Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 14 grudnia 2016 r.w sprawie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzy

mywanymi w ośrodku 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1906). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach Załącznik nr 3 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt Załącznik nr 4 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania ryb Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (Dz. Urz. UE L 276 z 20.10.2010, str. 33). Na podstawie art. 19 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Ośrodek projektuje się w sposób uwzględniający potrzeby fizjologiczne i etologiczne utrzymywanych w nich zwierząt. 2. Ośrodek zabezpiecza się przed: 1) dostępem osób trzecich; 2) dostępem innych zwierząt; 3) ucieczką utrzymywanych w nim zwierząt. 3. Powierzchnie ścian i podłóg w ośrodku wykonuje się z materiałów: 1) odpornych na poważne uszkodzenia mechaniczne powodowane przez zwierzęta oraz środki przeznaczone do oczyszczania; 2) nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt; 3) z którymi kontakt nie powoduje zranień zwierząt. 4. Wyposażenie i urządzenia w ośrodku zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający ich uszkodzenie oraz zranienie zwierząt. § 2. W ośrodku wyodrębnia się, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają, pomieszczenia: 1) przeznaczone do utrzymywania zwierząt, w tym kojce i klatki; 2) umożliwiające wykonywanie testów diagnostycznych, sekcji zwłok lub pobieranie próbek do badań laboratoryjnych wykonywanych poza tym pomieszczeniem - w przypadku pomieszczeń laboratoryjnych; 3) wykorzystywane do wykonywania ogólnych i specjalistycznych procedur lub obserwacji - w przypadku gdy wykonywanie tych procedur lub obserwacji jest niepożądane w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta; 4) przeznaczone do izolowania nowo pozyskanych zwierząt do momentu ustalenia ich stanu zdrowotnego oraz określenia i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń dla zdrowia pozostałych zwierząt; 5) przeznaczone do izolacji zwierząt rannych lub chorych; 6) przeznaczone do przeprowadzania procedur chirurgicznych w warunkach aseptycznych, wraz z zapleczem umożliwiającym opiekę pooperacyjną; 7) techniczne, w tym magazynowe. § 3. 1. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta: 1) wykonuje się z materiałów nieszkodliwych dla zdrowia zwierząt; 2) wykonuje się w sposób zapobiegający możliwości okaleczenia zwierząt; 3) wykonuje się z materiałów odpornych na techniki czyszczenia i odkażania - z wyjątkiem pomieszczeń, które nie mogą być ponownie wykorzystywane; 4) wyposaża się w miejsce odpoczynku dla zwierząt, które posiada cechy miejsca odpoczynku dla zwierząt występującego w naturalnym środowisku tego gatunku zwierząt, dostępne dla wszystkich zwierząt tego gatunku. 2. Konstrukcja podłóg w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, powinna: 1) być przystosowana do danego gatunku i grupy wiekowej zwierząt; 2) umożliwiać łatwe usuwanie odchodów. § 4. 1. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, zapewnia się: 1) dostosowanie do potrzeb zwierząt systemu wentylacji ciągłej i awaryjnej o wydajności zapewniającej co najmniej od 15 do 20 wymian powietrza na godzinę, chyba że szczególne warunki, takie jak temperatura, powodują konieczność zapewnienia zwiększonej wymiany powietrza, z tym że w przypadku utrzymywania w tych pomieszczeniach mniejszej liczby zwierząt niż liczba wynikająca z minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zagęszczenia zwierząt, określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia, zapewnia się ich wyposażenie w system wentylacji o wydajności zapewniającej co najmniej od 8 do 10 wymian powietrza na godzinę; 2) utrzymanie poziomu kurzu i stężenia gazów na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt przez izolację, ogrzewanie i wentylację tych pomieszczeń; 3) temperaturę oraz wilgotność, dostosowane do gatunków i grup wiekowych zwierząt, których poziom jest codziennie mierzony i zapisywany, z tym że poziom wilgotności względnej może się wahać w granicach 55% ± 10%; 4) oświetlenie umożliwiające zaspokajanie biologicznych potrzeb zwierząt i odpowiednie warunki pracy personelowi, w przypadku gdy dostęp do światła naturalnego nie zapewnia cyklu dzień/noc. 2. Oświetlenie w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta: 1) umożliwia wykonywanie czynności hodowlanych i kontrolę zwierząt; 2) dostosowuje się intensywnością i regularnością cykli do wymagań danego gatunku zwierząt; 3) dostosowuje się do wrażliwości na światło - w przypadku zwierząt albinotycznych. 3. Poziom hałasu, w tym ultradźwięków, w pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, nie może niekorzystnie oddziaływać na dobrostan zwierząt. W pomieszczeniach, w których są utrzymywane zwierzęta, natężenie hałasu nie może przekraczać poziomu 60 dB, a podczas przeprowadzania procedur - 35 dB. 4. Stosowane w ośrodku systemy alarmowe mogą emitować dźwięki pozostające poza zakresem słyszalności zwierząt, o ile nie uniemożliwia to odbierania sygnałów alarmowych przez ludzi. W przypadku utrzymywania w ośrodku zwierząt z rzędu naczelnych stosuje się systemy alarmowe wyłącznie w postaci alarmu świetlnego. 5. Pomieszczenia, w których są utrzymywane zwierzęta, wyposaża się w izolację akustyczną i materiały dźwiękochłonne, jeżeli prowadzone procedury tego wymagają. 6. Zwierzęta mogą być stale utrzymywane poza pomieszczeniami w ośrodku, jeżeli warunki klimatyczne nie powodują u nich dystresu. 7. Nie utrzymuje się w jednym pomieszczeniu zwierząt: 1) wymagających różnych warunków środowiskowych; 2) wykazujących wobec siebie zachowania agresywne, a dodatkowo, w przypadku gatunków antagonistycznych, zwierzętom uniemożliwia się kontakt wzrokowy, słuchowy lub węchowy. § 5. 1. Pomieszczenia magazynowe: 1) projektuje się, użytkuje i utrzymuje w sposób niewpływający na pogorszenie jakości karmy i ściółki; 2) zabezpiecza się przed dostępem szkodników i owadów. 2. Materiały, które mogą być skażone lub niebezpieczne dla zwierząt lub personelu, przechowuje się oddzielnie. 3. W pomieszczeniach technicznych strefy przeznaczone do czyszczenia i mycia dostosowuje się rozmiarami do możliwości zainstalowania sprzętu koniecznego do odkażania i czyszczenia używanego wyposażenia. Czyszczenie przeprowadza się w sposób uniemożliwiający skażenie lub zanieczyszczenie oczyszczonego wyposażenia. 4. W ośrodku zapewnia się warunki sanitarne w zakresie składowania oraz bezpiecznego unieszkodliwiania zwłok i odpadów zwierzęcych. § 6. 1. W ośrodku zapewnia się: 1) w zakresie warunków technicznych:

1. a)zasilanie awaryjne podtrzymujące podstawowe funkcje urządzeń elektrycznych i mechanicznych oraz oświetlenie awaryjne i system alarmowy,
2. b)systemy grzewcze i wentylacyjne wyposażone w urządzenia monitorujące i alarmowe,
3. c)instrukcję postępowania w sytuacjach awaryjnych i umieszczenie jej w widocznych miejscach,
4. d)instrukcję dotyczącą dostosowania zaopatrzenia akwariów i zbiorników w wodę do potrzeb i granic tolerancji poszczególnych gatunków ryb, płazów i gadów,
5. e)program mający na celu: - konserwację obiektów zapobiegającą usterkom tych obiektów i sprzętu, - określenie sposobu usuwania stwierdzonych usterek, - oczyszczanie pomieszczeń oraz zachowanie norm sanitarnych; 2) w zakresie utrzymywania zwierząt:
6. a)stałe grupy zwierząt złożone ze zgodnie współżyjących osobników, z wyjątkiem zwierząt o naturze samotniczej,
7. b)w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych względami naukowymi związanymi z dobrostanem lub zdrowiem zwierząt, utrzymywanie zwierząt pojedynczo, ograniczone do niezbędnego minimum, jeżeli zostanie zachowany kontakt wzrokowy, słuchowy, węchowy lub dotykowy z innymi zwierzętami,
8. c)monitorowanie zwierząt wprowadzanych po raz pierwszy lub ponownie wprowadzanych do ustalonych grup, w celu uniknięcia problemów związanych z nieodpowiednim dobraniem zwierząt i zaburzeniem relacji w grupie,
9. d)przestrzeń dostosowaną do danego gatunku, grupy wiekowej i stanu fizjologicznego, umożliwiającą zwierzętom realizację naturalnych zachowań,
10. e)wzbogacenie warunków bytowania zwierząt w sposób odpowiedni dla danego gatunku, wprowadzający techniki rozszerzające zakres czynności, które mogą być wykonywane przez zwierzęta, pozwalające im na obniżenie poziomu stresu, w tym umożliwiające częściową kontrolę i dokonywanie wyboru środowiska,
11. f)dokonywanie regularnych przeglądów i aktualizacji metod wzbogacania warunków bytowania zwierząt,
12. g)stosowanie karmy dla zwierząt: - pozbawionej zanieczyszczeń oraz posiadającej walory smakowe atrakcyjne dla danego gatunku, - produkowanej, przygotowywanej i podawanej przy zastosowaniu środków i surowców, które minimalizują wystąpienie skażenia chemicznego, fizycznego i mikrobiologicznego, - odpowiadającej potrzebom żywieniowym i behawioralnym zwierząt pod względem formy, zawartości i sposobu podawania, - pakowanej, transportowanej i przechowywanej w sposób zapobiegający skażeniu, zepsuciu lub uszkodzeniu,
13. h)regularne oczyszczanie, a w razie konieczności odkażanie, wszystkich urządzeń wykorzystywanych do karmienia zwierząt, w tym codzienne usuwanie niezjedzonych resztek karmy,
14. i)swobodny dostęp do karmy dla każdego zwierzęcia i przestrzeń ograniczającą rywalizację o pożywienie,
15. j)ciągły dostęp do nieskażonej wody pitnej,
16. k)regularne kontrolowanie, serwisowanie oraz czyszczenie systemów poideł automatycznych w celu zapewnienia ich sprawności,
17. l)ściółkę lub legowiska spełniające potrzeby bytowe danego gatunku, wraz z materiałami do budowy gniazd lub rozrodu dla zwierząt hodowlanych; niedopuszczalne jest stosowanie jako ściółki materiałów pochodzących z drewna poddanego obróbce chemicznej,
18. m)suche i czyste miejsca snu zwierząt,
19. n)środki ostrożności w celu zminimalizowania zagrożenia zalaniem wodą - w przypadku stosowania klatek z podłogami pełnymi,
20. o)programy przyzwyczajania i treningu dostosowane do danego gatunku zwierząt, procedur i okresu trwania procedury lub doświadczenia,
21. p)strategię działania zapewniającą utrzymanie wysokiego stanu zdrowotnego i dobrostanu zwierząt oraz wymogów naukowych obejmującą: - regularne monitorowanie stanu zdrowia zwierząt, - program monitorowania zagrożeń mikrobiologicznych, - plany działania w sytuacjach pogorszenia się stanu zdrowotnego zwierząt, - określenie parametrów zdrowotnych i procedur wprowadzania nowych zwierząt do ośrodka. 2. Zwierzęta kontroluje co najmniej raz dziennie osoba, o której mowa w art. 20 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych, w sposób zapewniający zidentyfikowanie wszystkich chorych lub rannych zwierząt i podjęcie działań stosownych do zaistniałych okoliczności. § 7. W przypadku prowadzenia badań w dziedzinie rolnictwa dotyczących zwierząt gospodarskich, w zakresie minimalnych wymagań, jakie powinien spełniać ośrodek, oraz minimalnych wymagań w zakresie opieki nad zwierzętami utrzymywanymi w ośrodku, jeżeli cel doświadczenia tego wymaga, stosuje się przepisy określone w: 1) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2010 r. w sprawie wymagań i sposobu postępowania przy utrzymywaniu gatunków zwierząt gospodarskich, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 344 i 1157 oraz z 2011 r. poz. 1652); 2) rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania gatunków zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony zostały określone w przepisach Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 778 oraz z 2015 r. poz. 1516). § 8. Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie: 1) utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia; 3) zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; 4) utrzymywania ryb, określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. § 9. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków utrzymywania zwierząt laboratoryjnych w jednostkach doświadczalnych, jednostkach hodowlanych i u dostawców (Dz. U. poz. 368), które na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) traci moc z dniem 31 grudnia 2016 r. 1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rolnictwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1906). 2) Niniejsze rozporządzenie wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (Dz. Urz. UE L 276 z 20.10.2010, str. 33). 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków utrzymywania zwierząt laboratoryjnych w jednostkach doświadczalnych, jednostkach hodowlanych i u dostawców (Dz. U. poz. 368), które na podstawie art. 82 ust. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o ochronie zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych (Dz. U. poz. 266) traci moc z dniem 31 grudnia 2016 r. Załącznik nr 1 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania, zagęszczenia i opieki nad zwierzętami poszczególnych gatunków w miejscach ich utrzymywania patrz oryginał Załącznik nr 2 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie temperatury wewnątrz pomieszczeń dla zwierząt utrzymywanych w klatkach, kojcach lub na wybiegach Gatunki zwierząt lub grupy gatunków Optymalny przedział temperatury (°C)*)Zwierzęta bardzo młode lub bezwłose należy utrzymywać w temperaturze wyższej niż podana w tabeli, dostosowanej do ich wymagań. marmozety i tamaryny 23-28 małpy piaskowate 22-26 makaki niedźwiedzie i rezusy 16-25 makaki długoogoniaste 21-28 pawiany 16-28 mysz domowa (Mus musculus) 20-24 szczur wędrowny (Rattusnorvegicus) chomik syryjski (Mesocricetusauratus) chomik chiński (Cricetulusgriseus) myszoskoczek mongolski (Merionesunguiculatus) świnka morska (Caviaporcellus) królik europejski (Oryctolaguscuniculus) 15-21 kot domowy (Felis catus) pies domowy (Canis familiaris) fretki 15-24 przepiórki 15-25 gołębie kaczki domowe gęsi kury domowe indyki domowe *) Zwierzęta bardzo młode lub bezwłose należy utrzymywać w temperaturze wyższej niż podana w tabeli, dostosowanej do ich wymagań. Załącznik nr 3 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie zalecanego okresu kwarantanny dla niektórych gatunków zwierząt Gatunki Dni mysz domowa (Mus musculus) 5-15 szczur wędrowny (Rattusnorvegicus) 5-15 świnka morska (Caviaporcellus) 5-15 chomik syryjski (Mesocricetusauratus) 5-15 królik europejski (Oryctolaguscuniculus) 20-30 kot domowy (Felis catus) 20-30 pies domowy (Canis familiaris) 20-30 zwierzęta naczelne 40-60 Załącznik nr 4 - Minimalne wymagania, jakie powinien spełniać ośrodek w zakresie utrzymywania ryb W ośrodku, w którym utrzymuje się ryby, zapewnia się: 1) wystarczającą dla danego gatunku ryb ilość wody; 2) przepływ wody w systemach recyrkulacji lub filtrowania w akwariach, który:
22. a)utrzymuje parametry jakościowe wody wystarczające do podtrzymania aktywności i czynności fizjologicznych właściwych dla danego gatunku i etapu rozwojowego ryb,
23. b)umożliwia rybom pływanie w naturalnym położeniu i naturalne zachowanie, przy uwzględnieniu ich wielkości, wieku, stanu zdrowia i metody karmienia; 3) filtrowanie lub uzdatniane wody w celu usunięcia substancji szkodliwych dla ryb; 4) monitorowanie parametrów jakościowych wody, o których mowa w pkt 2 lit. a; 5) możliwość aklimatyzacji i dostosowania się ryb do zmian jakości wody; 6) stężenie tlenu w wodzie optymalne dla danego gatunku ryb i dla warunków, w jakich ryby są utrzymywane; 7) stężenie związków azotu w wodzie na poziomie nieszkodliwym dla zdrowia ryb; 8) wartość pH wody optymalną dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie; 9) optymalne zasolenie wody dla danego gatunku ryb i ich etapu rozwojowego; 10) stopniowe zmiany zasolenia i temperatury wody; 11) optymalną temperaturę wody dla danego gatunku ryb, utrzymywaną na stabilnym poziomie; 12) cykl dobowy oświetlenia optymalny dla danego gatunku ryb; 13) ograniczenie hałasu do poziomu tolerancji danego gatunku ryb; 14) oddzielenie, o ile jest to możliwe, ze względów technicznych lub organizacyjnych, urządzeń powodujących hałas lub wibracje, od akwariów z rybami; 15) optymalne dla danego gatunku ryb zagęszczenie w akwariach, uwzględniające ich potrzeby środowiskowe, stan zdrowia i dobrostan; 16) urozmaicone środowisko bytowania w akwariach, zapewniające w razie potrzeby kryjówki lub podłoże denne, chyba że charakterystyka behawioralna danego gatunku ryb wskazuje, że nie są im one potrzebne; 17) karmę dostosowaną do danego gatunku ryb, w ilościach i z częstotliwością odpowiadającym potrzebom ryb, przy uwzględnieniu szczególnych potrzeb ryb w fazie larwalnej podczas przejścia z pokarmu żywego na sztuczny; 18) ograniczenie czynności wymagających kontaktu fizycznego z rybami. Pokaż całość