Rozporządzenie Ministra Środowiskaz dnia 11 kwietnia 2016 r.w sprawie szczegółowych rodzajów środków bezpieczeństwa stosowanych w zakładach inżynierii genetycznej 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie

swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/41/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ograniczonego stosowania mikroorganizmów zmodyfikowanych genetycznie (Dz. Urz. UE L 125 z 21.05.2009, str. 75). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Szczegółowe rodzaje środków bezpieczeństwa stosowane w zakładach inżynierii genetycznej przewidziane dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMM) Załącznik nr 2 - Szczegółowe rodzaje środków bezpieczeństwa stosowane w zakładach inżynierii genetycznej przewidziane dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) Treść rozporządzenia Na podstawie art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. z 2015 r. poz. 806) zarządza się, co następuje: §

1. Rozporządzenie określa wymagania dotyczące szczegółowych rodzajów środków bezpieczeństwa stosowanych w zakładach inżynierii genetycznej przewidzianych dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia: 1) mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych, które zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) organizmów genetycznie zmodyfikowanych, które zawiera załącznik nr 2 do rozporządzenia. §
2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.3)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie listy organizmów patogennych oraz ich klasyfikacji, a także środków niezbędnych dla poszczególnych stopni hermetyczności (Dz. U. poz. 1798), które na podstawie art. 1 pkt 20 lit. d ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 277) utraciło moc z dniem 30 marca 2015 r. 2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/41/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie ograniczonego stosowania mikroorganizmów zmodyfikowanych genetycznie (Dz. Urz. UE L 125 z 21.05.2009, str. 75). 3) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie listy organizmów patogennych oraz ich klasyfikacji, a także środków niezbędnych dla poszczególnych stopni hermetyczności (Dz. U. poz. 1798), które na podstawie art. 1 pkt 20 lit. d ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 277) utraciło moc z dniem 30 marca 2015 r. Załącznik nr 1 - Szczegółowe rodzaje środków bezpieczeństwa stosowane w zakładach inżynierii genetycznej przewidziane dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMM) I. Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w warunkach laboratoryjnych LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM I II III Iv 1 Pomieszczenie: laboratorium: izolacja1) Niewymagana Niewymagana Wymagana Wymagana 2 Laboratorium dostosowane do fumigacji (dezynfekcji gazami lub parami) Niewymagane Niewymagane Wymagane Wymagane Wyposażenie 3 Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki odkażające oraz łatwe do czyszczenia Wymagane (stół) Wymagane (stół) Wymagane (stół, podłoga) Wymagane (stół, podłoga, ściany, sufit) 4 Wejście do laboratorium przez śluzę powietrzną2) Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie3) Wymagane 5 Urządzenia utrzymujące podciśnienie Niewymagane Niewymagane Wymagane z wyjątkami4) Wymagane 6 Wprowadzanie i wyprowadzanie powietrza przez filtry HEPA5) Niewymagane Niewymagane Wymagane filtry HEPA dla powietrza pobieranego z laboratorium, z wyjątkami4) Wymagane filtry HEPA dla powietrza dostarczanego i pobieranego6) 7 Zaopatrzenie w komorę bezpiecznej pracy (stanowisko bezpieczeństwa mikrobiologicznego) Niewymagane Fakultatywnie Wymagane Wymagane 8 Autoklaw Na miejscu W budynku W pomieszczeniu7) W laboratorium - przelotowy z dwoma wejściami System pracy 9 Ograniczony dostęp Niewymagany Wymagany Wymagany Wymagany 10 Znak zagrożenia biologicznego na drzwiach Niewymagany Wymagany Wymagany Wymagany 11 Szczególne środki kontroli rozprzestrzeniania się aerozoli Niewymagany Wymagana minimalizacja rozprzestrzeniania się aerozoli Wymagane zapobieganie rozprzestrzenianiu się aerozoli Wymagane zapobieganie rozprzestrzenianiu się aerozoli 12 Umywalki Wymagane Wymagane Wymagane Wymagane 13 Umywalki uruchamiane bez użycia rąk Fakultatywnie Wymagane Wymagane Wymagane 14 Dezynfekcja rąk Fakultatywnie Wymagana Wymagana Wymagana 15 Prysznice Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagane 16 Odzież ochronna Odpowiednia odzież ochronna Odpowiednia odzież ochronna Odpowiednia odzież ochronna (Fakultatywnie - obuwie) Całkowita zmiana odzieży i obuwia przed wejściem i wyjściem 17 Rękawiczki Niewymagane Fakultatywnie Wymagane Wymagane 18 Konstrukcja laboratorium pozwalająca na skuteczną ochronę przed potencjalnymi przenosicielami (np. owadami i gryzoniami) Fakultatywnie Wymagana Wymagana Wymagana Odpady 19 Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w wodzie z odpływu umywalek do mycia rąk, kratek ściekowych i pryszniców oraz z podobnych ścieków Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagana 20 Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonym materiale i odpadach Fakultatywnie Wymagana Wymagana Wymagana Inne środki 21 Wyposażenie laboratorium we własny sprzęt Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagane 22 Okno do obserwacji lub podobne rozwiązanie, tak, aby pracownicy mogli być widoczni Fakultatywnie Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane II. Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w szklarniach8) i fitotronach9) LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM I II III Iv Budynek 1 Szklarnia Niewymagana Wymagana Wymagana Wymagana Wyposażenie 2 Wejście przez wydzielone pomieszczenie z dwoma parami podwójnych zamykanych drzwi Niewymagane Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane 3 Kontrola wypływu zanieczyszczonej wody Niewymagana Minimalizacja wypływu zanieczyszczonej wody10) Zapobieganie wypływowi Zapobieganie wypływowi System pracy 4 Kontrolowanie obecności niepożądanych gatunków zwierząt, takich jak owady, gryzonie, stawonogi Wymagane Wymagane Wymagane Wymagane 5 Procedury stosowane przy przenoszeniu żywego materiału pomiędzy strefą ochronną szklarni lub fitotronu a laboratorium, umożliwiające kontrolę rozprzestrzeniania się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych Minimalizacja rozprzestrzenienia się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych Minimalizacja rozprzestrzenienia się mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych Zapobieganie rozprzestrzenienia Zapobieganie rozprzestrzenienia III. Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w pomieszczeniach dla zwierząt LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM I II III Iv Wyposażenie 1 Izolacja budynków dla zwierząt11) Fakultatywnie Wymagana Wymagana Wymagana 2 Pomieszczenia dla zwierząt12) odseparowane zamykanymi drzwiami z zamkami Fakultatywnie Wymagane Wymagane Wymagane 3 Pomieszczenia (w szczególności dla zwierząt) zaprojektowane tak, aby ułatwiać odkażanie (materiały wodoszczelne oraz łatwe do czyszczenia, klatki) Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane Wymagane 4 Podłoga i ściany łatwe do mycia Fakultatywnie Wymagane (podłoga) Wymagane (podłoga i ściany) Wymagane (podłoga i ściany) 5 Zwierzęta trzymane w odpowiednich zamkniętych pomieszczeniach, takich jak klatki, zagrody lub pojemniki Fakultatywnie Fakultatywnie Fakultatywnie Fakultatywnie 6 Filtry na izolatorach lub w izolowanych pomieszczeniach13) Niewymagane Fakultatywnie Wymagane Wymagane IV. Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności innych niż laboratoryjne LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMM I II III rv Ogólne 1 Żywe mikroorganizmy powinny być zamknięte w systemie, który odseparowuje proces od otoczenia (system zamknięty) Fakultatywnie Wymagane Wymagane Wymagane 2 Kontrola gazów odlotowych z systemu zamkniętego Niewymagana Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia gazów odlotowych Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia gazów odlotowych Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia gazów odlotowych 3 Kontrola aerozoli podczas pobierania próbek, dodawania materiału do systemu zamkniętego lub przenoszenia materiału do innego systemu zamkniętego Fakultatywnie Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia aerozoli Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia aerozoli Wymagane zapobieganie rozprzestrzenienia aerozoli 4 Dezaktywacja mediów hodowlanych przed ich usunięciem z systemu zamkniętego Fakultatywnie Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod 5 Zamknięcia powinny być tak zaprojektowane, aby zminimalizować lub zapobiec uwolnieniu materiału hodowlanego Nie ma szczególnych wymagań Minimalizacja rozprzestrzenienia materiału hodowlanego Zapobieganie rozprzestrzenienia materiału hodowlanego Zapobieganie rozprzestrzenienia materiału hodowlanego 6 Obszar kontrolowany powinien być tak zaprojektowany, aby w nim pomieścić wszelkie odpływy z systemu zamkniętego Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane Wymagane 7 Uszczelnienie umożliwiające przeprowadzenie fumigacji Niewymagane Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane Wyposażenie 8 Wejście przez śluzę powietrzną Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagane 9 Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki dezynfekujące oraz łatwe do czyszczenia Wymagane (stół) Wymagane (stół) Wymagane (stół, podłoga) Wymagane (stół, podłoga, sufit, ściany) 10 Szczególne środki do odpowiedniej wentylacji obszaru kontrolowanego Fakultatywnie Fakultatywnie Fakultatywnie Wymagane w celu zminimalizowania zakażenia powietrza 11 Obszar kontrolowany powinien być utrzymywany w podciśnieniu w stosunku do bezpośredniego otoczenia Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagane 12 Powietrze wyprowadzane i wprowadzane do obszaru kontrolowanego powinno przechodzić przez filtry HEPA Niewymagane Niewymagane Wymagane (dla powietrza wyprowadzanego; fakultatywnie dla powietrza wprowadzanego) Wymagane (dla powietrza wyprowadzanego i wprowadzanego) System pracy 13 Systemy zamknięte powinny znajdować się na obszarze kontrolowanym Niewymagane Fakultatywnie Wymagane Wymagane 14 Ograniczony dostęp Niewymagany Wymagany Wymagany Wymagany 15 Umieszczenie znaków o zagrożeniu biologicznym Niewymagane Wymagane Wymagane Wymagane 16 Personel powinien wziąć prysznic przed opuszczeniem obszaru kontrolowanego Niewymagane Niewymagane Fakultatywnie Wymagane 17 Personel powinien nosić odzież ochronną Wymagane Wymagane Wymagane Całkowita zmiana odzieży przed wyjściem i wejściem Odpady 18 Dezaktywacja mikroorganizmów genetycznie zmodyfikowanych w wodzie pochodzącej z odpływu umywalek, pryszniców oraz podobnych ścieków Niewymagana Niewymagana Fakultatywnie Wymagana 19 Dezaktywacjamikroorganizmówgenetyczniezmodyfikowanychw zakażonych materiałachoraz odpadach stałychi ciekłych Fakultatywnie Wymagana Wymagana Wymagana 1) Izolacja: laboratorium jest odseparowane od innych pomieszczeń w tym samym budynku lub znajduje się w oddzielnym budynku. 2) Śluza powietrzna: wejście musi być zorganizowane przez śluzę powietrzną, która jest pomieszczeniem odizolowanym od laboratorium. Strona czysta śluzy powinna być odseparowana od strony ograniczonego wstępu prysznicami lub pomieszczeniem do zmiany odzieży i najlepiej z podwójnymi zamykanymi drzwiami. 3) Fakultatywnie: zastosowanie rozwiązania należy rozpatrzyć niezależnie w każdym przypadku na podstawie oceny ryzyka. 4) Dla czynności, przy których nie następuje przenoszenie drogą powietrzną. 5) Filtry HEPA: wydajne oczyszczanie powietrza z mikroskopijnych cząstek (High efficiency particulate air). 6) Przy pracy z wirusami niezatrzymywanymi przez filtry HEPA, przy odprowadzaniu powietrza z laboratorium konieczne są dodatkowe wymagania. 7) Przy zastosowaniu zatwierdzonych procedur, pozwalających na bezpieczne przeniesienie materiału do autoklawu znajdującego się poza laboratorium i zapewniających równoważny stopień ochrony. 8) Stała konstrukcja ze ścianami, dachem, podłogą i jednolitym wodoszczelnym pokryciem, zlokalizowana w miejscu zabezpieczonym przed wpływem wód powierzchniowych, posiadająca samozamykające się drzwi z zamkami oraz zaprojektowana i używana głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 9) Komora lub pomieszczenie zaprojektowane i używane głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 10) Tam, gdzie może nastąpić przenoszenie przez glebę. 11) Budynek lub odseparowany obszar budynku zawierający urządzenia i inne pomieszczenia, takie jak w szczególności: szatnie, prysznice, autoklawy, pomieszczenia do przechowywania żywności. 12) Pomieszczenia zazwyczaj używane do trzymania zwierząt przeznaczone do utrzymania linii, rozmnażania lub doświadczeń albo też do wykonywania niewielkich interwencji chirurgicznych. 13) Przezroczyste boksy, gdzie przechowuje się małe zwierzęta w klatce lub też na zewnątrz klatki. W przypadku dużych zwierząt bardziej odpowiednie mogą być izolowane pomieszczenia. Załącznik nr 2 - Szczegółowe rodzaje środków bezpieczeństwa stosowane w zakładach inżynierii genetycznej przewidziane dla poszczególnych kategorii zamkniętego użycia organizmów genetycznie zmodyfikowanych (GMO) I. Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w warunkach laboratoryjnych LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO I II Wyposażenie 1 Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki odkażające oraz łatwe do czyszczenia Wymagane (stół) Wymagane (stół) 2 Zaopatrzenie w komorę bezpiecznej pracy (stanowisko bezpieczeństwa mikrobiologicznego) Niewymagane Fakultatywnie 3 Autoklaw Na miejscu W budynku System pracy 4 Ograniczony dostęp Niewymagany Wymagany 5 Znak zagrożenia biologicznego na drzwiach Niewymagany Wymagany 6 Szczególne środki kontroli rozprzestrzeniania się aerozoli Niewymagany Wymagana minimalizacja rozprzestrzeniania się aerozoli 7 Umywalki Wymagane Wymagane 8 Umywalki uruchamiane bez użycia rąk Fakultatywnie Wymagane 9 Dezynfekcja rąk Fakultatywnie Wymagana 10 Odzież ochronna Odpowiednia odzież ochronna Odpowiednia odzież ochronna 11 Rękawiczki Niewymagane Fakultatywnie 12 Konstrukcja laboratorium pozwalająca na skuteczną ochronę przed potencjalnymi przenosicielami (np. owadami i gryzoniami) Fakultatywnie Wymagana Odpady 13 Dezaktywacja organizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonym materiale i odpadach Fakultatywnie Wymagana Inne środki 14 Okno do obserwacji lub podobne rozwiązanie, tak, aby pracownicy mogli być widoczni Fakultatywnie Fakultatywnie II. Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w szklarniach 1) i fitotronach 2) LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO I II Budynek 1 Szklarnia Niewymagana Wymagana Wyposażenie 2 Wejście przez wydzielone pomieszczenie z dwoma parami podwójnych zamykanych drzwi Niewymagane Fakultatywnie 3 Kontrola wypływu zanieczyszczonej wody Niewymagana Minimalizacja wypływu zanieczyszczonej wody3) System pracy 4 Kontrolowanie obecności niepożądanych gatunków zwierząt, takich jak owady, gryzonie, stawonogi Wymagane Wymagane 5 Procedury stosowane przy przenoszeniu żywego materiału pomiędzy strefą ochronną szklarni lub fitotronu a laboratorium, umożliwiające kontrolę rozprzestrzeniania się organizmów genetycznie zmodyfikowanych Minimalizacja rozprzestrzenienia się organizmów genetycznie zmodyfikowanych Minimalizacja rozprzestrzenienia się organizmów genetycznie zmodyfikowanych III. Dodatkowe środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności w pomieszczeniach dla zwierząt LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO I II Wyposażenie 1 Izolacja budynków dla zwierząt4) Fakultatywnie Wymagana 2 Pomieszczenia dla zwierząt5) odseparowane zamykanymi drzwiami z zamkami Fakultatywnie Wymagane 3 Pomieszczenia (w szczególności dla zwierząt) zaprojektowane tak, aby ułatwiać odkażanie (materiały wodoszczelne i łatwe do czyszczenia, klatki) Fakultatywnie Fakultatywnie 4 Podłoga i ściany łatwe do mycia Fakultatywnie Wymagane (podłoga) 5 Zwierzęta trzymane w odpowiednich zamkniętych pomieszczeniach, takich jak klatki, zagrody lub pojemniki Fakultatywnie Fakultatywnie 6 Filtry na izolatorachlub w izolowanych pomieszczeniach6) Niewymagane Fakultatywnie IV. Środki bezpieczeństwa wymagane podczas wykonywania czynności innych niż laboratoryjne LP. WYMAGANE ŚRODKI BEZPIECZEŃSTWA STOPIEŃ HERMETYCZNOŚCI ODPOWIADAJĄCY KATEGORII ZAMKNIĘTEGO UŻYCIA GMO I II Ogólne 1 Żywe organizmy powinny być zamknięte w systemie, który odseparowuje proces od otoczenia (system zamknięty) Fakultatywnie Wymagane 2 Kontrola gazów odlotowych z systemu zamkniętego Niewymagana Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia gazów odlotowych 3 Kontrola aerozoli podczas pobierania próbek, dodawania materiału do systemu zamkniętego lub przenoszenia materiału do innego systemu zamkniętego Fakultatywnie Wymagana minimalizacja rozprzestrzenienia aerozoli 4 Dezaktywacja mediów hodowlanych przed ich usunięciem z systemu zamkniętego Fakultatywnie Wymagana, przy użyciu wiarygodnych metod 5 Zamknięcia powinny być tak zaprojektowane, aby zminimalizować lub zapobiec uwolnieniu materiału hodowlanego Nie ma szczególnych wymagań Minimalizacja rozprzestrzenienia materiału hodowlanego 6 Obszar kontrolowany powinien być tak zaprojektowany, aby w nim pomieścić wszelkie odpływy z systemu zamkniętego Fakultatywnie Fakultatywnie 7 Uszczelnienie umożliwiające przeprowadzenie fumigacji Niewymagane Fakultatywnie Wyposażenie 8 Powierzchnie odporne na wodę, kwasy, zasady, rozpuszczalniki, środki dezynfekujące oraz łatwe do czyszczenia Wymagane (stół) Wymagane (stół) 9 Szczególne środki do odpowiedniej wentylacji obszaru kontrolowanego w celu zminimalizowania zakażenia powietrza Fakultatywnie Fakultatywnie System pracy 10 Systemy zamknięte powinny znajdować się na obszarze kontrolowanym Niewymagane Fakultatywnie 11 Ograniczony dostęp dla osób uprawnionych Niewymagany Wymagany 12 Umieszczenie znaków o zagrożeniu biologicznym Niewymagane Wymagane 13 Personel powinien nosić odzież ochronną Wymagane Wymagane 14 Dezaktywacja organizmów genetycznie zmodyfikowanych w zakażonych materiałach oraz odpadach stałych i ciekłych Fakultatywnie Wymagana 1) Stała konstrukcja ze ścianami, dachem, podłogą i jednolitym wodoszczelnym pokryciem, zlokalizowana w miejscu zabezpieczonym przed wpływem wód powierzchniowych, posiadająca samozamykające się drzwi z zamkami oraz zaprojektowana i używana głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 2) Komora lub pomieszczenie zaprojektowane i używane głównie do uprawy roślin w kontrolowanym i chronionym środowisku. 3) Tam, gdzie może nastąpić przenoszenie przez glebę. 4) Budynek lub odseparowany obszar budynku zawierający urządzenia i inne pomieszczenia, takie jak w szczególności: szatnie, prysznice, autoklawy, pomieszczenia do przechowywania żywności. 5) Pomieszczenia zazwyczaj używane do trzymania zwierząt przeznaczone do utrzymania linii, rozmnażania lub doświadczeń albo też do wykonywania niewielkich interwencji chirurgicznych. 6) Przezroczyste boksy, gdzie przechowuje się małe zwierzęta w klatce lub też na zewnątrz klatki. W przypadku dużych zwierząt bardziej odpowiednie mogą być izolowane pomieszczenia. Pokaż całość