardowski, grodziski, pruszkowski, piaseczyński, grójecki, białobrzeski, przysuski, radomski, szydłowiecki, zwoleński, lipski, kozienicki, sierpecki, płoński, nowodworski, ciechanowski, mławski, żuromiński, przasnyski, ostrołęcki, makowski, legionowski i pułtuski; rcl W pierwszym etapie realizacji programu zwalczania wścieklizny wykładanie szczepionki przeciwko wściekliźnie miało objąć teren położony w pasie przygranicznym z Republiką Federalną Niemiec (Szczecin, Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra, Jelenia Góra, Wałbrzych, Legnica, Opole, Wrocław, Poznań, Piła, Leszno, Koszalin), gdzie wścieklizna u lisów wystąpiła endemicznie i stwierdzano najczęściej przypadki tej choroby. Zaproponowano wykładanie szczepionki dwa razy w roku — wiosną i jesienią — po 16 dawek (przynęt) na km2. Wykładanie szczepionki miało być przeprowadzane ręcznie. Stopniowo akcja miała być rozszerzana o kolejne województwa w kierunku wschodnim. Wraz z wykładaniem szczepionki miała być prowadzona kontrola szczepień określająca wskaźnik przyjęcia szczepionki przez lisy oraz wskaźnik nabytej odporności. W 2000 r. obszar szczepień nie uległ zmianie. W wyniku gwałtownego wzrostu zachorowań zwierząt na wściekliznę na terenach, gdzie nie prowadzono szczepień lisów przeciwko wściekliźnie, oraz na granicy „obszaru szczepionego” z „obszarem nieszczepionym” w 2001 r. wprowadzono zmodernizowany program szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, w którym zrezygnowano w akcji wiosennej ze szczepień w zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie od dłuższego czasu nie odnotowywano przypadków wścieklizny u zwierząt. Obszar objęty szczepieniami to: Jednak w 1992 r. zmieniono sposób rozrzucania szczepionki z ręcznego na wyrzucanie z samolotów, a liczbę województw objętych szczepieniem zmieniono z 12 do 6. Odstąpiono od rozrzucania szczepionki w ówczesnych województwach: opolskim, wrocławskim, leszczyńskim, pilskim, poznańskim, koszalińskim. w. Ostatecznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęto program szczepień lisów przeciwko wściekliźnie w 1993 r. W 1994 r. obszar szczepień został powiększony o 6 ówczesnych województw: koszalińskie, słupskie, pilskie, katowickie, bielskie, skierniewickie. ww W 1995 r. obszar szczepień został powiększony o kolejne 10 ówczesnych województw: gdańskie, bydgoskie, konińskie, leszczyńskie, poznańskie, kaliskie, wrocławskie, opolskie, częstochowskie, warszawskie. W 1996 r. obszar szczepień został powiększony o dalsze 4 ówczesne województwa: krośnieńskie, nowosądeckie, elbląskie, piotrkowskie. W 1997 r. obszar szczepień został powiększony o województwo krakowskie. W 1998 r. obszar szczepień został powiększony o kolejnych 5 województw: tarnowskie, sieradzkie, radomskie, łódzkie, lubelskie — 1 gmina. 4) w województwie lubelskim gmina Janowiec i część gminy Puławy; 5) w województwie podkarpackim powiaty: bieszczadzki, brzozowski, dębicki, jasielski, kolbuszowski, krośnieński, łańcucki, mielecki, ropczycki, rzeszowski, sanocki, strzyżowski i tarnobrzeski w całości oraz powiat jarosławski, leżajski, niżański, przemyski, przeworski i stalowowolski w części na południe od linii rzeki San; 6) województwo warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie, małopolskie, opolskie, śląskie, łódzkie, świętokrzyskie; 7) województwo pomorskie, z wyjątkiem powiatów: słupskiego, lęborskiego i bytowskiego. Natomiast w akcji jesiennej 2001 r. szczepieniami objęto większość terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poza województwem podlaskim oraz częścią województw: lubelskiego i podkarpackiego. Od 2002 r. akcja szczepień obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5030 — Poz. 452 .go v.p l Tabela 1 Wyniki badań monitoringowych akcji szczepień Akcje szczepień Obecność TC (%) RFFIT (%) Różnicowanie szczepów wirusa jesień 1998 r. 67,70 68,00 0 64,30 66,70 0 64,40 82,90 0 55,30 75,30 0 64,40 81,70 0 52,40 62,10 0 66,70 72,90 0 78,40 92,60 0 82,50 94,00 0 85,56 83,60 0 87,17 82,12 43 83,17 80,21 42 86,87 79,66 19 89,32 81,11 6 wiosna 1999 r. jesień 1999 r. wiosna 2000 r. jesień 2000 r. wiosna i jesień 2001 r. wiosna i jesień 2002 r. wiosna i jesień 2003 r. wiosna i jesień 2004 r. wiosna i jesień 2005 r. wiosna i jesień 2006 r. wiosna i jesień 2007 r. wiosna i jesień 2008 r. wiosna i jesień 2009 r.* * Na podstawie wstępnych wyników badań. Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni. rcl 3. Opis przedłożonego programu Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z późn. zm.) wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 2 do ustawy). w. Lisy wolno żyjące na obszarach określonych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, podlegają obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu przeciwko wściekliźnie. ww Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (Dz. U. Nr 142, poz. 1509) szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat. Badania monitoringowe, wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, przeprowadza się na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813, z późn. zm.). Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 8 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy wolno żyjące zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których w badaniu laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę. 4. Środki przewidziane w programie 4.1. Skrócony opis środków przewidzianych w programie Rok: 2011 S kontrola S zwalczanie S badania S badania S szczepienia S monitorowanie Dziennik Ustaw Nr 82 — 5031 — Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach — przy użyciu immunofluorescencji odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym. Ponadto badania izolacji wirusa na myszach wykonywane są przez 8 ZHW: we Wrocławiu, w Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Krakowie, Krośnie, Białymstoku i Szczecinie. Natomiast badania izolacji wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy wykonuje się w ZHW w Opolu oraz Poznaniu, a także w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach. Genotypizację izolatów wirusa wścieklizny przeprowadza wyłącznie krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach. .go v.p l 4.2. Organizacja i nadzór nad realizacją programu Poz. 452 Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków pochodzących z Unii Europejskiej — informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej. Organem odpowiedzialnym za nadzór i koordynację działań zapewniających realizację programu monitoringu i zwalczania wścieklizny jest na poziomie krajowym Główny Lekarz Weterynarii. Odpowiedzialność terenowych organów Inspekcji Weterynaryjnej za realizację programów została określona w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744, z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. 1) immunofluorescencji odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny w 16 ZHW: we Wrocławiu, w Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Łodzi, Krakowie, Warszawie, Opolu, Krośnie, Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie oraz w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach; 2) szlifów kostnych żuchwy — badania na obecność markera (TC — tetracykliny) w 6 ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi, Krośnie i Poznaniu oraz w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach; rcl Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 8, poz. 38) wyznaczyło Zakład Wirusologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego — Państwowego Instytutu Badawczego (PIW-PIB) w Puławach jako krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny. Badania monitoringowe w celu sprawdzenia skuteczności szczepienia lisów wolno żyjących przeprowadza się przy zastosowaniu: w. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadzają wojewódzcy lekarze weterynarii. Diagnostyka wścieklizny przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej jest przeprowadzana przez 16 zakładów higieny weterynaryjnej (ZHW): we Wrocławiu, w Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Łodzi, Krakowie, Warszawie, Opolu, Krośnie, 3) testu seroneutralizacji (RFFIT) — określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep z serca lub płyn z klatki piersiowej) w 3 ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy oraz w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach; 4) zbierania i analizowania danych epidemiologicznych na temat zdiagnozowanych przypadków wścieklizny na obszarze objętym szczepieniem. 4.3. Opis regionów administracyjnych, na których program ma być wdrożony Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Całkowita powierzchnia województwa (km2) Powierzchnia objęta doustnym szczepieniem lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (km2) 1 2 3 19 947,00 15 958,00 kujawsko-pomorskie 17 972,00 16 533,40 lubelskie 25 122,00 22 441,00 lubuskie 13 988,00 13 054,00 łódzkie 18 219,00 16 970,00 małopolskie 15 183,00 15 183,00 mazowieckie 35 558,00 32 069,00 opolskie 9 412,00 8 000,00 podkarpackie 17 845,00 16 133,00 podlaskie 20 187,00 18 162,00 ww Województwo dolnośląskie Dziennik Ustaw Nr 82 — 5032 — 2 3 .go v.p l 1 Poz. 452 pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie Razem 18 310,00 16 559,00 12 334,00 10 130,50 11 710,00 10 500,00 24 173,00 21 483,00 29 827,00 27 637,66 22 892,00 20 000,00 312 679,00 280 813,56 4.4. Opis środków przewidzianych w programie 4.4.1. Powiadomienie o chorobie Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (załącznik nr 2 do ustawy) wścieklizna należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 42 tej ustawy w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta) dotyczy wszystkich osób mających kontakt ze zwierzętami, w szczególności w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych lub zawodowych. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu ww. zawiadomienia. Podmiot świadczący usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej, jeżeli na podstawie otrzymanego zawiadomienia podejrzewa wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt podlegającej obowiązkowi zwalczania. 4.4.2. Zwierzęta i populacja zwierząt objęte programem Programem jest objęta populacja lisów wolno żyjących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. rcl Metoda obliczania populacji: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam Szacunki liczebności populacji lisów wolno żyjących Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem 2007 r. 2008 r. 2009 r. 204 064 202 740 209 500 203 300 204 064 202 740 209 500 203 300 badania i plany pobierania w. 4.4.3. Zastosowane próbek 2006 r. Badania i analizy używane do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem szczepień: ww 1) badania serologiczne: test seroneutralizacji (RFFIT) — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13. B.2.
- b)— wykonywany przez ZHW w Opolu, Ostrołęce i Bydgoszczy, wyznaczone do przeprowadzania badań monitoringowych określających efektywność szczepień doustnych lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, oraz przez krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny PIW-PIB w Puławach;
- c)izolacja wirusa: — izolacja wirusa na myszach — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.
- ii)— wykonywana przez 8 ZHW: we Wrocławiu, Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Krakowie, Krośnie, Białymstoku i Szczecinie, — izolacja wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.
- ii)— wykonywana jedynie przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach oraz przez ZHW w Opolu i Poznaniu;
- a)immunofluorescencja odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym (FAT fluorescent antibody test) — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.
- i)— test w kierunku wścieklizny wykonywany przez 16 ZHW, 3) inne badania to szlify kostne żuchwy — badanie na obecność markera (TC) — wykonywane przez 6 ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi, Krośnie i Poznaniu, wyznaczonych do przeprowadzania testów monitoringowych w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące, oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach;
- b)różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny — badanie wykonywane jedynie przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach, 4) monitoring szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje przeprowadzenie następujących badań: 2) badania wirusologiczne i immunochemiczne: Dziennik Ustaw Nr 82 — 5033 — Badania monitoringowe (RFFIT, TC), wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt. Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 8 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru, na którym lisy zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których badaniem laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę. .go v.p l
- a)test seroneutralizacji (RFFIT) w celu określenia poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących, a tym samym efektywności szczepień doustnych, wykonywany przez 3 wyznaczone ZHW: w Bydgoszczy, Ostrołęce i Opolu oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach,
- b)badanie na obecność markera (TC) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące, wykonywane przez 6 wyznaczonych ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi, Krośnie i Poznaniu oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach,
- c)różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych, wykonywane przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach. Poz. 452 Badania monitoringowe (RFFIT, TC) wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie Powierzchnia objęta programem szczepień (km2) 1 dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie Razem 2 19 947,00 17 972,00 25 122,00 13 988,00 18 219,00 15 183,00 35 558,00 9 412,00 17 845,00 20 187,00 18 310,00 12 334,00 11 710,00 24 173,00 29 827,00 22 892,00 312 679,00 3 15 958,00 16 533,40 22 441,00 13 054,00 16 970,00 15 183,00 32 069,00 8 000,00 16 133,00 18 162,00 16 559,00 10 130,50 10 500,00 21 483,00 27 637,66 20 000,00 280 813,56 Liczba lisów, która powinna zostać odstrzelona w ramach programu monitoringu, w ciągu roku ww w. rcl Województwo Całkowita powierzchnia województwa (km2) Całkowita powierzchnia bytowania lisów wolno żyjących na terenie województwa, z którego lisy powinny zostać odstrzelone i dostarczone do badań monitoringowych (km2) 4 15 410,35 16 132,28 22 441,00 12 108,00 16 970,00 15 183,00 32 069,00 8 000,00 16 133,00 14 687,00 15 424,00 10 042,00 10 500,00 21 483,00 27 637,66 16 018,26 270 238,55 5 1 233 1 291 1 795 969 1 358 1 215 2 566 640 1 291 1 175 1 234 803 840 1 719 2 211 1 281 21 621 Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Rodzaj badania Populacja docelowa Rodzaj próbki Cel Liczba planowanych badań RFFIT lisy wolno żyjące surowica kontrola szczepień, monitoring akcji 21 621 test na obecność markera (TC) lisy wolno żyjące żuchwa kontrola szczepień, monitoring akcji 21 621 43 242 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5034 — Poz. 452 powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni. .go v.p l 4.4.4. Zastosowane szczepionki i programy szczepień Stosowane szczepionki: zgodne z wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz standardami UE (Raport Komitetu Naukowego ds. Zdrowia Zwierząt i Ochrony Zwierząt przyjęty dnia 23 października 2002 r.), dopuszczone do stosowania w Polsce zgodnie z odrębnymi przepisami krajowymi. Szczepionkami obecnie zarejestrowanymi w Polsce są Fuchsoral (SAD B19) i Lysvulpen (SAD Bern). Jest dostępna także szczepionka Rabigen SAG2 (SAG2) zarejestrowana w EMEA. Szczepionki używane w akcji szczepień są wybierane corocznie w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. — Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.). Oferty na zakup szczepionki są składane na początku roku w każdym województwie. Szczepionka jest poddawana badaniu, w celu kontroli jakości, w kierunku określenia miana wirusa. 4.4.5. Środki podejmowane w przypadku uzyskania dodatniego wyniku badania laboratoryjnego Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny (Dz. U. Nr 13, poz. 103), w przypadku stwierdzenia choroby powiatowy lekarz weterynarii wyznacza ognisko choroby oraz obejmuje je nadzorem, a także niezwłocznie powiadamia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego o wyznaczeniu ogniska choroby oraz wyznacza obszar zagrożony wokół ogniska choroby. Powiatowy lekarz weterynarii podejmuje również pozostałe czynności, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny. Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat. 4.4.6. Kontrola wdrażania programu i sprawozdawczość rcl Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej — informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej. Celem programu jest spadek liczby przypadków wścieklizny u zwierząt dzikich. 6. Dane epidemiologiczne dotyczące rozwoju choroby w ciągu ostatnich pięciu lat w. Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie 5. Korzyści programu Rok: 2005 6.1. Dane rozwarstwione dotyczące nadzoru i przeprowadzonych badań laboratoryjnych Choroba: wścieklizna Badania serologiczne: RFFIT Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek* liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 13 936 83,60% 24 456 84 20 038 85,56% Razem 13 936 83,60% 24 456 84 20 038 85,56% ww Region * W tym 258 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej). Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny). Dziennik Ustaw Nr 82 Choroba: wścieklizna Poz. 452 Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2006 — 5035 — Badania serologiczne: RFFIT Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek* liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 14 155 82,12% 23 257 43 20 572 87,17% Razem 14 155 82,12% 23 257 43 20 572 87,17% Region * W tym 198 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej). Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny). Rok: 2007 Choroba: wścieklizna Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Inne testy: TC liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek* liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem 13 592 80,21% 22 055 42 19 217 83,17% 13 592 80,21% 22 055 42 19 217 83,17% w. Razem Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne rcl Badania serologiczne: RFFIT Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące * W tym 182 próbki przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 5 próbek przebadano testem izolacji wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy. ww Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej). Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny). Dziennik Ustaw Nr 82 Choroba: wścieklizna Poz. 452 Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2008 — 5036 — Badania serologiczne: RFFIT Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek* liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 14 744 79,66% 21 293 19 19 788 86,87% Razem 14 744 79,66% 21 293 19 19 788 86,87% Region * W tym 117 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 10 próbek przebadano testem izolacji wiru- sa na kulturach komórkowych neuroblastomy. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej). Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny). Choroba: wścieklizna Badania serologiczne: RFFIT Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek** liczba próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem 10 204* 81,11% 23 153 6 16 494 89,32% 10 204* 81,11% 23 153 6 16 494 89,32% w. Razem Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące rcl Rok: 2009 * Na podstawie wstępnych wyników badań. ** W tym 107 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 7 próbek przebadano testem izolacji wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy. ww Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej). Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny). Dziennik Ustaw Nr 82 — 5037 — Poz. 452 Rok: 2005 Choroba: wścieklizna Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Rok: 2005 terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Rok: 2006 Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt — 84 — 84 Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt — 54 — 54 Choroba: wścieklizna Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt — 43 — 43 rcl terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Rok: 2006 Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Choroba: wścieklizna Region Razem .go v.p l 6.2. Dane dotyczące zakażenia Choroba: wścieklizna Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — 39 Razem — 39 w. Region Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe Rok: 2007 Choroba: wścieklizna Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — 42 Razem — 42 ww Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Rok: 2007 Choroba: wścieklizna Region Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — 28 Razem — 28 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5038 — Choroba: wścieklizna Region terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Rok: 2008 terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Rok: 2009 Liczba zakażonych zwierząt — 19 — 19 Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt — 10 — 10 Choroba: wścieklizna Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt — 6 — 6 rcl terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Rok: 2009 Liczba zakażonych stad Choroba: wścieklizna Region Razem Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2008 Poz. 452 Choroba: wścieklizna Liczba zakażonych stad Liczba zakażonych zwierząt terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — 2 Razem — 2 w. Region Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe 6.3. Dane dotyczące programów szczepień lub leczenia Choroba: wścieklizna ww Rok: 2004 Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Informacja o programach szczepień lub leczenia Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — — — — 11 269 876 — — Razem — — — — — 11 269 876 — — Dziennik Ustaw Nr 82 — 5039 — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2005 Poz. 452 Informacja o programach szczepień lub leczenia Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — Razem — — Rok: 2006 liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku — — — 11 271 760 — — — — — 11 271 760 — — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Informacja o programach szczepień lub leczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku — — — — — 12 906 008 — — — — — — — 12 906 008 — — w. Razem liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia rcl Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad Rok: 2007 Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Informacja o programach szczepień lub leczenia ww Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — — — — 11 735 940 — — Razem — — — — — 11 735 940 — — Dziennik Ustaw Nr 82 — 5040 — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2008 Poz. 452 Informacja o programach szczepień lub leczenia Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — Razem — — Rok: 2009 liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku — — — 11 713 553 — — — — — 11 713 553 — — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Informacja o programach szczepień lub leczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych leczeniu leczeniu dawek leku — — — — — 11 681 566 — — — — — — — 11 681 566 — — w. Razem liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia rcl Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad Rok: 2010 Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Informacja o programach szczepień lub leczenia ww Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych danych danych pionych pionych * leczeniu leczeniu dawek leku terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — — — — 11 269 876 — — Razem — — — — — 11 269 876 — — * Planowana do wyłożenia liczba dawek szczepionki. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5041 — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2011 Poz. 452 Informacja o programach szczepień lub leczenia Region Całkowita Całkowita liczba liczba zwierząt stad terytorium Rzeczypospolitej Polskiej — — Razem — — liczba stad objętych programem szczepień lub leczenia liczba liczba liczba liczba liczba zwierząt wyłożonych stad młodorosdawek zaszcze- zaszczedych łych pionych pionych szczepionki zwierząt zwierząt lub pod- lub pod- lub zastosozaszcze- zaszczewanych danych danych pionych pionych * leczeniu leczeniu dawek leku — — — 11 232 542 — — — — — 11 232 542 — — * Planowana do wyłożenia liczba dawek szczepionki. Opis stosowanych szczepień, działań terapeutycznych lub innych: wiosenna i jesienna akcja szczepień w 2011 r. obejmie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze 280 813,56 km2. Akcje będą prowadzone na tych samych zasadach co w latach poprzednich. Planuje się wyłożenie co najmniej 20 dawek szczepionki/km2. W sumie zostaną zastosowane 11 232 542 dawki szczepionki. 6.4. Dane dotyczące dzikiej zwierzyny 6.4.1. Oszacowanie liczebności populacji dzikiej zwierzyny Rok: 2005 Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik 186 737 620 980 109 960 152 393 186 737 620 980 109 960 152 393 Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam w. Rok: 2006 rcl Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących Region Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących Region gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 204 064 635 215 115 748 156 043 Razem 204 064 635 215 115 748 156 043 ww gatunek: lis wolno żyjący Rok: 2007 Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących Region gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 202 740 646 006 123 038 159 268 Razem 202 740 646 006 123 038 159 268 Dziennik Ustaw Nr 82 Poz. 452 Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam .go v.p l Rok: 2008 — 5042 — Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących Region gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 209 500 760 200 163 700 211 800 Razem 209 500 760 200 163 700 211 800 Rok: 2009 Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących Region gatunek: lis wolno żyjący gatunek: sarna gatunek: jeleń gatunek: dzik terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 203 300 827 500 176 100 251 000 Razem 203 300 827 500 176 100 251 000 6.4.2. Monitorowanie dzikiej zwierzyny Rok: 2005 Choroba: wścieklizna Badania serologiczne — RFFIT terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC odsetek liczba próbek przebadanych z dodatnim próbek wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem 13 936 83,60% 20 636 84 20 038 85,56% 13 936 83,60% 20 636 84 20 038 85,56% rcl Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące w. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny. Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny). Rok: 2006 Choroba: wścieklizna Badania serologiczne — RFFIT Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC odsetek liczba próbek przebadanych z dodatnim próbek wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 14 155 82,12% 21 418 43 20 572 87,17% Razem 14 155 82,12% 21 418 43 20 572 87,17% ww Region Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny. Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny). Dziennik Ustaw Nr 82 — 5043 — Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące .go v.p l Rok: 2007 Poz. 452 Badania serologiczne — RFFIT Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC odsetek liczba próbek przebadanych z dodatnim próbek wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 13 592 80,21% 20 296 42 19 217 83,17% Razem 13 592 80,21% 20 296 42 19 217 83,17% Region Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny. Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny). Rok: 2008 Choroba: wścieklizna Badania serologiczne — RFFIT terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Razem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne liczba przebadanych próbek liczba próbek z dodatnim wynikiem rcl Region Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Inne testy: TC odsetek liczba próbek przebadanych z dodatnim próbek wynikiem 14 744 79,66% 20 166 19 19 788 86,87% 14 744 79,66% 20 166 19 19 788 86,87% w. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny. Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny). Rok: 2009 Choroba: wścieklizna Badania serologiczne — RFFIT Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Badania mikrobiologiczne lub wirusologiczne Inne testy: TC odsetek liczba próbek przebadanych z dodatnim próbek wynikiem liczba przebadanych próbek odsetek próbek z dodatnim wynikiem liczba przebadanych próbek* liczba próbek z dodatnim wynikiem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 10 204 81,11% 20 308 6 16 494 89,32% Razem 10 204 81,11% 20 308 6 16 494 89,32% ww Region * Na podstawie wstępnych wyników badań. Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)]. Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny. Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny). Dziennik Ustaw Nr 82 — 5044 — Poz. 452 Rok: 2011 Choroba: wścieklizna Region (województwo) Powierzchnia (km2) dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie pomorskie śląskie świętokrzyskie 19 947,00* 15 958,00** 17 972,00* 16 533,40** 25 122,00* 22 441,00** 13 988,00* 13 054,00** 18 219,00* 16 970,00** 15 183,00* 15 183,00** 35 558,00* 32 069,00** 9 412,00* 8 000,00** 17 845,00* 16 133,00** 20 187,00* 18 162,00** 18 310,00* 16 559,00** 12 334,00* 10 130,50** 11 710,00* 10 500,00** 24 173,00* 21 483,00** 29 827,00* 27 637,66** 22 892,00* 20 000,00** 312 679,00*** 280 813,56**** Program szczepienia lub leczenia całkowita liczba liczba dawek dawek szczepionki szczepionki lub produktu lub produktu liczba akcji leczniczego, która leczniczego, która zostanie wyłożona zostanie wyłożona lub podana lub podana 638 320 2 (wiosenna i jesienna) 638 320 661 336 2 (wiosenna i jesienna) 661 336 897 640 2 (wiosenna i jesienna) 897 640 522 160 2 (wiosenna i jesienna) 522 160 678 800 2 (wiosenna i jesienna) 678 800 607 320 2 (wiosenna i jesienna) 607 320 1 282 760 2 (wiosenna i jesienna) 1 282 760 320 000 2 (wiosenna i jesienna) 320 000 645 320 2 (wiosenna i jesienna) 645 320 726 480 2 (wiosenna i jesienna) 726 480 662 360 2 (wiosenna i jesienna) 662 360 405 220 2 (wiosenna i jesienna) 405 220 420 000 2 (wiosenna i jesienna) 420 000 859 320 2 (wiosenna i jesienna) 859 320 1 105 506 2 (wiosenna i jesienna) 1 105 506 800 000 2 (wiosenna i jesienna) 800 000 11 232 542 2 (wiosenna i jesienna) 11 232 542 w. warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie Razem Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące rcl podkarpackie podlaskie .go v.p l 6.4.3. Dane dotyczące szczepień lub leczenia dzikiej zwierzyny ww * Całkowita powierzchnia województwa. ** Powierzchnia województwa objęta szczepieniem. *** Całkowita powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej. **** Powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej objęta programem szczepień. Opis zastosowanego programu szczepień, terapeutycznego lub innego Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z ww. rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat. Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5045 — Poz. 452 7.1. Założenia związane z badaniami .go v.p l 7. Założenia programu 7.1.1. Założenia w zakresie badań diagnostycznych Rok: 2011 Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące Populacja docelowa Rodzaj próbki Cel Liczba planowanych badań terytorium immunofluorescencja Rzeczypospolitej odcisków mózgowych Polskiej lisy wolno żyjące mózg kontrola szczepień, monitoring akcji 21 621 terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lisy wolno żyjące surowica kontrola szczepień, monitoring akcji 21 621 lisy wolno żyjące żuchwa kontrola szczepień, monitoring akcji 21 621 Region Rodzaj badania RFFIT terytorium test na obecność marRzeczypospolitej kera (TC) Polskiej Razem 64 863 7.1.2. Założenia w zakresie szczepień lub leczenia dzikiej zwierzyny rcl Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat. Choroba: wścieklizna w. Rok: 2011 Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni. Gatunek zwierzęcia: lisy wolno żyjące Cele programu szczepienia lub leczenia liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania w ramach akcji planowana liczba akcji całkowita liczba dawek szczepionki lub produktu leczniczego planowana do wyłożenia lub podania Powierzchnia (km2) 1 2 3 4 5 dolnośląskie 19 947,00* 15 958,00** 319 160 2 (wiosenna i jesienna) 638 320 kujawsko-pomorskie 17 972,00* 16 533,40** 330 668 2 (wiosenna i jesienna) 661 336 lubelskie 25 122,00* 22 441,00** 448 820 2 (wiosenna i jesienna) 897 640 lubuskie 13 988,00* 13 054,00** 261 080 2 (wiosenna i jesienna) 522 160 łódzkie 18 219,00* 16 970,00** 339 400 2 (wiosenna i jesienna) 678 800 małopolskie 15 183,00* 15 183,00** 303 660 2 (wiosenna i jesienna) 607 320 ww Region (województwo) Dziennik Ustaw Nr 82 — 5046 — 2 3 4 5 .go v.p l 1 Poz. 452 mazowieckie 35 558,00* 32 069,00** opolskie 9 412,00* 8 000,00** podkarpackie 17 845,00* 16 133,00** podlaskie 20 187,00* 18 162,00** pomorskie 18 310,00* 16 559,00** śląskie 12 334,00* 10 130,50** świętokrzyskie 11 710,00* 10 500,00** warmińsko-mazurskie 24 173,00* 21 483,00** wielkopolskie 29 827,00* 27 637,66** zachodniopomorskie 22 892,00* 20 000,00** Razem 312 679,00*** 280 813,56**** 641 380 2 (wiosenna i jesienna) 1 282 760 160 000 2 (wiosenna i jesienna) 320 000 322 660 2 (wiosenna i jesienna) 645 320 363 240 2 (wiosenna i jesienna) 726 480 331 180 2 (wiosenna i jesienna) 662 360 202 610 2 (wiosenna i jesienna) 405 220 210 000 2 (wiosenna i jesienna) 420 000 429 660 2 (wiosenna i jesienna) 859 320 552 753 2 (wiosenna i jesienna) 1 105 506 400 000 2 (wiosenna i jesienna) 800 000 5 616 271 2 (wiosenna i jesienna) 11 232 542 rcl * Całkowita powierzchnia województwa. ** Powierzchnia województwa objęta szczepieniem. *** Całkowita powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej. **** Powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej objęta programem szczepień. 8. Szacunkowa analiza kosztów programu1) Kwota całkowita w zł* Koszt jednostkowy w euro** Kwota całkowita w euro* Wniosek o dofinansowanie z funduszy Wspólnoty (tak/nie) 4 5 6 7 8 1. Badania laboratoryjne — w 2011 21 621 1.1. Koszty test: RFFIT badań 21 621 test: TC 20,81 449 933,01 5,24 113 361,81 tak 2,73 59 025,33 0,69 14 871,59 tak 30 150,00 4 500,00 37,79 1 133,79 tak test: jakość szczepionki (kontrola serii) 56 233,61 13 082,16 58,86 3 296,08 tak test: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w ramach monitoringu 21 621 20,22 437 176,62 5,09 110 147,80 tak Wyszczególnienie Ilość jednostek Koszt jednostkowy w zł w. Koszty związane z 1 2 ww test: różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny 3 1) Nie wlicza się kosztów stałych. Wszystkie wartości podane bez VAT. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5047 — 3 test: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny 1 443 20,22 29 177,46 5,09 7 351,34 tak test: izolacji wirusa na myszach 149 1 009,84 150 466,16 254,43 37 910,34 tak 7 352,46 2 467,22 88,80 621,62 tak 1.2. Koszty po- dostarczenie lisów do babierania dania próbek 21 621 35,00 756 735,00 8,82 190 661,37 tak dowóz próbek do laboratorium (do badań przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny oraz badań w ramach monitoringu) 769 partii (po 30 lisów) x 160 km 0,83 102 123,20 0,21 25 730,21 nie Razem rcl test: izolacji wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy 5 6 7 8 .go v.p l 2 1 4 Poz. 452 2 004 686,16 505 085,95 2. Szczepienie — w 2011 r. 2.1. Zakup szczepionki 1,86 20 892 528,12 0,47 5 263 927,47 tak 11 232 542 1,05 11 794 169,10 0,26 2 971 571,96 tak w. 2.2. Koszty dystrybucji 11 232 542 Razem (poz. 2.1 i 2.2) 32 686 697,22 8 235 499,43 tak Razem 34 691 383,38 8 740 585,38 tak * Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaź- nych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011. ww ** Wyliczenie kosztów według średniego kursu NBP na dzień 3 lutego 2010 r. (1 euro = 3,9690 zł). Dziennik Ustaw Nr 82 — 5048 — Poz. 452 .go v.p l Załączniki do programu zwalczania wścieklizny ww w. rcl Załącznik nr 1 Załącznik nr 2 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5049 — Poz. 452 ww w. rcl .go v.p l Załącznik nr 3 Załącznik nr 4 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5050 — Poz. 452 ww w. rcl .go v.p l Załącznik nr 5 Załącznik nr 6 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5051 — Poz. 452 .go v.p l Załącznik nr 2 PROGRAM ZWALCZANIA GĄBCZASTEJ ENCEFALOPATII BYDŁA (BOVINE SPONGIFORM ENCEPHALOPATHY — BSE) 1. Identyfikacja programu tomstwa, aktywnym nadzorze nad grupą bydła powyżej 30 miesiąca życia przeznaczonego do uboju w celu spożycia przez ludzi, bydła padłego oraz innych grup ryzyka bydła powyżej 24 miesiąca życia, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii (Dz. Urz. WE L 147 z 31.05.2001, str. 1, z późn. zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 32, str. 289, z późn. zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 999/2001”. Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska Choroba: Bovine spongiform encephalopathy (BSE) Rok wdrażania: 2011 2. Opis programu Celem realizacji programu jest wykrycie każdego przypadku gąbczastej encefalopatii bydła, zwanej dalej „BSE”, w populacji bydła w Rzeczypospolitej Polskiej. Wykrywanie jest pierwszym krokiem zapobiegającym przedostaniu się czynnika przenośnych gąbczastych encefalopatii przeżuwaczy, zwanych dalej „TSE”, do łańcucha pokarmowego ludzi i zwierząt. 3. Opis sytuacji epidemiologicznej choroby Regularny monitoring BSE, zgodny z wymaganiami UE, rozpoczął się w listopadzie 2001 r. W pierwszych dwóch miesiącach monitoringu zbadano 30 309 sztuk bydła. Odpowiednio w 2002 r. zostało zbadanych 286 592, w 2003 r. — 455 413, w 2004 r. — 481 116, w 2005 r. — 515 976, w 2006 r. — 594 121, w 2007 r. — 603 810, w 2008 r. — 611 566, a w 2009 r. — 639 010 sztuk bydła. Środki zapobiegawcze oraz zwalczanie polegają na usuwaniu zwierząt ze stad, w których stwierdzono przypadki BSE, poddaniu ubojowi kohorty oraz poTabela 1.1 rcl Dane z podziałem na grupy objęte monitoringiem Bydło poddane ubojowi sanitarnemu powyżej 24 mies. życia Okres Ubój bydła powyżej 30 mies. życia Bydło poddane ubojowi z konieczności powyżej 24 mies. życia 2001 XI—XII 29 882 347 0 2002 I—XII 278 709 4 709 2003 I—XII 428 452 9 401 Ogółem 80 0 30 309 1 183 1 944 47 286 592 2 757 14 715 88 455 413 w. Bydło podejrzane o chorobę Bydło padłe powyżej 24 mies. życia 445 198 9 259 2 134 24 449 76 481 116 2005 I—XII 472 028 10 495 648 32 552 253 515 976 2006 I—XII 540 148 10 035 382 43 328 228 594 121 2007 I—XII 546 243 9 529 61 47 883 94 603 810 2008 I—XII 556 583 8 758 19 46 184 22 611 566 2009 I—XII 587 339 6 811 9 43 958 13 638 133 ww 2004 I—XII Pierwszy przypadek BSE wykryto w drugim roku prowadzenia monitoringu (w 2002 r.). W tym też roku ogólna liczba wykrytych przypadków wyniosła 4. W 2003 r. wykryto dalszych 5 przypadków, w 2004 r. obserwowano dalszy wzrost tej liczby; do końca 2004 r. wykryto 11 przypadków BSE. W 2005 r. wykryto ogółem 20 przypadków BSE, co stanowi największą roczną liczbę przypadków w Rzeczpospolitej Polskiej. W 2006 r. wykryto ogółem 10 przypadków, w 2007 r. wykryto 9 przypadków, w 2008 r. wykryto 5 przypadków, a w 2009 r. wykryto 4 przypadki. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5052 — Poz. 452 Tabela 1.2 2002 styczeń luty marzec kwiecień maj podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 10 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 1 czerwiec lipiec sierpień 1 wrzesień 1 1 listopad grudzień 0 2003 styczeń 0 2 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 w. luty rcl październik Suma: 4 .go v.p l 08 opolskie lubuskie 06 mazowieckie lubelskie 04 małopolskie kujawsko-pomorskie 02 łódzkie dolnośląskie Zestawienie występowania przypadków BSE, z podziałem na lata oraz województwa marzec kwiecień maj czerwiec lipiec sierpień 1 1 ww wrzesień 1 październik listopad 1 grudzień Suma: 5 0 1 0 0 0 1 2 0 0 0 0 0 0 1 2004 styczeń 1 1 luty marzec 1 1 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5053 — Poz. 452 1 maj 1 czerwiec 1 lipiec sierpień 1 wrzesień październik listopad 0 0 1 1 2005 styczeń 2 1 1 0 0 1 1 0 0 0 1 2 1 1 luty 1 marzec 2 kwiecień 1 2 1 1 1 1 1 maj 1 czerwiec 1 lipiec 1 sierpień 1 październik listopad rcl wrzesień 1 grudzień Suma: 20 1 1 grudzień Suma: 11 .go v.p l kwiecień 1 1 3 2006 styczeń 0 0 0 2 1 4 0 1 4 1 0 0 0 0 5 0 1 1 w. luty 1 marzec kwiecień 1 1 1 1 maj czerwiec 1 1 lipiec sierpień 1 ww wrzesień październik listopad grudzień Suma: 10 2007 styczeń luty marzec 0 1 1 0 1 0 1 0 0 2 0 0 1 1 2 0 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5054 — 1 maj 1 czerwiec 1 lipiec 1 1 wrzesień październik listopad grudzień 1 0 0 0 0 2008 styczeń 1 1 3 1 1 0 0 0 0 2 0 0 1 luty marzec kwiecień 1 maj czerwiec 1 lipiec wrzesień październik listopad grudzień 0 2009 0 2 0 0 0 0 0 0 w. styczeń rcl sierpień Suma: 5 1 1 sierpień Suma: 9 1 .go v.p l kwiecień Poz. 452 luty 1 0 1 1 0 0 1 0 2 0 1 marzec 1 kwiecień 1 maj czerwiec lipiec ww sierpień wrzesień październik listopad grudzień Suma: 4 0 0 0 0 1 0 1 0 0 2 0 0 0 0 0 0 3 2 6 1 7 5 11 2 3 9 0 0 2 5 11 1 2002—2009 Suma: 68 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5055 — zoru pasywnego” wykryto zaledwie kilka przypadków BSE. .go v.p l Największą liczbę przypadków wykryto w ramach tzw. „aktywnego nadzoru” w grupie zdrowego bydła kierowanego do normalnego uboju. W ramach „nadTabela 1.3 Poz. 452 Poszczególne grupy, w których stwierdzono przypadki BSE Rok Liczba przypadków BSE Poddane ubojowi jako zdrowe Poddane ubojowi z konieczności Z objawami klinicznymi Padłe Kohorta 2002 4 3 0 1 0 0 2003 5 4 0 1 0 0 2004 11 8 2 0 1 0 2005 20 16 0 1 2 1 2006 10 7 0 0 3 0 2007 9 6 1 0 2 0 2008 5 4 1 0 0 0 2009 4 3 0 0 1 0 Suma 68 51 4 3 9 1 każonych. Od 2002 r. liczba tych przypadków systematycznie rosła i przedstawiała się następująco w okresie: W ostatnich 4 latach sytuacja w zakresie BSE stale podlegała zmianom, przy utrzymującej się przez pewien okres (2002—2005) tendencji wzrostowej. Wprowadzenie programu monitoringu, zgodnego z wytycznymi UE, pozwoliło na wykrycie zwierząt za- 3) od 2004 do 2005 r. wzrost wynosił 82%. rcl Wszystkie sztuki bydła, u których wykryto BSE, były polskiego pochodzenia. Dochodzenia epizootyczne prowadzone w celu wyjaśnienia dróg zakażeń wskazywały, iż najbardziej prawdopodobną drogą było zakażenie przez spożycie paszy zawierającej białko pochodzące od ssaków lub preparatów mlekozastępczych zawierających tłuszcz zwierzęcy. 1) od 2002 do 2003 r. wzrost wynosił 25%; 2) od 2003 do 2004 r. wzrost wynosił 120%; w. W 2006 r. zaznaczyła się pierwsza tendencja spadkowa, liczba zakażeń osiągnęła poziom niższy niż w 2004 r. ww Liczba przypadków BSE w latach 2002—2009, odzwierciedlająca tendencję wzrostową i spadkową Biorąc pod uwagę wiek krów, u których stwierdzono BSE, można zauważyć, że najwyższą liczbę przypadków zaobserwowano u bydła urodzonego od 1994 do 2000 r. Najwyższy odsetek zakażeń dotyczy zwierząt urodzonych w 1996 r. i 1997 r. Najliczniej zakażoną grupę stanowi bydło w wieku od 5 do 9 roku życia. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5056 — Poz. 452 Tabela 1.4 .go v.p l Zestawienie liczby przypadków BSE, w odniesieniu do roku urodzenia Przypadki 1990 1 1991 0 1992 3 1993 2 1994 4 1995 7 1996 11 1997 8 1998 5 1999 10 2000 7 2001 5 2002 0 2003 3 2004 1 2005 1 rcl Rok urodzenia ww w. SUMA 68 Dziennik Ustaw Nr 82 — 5057 — Poz. 452 Tabela 1.5 .go v.p l Zestawienie liczby przypadków BSE, w odniesieniu do wieku zwierząt Liczba sztuk 2 1 3 1 4 3 5 7 6 7 7 9 8 11 9 12 10 3 11 3 12 6 13 3 14 2 SUMA 68 w. rcl Wiek (lata) 4. Środki przewidziane w programie ww 4.1. Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarze będzie realizowany program Za realizację programu będą odpowiedzialne organy Inspekcji Weterynaryjnej szczebla powiatowego i wojewódzkiego. Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342, z późn. zm.) organ szczebla centralnego — Główny Lekarz Weterynarii — nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt. Ponadto, w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, Główny Lekarz Weterynarii informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji, zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej. 4.2. Opis i określenie obszarów geograficznych i administracyjnych, na których program będzie realizowany Program monitorowania i zwalczania BSE jest i nadal będzie realizowany na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie działa 16 organów Inspekcji Weterynaryjnej szczebla wojewódzkiego (wojewódzcy lekarze weterynarii) oraz 305 organów Inspekcji Weterynaryjnej szczebla powiatowego (powiatowi lekarze weterynarii). Wojewódzki lekarz weterynarii kieruje działaniem Inspekcji Weterynaryjnej na obszarze województwa. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5058 — Poz. 452 rcl .go v.p l Rzeczpospolita Polska — podział na województwa 1) ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; Gospodarstwa w Rzeczypospolitej Polskiej są rejestrowane w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Kwestię tę regulują następujące akty prawne: 2) rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającym system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczącym etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 30, str. 248, z późn. zm.); w. 4.3. Regulacje prawne dotyczące rejestracji gospodarstw 1) ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, z późn. zm.); ww 2) ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 204, poz. 1281, z późn. zm.); 3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. 3) rozporządzeniem Komisji nr 911/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów i rejestrów gospodarstw (Dz. Urz. UE L 163 z 30.04.2004, str. 65, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 242, z późn. zm.); 4.4. Regulacje prawne dotyczące systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt 4) rozporządzeniem Komisji (WE) nr 494/98 z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiającym szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (Dz. Urz. WE L 60 z 28.02.1998, str. 78, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 12, z późn. zm.). Identyfikacja i rejestracja bydła w Rzeczypospolitej Polskiej są prowadzone zgodnie z: W Rzeczypospolitej Polskiej bydło podlega obowiązkowi oznakowania za pomocą pary kolczyków Wymienione powyżej akty prawne określają szczegółowe zasady dotyczące identyfikacji i rejestracji zwierząt, gospodarstw oraz osób zajmujących się utrzymywaniem zwierząt gospodarskich. Dziennik Ustaw Nr 82 — 5059 — zwierząt, ale także z powodów ochrony zdrowia zwierząt. Istniejący system, w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej, może zostać użyty do śledzenia przemieszczeń zwierząt. .go v.p l oraz podlega rejestracji w Centralnej Bazie Danych IRZ. Każdy kolczyk zawiera indywidualny numer rejestracyjny zwierzęcia oraz zakodowane inne dodatkowe informacje. Posiadacz bydła ma obowiązek oznakować za pomocą pary kolczyków nowo narodzone cielę niezwłocznie po urodzeniu i przesłać zgłoszenie o urodzeniu do Centralnej Bazy Danych. Na wykonanie tych czynności posiadacz ma 7 dni od dnia urodzenia zwierzęcia. Poz. 452 Wszystkie sztuki bydła są zaopatrzone w paszporty, które towarzyszą zwierzętom od urodzenia do śmierci. Wszystkie zdarzenia, w tym przemieszczenie z gospodarstwa do gospodarstwa, rzeźni, zakładu utylizacyjnego, padnięcie, powinny być zgłoszone do bazy danych. Gospodarstwa są zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych i każde z nich posiada indywidualny numer siedziby stada. W każdym gospodarstwie posiadacz bydła prowadzi rejestr stada. Wszystkie sztuki bydła znajdujące się w gospodarstwie muszą być wpisane do tego rejestru. Rejestr zawiera następujące informacje: datę urodzenia, zakupów, sprzedaży, padnięcia bydła. Informacje o ww. zdarzeniach są przekazywane także do Centralnej Bazy Danych. Tabela 1.6 W Rzeczypospolitej Polskiej BSE jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów: 1) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii; 2) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Nie naruszając prawa wspólnotowego, w ww. ustawie określono obowiązek zgłaszania podejrzenia wystąpienia chorób zakaźnych zwierząt, w tym BSE. Nie przewiduje się kar za zgłoszenie, w wyniku którego nie zostanie potwierdzona choroba. Nie przewiduje się również zwrotu kosztów przez osobę zgłaszającą podejrzenie, jeśli podejrzenie to nie potwierdzi się. 4.6. Monitorowanie bydła rcl Wszystkie ww. środki są ustanowione zgodnie z zasadami określonymi w przepisach Unii Europejskiej, nie tylko ze względu na identyfikację i rejestrację 4.5. Regulacje prawne dotyczące obowiązku powiadamiania o BSE Przewidywana liczba badań bydła w kierunku BSE, które będą przeprowadzone w roku 2011 Szacunkowa liczba badań 60 000 Zwierzęta określone w załączniku III — rozdział A część I pkt 2.2 rozporządzenia nr 999/2001 580 000 w. Zwierzęta określone w załączniku III — rozdział A część I pkt 2.1, pkt 3 i 4 rozporządzenia nr 999/2001 Inne: zwierzęta podejrzane o BSE 60 Suma badań: 4.7. Regulacje prawne stanowiące podstawę do zwalczania BSE ww 4.7.1. Środki podejmowane w przypadku stwierdzenia BSE 640 060 W przypadku otrzymania dodatniego wyniku, w zależności od sytuacji, są podejmowane w szczególności następujące środki: 1) wszystkie części tuszy zakażonego zwierzęcia są całkowicie niszczone; Działania urzędowych lekarzy weterynarii związane z wystąpieniem przypadku BSE w Rzeczypospolitej Polskiej regulują następujące akty prawne: 2) wszystkie części tuszy zwierząt sąsiadujących z zakażoną tuszą na linii ubojowej (co najmniej jedna przed i dwie
- po)są całkowicie niszczone; 1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii; 3) prowadzone jest dochodzenie epizootyczne. 2) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Dochodzenie epizootyczne ma na celu: 1) określenie liczby i zidentyfikowanie wszystkich sztuk przeżuwaczy w gospodarstwie pochodzenia zwierzęcia zakażonego BSE; 2) ustalenie historii krów i miejsca pobytu potomstwa chorej krowy; Dziennik Ustaw Nr 82 — 5060 — Poz. 452 5. Koszty .go v.p l 3) ustalenie kohorty dla tego przypadku; 4) ustalenie możliwej przyczyny choroby i drogi jej przeniesienia; 5.1. Analiza kosztów 5) ustalenie innych zwierząt, zarówno przebywających w gospodarstwie, w którym stwierdzono chorobę, jak i przebywających w innych gospodarstwach, które mogły mieć kontakt z tym samym źródłem zakażenia BSE co zakażona krowa; Ogólne oszacowanie kosztów programu monitoringu BSE na 2011 r. przewiduje wielkość wydatków na poziomie 12 801 200 zł, co przy przeliczeniu 1 euro = 3,9690 zł (według średniego kursu NBP na dzień 3 lutego 2010 r.) stanowi równowartość 3 225 296,04 euro. Do tego należy dodać koszt odszkodowań za bydło, przyznawanych na podstawie pkt 2 lit. a załącznika VII do rozporządzenia nr 999/2001, który szacunkowo wyniesie 105 000 zł, co stanowi równoważność 26 455,03 euro. 6) ustalenie przemieszczenia potencjalnie zakażonej paszy lub innych czynników mogących być przyczyną zakażenia w tym lub innym gospodarstwie. Wszystkie zwierzęta, które zostały w trakcie dochodzenia uznane za potencjalnie zakażone, są zabijane, a produkty z nich pozyskane poddaje się unieszkodliwieniu. 4.7.2. Zwalczanie ogniska BSE Przewidywana liczba zwierząt, które będą zabite w ramach zwalczania ogniska BSE, zgodnie z załącznikiem VII rozdział A pkt 2.1 do rozporządzenia nr 999/2001, wynosi 30 sztuk. W okresie przygotowania kalkulacji koszt jednego badania wynosił około 20 zł, co stanowiło równowartość 5,04 euro. Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011. 5.2. Szczegółowa analiza kosztów programu 1 1. Przeznaczenie kosztów 2 Ogółem kwota w euro 3 4 5 6 7 8 Test:2) 640 060 20/5,04 Test: N/A3) 12 801 200 3 225 296,04 TAK Testy na trzęsawkę owiec 2.1. Szybkie badania NIE Badania odróżniające w. 3. Ogółem kwota w zł Wyszczególnienie Badania w kierunku BSE1) 1.1. Szybkie badania 2. Liczba jednostek Wniosek o finansowanie wspólnotowe (tak/nie) rcl Lp. Koszt jednostkowy w zł/euro 3.1. Wstępne badania molekularne Test: N/A NIE 4.1. Określenie genotypu zwierząt w ramach środków w zakresie monitorowania i zwalczania ustanowionych rozporządzeniem nr 999/2001 Metoda: N/A NIE 4.2. Określenie genotypu zwierząt w ramach programu hodowlanego ustanowionego zgodnie z decyzją Komisji 2003/100/WE Metoda: N/A NIE Określanie genotypów ww 4. 5. Obowiązkowy ubój zwierząt 5.1. Odszkodowanie za bydło, które ma być zabite lub poddane ubojowi zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu nr 999/2001 w załączniku VII — rozdział A pkt 2.14) 30 3 500/881,83 105 000 26 455,03 TAK Dziennik Ustaw Nr 82 2 5.2. Odszkodowanie za owce i kozy, które mają być zabite lub poddane ubojowi zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu nr 999/2001 w załączniku VII — rozdział A pkt 2.1 3 4 Poz. 452 5 6 7 8 .go v.p l 1 — 5061 — N/A Ogółem w zł: 12 906 200 3 251 751,07 1) Określone w pkt 4.6. 2) Określone w pkt 4.6. 3) Dowolny spośród szybkich testów wymienionych w załączniku X do rozporządzenia nr 999/2001 w odniesieniu do bydła. 4) N/A — nie stosuje się. Załącznik nr 3 PROGRAM MAJĄCY NA CELU WYKRYCIE WYSTĘPOWANIA ZAKAŻEŃ WIRUSAMI WYWOŁUJĄCYMI GRYPĘ PTAKÓW (AVIAN INFLUENZA) ORAZ POSZERZENIE WIEDZY NA TEMAT RYZYKA WYSTĄPIENIA TEJ CHOROBY 1. Identyfikacja programu rcl Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska Choroba: grypa ptaków (Avian influenza) 2. Realizacja programu u drobiu 2.1. Cele, ogólne wymogi i kryteria nadzoru 2.1.1. Cele 2) wykrywanie zakażeń nisko zjadliwą grypą ptaków podtypów H5 i H7 u specjalnie wybranych populacji drobiu szczególnie narażonych na zakażenie z powodu systemu hodowli lub wrażliwości konkretnych gatunków; ww w. Obowiązek prowadzenia nadzoru w celu wykrycia występowania zakażeń wirusami grypy ptaków podtypami H5 i H7 u różnych gatunków drobiu wynika z art. 4 dyrektywy Rady 2005/94/WE z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wspólnotowych środków zwalczania grypy ptaków i uchylającej dyrektywę 92/40/EWG (Dz. Urz. UE L 10 z 14.01.2006, str. 16, z późn. zm.). Szczegółowe wytyczne w zakresie wdrażania tego nadzoru zostały określone w decyzji Komisji 2007/268/WE z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie wdrożenia programu nadzoru nad ptasią grypą u drobiu i dzikiego ptactwa w państwach członkowskich i zmieniającej decyzję 2004/450/WE (Dz. Urz. UE L 115 z 03.05.2007, str. 3, z późn. zm.). Nadzór u drobiu obejmuje występowanie nisko zjadliwej grypy ptaków podtypów H5 lub H7. Nadzór serologiczny nad nisko zjadliwą grypą ptaków podtypów H5 lub H7 u drobiu ma na celu: 1) wykrywanie bezobjawowych zakażeń nisko zjadliwą grypą ptaków podtypów H5 i H7, mając na uwadze wspomaganie systemów wczesnego wykrywania, a następnie zapobieganie możliwej mutacji tych wirusów w wysoce zjadliwą grypę ptaków; 3) wykazanie, że dane państwo, region lub dane gospodarstwo mają status wolny od grypy ptaków, która podlega zgłoszeniu w ramach międzynarodowego obrotu handlowego zgodnie z zasadami określonymi przez Światową Organizację Zdrowia Zwierząt (OIE). 2.1.2. Ogólne wymogi i kryteria 1. Pobieranie próbek w ramach programu trwa od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2011 r. W odniesieniu do drobiu pobieranie próbek dla każdej kategorii drobiu obejmuje okres odpowiadający jednemu z okresów produkcyjnych. 2. Próbki do badań pobiera powiatowy lekarz weterynarii oraz przesyła je do krajowego laboratorium referencyjnego ds. grypy ptaków w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym — Państwowym Instytucie Badawczym (PIW-PIB) w Puławach. 3. Krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach przeprowadza badania próbek, a wyniki tych badań przekazuje właściwemu miejscowo powiatowemu lekarzowi weterynarii, Głównemu Lekarzowi Weterynarii oraz Wspólnotowemu Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków. 4. Wykryte izolaty wirusów grypy ptaków krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach przekazuje Wspólnotowemu Dziennik Ustaw Nr 82 — 5062 — Jeżeli w gospodarstwie znajduje się kilka kurników, należy odpowiednio zwiększyć liczbę próbek do badań serologicznych z takiego gospodarstwa i pobierać próbki od co najmniej pięciu ptaków z jednego kurnika. .go v.p l Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków, zgodnie z prawem wspólnotowym, chyba że przyznane zostanie odstępstwo zgodnie z rozdziałem V ust. 4 Podręcznika diagnostycznego ustanowionego decyzją Komisji 2006/437/WE z dnia 4 sierpnia 2006 r. zatwierdzającej podręcznik diagnostyczny dotyczący grypy ptaków, przewidziany w dyrektywie Rady 2005/94/WE (Dz. Urz. UE L 237 z 31.08.2006, str. 1). Wirusy podtypu H5 lub H7 zostaną niezwłocznie przesłane i poddane standardowym charakterystykom (sekwencjonowanie nukleotydów/IVPI), zgodnie z Podręcznikiem diagnostycznym. Poz. 452 2.2. Koncepcja i wdrożenie programu dotyczącego drobiu Stada przyzagrodowe nie zostały uwzględnione w programie z uwagi na bardzo wysoką liczbę tych stad w relacji do liczby planowanych próbek. 3. Na podstawie oceny ryzyka na obszarze województwa, związanej z planowaniem pobierania próbek, wojewódzki lekarz weterynarii uwzględnia następujące elementy: 1. W gospodarstwach, gdzie stwierdzono pozytywne wyniki badań laboratoryjnych, przeprowadza się badania retrospektywne, a wnioski z tych badań krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach przedstawia Głównemu Lekarzowi Weterynarii, Komisji Europejskiej i Wspólnotowemu Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków. 1) rodzaj produkcji (np. chów na wolnym wybiegu) i związane z nim ryzyko oraz uwzględnienie innych czynników, takich jak zróżnicowany wiek, wykorzystanie wód powierzchniowych, stosunkowo dłuższy okres życia, obecność więcej niż jednego gatunku w gospodarstwie lub inne ważne czynniki; 2. Dane dotyczące liczby próbek, które należy pobrać do badań na obszarze każdego z województw oraz w każdym z gospodarstw hodujących poszczególne kategorie drobiu, określono w tabelach 1—7 na podstawie analizy ryzyka, przeprowadzonej zgodnie z lit. B załącznika I do decyzji Komisji 2007/268/WE. Gospodarstwa zajmujące się hodowlą zwierzyny łownej lub ptaków bezgrzebieniowych zostały również uwzględnione w niniejszym programie. 2) dostosowanie okresu pobierania próbek do innych określonych na poziomie lokalnym okresów, w których obecność innych gatunków drobiu w danym gospodarstwie mogłaby zwiększyć ryzyko wystąpienia choroby. rcl Tabela 1 4. Próbki krwi do badań serologicznych od kaczek i gęsi powiatowy lekarz weterynarii pobiera, jeżeli to możliwe, od ptaków trzymanych na wybiegach. Gospodarstwa utrzymujące kury nioski reprodukcyjne Łączna liczba gospodarstwb) Łączna liczba Szacunkowa gospodarstw, liczba próbek z których pobiera na gospodarstwo się próbki w. Kod NUTS