Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 27 grudnia 2023 r.w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich poławianych przy wykonywaniu rybołówstwa rekreacyjnego oraz szczegół

owego sposobu i warunków wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rybołówstwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 2706). Treść rozporządzenia Na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim (Dz. U. z 2023 r. poz. 475, 1273 i 2005) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) wymiary i okresy ochronne organizmów morskich dla wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego; 2) szczegółowy sposób i warunki wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego; 3) wysokość opłaty, o której mowa w art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2014 r. o rybołówstwie morskim, zwanej dalej „ustawą”. § 2. 1. Na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia się dla wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego wymiary ochronne dla poszczególnych gatunków ryb: 1) belony ( Belone belone L.) - 60 cm; 2) bolenia ( Aspius aspius L.) - 40 cm; 3) certy ( Vimba vimba L.) - 30 cm; 4) gładzicy ( Pleuronectes platessa L.) - 25 cm; 5) jazia ( Leuciscus idus L.) - 25 cm; 6) leszcza ( Abramis brama L.) - 40 cm; 7) lina ( Tinca tinca L.) - 28 cm; 8) łososia ( Salmo salar L.) - 60 cm; 9) miętusa ( Lota lota L.) - 40 cm; 10) nagłada ( Scophthalmus rhombus L.) - 30 cm; 11) okonia ( Perca fluviatilis L.) - 20 cm; 12) płoci ( Rutilus rutilus L.) - 20 cm; 13) sandacza ( Sander lucioperca L.) - 50 cm; 14) siei ( Coregonus lavaretus L.) - 40 cm; 15) skarpia ( Scophthalmus maximus L.) - 30 cm; 16) storni ( Platichthys flesus L.) - 23 cm; 17) suma ( Silurus glanis L.) - 70 cm; 18) śledzia ( Clupea harengus L.) - 16 cm; 19) szczupaka ( Esox lucius L.) - 50 cm; 20) troci ( Salmo trutta m. trutta L.) - 50 cm; 21) wzdręgi ( Scardinius erythrophthalmus L.) - 20 cm; 22) zimnicy ( Limanda limanda L.) - 25 cm. 2. Wymiar ochronny, o którym mowa w ust. 1, ustala się, mierząc długość ryby od początku zamkniętego pyska do końca najdłuższego promienia płetwy ogonowej. § 3. Ustanawia się okresy ochronne dla wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego dla następujących gatunków ryb: 1) łososia i troci ( Salmo salar L. i Salmo trutta m. trutta L.) - w terminie od dnia:

1. a)15 września do dnia 15 listopada w pasie wód o szerokości 4 Mm od brzegu,
2. b)15 września do dnia 31 grudnia na obszarze morskich wód wewnętrznych w granicach portów morskich: Darłowo, Dźwirzyno, Kołobrzeg, Łeba, Mrzeżyno, Rowy i Ustka, na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie; 2) sandacza ( Sander lucioperca L.) - w terminie od dnia:
3. a)25 marca do dnia 10 maja na obszarze wód na zachód od południka 16°40ʹ00ʺ długości geograficznej wschodniej,
4. b)10 kwietnia do dnia 31 maja na obszarze wód między południkami 16°40ʹ00ʺ a 19°21ʹ00ʺ długości geograficznej wschodniej,
5. c)20 kwietnia do dnia 10 czerwca na obszarze wód na wschód od południka 19°21ʹ00ʺ długości geograficznej wschodniej; 3) skarpia ( Scophthalmus maximus L.) - w terminie od dnia 1 czerwca do dnia 31 lipca na obszarze wód na wschód od południka 15°00ʹ00ʺ długości geograficznej wschodniej; 4) jesiotra ostronosego ( Acipenser oxyrinchus Mitchill) - w terminie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia; 5) węgorza ( Anguilla anguilla L.) - w terminie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia; 6) szczupaka ( Esox lucius L.) - w terminie od dnia:
6. a)1 stycznia do dnia 15 maja na obszarze morskich wód wewnętrznych w granicach Zatoki Gdańskiej,
7. b)1 stycznia do dnia 30 kwietnia na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie; 7) suma ( Silurus glanis L.) - w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 czerwca na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie; 8) siei ( Coregonus lavaretus L.) - w terminie od dnia 20 października do dnia 15 grudnia na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie; 9) miętusa ( Lota lota L.) - w terminie od dnia 1 grudnia do ostatniego dnia lutego na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie; 10) dorsza ( Gadus morhua L.) - w terminie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia. § 4. 1. W ramach wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego połowy organizmów morskich, zwane dalej „połowami”, prowadzi się przy użyciu wędki lub kuszy. 2. Połowów nie prowadzi się: 1) ze znaków nawigacyjnych lub mostów; 2) w terminie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia na obszarze morskich wód wewnętrznych w granicach portu morskiego Kołobrzeg od mostu kolejowego nad rzeką Parsętą przy ulicy Solnej do Mostu Portowego nad rzeką Parsętą. § 5. 1. Połowy na obszarach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 960, 1688 i 2029), prowadzi się wędką o długości wędziska nie mniejszej niż 30 cm, z przymocowaną do niego linką zakończoną: 1) haczykiem o 1 ostrzu, którego rozwarcie nie przekracza 20 mm, albo 2) haczykiem o nie więcej niż 3 ostrzach rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm, albo 3) sztuczną przynętą z przymocowanymi do niej, w sposób elastyczny, nie więcej niż 3 haczykami o nie więcej niż 3 ostrzach każdy, rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm, albo 4) przyponem wyposażonym w haczyk albo sztuczną przynętę, o których mowa w pkt 1-3, albo 5) nie więcej niż 2 przynętami w postaci sztucznej muchy z przymocowanymi do każdej z nich, w sposób stały lub elastyczny, nie więcej niż 2 haczykami o nie więcej niż 3 ostrzach każdy, rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm, albo 6) 5 przyponami, z których każdy jest wyposażony w haczyk o 1 ostrzu, którego rozwarcie nie przekracza 6 mm - przy połowach śledzi, albo 7) 3 przyponami, z których każdy jest wyposażony w haczyk o 1 ostrzu, którego rozwarcie nie przekracza 20 mm - przy połowach przy użyciu naturalnej przynęty z brzegu Morza Bałtyckiego, albo 8) sztuczną przynętą z przymocowaną do niej pętlą z włóczki - przy połowach belon. 2. Połowy na obszarach, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, oraz na obszarach na północ od granicy między wodami morskimi a wodami śródlądowymi określonej w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie określenia granic między wodami morskimi a wodami śródlądowymi do celów wykonywania rybołówstwa (Dz. U. poz. 1824), oraz na wodach znajdujących się w granicach portów morskich prowadzi się wędką o długości wędziska nie mniejszej niż 30 cm, z przymocowaną do niego linką zakończoną: 1) haczykiem o 1 ostrzu, którego rozwarcie nie przekracza 20 mm, albo 2) haczykiem o nie więcej niż 3 ostrzach rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm, albo 3) sztuczną przynętą z przymocowanymi do niej, w sposób elastyczny, nie więcej niż 2 haczykami o nie więcej niż 3 ostrzach każdy, rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm, albo 4) przyponem wyposażonym w haczyk albo sztuczną przynętę, o których mowa w pkt 1-3, albo 5) 5 przyponami, z których każdy jest wyposażony w haczyk o 1 ostrzu, którego rozwarcie nie przekracza 6 mm - przy połowach śledzi, albo 6) nie więcej niż 2 przynętami w postaci sztucznej muchy z przymocowanymi do każdej z nich, w sposób stały lub elastyczny, nie więcej niż 2 haczykami o nie więcej niż 3 ostrzach każdy, rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm. 3. Nie prowadzi się połowów wędką na obszarze morskich wód wewnętrznych w granicach portów morskich: Darłowo, Dźwirzyno, Kołobrzeg, Łeba, Mrzeżyno, Rowy i Ustka, od dnia 15 września do ostatniego dnia lutego: 1) w godzinach od 17.00 do 7.00 bez względu na metodę połowu i uzbrojenie wędki; 2) metodą polegającą na wyrzucaniu i ściąganiu przynęty, zwaną dalej „metodą spinningową”; 3) wędką z przymocowaną linką zakończoną więcej niż 1 przyponem wyposażonym w więcej niż 1 haczyk o więcej niż 1 ostrzu; 4) wędką z przymocowaną linką zakończoną przynętą uzbrojoną w więcej niż 1 haczyk o więcej niż 1 ostrzu, którego rozwarcie przekracza 10 mm. 4. Przy prowadzeniu połowów ze statku lub z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu, na obszarach, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, poza wodami znajdującymi się w granicach portów morskich dopuszcza się holowanie przynęt, z wyłączeniem żywej ryby używanej jako przynęta. Holowanie przynęt może być prowadzone przy użyciu nie więcej niż 1 wędki na wędkarza. 5. Przy prowadzeniu połowów ze statku lub z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu, na obszarach, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, dopuszcza się holowanie przynęt, z wyłączeniem żywej ryby używanej jako przynęta. Holowanie przynęt może być prowadzone przy użyciu nie więcej niż 12 wędek, niezależnie od liczby osób prowadzących połowy ze statku lub z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu. § 6. Połowy wędką prowadzi się: 1) z brzegu lub brodząc; 2) z lodu; 3) ze statku; 4) z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu; 5) przy użyciu nie więcej niż 2 wędek jednocześnie przez 1 osobę, a w przypadku połowów metodą spinningową albo metodą wykorzystującą nie więcej niż 2 przynęty w postaci sztucznej muchy z przymocowanymi do każdej z nich, w sposób stały lub elastyczny, nie więcej niż 2 haczykami o nie więcej niż 3 ostrzach każdy, rozstawionych w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm - 1 wędką; 6) bez stosowania:
8. a)sztucznego światła do lokalizacji i wabienia ryb,
9. b)metod kaleczących zewnętrzne powłoki ciała ryb; 7) w odległości nie mniejszej niż 100 m od:
10. a)granic obszaru, na którym obowiązuje zakaz wykonywania rybołówstwa komercyjnego,
11. b)kąpieliska w rozumieniu art. 16 pkt 22 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478, 1688, 1890, 1963 i 2029),
12. c)miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli w rozumieniu art. 16 pkt 28 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. § 7. Połowy ze statku lub z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu, prowadzi się: 1) poza torami wodnymi i kotwicowiskami; 2) w odległości nie mniejszej niż 100 m od:
13. a)wystawionych w wodzie narzędzi połowowych,
14. b)wraku statku, którego pozycja jest naniesiona na mapie morskiej lub żeglarskiej. § 8. 1. Złowione ryby, z wyjątkiem ryb z gatunków nierodzimych, przechowuje się żywe w znajdujących się w wodzie siatkach rozpiętych na obręczach albo uśmierca się je bezpośrednio po złowieniu. 2. Osoba wykonująca rybołówstwo rekreacyjne przechowuje złowione przez siebie ryby oddzielnie. 3. W przypadku połowów prowadzonych ze statku lub z innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również z kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu, zatrzymane osobniki gatunków ryb są wyładowywane w całości. 4. Złowione ryby lub bezkręgowce wodne z gatunków nierodzimych: ryby z gatunków babka bycza ( Neogobius melanostomus Pallas), babka łysa ( Babka gymnotrachelus Kessler), babka rurkonosa ( Proterorhinus semilunaris Heckel), babka szczupła ( Neogobius fluviatilis Pallas), bass słoneczny ( Lepomis gibbosus L.), czebaczek amurski ( Pseudorasbora parva Temminck i Schlegel), sumik czarny ( Ameiurus melas Rafinesque), sumik karłowaty ( Ameiurus nebulosus Lesueur), pstrąg tęczowy ( Oncorhynchus mykiss Walbaum) i trawianka ( Perccottus glenii Dybowski), raki z gatunków rak luizjański ( Procambarus clarkii Girard), rak marmurkowy ( Procambarus virginalis Lyko), rak pręgowaty ( Faxonius limosus Rafinesque) i rak sygnałowy ( Pacifastacus leniusculus Dana), kraby z gatunków krab wełnistoręki ( Eriocheirs sinensis Milne-Edwards) i krabik amerykański ( Rhithropanopeus harrisi Gould) oraz małże z rodzaju Corbicula i gatunku szczeżuja chińska ( Sinanodonta woodiana Lea), niezwłocznie się uśmierca i nie wpuszcza się ich ani do łowiska, w którym je złowiono, ani do innych wód. § 9. Nie cumuje się statku lub innego niż statek urządzenia pływającego dopuszczonego do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również kajaka, pontonu, łodzi lub jachtu, używanych do prowadzenia połowów do: 1) znaków nawigacyjnych; 2) narzędzi połowowych; 3) bojek, tyczek lub pływaków. § 10. Połowy kuszą prowadzi się: 1) kuszą z naciągiem gumowym, sprężynowym lub pneumatycznym, miotającą harpun na uwięzi, który nie może mieć więcej niż 3 ostrza rozstawione w taki sposób, aby nie wykraczały poza obwód koła o średnicy 30 mm; konstrukcja harpuna umożliwia łatwe oddzielenie ostrza od jego trzonu; 2) w taki sposób, aby kusza podczas napinania i zwalniania była w całości zanurzona w wodzie; 3) bez używania sprzętu służącego do oddychania pod wodą; 4) wyłącznie w porze dziennej - nie wcześniej niż po upływie godziny od wschodu słońca i nie później niż na godzinę przed zachodem słońca; 5) w promieniu nie większym niż 50 m od zakotwiczonego i wystawionego na powierzchni wody pływaka koloru pomarańczowego o objętości co najmniej 5 litrów; pływak jest ustawiany na czas połowów przez osobę prowadzącą połowy kuszą; 6) w odległości nie mniejszej niż 100 m od:
15. a)wystawionych w wodzie narzędzi połowowych,
16. b)granic obszaru, na którym obowiązuje zakaz wykonywania rybołówstwa komercyjnego,
17. c)kąpieliska w rozumieniu art. 16 pkt 22 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne,
18. d)miejsca okazjonalnie wykorzystywanego do kąpieli w rozumieniu art. 16 pkt 28 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne. § 11. Ilość ryb, którą może wyłowić i zatrzymać osoba fizyczna prowadząca połowy w ciągu doby, wynosi nie więcej niż: 1) 1 sztukę - w przypadku łososia ( Salmo salar L.) z przyciętą płetwą tłuszczową albo 2 sztuki - w przypadku troci (Salmo trutta m. trutta L.); 2) 2 sztuki łącznie - w przypadku sandacza ( Sander lucioperca L.) i szczupaka ( Esox lucius L.); 3) 5 sztuk - w przypadku lina ( Tinca tinca L.); 4) 10 sztuk - w przypadku belony ( Belone belone L.); 5) 5 sztuk - w przypadku leszcza ( Abramis brama L.); 6) 6 kg - w przypadku śledzia ( Clupea harengus L.); 7) 15 sztuk - w przypadku okonia ( Perca fluviatilis L.); 8) 2 sztuki - w przypadku suma ( Silurus glanis L.); 9) 7 kg łącznie - w przypadku gatunków ryb innych niż wymienione w pkt 1-8. § 12. Ryby niewymiarowe albo ryby gatunków objętych ochroną ścisłą w rozumieniu art. 5 pkt 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336, 1688 i 1890) lub wyłowione w ustanowionych dla nich okresach ochronnych lub w obszarach wyłączonych z wykonywania rybołówstwa komercyjnego oraz ryby podhaczone poza obrębem głowy określonym przez linie pokryw skrzelowych niezwłocznie wypuszcza się do łowiska. § 13. Nie pozostawia się narzędzi połowowych bez nadzoru osoby fizycznej prowadzącej połowy, a wyłowionych ryb nie rozdysponowuje się przed zakończeniem połowów w danym dniu. § 14. 1. Przy zajmowaniu miejsc na łowisku zachowuje się następujące odległości: 1) między osobami prowadzącymi połowy nie mniejsze niż:
19. a)20 m - przy połowach z brzegu,
20. b)50 m - przy połowach z brzegu metodą spinningową,
21. c)100 m - przy połowach kuszą; 2) między statkami lub innymi niż statek urządzeniami pływającymi dopuszczonymi do żeglugi na podstawie przepisów o bezpieczeństwie morskim, w tym również kajakami, pontonami, łodziami lub jachtami, używanymi do prowadzenia połowów, nie mniejsze niż 50 m, a przy połowach metodą spinningową nie mniejsze niż 150 m. 2. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą zostać zmniejszone za zgodą osoby wykonującej rybołówstwo rekreacyjne, która zajęła miejsce jako pierwsza. § 15. Podmioty prowadzące połowy na każde wezwanie osoby uprawnionej do wykonywania czynności kontrolnych: 1) przedstawiają do wglądu dokumenty oraz dowód uiszczenia opłaty, o których mowa w art. 90 ust. 2 ustawy, a w przypadku korzystania z uprawnienia do uiszczania niższej opłaty - dokument potwierdzający posiadanie takiego uprawnienia; 2) umożliwiają obejrzenie narzędzi połowowych, przynęt i wyłowionych ryb, znajdujących się w stanie umożliwiającym pomiar ich długości całkowitej. § 16. Wysokość opłaty na prowadzenie połowów z brzegu, ze statku lub z innych niż statek urządzeń pływających wynosi, w przypadku: 1) tygodniowego okresu połowów - 15 zł; 2) miesięcznego okresu połowów - 25 zł; 3) 12-miesięcznego okresu połowów - 65 zł, a w przypadku członków rodzin wielodzietnych posiadających Kartę Dużej Rodziny, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2023 r. poz. 2424) - 50 zł. § 17. Opłaty na wykonywanie rybołówstwa rekreacyjnego wniesione przed dniem wejścia w życie rozporządzenia uprawniają do wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego przez okres, na jaki zostały wniesione. § 18. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2024 r.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 lipca 2015 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich poławianych przy wykonywaniu rybołówstwa rekreacyjnego oraz szczegółowego sposobu i warunków wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2056), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 1273). 1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rybołówstwo, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 2706). 2) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 lipca 2015 r. w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich poławianych przy wykonywaniu rybołówstwa rekreacyjnego oraz szczegółowego sposobu i warunków wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2056), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury na lata 2021-2027 (Dz. U. poz. 1273). Pokaż całość