← Polska

Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1931/32, na obszarze województw: krak

Warszawa, Środa M 33. 11 lutego 1931 roku. • Rok XIV. ~~~~~~~~------------~----------- OGŁOSZENIA: Cena za wiersz l mim. szpalty redakcyjnej po tekście 60 groszy. Cena za wiersz 1 mim. szpalty ogłoszeniowej 55 gr. Tabelaryczne i cyfrowe 90 ~" Ogłoszenia o zagubionych dokumentach 17 groszy za w-vraz. Każde o!!łoszenie najmniei 1 złoty. Za terminJwy druk ogłoud Wydawnictwo nie odpowiada. Osobom i firmom prywatnym kredytu Da o~łoszeniA i prenumuatę Wydawnictwo nie udziela . PRENUMERATA kwartah I: w kralu ZI lIranicą • • • 15 złotyclII • • • 20 złotychi MONITOR POLSKI Numer poledyAczy 20 groszy. Konto pocztowe czekowI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Nr. 730. WYCHODZI CODZIENNIE Z WY J Ą TKIEM NIEDZIEL I ----- • SWIĄ T. •Dyrekcja Wydawnictwa: Miodowa Nr. 22. handlowego 644-50. Dyrektor przyjmuje od 12 - 2 pp. Dyrekcia otwarta od 9 - ,1 pp. Tel. działu red. 644-05. Tel. działu Tel. prenumeraty i rachuby 644-42. Tel. eksp . 625-28. Kasa czynna od g. 8 i poł r. do l pp., w soboty do $!odz. 12. TRE$ć DZIAŁU URZĘDOWEGO: Z a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e 1n y c h: Poz. 55. Orzeczenie Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych Da rok służbowy 1931132, na obszarze województw: warszawskiego, lubelskiego, kieleckiego, łódzkie­ go, białostockiego - z wyjątkiem powiatu olkuskiego i miechowskiego, - poznańskiego i pomorskiego. DZIAŁ URZĘDOWY. -:0:---- Zarządzenia Władz Naczelnych. --:o~- 55. ORZECZENIE Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające wa- nmki pracy i płacy robotnik6w rolnych Da rok służbowy 1931132, na obszarze województw: warszawskiego, lubelskiego, kieleckiego, ł6dzkie­ go, białostockiego ~ z wyjątkiem powiatu olkuskiego i miechowskiego, - pozDańskiego i pomorskiego. Na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. w przedmiocie uprawnień Ministra Pracy i Opieki Społecznej do powoływania Nadzwyczajnych Komisyj Rozjemczych do załatwiania zatargów pomiędzy pracodawcami a pr.acownikami rolnymi (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686), orazroz,porządze­ nia Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 16 grudnia 1930 r. ("Monitor Polski" z 22 grudnia 1930 r. Nr: 294, poz. 414), Nadzwyczajna Komisja Roz.jemcza w składzie: Przewodniczącego Ja~a Gnoińskiego, Okręgowego Inspektora Pracy, ja.ko przed'stawiciela Ministerstwa Pracy i Opiek~ Spo.łecznej, Radcy Michała Banaszkiewicz,a, jako przedstawiciela Minislerstwa Rolnictwa i Sędzie­ goSąd:u Apelacyjnego, Jana Maciejewskie.go, jako przedstawiciela Ministesterswa Sprawiedliwości - na posiedzeniu odbytem w dniu 29 grucInia 1930 roku w Warszawie w sprawie warunków pracy i płacy robotników rolnych w województwach: warszawskiem, lubelskiem, kieleckiem, łódzkiem, białostockiem, z wyjątkiem powiatu olkuskiego i miechowskiego, poznańskiem i pomorskiem - po wysłuchaniu opinii przedstawicieli pracodawców i pracowników wInych, oraz zważywszy: 1} że obecna wyjątkowo ciężka sytuacja roInic,twa, pozostając w związku z o.gólno-światowem przesileniem rolniczem, nosi cechy nie czasowego obniżenia konj unk tury, lecz istotnego kryzysu' . '2) że podstawą utrzymania rodziny robotniczej wiejskiej są wydawane naturalja; \ 3) że ustalona na rok służbowy 1929 130, przy przei'ściu z uprzednio stosowanego miernika zbozoweio na walutę obiegową i przyjęta na rok 1930;31 wysokość płac gotówkowych robotników roJnych dostosowana była do wysokiej konjunktury rolniczej; . 4} że utrzymanie na czas isŁnieiącegokryzy­ su stawek płacy gotówkowej z powyższych lat służbowych godziłoby w istn.ienie warszlatów pracy i musiałoby spowodować większe redukcje sił robotniczych, a prz~z to wzmóc bezrobocie o r z e kła: Województwa: warszawskie, łódzkie, kieleckie, lubelskie i białostockie. DZIAŁ 1. ORDYNARJOSZE. Zasady og6lne. § 1. Orzeczenie niniejsze do,t yczy z. .j ednej strony wszys,t kich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony pracown~ków z nonnalną zdolnością 'do pracy: f.arnali, luzaków, stróżów,pastu­ chów, polowych, karbowych, włodarz.y i gumiennych. Część I. u wag a 1. Karbowi, włodarze i gumienni otrzymują żyło w wysoko'ści cona!jmnej o 1 kwintal więcej, od fomala (§ 15 i 16). U wag a II. Stangretów (forysiów) i t. d. nie uważa się za fomali, o ile pełnią stale obowiązki przy koniach cugowych. Uwaga III. Luzacy (ręczniacy), t.j. ordydynarjusze, do oIbowiązków których nie należy obrządzanie koni, otrzymują O 1 kwintal żyta mnie,j w ordynarji (§ 15 i 16), doS/tają ziemi p·od ziemniaki, kapustę i ogrod(}wiznę 35, względnie 42 ary (§ 18), oraz mają prawo trz,ymać jedną krowę (§ 19). Jako luzak może być również ugodzony pomocnik pastucha i mleczarek, który m.ożeobrz·ąd'zać parę koni, służących do odwożenia mleka. . U wag a IV. Inwalidzi, pracujący narówni z pozosta~~ ni pracownikami z normalną zdolnością do "racy w rolnictwie, pobierają równe z nin.i wynagrodzenie tak w .g otówce, jak i w naturalj,ach. . Inwalidzi o zmniejszonej zdolności -do pracy mogą być godzeni na niższych war·u nkach. § 2. Orz.e czenie niniejsze obowiązuje na rok. Rok słuŻ'bowy zaczyna się od dnia l kwietnia 1931 r., a kończy się dnia 31 marca 1932 r. Obie strony obowiązuje trzymiesięczne wypowiedzenie indYwidualnej umo.w y pracy przed upływem terminu wygaśnięcia niniejszego orzeczenia, a najpóźniej dnia 31 grudnia 1931 r. Zwolnionym robotnikom obowiązany jest pracodawca wydać przy wymówieniu zaświadczenie o zwolnieniu (konotatka). Ni'ewypowiedzenie umo\4fY o pracę do dnia ~ 31 grudni.a 1931 r. włącznie ozna,c za zawarcie umowy na rok na.słępny. U~YJenie się przez którąkolwiek ze stron óa ,p:~W~ia"' Wy,powi'edzeT nia umo'\\~ Q pracę, tej·żenie prżedłuża. Rozwią­ zanie stosunku służbowego wciągu roku nastą" pić ' może na zasadzie o·r zeczenia Komisyj Rozjemczych, lub też wyroków Sądów Państwowych, 'działających według obowiązującego. prawodawstwa i według kompetencji. .§ 3. Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę pomiędzy pracodawcą a robotnikami, regulują Komisje Rozjemcze, bądź Sądy Pańs;łwowe, według kompetenc'ji. Do czasu uzyskania właściwego orzeczenia lub ,wyroku nie wolno:

  1. l)pracodawcom wstrzymywać świadczeń, 2) pracownikom przerywać pracy. U wag a: W wypadkach wyj·ątkowo cięt­ kiego przewinienia, pracodawca może wstrzymać przed orzeczeniem lub wyrokiem świadczenia w zbożu i gotówce, w razie jednak wygrania sporu przez robotnika, pracodawca winien wydać wstrzymane świadczenia wraz z dodatkiem miesięcznym w wysoko~ci 2 % od wstrzymanej naleź­ ności. Tabela czasu pracy. Prdca do MiesiąC południa I Luty Marzec 8-12 1}-4.00 I 7ł-12 lł-3.00 l-tO 11-20 21-31 7-12 - 1ł I- I- 5 .30 11l -6.00 1 -6.30 lSAO Kwiecie6 1-10 11-20 21-30 6-12 1-7.l 7.20 1-10 11-20 21-31 6-12 11l -7,50 Maj 130 1 -8.00 Czerwiec 1-10 11-20 21-30 6-12 t 2 2-8.20 2-8.20 2-8.30 1-10 11-20 21-31 6-12 ., 2 2-8.30 2-8.20 2-8.00 6-12 ł 2 2-7.50 2-7.30 2-7.00 6-12 ł Ił i Lipiec Sierpień 1-10 11-20 21-31 Wrzesie6 1-10 11-20 21-30 1'...... 6.40 1~-6.20 la-6.00 Październik . § 4. Orzeczenie niniejsze stanowi w myśl ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr. 71, poz. 686) pOdstawę przy zawieraniu umów indy~ widualnych. lnd:ywidualne umowy pracy, zawi,erające warunki dla pracowników mniej korzystne, niż warunki niniejsz.e go orzeczenia, są nieważne, z wyjątkiem specjalnych wypadków, przewid'zi.anych w tern orzeczeniu. § 5. Pracownik otrzymuje od pracodawcy bezpłatnie książeczkę obrachunkową, czasu słonecznego, rozmącego SIę od p.ansłwo­ wego o 25 minut. Robotnicy fornale ma,jąbyć zwalniani przed południem o pół godziny wcześnie]. aniżeli inne kategOlie robotników, a to d1akoniecwego obrząd.ku inwentarza. zawierają­ cą kontrolę wydawanej ordynarji i pensji wraz z potrąceniami i spisem powi~rzonych mu inwentarzy. Książeczka ta winna być podpisana przez pracodawcę lub jego zastępcę oraz pracownika Poza tern oracodawca wydaje bezpłatnie robotni- kom swego folwarku na ręce wybranego przez nich przedstawiciela, jeden egzemplarz niniejszego orz.e czenia. U wag a: Książeczki obrachunkowe, złożo.­ ne u pracodawcy, nie powinny być dłużej przetrzymywane, niZ" dziesięć dni. § 6. Zawarcie indywidualnej umowy z ordynarjusz.em nie może być uzależnione od trzymania prz.e z niego posyłek Żony pracowników nie mogą być zmuszane do pracy. Dojenie krów i inne robot.y odbywać się mogą na zasadzie osobnej umowy. Czas pracy. § 7. Przeciętny czas pracy w rolnictwie wcią­ gu roku, ustala się na 9 godzin 20 minut, przyczem rozkład godzin pracy ustala się podług ponirźszej tabeli. Tabela ta ułoiŻona jest na zasa<łzj~ 1-10 11-20 21-31 7-12 - Ił lł-5.30 lł-520 - li-4.50 Listopad lł-4.151 - Grudzień 1ł-3 .45/ - Za początek pracy rano i po południu uważa się wyjście z podwórza lub z naznaczonej zbiórki przed mieszkaniem pracowników, a za koniec O ile pole leży dalej, niż 2 km. od podwórZA, robotnika należy zwolnić z pracy o 10 minut wcześni,ej, w stosunku do każdego kilometra powyżej dwóch. W razach pilnej potrzeby, ~szy podzi.ał rozpoczęcia i końca pracy oraz przerw jedzeniowych może być zmieniony, jednakże tylko w ten sposób, by ogólna ilość godzin pra·cy pozostała ta sama. Na żądanie pracodawcy, w razie pilnej potrzeby, _pracownicy są obowiązani do pracy po:.:. a wyżej określonym czasem, lecz za osobnern wynagrodzeniem po cenach za godzinę: w powia tach I i II kat. (§ 16) -:- 50 gr, III i IV kat. - - 45 gr, oraz V, VI i VII kat. - 40 gr. Wyna!!rodzenie za nadgodziny nie ma zasŁosowania, jeżeli praco dawca ud'zieli robotnikowi następnego dnia urlo pu na czas o 50% dłuższy, niż trwała praca po nad normę dnia poprzedniego. Do robotników pobierarących wyn~grodzenle za roboty wykona ne poza unormowanym wyżej czasem pracy, nie zejście z pola. MONITOR POLSKI. - 2. zaliczają się s-tróże Dnia 11 lutego 1931 r. Nr. 33. U w a .g a II: W mają:tkach, gdzie sieją groch Sadzenie ziemniaków winno odbywać się w dostatecznej ilości, ordynar:jusze mogą żądać jeżeli nie umÓwiOlOO się inaczej w danym mająt~ czaią zakresu ich zwykłych obowiązków. zamiast 1 kwintala pszenicy 80 kg. grochu. ku - w połowie między pocz~k.iem a końcem Samowolne i nieuzasadnione opuszczenie roD wag a III: W majątkach, gdzie sieją w sa:dzenia ziemniaków dworskich. Pole, przeznaboŁy podczas gocłz.in pracy oraz niestawienie się dostatecznej ilości hreczkę albo grykę, a nie sie- czone pod ziemniaki, powinno być w takiem sado pracy jest niedopuszczalne. Samowolne spóź­ ją pszenicy, ordynarjusze zażądać mogą po 1 mem stanowisku, jak pole przeznaczone pod nianie się jesŁ niedopus.zczalne i powoduje potrą­ kwintalu hreczki lub gryki za każdy kw1ntal ziemniaki dworskie. Przygotowani.e mechaniczne cenia, jak przy nadgodzinach. psq.enicy. ziemi pod ziemniaki i obróbka ich winny być taD waga IV: W majątkach, gdzie nie sieją kie same, jak ziemniaków dworskich. Zastrz.e ga § 8. Obrządek inwentarza odbywa się poza godzinami pracy, bez specj,alnej dopłaty. Wsta- psz.e nicy, wydaje się żyto w stosunku za 1 kwin- się. że wszystkie ziemniaki pracowników powinny być sadzone obok siebi~ wjednem rdejs,c u. wanie do obrządku inwen tarza oraz naszykowa- tal 1,3 kwintala żyta. U wag a V: Pracodawca może do 1 kwintaO ile pracownik nie posiada r-.adzonek, może nie wozów i narzędzi powinno mieć miejsce nie la żyta VI powia,t ach, w których w skład ordy- otrzymać tako.we od. pracodawcy w ilości, powcześniej, ni,ż na 2 godziny przed ro.z.poczędem narii wchodzi 3 kwintale pszenicy - do 1 kwin- trzebne; do zasadzenia należnej roli i wówczas pracy. Obrok, siano i t. p. karm dla inwentarza ma tala pszenicy z,astaJpić cukrem według rela.cji ce- z przewidzianej w orzeczen.iu ilości roli potrąca ny giełdowej zboża i ceny detaliczne; cukru. być przygotowany uprzednio w godzinach pracy się przestrzeń ziemi, odpowiadającą ilości wydafo 16 Pensja i ordynaria na rok 1931132 usta~ nych kartofli. w miejscach na to przeznaczonych. Kole.j ne- sypianie w nocy w stajni oraz dyżury w dnie św i ą­ la się, jak następuje: Utrzymanie inwentarza. I Lategorja: pensji 160 zł oraz ordynarii 15~ teczne obowiązują wszystkich fornali i luzaków kwintala w stomnku rocznym, ohowiązuje w pobez s !'-!~ cjalnej dopłaty. § 19. Ordynariusz ma prawo trzymać, sŁoso. Pastuch jesŁ wolny od pracy co trzeci dzień wiatach: jędrzejewskim, kaliskim, kolskim. kra- wnie do ume,w y indywidualnej, dwie lub 1 krosnvsŁawskim, kutnowskim, łęczyckim, łódzkim, świąteczny (niedziele i. święta) i na ten czas zowę z jednym przychówkiem do dwóch miesięcy, stale zastąpiony przez innych, wyznaczonych w h:helsk~m, niesz,awskim, opatowskim, pińczow­ względnie może nie trzymać krów. Zmiana w cią­ skim. oiotrkowskim, puławskim, sandomierskim, gu roku tlSItalonych ind'ywidualną umową warun:t ym celu, pracowników. O ile luzakowi polecono czasowo obrzą­ siera rhk;m. warsz-awskim i włocławski.n:; ków trzymania inwentarza może nastąpić tylko dzać konie w zastępstwie fe.fDala, to otrzymuje II kategorja: pensji 140 zł oraz ordynarii w drodze obopólnego porozumienia. 15)/0 kwintala w Sltosunku rocznym obnwiązuje on za każdy dz.ień zastępstwa 40 groszy. Jeżeli ordynarjusz umówił się: Do siania nawo·z ów sztucznych pracodawca w powiatach: błońskim, brzezińskim, ciechanow1) że będzie trzymać jedną krowę, to. otrzydaje pracownikom worki i dopłaca im od hek tara skim. gosŁvllińskim, gró;eckim, janowskim, ko- mywać będzie 120 litrów mleka w cią1u roku na 20 groszy. Prócz tego przy sianiu nawozów s.z tucz- nińskim, lipnowskim, lubartowskim. laskim. ło­ okres zapusz.c zenia krowy; nych: gryzących, a zwłaszcza a zotru aku wapna, w' ck:m, radomskowskim, radomskim, płockim, 2) że nie będzie trzymać krów, to otrzymynie mogą być zatrud'rliane kobiety; pracownicy ry-pip,kim, sluoe ckim, stopnickim, tureckim, wie- wać będzie po 2 litry mleka d'ziennie w ciągu 6 zaś, używani do ich siania, mają otrzymać ochraluńskim i zamojskim; miesięcy zimowych i po 3 litry mleka dzienni·e w niacze na oczy. III kat.e~ori·a: pensji 120 zł oraz ordynarji ciągu 6 miesięcy letnich. § 9. Stróże nocni maj·ą codziennie wolny czas 15)/0 kwintala w stosunku rocznym obnwiązu;~ W razie, gdy ordynariusz umówił sIę, że bę­ do zakończenia rohót przedpołudniowych . W w powiatach: częstochowsldm, hrUlbieszowskim, dzie trzymać dwie lub jedną krowę, a krów tych czasie przerwy obiadowej cbowiązani są do stró- ił7e("1~im, kozienickim, mińsko - mazowieckim, nie trzyma, to pracod'awca obowiązany jest wyżowania. Po przerwie zaś otrzymują czas wo!ny, mhwskim. opoczyńskim, pułtuskim, sochaczew- dać mu 5 a1rów ziemi pod ziemniaki lub 5 kwinrówny przerwie obiadowe;, stosownie do tabeli skim, sokołowskim i włoszcz-owskim; tali karteHi za każdą nietrzymaną krowę. czasu pracy (§ 7). Następnie strÓŻe mo~ą być zaW majątkach, w których pracodawca stawia IV kate~oł'ja: pensji 140 zł oraz ordynarii trudnieni · przy robolach koło inwentarza, w do- 14)/0 kwinł-ala w sto"unku rocznym obowiązuje za warunek przy umowie., aby ordynarjusz: mu i t. p., z wyjątkiem czterech miesięcy: listo- w powi,aŁach: będzińskim, chełmskim. garwoliń­ 1) trzymał 1 krowę, to otrzymywać będzie 1 pada, grudnia, stycznia i lu~ego. W miesiącach skim, płońskim, przasnyskim, rawskim, siedlec- litr mleka dziennie; zaś od t października d:o 31 marca stróż otrzy2) nie trzymał wcale krów, to otrzymywać kim, skierniewickim, tomaszowskim i węgrow­ muje kożuch dworski na czas warty, która nie skimj będzie po 3 litry mleka dziennie w ciągu 6 miemoże zaczynać się wcześniej, niż o godz. t8 sięcy zimowych i po 4 li,try mleka dziennie w cią­ (6-ej). V ka:tegorja: pensji 120 zł oraz ordynM:ji t4~ gu 6 miesięcy letnich. O ile w czasie trwania umowy ordynarjuszo§ 10. Praca w dni świąteczne może być wy- kwintala w stosunku. rocznym c.bowiązuje w pokonywana Ii tylko za obopólną z\!odą i za wyna- wiat.ach: biłgora;skim, kieleckim, końskim, łu­ wi padną krowy, a odszkodowania za nie mu nie grodzeniem po cenach za god'zine: w pnwiatach knwskim, mR,kow!;kim, radzymińskim, radzyń- przyznano, to w wypadku, gdy: 1) z ,pośród trzymanych dwu krów padnie I i II kat. r~ 161 -- 70 gr, III i IV kat. - 601r, "skim i sierpeckim; VI kategorja: pensji 140 zł oraz ordynarji jedna - ordynarjusz otrzymywać będzie w okreoraz V, VI i VII kat. - 50 gri w gorzelniach i krochmalniach na żądanie pracodawcy praca 13~ kwintala w stosunku rocznym obowiązuie sie -zapuszczenia pozostałej krowy po 2 litry mleodbywa się z~odnie z ustawą z dnia 18 grudni·a w powiatach: białOstockim, bialskim, biel'l.ki~. ka dziennie, nie więcej wszakże, niż 120 litrów konstantynowskim, łomżyńskim, za cały ten okres i 1919 r. (Dz. D- R. P. z 1920 r. Nr. 2, poz. 7) i ró- kolneńskim. SZc7.uczyńskim, włodawskim i wysoko - mazownież po tvchże cenach .. 2) padną dwie kTowy lub jeżeli trzyma }ed'rlą § 11. W dni ulewne i wyjątkowej niepogody wieckimi krowę, padnie ta krowa ordynariusz otrzymyvn kategoria: pensji 120 zł oraz Qt'dynarji wać będzie po 2 litry mleka dziennie w miesiącach roboty w polu nie powinny być wykonywane. 13% kwintala w stosunku rocznym obowiązuje zimowych i po 3 litry mleka dziennie w miesią­ w nO'w1aŁa'ch: au6ustowskim. białowieskim, ostro- · cach letnich. Stosunek wzajemny. łęckim. ostrow.::kim, sejneńskim, sokólskim, suPrzepis powyższy, dotyczący wydawania § 12. Pracodawców oraz ich zastępców obowalskim, grodzieńskim i wołkowyskim , mleka w razie padnięcia krów de ma zastl,)sowawiązuje grzeczne traktowanie pracownika i ści­ W powiatach: brzezińskim, ~ostynińskim, nia w razie wybicia krów pracodawcy na skutek słe przestrzeg.anie warunków umowy, a zwłasz­ ~t'ó;eckim< ;.a ncw"ldm, ;edrzeiowskim. kaliskim, zarazy. cza regularne wypłacani,e przewidzianych świ a d­ kol~klm, kulnow!':kim, lubal"tows.kim, lubelskim, czeń i płac. Pracnwników cbowiązuje grzeczność U wag a I: Pracownik otrzymuje mleko wobec pracodawców i ich zastępców, ścisłe prze- łf·cz-."Ckim, łowickim. łódikim , nieszawskim. ODa- świeże, niezbierane. tow~k;m , :pińczow.~kim, piotrkowskim, płockim, strze~anie zawartych umów, pilne i sumienne U wag a II: W razie niemożności wydania f'uł~w<:kim. radom!"kowskim. sandom;erskim, s1espełnianie obowiązków, dążność do naiwięk r::
  2. ze)mleka, pracownik otrzymuie równoważnik w gorf!dz~;m, słupeckim, stopnick:m, tureckim, warwydajności pracy i stosowanie się do wszystkich tówce lub w życie, licząc 1 litr mleka równy 1 kg zarząd'zeń pracodawcy lub je~o zastępcy, odno- szaws.kim, wieluńskim -i włocławskim - ordy- żyta. n~-;u!'7.:e otrzvrnU;1\ w składzie ordynarji 3 kwinszących się do wykonywania obowiązków słu±­ ,,-. P~~~~~;~ - daje utrzymanie dla krów ordybowych oraz przestrze15an;e wszy~t~ich pnepi~ tale f\!"7.enicy (8 15). narjusza. We w~zvstkich innvch powiatach ordvnariusów porządkowych w obrębie folwarku. jako t eż Utrzymanie dla bydła ma być latem na odposze oł.rzvtT1uia w składzie ordynarii 2 kwintale dbałe i staranne obchodzenie się z powierzonym wiedniem pastwisku takiem, jak i dla bydła pszenicy (8 1S) sobie inwentarzem żywym i martwym. D wag a: W powiatach I. II. III, IV i V ka- dworskiego (z wyjątkiem sztucznych pastewniDelegat, mąż zaufania (przedstawiciel robotte~orii za ohopólnem porozumieniem do 2 kwin- ków i łąk kośnych), ;ednakże niekonieczn.i~ ników) nie może być gorzej traktowany od intali 7"ta lub ;eczmienia może być wypłacone wspólnem. Przy osobnem pastwisku daje praconych pracowników. dawca osolbnego pastucha. W braku od'powied- . w ~otówce łącznie z pensią. niego pas.twiska, bydło ordynarjuszy otrzymywac5 Warunki wynagrodzenia. ~ 17. Pracodawcy są uprawn.i eni do p.rzemiebędzie zieloną paszę w dOSltatecznej ilości, lub leni.a ordynarii na swój racnunek i wówcza.<; § 13. Zgodnie z § 16 niniejszego działu, or7)/0 kg kiszonych liści buraczanych lub 7Y: kiszodynariusze pobiera·ją płacę w gotówce kwartal- z PT'zewidz;anej W § 16 ordynarji potrącają 1 % nych wytłoków, albo % kg suchych wytłoków na kW;T"~~1a Żyt.a nie zdołu i ordynarię. 1 sztukę d'z iennie, z wysŁarcającą ilością sieczki. . W wwadku dawania przemialu przez pracnWypłata pensji winna następować nie póź­ Podczas miesięcy zimowych, t. j. w okresie stacl~.wcp. , pracownikowi ot'ZVsłu~l1ie prawo określe­ niej, niż dnia 7-go następnego miesiąca. bulacji, otrzymują pra-cownicy na sztukę bydła ~;'l , iaka ilość ordvnaiji ma być zmielona na py§ 14. Wys.<)kość ordynarii dla poszcze~ólnych tel. r87ó,.,ke i kaszę. dziennie po 8 kg. 20 dkg. zch-owej sieczki i plew województw i powiatów określa § 16 ninie:s.zego zbożo.wych z d'odaniem wywaru lub pulpy. Tam. P''7.em;elenie ord'vn.arji winno bvć dokonane działu. Ordynarję wydaje się z góry i to w pierwgdzie nie wydają wywaru lub pulpy, pracownik n a;(I1'1. 1 4>. i WC;ClJSU pierwszego kwartału, za który szych dwóch tygodniach każdego kwartału. otrzymuje za każdą sztukę 1 kwintal ziemniaW razie niemożności wydania należnej ordy- wydaie się ord'lJlarię. N a roz.k urz odlicza sobie młyn maksrymum ków, albo 1 % kwintala innych okopowych mienarii z powodu wypadków losowych lub w termisięcznie, lub równoważnik w otrębach lub makuprzy razówce 2 % nrzy pytlu i kaszy 5 %. nie na l-y !i Dca, ustalenie terminu ma nastąpić chach, albo 2 kwin,tale wytłoków niezepsutych Poz.a tern pobier.anie innych depłat i miarek w drroze bezpośredniego. porozumienia stron. (dołowanych), lub też stosowny równoważnik w jest niedozwolone. Zboże wydawane na ordynarię musi być zdrokoniczynie lub sianie, a mianowicie po 1 kg. 64 we i dobrze oczyszczone, w gatunku, jaki posiada · • pod. • Id dkg, koniczyny lub po 2 kg. siana na dzieó Z lewa uemn'a. majątek. i sztukę. § 18. Pracownik otrzymuje ziemi pod ziem§ 15. W spmwie składu nrdynarji postanaZamiast wymienionych dodatków do sieczki niaki. kapustę i ogrodowiznę na ziemiach drenowia się, co następuje:
  3. a)pracownik otrzymuje 3, względnie 2 kwin- 'wa nych lub niewymagających d'renowania 46 i plew zbożowych, pracodawca może wyzna c zyć tale pszenicy, a to ~godnie z § 16 niniejszego arów 65 centarów, na ziemiach niedrenowanych pracownikowi 4 ary 60 centarów ziemi na każdą sztukę bydła, dość wcześnie jednak, aby pracoi wymagających dreno·w ania 56 arów. działu;
  4. b)conajmnie; 9% kwintali otrzymuje w życie; Wzamian gruntu mogą być dawane, zależnie . wnicy mogli zużytkować tę ziemię jednocześnie
  5. c)resztę Zlboża, brakującą do ustalonej dla od umowy, gotowe z.iemniaki czyste, bez ziemi, z sadzeniem swoich ziemniaków. Słomę dla inmajątku normy ordynarji, wydaje się w jęcz­ przycz,e m oblicza się 1 kwintal ziemn:iaków za wentarza otrzymują pracownicy w miarę pomieniu. 1 ar 12 centarów pola na zi·e miach lekkich lub trzeby. U wag a f: Od pracodawcy zależy podwyż­ wymagających drenowania, n.a ziemiach zaś cięż­ Pracodawca ubezpiecza obowiązkowo ł"ydło szenie ilości W)~dawaJl1ego na ordynarję żyta za- kich i niewyma;gających drenowania za 93 centa- pracownika od ognia. W wypadkach pożaru, wymiast jęczmiPmi .~ . T' 0n ;1 -"ł l',>talone minimum. ry pola. nikłego z winy nieostrożności pra.c ownika, traci pastuchy, nocni i dozorcy, o ile wykonywane przez nich roboty nie p1;zekI:a- Nr. 33. .MONITOR POLSKI. - tenże prawo do pobrania odszkodowania za spa,lone, należące do niego bydło. Wprowadzenie do dworskiej obory nowej s~tuki bydła nie może nastąpić bez poprzedniego zezwolenia pracodawcy lub jego zastępcy, a to dla uniknięcia zarazy. § 20. Pracownik ma prawo trzymać dowolną ilość trz.o dy chlewne; w granicach istniejącego pomiesz.czenia w chlewach czelad'llich. Trzymanie kur jest do,z woione, trzymanie zaś gęsi. k a czek, gołębi, królików i t. p., zależy od obopólnej umowy. Opał. § 21. Pracownik otrzyma 13 ~ednostek opało­ wych . Jed'llo5llka opałowa równa się: 10,2 metrów sześciennych przestrzennych t·o rfu sztychlowe~o, 68 m' p. torfu depta ne~q, 5.1 m S p. todu prasowanego, 2 7:; kwintalom wę p.l a 1 kupce g.ał ~ zi wvmiaru 1.75 metra szerokoś­ ci, 1.75 metra wysokośd i 2 metrów dłu~ości . Przy wydawaniu opa-łu w drzewie obowiązu­ je wydanie 12 metrów sześciennych przestrzennych drzewa szczapowe ;S:o suche~o,. przyc.zem 1 metr sześcienny pnestrzenny drzewa szcza'noS we~o równa się 1,5 m p. karpiny rąbanej lub 1,25 m S p. drzewa nies uche~o. W ybór materiału opałowe!!o przysłu!!uje pracodawcy. za~trze'~a seę jednak. Że przy wydawaniu węgla conajmnierj Y. o .... ału,a przy wydawaniu w innym malter.jale conajmniej 1/2 opału musi być wydana w szc za.o a ch. Torf winien· być "wydawany w normalnie suchym stanie i w przeciętnie dobrym gatunku. Mi~zkania. § 22. Mieszkanie pracownika musi się skła­ da. ć c0T!:3"mnie;j z jednej iZiby z podłc,gą drewna,ną oraz komory. Izby winny być wytynkowane. a co najmniej dokładnie wylepione. ze szczelnemi drzwiami i oknami na zawiasach. W oknach mają być całe szyby: w l'azie stłu­ czenia szyby praco-NTlik iest obfl>wiązany wstawić ją w ci ągu dwóch tygod'ni. W apna niegaszQnego do bielenia dostarcza pracodawca dwa razy do roku w ogólnej ilości 15 kg na mieszkanie . Pod1ogi mrują być położone i piece doprcwadzone do porz ąd'ku przed 1 listopada 1931 r Mi es.z.ko.nia mają b y ć ze szczelnym dachem; tam. gdzie dachy są popsute, mus zą być naprawione w ciągu miesięcy letnich. W maj ą tkach, gr:zie woda zacieka do piwnic i mieszk a ń praco\vników, winny być one zahezpieczcne w ciągu lata od wody napły­ wowej . Pracodawcy winni dbać, aby Dtoczenie mieszkań .pra cowników było hi ~ieniczne. Obowi ą zuie wybrukowanie dostępu do s~udzien oraz zastąpienie zgniłych cembrzyn nowemi, lub te " zapewnienie p racownikom w inny spcsób zdrowej i czystej wody do picia Zbiorniki. na nawóz nie mogą znajdo w ać s;: ę w bl i ższej odle głości, aniżeli 20 metrów od m ieszkań służbowy ch . PracDwnicy mają składać -nawóz ze swoich chlewów w przeznaczonem na to mieijscu. W pobliżu mieszkat'l ma; ą znajdować się zasłonięte ustępy w dostatecznej ilc,ścl, które pr.a cownicy obowiązani są utrzymywać w czystości i pDrządku. Gdzie jest odlpowiednie pomieszczenie w do~ychcz. asowych budynkach. ,ia:k również przy mieszkaniach nOWDbudowanyc h. powinna być urządzona łajnia. W innych ma~ątkach, o ile t ylko istnieje możliwość , pra codawcy są obowiązani dD urządze­ nia kąp i eli. Poż a d3. nem jest, aby pra<:odawcy, mający w folwa rk ach elektrynrno ić, wprowadzali ją do mie~ 7 ~ ~ a ii pracowników. Koszta prądu płaci pracownik. . Pracownicy są obowiązani utrzymywać mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza w mieszkaniu jest stanowczo wLbrooione. Sublokatorów nie wolnD prz-Ylmować bez zgody pracodawcy, którem u przy w prowadzeniu się ma być zameldowany skła d rodziny pracovmika. § 23. Pracownik otrzymu,je pDmiesz.c zenie na ziemniaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej czeladnie,j Ciborze, lub w specjahie przeznaczonym na tD budynku, oraz pomieszczenie dla dwóch sztuk trzody chlewnej i pomieszczenie na opał, nadto w miarę potrzeby słomę do sienników oraz w miarę możnDoŚci ściółkę dla swegD inwent.wrza, przyczem nwwóz stanowi własność pracodawcy. Ubezpieczenie. § 24. Do czasu wprDwadzenia kas chnrych pracodawca opłaca w całości koszt sznbta]ne oraz koszty związane z przyjazdem lekarza do folwarku. We wszystkich innych wydatkach na lekarza, dentystę, akuszerkę i .ap tekę , pracownik uczestniczy w stosunku 10%. Wszystko powyż sze stDsuje się dD pracDwnika, jego żony, oraz dzieci poniżej lat 15. DD pozostałych członków rodziny pra'c ownika stosuje się tylko wtedy, ;eżeli stale pracuią w danym folwarku. U waga I: VI r azie sporu rOlzs!r7V Ó a Komisja Roz:j,e mcz.a na p c-d's Ł.awie dowod ów i ra chunków przedsbwionvch przez pra c oda w.cę. Je- Dnia 11 lute~o 1931 r. żeli pracodawca dowodów i rachunków nie dDpr.a cownik nie będzie zobowiązany uo z.ó.płacenia 10 % kosztów. U wal! a II: Pra.co-d awcy nie są zobowiąza­ ni opłacać zabiegów technicznD - delltysycznych. § 25. Do czasu wprowadzenia ubezpie.czeń pogrzebowych, na wypadek śmierci pracownika ż~na lub dzieci zmarłego mają o,trzymywać przez poł roku : połowę pensji, połowę ordynar.ji, utrzymanie dla jednej krowy, pół ziemi pod ziemniaki j,a k również możność korzystania 'ze wszystki ch innych świadczeń, przewidzianych w ninieiszem orzeczeniu narówni z innymi oracownikami.' Jeieli rodzina , zmarłe!!o pracownika pO"liada dwie krowy, t~ druga krowa otrzymuje w lecie pa1':zę ?a pastWIsku, a w zimie siecz,kę; D ile posia.da 11:' rl ną krowę, a umowa przewid1l,i e dodatek w mleku z,ami ast drugiej krowy. to dodatek ten zost?i e . obliczony w stosunku 10 lihów za ka,żd'y D1J esląC pr zepracowany od 1 kwietnia 1931 r V7 ' e z zmarłel!o pracownika. Jeżeli ziemniaki zOost~ły zasadz.o ne przed śmiercią ordynariusza, rDdzma zmarłel!o ma praWD do calegD zb,oru Na kosz.ta pogr~ebu otrzymuie nadto tytułem zapoI~C~l 25 \zł l trumnę .zr~hioną na miejscu, lub w r",Z1e odmowy prZYJęCIa trumny równOoważnik w gotówce. ' ~ wag a: Mieszka.iący razem członkowie rod~~my. zmarłego. pra~ownika, korzyst.ający z poViJ';l,SzeJ zapomogI, me mo ~ ą chodzić do roboty poza .obrębem folwarku, jeżeli przed śmiercią 01'~y~aI1usza stale się do niej nie zobowiązali i jezelt pracooaw~ da; e .im zatrudnienie. W'yna~ ro. dzeme czł~nkow rodzmy zmarłe!!o ordynar.jusza ~a pracę me Inoi e być niż s ze od cen, obowiązu11' ?ych w folwarku dla danej kategorji robotnikDw. § 26. Na wypadek śmierci żony pracownika, otr~YIn:a o.~ tytułe m za1)cmogi 20 zł, na wypad e k śmIercl dZIecka 15 zł . We wszystkich wyp adkach pDvryższych otrzyma tald e trurr.nę, zrobiona na rr;ieiscu, . l~b w razie od'mowy przyjęcia trur~my, rDwnowaznlk w go-tówce. fi 27. Na wy::- a dek kalectwa lub śmie rci robotnika, spowodowane} nieszcz ęś liw vm wYpadkiem przy pracy, pracowmk, ewentualnie jego rodzina, korzysta w gospodarstwach pon i ż e,l 30 ha. jako obj ę t y ch ust.awą z dnia 30 stycznia 1924 r. (Dz. U. R. P . Nr. 16, pcz. 143) z pełn~' ch świad­ czeń. prz,e widzianych w nin-i eiszem orzeczeniu do czasu polubownego lub sądowego zabezpieczenia ?raw p.ra cown'ka, bądź je1!o rodziny, niemniej Jednak, Jak przez pół roku. Postanowienie niniejS7e na niczem nie cgranicza praw Łakieóo ro-bot;. n:ka, wvpływających z przepisóv..· kodek~u cywilne ~o. M07 e być jedna.k zastą1)ione załvvi erdzoną przez Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej o f> ó1ną umową. re gulującą wz,are1l1ne prawa i oboWi Cl z!-{i pracodawców i pracowników na wvpadek kal.edwa lub śmierci pracownika, z powodu nies7.częśliwego wypadku przy Dracy. W pozostó łv ch maj a tka'c h obowiązują przeT"isv u~ t a wy z dn1.a 30 stycznia 1924 r. ~Dz. U. R. P Nr 16. poz. 148). W c.e lu uniknięc ia nieszczęśliwych wypadków, maią być wprowadzone ochraniacze przy wszystki ch tych maszynach, do których zastowstarczy, wać się dadzą. § 28. DD czasu wprowad'zenia ustawowe!!D ubezpieczenia na starość pracodawcom nie wDlno przy końcu roku służbowego wręczać konotatek tym ord ynar juszom, którzy przepracowali na dobro pra.cc::l awcy lub danego gospodarstwa 25 lat, oraz tym pr acownikom dniówkowym, którzy przepracowali VI danem gospodarstwie lub u danego pracodawcy 25 lat, w tern uprzednio przynajmn1ei 20 laŁ w charakterze ordynanjusza i stracili całkowitą lub częściOową zdolność dD pracy z tytułu starości. Powyższy okres 25 lat liczy się dla robotników dniówko-wvch i ord ynarjuszy od ukończenia 18 rDku życia. Tytułem do zwolnienia tych ordynariuszy nie może być nie 7 doln ość dD pracy, lecz przewinienie słu żbowe . Ordynariusze obj ęci niniejszym artykułem, obowiąz.a ni są dD wykDnywania swych obowiąz­ ków w granicach swei zdolności do pracy, pomimo przepracowanych 25 lat. W wypa dku stwierdzonej zupełnej niezdolności do pracy z powodu starości, pracownik nie jest obowiązany do pracy i w tym wvp.adku świadczenia jego mog ą być obniżone, jednak nie niżej, niż do połowy świaqczeń ordynariusza. UdowDdnienie zup ełne.j niez.dolnOlŚci dD pracy lub jej zmnie,jszenie ciąży na pracowniku. § 29. Rezerwistom pDwołanym na ćwczenia, lub w razie mobiliza cji. wydaje się świadczenia, zgodnie z ooowiąz.ującemi w tej mierze us,Ława­ mi i nie uważa się te\!o za przerwę w pracy (do § 28 niniejszegD dzia łu). Szkoły i ochronki. Pracodawcy opłacają początkową nadz:ieci. pracown ik ów tam, gdzie to wymag a osobnych dopb~ . F oza t ern pr.a coc:law cy utr zymują ochronk ę dla dzieci w wieku od lat 4 do 7 w § 30. ukę 3. fDlwarkach, w których liczba tych dzieci przekracza 20. O ile pracDdawca założył ochr01lkę. a dzieci pracowników w liczbie conajmniej 15 do ochrcnki w ciągu trzech miesięcy nie uczęszcza­ ły, pracDdawca założoną ochronkę likwiduje, a koszt trzechmiesięcznego utrzymania ochroniarki dzieli pomiędzy wszystkich ordynariuszy, którzy mając w tym wieku dzieci, tychże do ochrcnki nie posyłali. Ins pektor pracy w porozumieniu z inspektor~m szkolnym rozstrzyga, czy przeszkodą do tworzenia ochronki jest brak lokalu. W razie uchylenia się pracodawcy od wykonania przepisów niniejsz.e go p'aragrafu. obowiąza­ ny on będzie płacić na ręce właściwegD inspektora szkolnego na rzecz oświaty robotników rolnych danego powiatu sumę, odpowiadającą kosztom utrzymania ochronki i ochroniarki w ciągu roku służhowego . Osiągniętym w tej drodze fuoouszem rozporządza komisia, złożona w równej liczbie z przed:stawicieli organizacyj zawodowych pracodawców i pracowników pod przewodnictwem inspektora szkolnego przy współudziale właściwegD inspektora pracy. PraWD występowania D wykonanie niniejszego artykułu przysługuje pracownikom danego folwarku i wła ściwemu inspektDrowi pracy. Urlopy. § 31. Pracownik otrzymuje w ciągu roku 12 dni urlopu w dni nieświąteczne (święta obowiązu­ ją zgodnie z wydanemi w tej mierze ustawami), bez potrącenia świadczeń. Praco~rI!.ik może z.ażą­ dać w czasie zimy urlopu nieprzerwanego do 6 dni, przy tern jednocześnie nie więcej., noiż jeden z folwarku. Wybór dni urlDpu o.dbywa się w pDrozumieniu z pracodawcą, z wyjątktem wyjazdów, SipOwod'owanych pisemnem wezwaniem związków zawodc.vrych, w tych bowiem wypadkach pracodawca winien jest zgodzić się na zaproponDwany dzień urlopu. W czasie pilnych robót, j,a k siewy, żniwa, s1an o;k osy i kopanie , urlopy mogą być wydawane w wypadkach tylkD wy.jątkDW.a pitJJych. Wyjazdy na skutek wezwania urzędów państwowych nie są wliczane do urlopów. O ile praccdawca zg adza się na łącznie 2 lub 3 dn·i urlopu, które obej mu.ją jedno ŚwiętD, dZłeń ten liczy się za dzień urlopu. Poza tern od;choozącemu robotnikowi należy się 6 dni wolnych na wyszukanie pracy. Strawne. § 32. PracoWnikowi wysłanemu w drDgę na.leży się tytułem strawnego za d'obę 2 ,50 zł, za obiad 1,20 zł, za kolację 80 gr. DDbę liczy się od 16 godzin wzwyż. ' . Opóźnienie posiłku D dwie godziny nie podą­ ga za sobą wypłaty strawnego. W drodze godziny pracy nie obowiązują. Furmanki. Pracownicy otrzymują: 1) zbiorową furmankę do jednego z najbli!szych młynów i z młyna; 2) dD zwózki w dni powszednie swoich produktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folwarku; 3) pD ks4ędza- z chrztem, ślubem i pogrzebem. Fornalowi, jadącemu wysłaną w interesie pracDwników furmanką, w dni pO'W'Sze dnie , czy też świąteczne, nie należy się żadne dod:a.tkowe wyn.agroozenie, jak też za kolejne wyjazd'y w dni świąteczne pD doktora, do kościoła i t.. p. Wyjazdy, noszące wyraźnie charakter wyjazdów prywatnych pracodawcy po.z a goqzinami pracy, winny być wyna~radzane, jak praca poza godzinami służbowemi (§§ 7 i 10) . Pracownicy otrzymują funna.nkę ,p o lekarza i akuszerkę, oraz wspólną: 1) jedną na kwartał dD najblibzegD miasta w dniu targowym; 2) jedną na miesiąc w dzień świąteczny, wybrany przez pracowników, do najbliższe~o miasta, względnie stacji kolejowej, według wyboru pra· cowników. U waga: W razie uieuzasadnione:j odmDwy dania furmanki w dniu przez pracDwników wybranym, pracownikom przysługuje zwrot faktycznych kosztów za wynaję,tą furmankę; za uzasa- § 33. ~ dnioną odmowę uwa,ża się wyjątkową niemożnośd gospodarczą dania furmanki w dniu pn·.ez pra.- cowników wy'b ranym. Zawiadomienie o wolnych miejscllCh. Wszyscy właściciele ziemscy obowią­ zani są zawiadomić do dnia 15 marca 1932 r. odnośne urzędy pcśrednictwa pracy zarówno o każ­ (lem wypowiedzeniu miejs,c a rDbotnikowi, jako też okażdem wolnem miejscu. § 34. DZIAŁ H. RZEMIEŚLNICY. § 1. Orz,eczenie niniejsze dotyczy zjedne6 strony wszystkich pra<:odawców rolnych, z drugiej zaś strony: kowali, s,t elmachów, stolarzy, ślu­ sarz y, mechaników, szoferów folwaorcznych, ogrodni;ców, ch mielarzy, rybaków i t. p. stałych, wy- 4. kwaliflkQIWanych robotników, zatrudnionych w gospodarstwach rolnych. .' . § 2. Obowiązują następujące paragrafy działu I, ustalającego warunki pra.cy i płacy dla ~rdy­ narjuszy: 3, 4, 5, 7, 10, 12, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 i 34. . §.§ 7 i 10 działu I, usŁalająceg.o warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy i uwaga II niniejszego paragrafu nie dotyczą ogrodników, chmielarzy, rybaków i t p., k.!órych charakter za~ęcia powoduje konieczność wykonywa:nia pewnych czynności poza ustalonym czasem pracy dziennej. U wag a I: W mieszkania.c h dwuizbowych normy opału podnoszą się o 30 % . U wag a fi: Rzemieślnik za godziny nadliczbowe otrzytnu;je wynagrodz,e nie" prz,e widziane dla ordynarjuszów za prll'cę w dnie świąteczne (§ 10 działu I). Uwag a III: § 17 d'ziału I, uS1 Łalajjącego warunki pracy i placy dla ordyna'I1juszy, obowiązuie z tern, że pracodawca ponosi koszty przemiału lub wzamian dodaje 10% ord'ynarj:i w życie. § 3. § 2 działu I, ustalającego warunki pracy i płacy dla ord'ynar.juszy, obowiązuje, z wyjątkiem terminu rozpoczęcia roku służbowego, który to termin uzależnia się od istniejących zwyczwjów sto,s ownie do danego fachu. § 4. Pracodawcy nie są uprawnieni do samo. wolnej zamiany pewnych świ3idcz.eń w naturze na inne. Jeżeli jednak warunki gospodarcze wymrugają tej zamiany, mOlŻe ' być ona dokonana przez , bezpośrednie porozumienie stron, przy pośrednictwie in~ektora pracy, wreszcie w drodze rozjemczej. § 5. Wynagrodzenie w gotówce i w naturaljach pozostaje na rok 1931 /32 w tym samym stosunku procentowym do wynagrodzenia ordynarjuszy, jaki ustaliły powiatow.e komisje . polubowne na rok 1922/23. , DZIAŁ HI. KOMORNICY I KOMORNICE. § 1. Orzeczenie ninie,isze dotyc~y z j,ednej strony wsz.ystkch prac,o wnków rolnych, z drugiej zaś strony komorników i komornic. "'X( rozumieniu niniejszego orzeczenia za komornlków uważa się pracowników folwarcznych, zgodzonych na cały rok, otrzymujących dworskie mieszkanie lub równowa'żnik komornego, oraz natu~ ralja i wynagrodzenie gotówkowe za dzień pracy według niniejszego orzeczenia. Robotnicy rolni z pełną zdolnością do pracy, o ile stale pracują i wykonywują te same czynności, 00 ordyna'l'Ijusze, choćby nawet pod iOllą nazwą byli ugodzen'i, winni być wynagradzani narówni z ordynarjuszam,i daąę,go folw:a~ku. . Komorników, ugodzonyCh rocznie, obowlą­ zu;e przepracQlWanie minimum 170 dni w miesią­ cach: 'kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, si~rpień, wrzesień i październik, oraz 100 d'oi w miesią­ caCh: listopad, grudzień, styczeń, luty i marzec. § 2.. Komornik zdolny do wszystkich robót, a więc taJkże do kosy, otrzymuj'e w powiatach I kategorji płacy dla ordynarjuszów (§ 16 działu I) w gotówce ża dzień pracy po zł 1 gr 10 w ciągu 7 miesięcy letnich i po zł 0,80 w ciągu 5 miesięcy zimowych (§ 1 nini'ejszego działu). W powiatach n, IV i VI kategotli - za dzień . pracy po zł 1,00 w ciągu 7 miesięcy letnich i po zł 0,70 w ciąj,{u 5 miesięcy zimowych, w powiatach m, V i VII kategorii - za dzień pracy po zł 0,90 w ci:ągu 7 miesięcy letnich i zł 0,60 w cią­ gu 5 miesięcy zimowych. Pozostali 'k omorn'icy, niepos'iadający wyżeij wymienionych pełnych zdolności do pracy, otrzymują w gOttówce za dzień pracy o 50 % mniej (w powiatach I kategorii płacy d1a ordynar,juszów po zł 0,55 w ci~gu 7 miesięcy letnich i po ,zł 0,40 w cią­ gu 5 mjesięcy mmowych, w powiatach II, lVi VI kategorii po zł 0,50 w ciągu 7 miesięcy letnich i po zł 0,35 w cią~u 5 miesięcy zimowych, w powiatach III, V i VII kategorj,i po zł 0,45 w ciągu 7 miesięcy letnich i po zł 0,30 w ciągu 5 miesię­ cy zimowych1Komornice otrzymuj,ą wynagrodzenie w go,Łówce za dzień pracy w wysokości 60 % wynagrodzenia gotówkowego komomika, n.ieposiadająceg,o pełn)"ch zdolności do pracy. Wypłaty gotówkowe dla komorników uskutecznia się w tych samych terminach, fiak dla stałych robotników dniówkowych. U wag a: Komornicy i komornice pr,acuią wedle tabeli czasu pra<:y. Za pracę poza tabelą komornicy otrzymują zapłatę o 50 % wyższą od przeciętnego pełnego zarobku godzinnego dorosłych pracown'ików dziennych mężczyzn, względnie kotbiet, zgodzonych na rok. . § 3. Komornik i komornica otrzymują połowę tej ilości ordynar,ji, jaką otrzymuje ordynarjjusz. W sprawie składu ordynari.i pozosta,je stosunek procentowy ilości pszenicy, żyta i jęczmienia, przewidziany dla ordynariuszy. Ordynar;ię wydaje się z góry 1 to w pierwszych dwóch tygodniach każdego kwartału. W razie niemożności wydania całej należnej ordynarii w dniu 1 lipca 1931 r., obowiązuje wydanie połowy tejże, resztę zaś wydać trzeba z pierwszego omłotu przed 1 wrześ­ nia; zboże wydawane na ordynaqę musi być zdrowe i dobrze oczyszczone w gatunku, jaki po- MONITOR POLSKI. - Dnia 11 lutego 1931 r. siada majątek. Komornik ma pr.awo w razie istotnej potrzeby kupować zboże u pracodawcy po cenach przystępnych w ilości, zależnej od liczebności swej rodziny. § 4. I( oill'Jrnik otrzymuje połowę tej prz.e strz~ni ziemi pod ziemniaki, .jaką otrzymuj,e Fornal i to na za~"adach, przewidzianych w § 18, działu I, ustalruj ącego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy. § 5. Komornikowi i komornicy wolno trzymać na warunkach §. 19 dZ'iału I, ustalającego warunki pracy i pła,cy dla ordynarjuszy, jedną krowę z przychówkiem do dwóch miesięcy. § 6. Oprócz powyższego obowiązują §§: 2, 3, 4, 5, 7, 8, lO, 11; 12, 17, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 i 34 działu I, ustalające­ go warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy. U wag a I: Z § 8 dzia!łu I, ustalającego warunki pra,cy i pła.cy dla crdynanjuszy, obowiązuje tylko ustęp o nawozach sztucznych. , U wag a II: § 17 działu I, ustalającego wa. runki pracy i płacy dla ' ord'ynar,juszy, obowiązuje z tern, że pracodawca, dający pnemiał, potrąca 75 kg. żyta z należnej ordynarii. U waga III: §' 22 działu I, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy, nie obowią­ zuie, jeżeli komornicy zosŁali ugodzeni pod warunkiem jednego mieszkania na więcej, niż na jedną rodzinę. Dozwolonem jest jednak umieszczenie dwóch rodzin w jedl1em mieszkaniu tylko wtedy, jeżeli te dwie rodz.iny razem składają się nrujwyżej z dwu osób dorosłych (jednej płci) i cz.worl!a dzieci. W tym wypadku opał wyda;e się , w myśl § 21 działu L ustalającego warunki pracy i pła·cy dla ord'ynarjuszy, lecz nie na rOIdzinę, a na mieszkanie. Nr. 33. .. Kategorja I - do lRIł 16-tu; Kategoria II - wszystkie dzi'ewczęta poilatd la,t 16 i chłopcy od lat 16 do 18j . Kategoria III - chłopcy od lat 18-tu, z,dolni do wszystkich robót i do kosy. § 7. Warunki wynagro,dz,e nia stałych robotników dniówkowych usbla się, j,ruk następuje: I. W naturaljach: 1, Żyta otrzymuje dziennie za dzień pracy: Kategorlj.a I - i kg., Kategor,ja I I - l Y, kg., Kategorj,a III - 2 kg. Żyto wydaje się kwarŁ.alnie zdołll, przyczem na 1 hpca może być wydana połowa należnei ilości żyta, drug.a zaś połowa będZtie wydana po żni­ wach. 2) Kartofli otrzYmuje rocznie: Kategorja I - 8 kwintali, Kategor.ja II :- 12 kwintali, Kategoria III - 16 kwintali. Wydawanie kartofli uskutecznia się . co pół roku zdołu w terminach: 1 października 1931 r. i 31 marca' 1932 r. W wypadkach wydawania roli pod kartofle ziemia winna być wydawana w ilości: przy ziemiach ciężkich i niewymagających drenowania za 1 kwintal 93 centary ziemi; przy ziemia<:h Lekkich lub wymagaJjących drenowania za 1 kwintal 1 ar 12 centarów ziemi. W razie porzucenia pracy ze złej woli przez st.ałego robotnika dniówkowego przed końcem roku, sprzęt pola, wyd.an~o mu pod ziemniaki zamiast gotowych kartofli, . należy . do praco(ł'aw­ cy za zwrotem ilości kartofli, . użytychdósaa~e­ niaj również połowa żyta, należnego ' praCownikoDZIAŁ IV. STALI ROBOTNICY wi w końcu kwartału, prze<:hodzi n.a ~łasriość DNIóWKOWI. pr.acoda wcy. § 1. Orzeczenie niniejsze dotyczy z jednej Koszta przemiału pon osi "pracoda v,rca'.. lub strony wszystkich pracodawców rolnych, z dru- . wydaje 10% wydawanej ilości żyta. . giej zaś strony stałych robotników dniówkowy,ch z pełną zdolnością d:o pracy, a mianowicie: doII. W gotówce według poniższej tabeli: mowników ordynariuszy i domowników komorników, oraz domowników rzemieślników, o ile ci Wynagrodzenie ' dzienne ostatni wykonywują zwykłe roboty rolne. gotówkowe dla Powyżsi d'o mownicy, ugodzeni ,j ako stali ro, botnicy dniówkowi, pracują według tabeli czasu I .k"t II kat. III kat . pracy (§ 7 dz. I) ipobieraia.. za dzień pracy W~81grodzenie, określone w niniejszem orzeczeniu. POWIATY · ~""'·I :;..c ' ~~~~r.o ~>. ;.t: § 2. Jeżeli z domownjkami luzaka zostanie ~1 'a]-/,8 '8JI '8~j'S~ ~awarŁa umowa o pracę w folwRJrkuw charakte1r}:j ~ ~ I 1r'N ~ ~ I ;r .~ ~ ~ rze stałegoroho.Łnika cłniówkowego, kat. III, .. fi umowa ta jest przez '. rolbot:nika dniówkowego z . ł,. o t Y,. c . h wyk o.n ywaną, natenczas luzak otrzymuje wyna~ grodzenie fornala. 1. Warszawa. Będzin. Błonie. . Ciechanów. Gostynin. Gróje:. § 3. Indywidualne umowy zawiera prac::odaw' :} Kalisz . .' Ku tno. Lublin, Łask, ea bezpośrednio z domownikami lub 'też, o ile Łęczyca. Łódź. Łowicz. Nieidzie o m.ałoletnich, z ich prawnym opiekun.em .. szawa, Pińczów. Płock. Puła­ wy. Pułtusk. Radom, SochaZ chwilą zawarcia takiej umowy pracodawca jest czew. Włocławek 0.50 0,75 0.80 1.~ . 1.10 1.70 obowiązany dać stałe, codzienne zatrudnienie, a pracownik stale ucz·ęszczać do pracy. Jeżeli pracodawca nie dostarczy domowni2. Brzeziny, Chełm. Częstocho­ kowi pracy, winien mu zapłacić z,a równo w gowa. Garwolin. Hrubieszów. tówce, ,jak w naturaljach, tak, jak za dzień przeIłża. Janów. Jędrzejów. Kielce. Kolo. Konin. Końskie. pracowany. Pracodawca nie jest ohowiązany doKozienice. Krasnystaw. Lipno. starczać pracy w dni ulewne i wyjątkowej niepoLubartów.. Łomża. Łuków • gody. Pracownikowi zaś te dni wliczają się do Maków. Mińsk Mazowiecki. obowiązkowego minimum. Pracownik winien Mława. Opató w. Opoczno. Piotrków. Płońsko Przasnysz, przepracować conajmniei 120 dni w ciągu sześciu Radomsko. Radzyrnin. Radzyń, miesięcy zimowy,ch i conajmniej 140 dni w ciągu Rawa. ·Rypin. Sandomierz. sześciu miesięcy le,t nich, z wyjątkiem pracowniSiedlce. Sieradz. Sierpc. Słup­ ków do lat 16-tu, w stosunku do k1órych ohie ca. Skierniewice. Sokołów. Stopnica. Tomaszów. Turek, strony obowiązuje minimum 15 dni w mies,iącu. Wieluń. Węgrów. Włodawa. Jeżeli pracownik opuści pewną ilość dni z powyWłoszczowa i Zamość 0.45 0.70 0.65 1.10 0.80 1.30 żej oznaczonego minimum, nie będąc chorym lub upoważnionym do tego przez pracodawcę, pracodawca za każdy dzień nrestawienia się nie wy- 3. Augustów. Biała. Białowieża. Białystok. Bielsk. Biłgorąj. da mu żadnych świadczeń i ponad'to potrąci nOtr Kolno. Kon~tantynów. Ostromę dzienną żyta. Pracownik winien uprzedzić łęka. Ostrów. Sejny. Sokółka, pracodawcę, jeżeli nie może stawić się następne­ Suwałki. Szczuczyn. Wysokie go dnia do pracy. Mazowieckie. Grodno i WałCi domownicy, którzy zawarli ind'y'Widualną kowysk • 0.35 0.50 0,60 0.90 0.75 1.25 1 umowę z pracodawcą, zgodnie z niniej's zem orzeczeniem, pracować mogą pOtZa folwarkiem przed wygaśnięciem term1nu trwania umowy najmu U wag a: Jako m1eSIące letnie .uważa się: tylko za zgodą pracodawcy. kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrze§ 4. Obowiązuj, ą następu,iące §§ dzia,łu I, sieńj pozostałe jako zimowe. ustalającego warunki pracy i pła.cy dla ordynarWypłaty gotówkowe stałym robotnikom juszy: 3, 4, 7, 11 12, 24, odnośny ustęp § 28, 32 i 8 dniówkowym uskuteczniać należy co miesiąc w punkcie o nawozach s,z.tucznych. zdolłu. § 5. Na żądanie pracodawcy, w razie pilnej § 8. W gospodarstwach poniżej 30 ha, :jako potrzeby, pracownicy są obowi'ązani do pracy nieob,iętych ustawą z dnia 30 styczn,ia 1924 r. poza czasem, określonym w § 7 działu I, ustalają­ (Dz. U. R. P. Nr. 16, poz. 148), na wypadek kacego warunki pracy i placy dla ordynarjuszy, ledwa, spowodowanego nieszczęśliwym wypadlecz za osobnem wynagrodzeniem, po cenach za kiem przy pracy, pracownik kor~ys ; a z pełnych godzinę o 50% wyższych od normalne~o wyn,aświadczeń, przewidzianych w niniejszem orzeczej!rod'zenia, tak w naturaljach, jak i w gotówce. niu, do czasu polubownego lub sądowego zrubezZa spóźnienia się do pracy stosowane będą potrą­ pieczenia praw pracownika, bądź jego rodziny, cenia w tym samym stosunku. Samowolne opusz- nie mniej jednak, jak przez pół roku, przyCl,em czenie roboty podczas godzin pracy jes,t niedo- za podstawę do obrachunku przyjmuje się minipusz.c zalne. Praca w dni świąteczne może być mum d'ni pracy, ustalone w § 5 niniejszego dzia,wykonywana li tylko za obopólną zgodą i za wy- łu. Posbnowienie niniejsze w niczem nie ogranigrodzeniem po cenadt za godzinę o 100 % wyż­ cza praw takiego robotnika, . wypływających szych od normalnego wynagrodzenia, tak w natu- z przepisów kodeksu cywilnego. .'. . ra,t jach, jak i w gotówce. W . pozostałych majątkach . obowiązt.riąprze­ §. 6. Ustala się trzy ka,tegorUe robotników · pisy ustawy z dnia 30 stycznia 1924 !. (D~: U. R .. P. Nr. 16, .poz. 148). . ,. dniówkowych: :r .~ I. · · .'~ '. ' .~I ·· 's g I ,; , MONITOR POLSKI. - Nr. 33. DZIAŁ V ROBOTNICY SEZONOWI § 1. Orzeczenie ntnle)sze ob owi ązuje z ,jedne; strony wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej strony robotników sezo.n owych w rolnictwie. §! 2. Za robotników sezonowych, w znaczeniu niniejsz.e go orzeczenia , uważa się tych rdbotników, którzy się kcntr aktowo obowiązują do robót rolnych w sezonie od dnia zakon'traktowania ich aż do ukończenia wszystkich robót rolnych, wzgl ędnie wszystkich wykopków i którzy miesz,kają u pracodawcy , we w spólnych koszarach, prze z,nacz onych d1a robotników sez.ono,w ych. § 3. Czas pracy obowiązuje ten sam, Jaki jest prz:e widziany w § 7 działu I, ustalające~o warunki Pi'acy i płacy dla ordynarjuszy, wyna,g rodz,e nie :r.aś 7:a nadgodz,i ny ustala się dla l{ał. I i II robotników sezonowych w wy so kości, określonej dla kat. II lub III stałych robotników dniówko,w ych (§ 5 dz. IV), a dla kat. III robotników sezonowych o 15 % więce'j, niż dla kat. III rO!botników dniówkowych. § 4. Ordynarję otrzymuje każdy robotnik i robotnica tygodniowo. Ordynarja składa się: z 15 kg . .ziemniaków, 7 litrów mleka zbieranego lub 3 % niezbieranego, z 3 % kg. chleba, z % kg. kaszy, ,1 kg. grochu, 1 kg. mąki, z y, kg. soli. Wymiana na inny gatunek żywności jest za obOipólnem porozumieniem dozwolona. W maj.ąt­ kach, które grochu nie sieją, może być wzamian niego przez pracodawcę wydana kasza lub mąka . Gotowanie strawy odbywa się na koszt pra.cod'awcy. § 5. Poza ordynal'lj ą o,trzymuje robotnik sezonowy wynagrodzenie gotówkowe: MIEJSCOWOŚĆ Płac a dzienna k ategorji robotników sezonowych w złotych I kat. i. Woj. warszawskie za wyłą cze­ niem powiató w : Radzymin. Miil slc Mazowiecki. Przasnysz, Makó w i Sierpc. Woj. łód zkie oraz po wia ty : Będzin i Czę­ slochow .. woj. kieleckiego. - - _ _.- 1.40 I II kat. I III kał. _._-_. _-----~---;.----,--- .. I 2. Woj . k i deck i ~ za .v yłącze­ m e m pow,a t6w : Będzin i Czę· stQ\:howa. Woj. luh c!ski" za -' w y l,\cz<:nie m powi" tó w: W ę' gró w. S o kołów. Konstantynów, Biał a. Cheł m. 2,20 1,80 R a dzy ń. Wło dawd. Tomaszó " , Biłgo ra j . oraz po wia ty : Radzymin . JVliilSk Mazowi ~ ck i . Pr zasnys z. M ako ", 1,70 2.00 1.30 i Sinpc woi w a rsz a w s ki <, ~ (I ---- _ .. _ .- -- - - ---~._--_._- ----_._. ----------:'--'3 Woj . bi ało st oc kI e' ora l powiaty: Węgró w . Sokołów . Kon. stantynów . Bi a ła . R a dzyń. Wło· dawa . Chdm , Tomaszów , Bił­ Iloraj woi lubelskizgo I 1.10 1.60 1.90 u W <lJ g a : Jako kategorie robotników rozumle się - kategorta I - wszys,t kie kobiety ponad laŁ 16 i mężczy źni od lat 16 do 18j kategorja 11mężczyźni od lał 18 do 21 ; kategorja III - męż­ czyźn i ponad 21 Jat. zdolni do wszystkich robót . do kosy § 6 Obowi ązują następujące paragrafy działu I, l1 s talającego warunki pracy i płacy dla ordynariuszy 3, 4, 7, 10, 11 , 12, 24, 32i 8 w punkci o nawozach sztucznych. Część II. Województwa: poznańskie i pomorskie. DZIAŁ I. ORDYNARJUSZE. § l. Zasady ogólne. D z iał niniejszy dotyczy z jednej s:trony wszystkich pracodawców rolnych, z d'rugiej zaś stro,ny pra,c owników z no:rmalną zdolnością do pracy: fornali , ręczniaków, stróżów i p.a stuchów. U waga I: Dożorcy roJni z normalną zdolności ą ' do pracy, jak to: polowi, karbowi, włoda­ rze i gumienni, otrzymują wynagrodzenie nie mnie~'sze, aniżeli fornale. U wag a II: Stangretów (forysiów) i t. p. nie uważa się za fornali , o ile pełnią stale obO'wiąz:ki przy koniach cugowych. U wa g a III: Inwalidzi. oraz pOlbieraj.ący rentę, podleglllją osO!bnej indywidualnej umowie. Dział §2. niniejszy obowiązuje na rok. Rok służ­ bowy zaczyna się z dniem 1 kwietnia 1931 r., a ko~~czy. się dnia ~1 ma~ca.1932.r. Obie .strony ObOw lązUje wYPowledzente IndYWIdualnej umowy pracy przed upływem terminu wygaśnięcia niniejszegO' orzeczenia,a najpóźniej do 31 grudnia" a o ile dzie,ń 31 grudniw będzie niedzielą - do 30 grudnia 1931 r. włącznie. Niewypowierlzenie umowy o pracę do dnia 31 grudr..ia 1931 r , włącznie oznacz,a zawarcie umowy na rok następny. Uchylenie Dnia 11 lutego 1931 r. 5. się przez k t órą ko lw ie k ze slroo ,)d p .z'/jęci a Wy-l . Zbieranie za kartoflar ką opłaca s i ę o 50 propowiedzeni a umo wy o p r acę te ) e nie VZC(:: :l :' a. ce nt niż e j ręcznego kopania ziemniaków. Ro związan i e st osunku sJuż b ow ego w ci ąg u roku '
  6. b)Od marchwi i buraków pastewnych: na!:t.ąp ić może na zasa dzie orzeczenia Komi SYj Kopa nie odbywa s ię na dniówkę lub pDdług Roz.jemczych lub też wyroków Sądów Państwo- umowy na akord. wych, działaj ący ch według ol,owią z t,;j ą cego prac) Od cukrowy~ buraków : - . wodawstwa i według kompetencji. ZCliPłatę dla robotników kontraktowych bez U wa g a : Pracoda,wcom a ie woln o przy k o.ń· polrącenia dep ntatu oraz d1a robotników nie co roku służb owego wr ę czyć te rmina tek (kono- związanych kontraktem (o,bcych) usŁali ta sama tat
  7. ek)pracownikom li tylko z tyt ułu ich s tar0ści Kornisia i w terrruinie jak wyŻej. i niepełnej zd olności do pracy. Przepis ten :j ednak Robotników obowiązuje kupkowanie liśc dotyczy tylko tych pracowników, którzy przepra- i przykrycie buraków ua 14 ..:m. 2'iemią w kopce cowali na dobro pracoda wcy lub danegO' gospo- z 0;125 ha. darstwa 25 lat . W y b i e - r a n , i e buraków za wyorywaczem opła § 3. ca się niżej, niż przy ręcznem kopaniu: procent te Zatargi. zniżki ustala Komisij.a, jak wyżej.
  8. d)Od ko.c;,z-enia łąk, koniczyn j z.bóż: Zatargi wynikłe na tle umowy o pracę po· Płacę ustala wyżej wspomniana Komisja na; międ~r pracodawcami i robotnikami, regulują później do dn ia l-go czerwca r()ku kootraktoKomlsle Roz,jemcz·e , bądź Sądy Państwowe we- we-go. dług kompetencji, zależnie Dd usta w obowiązują Płace za prace akordowe ustala Komisja Po cych w danych województwach. Do czasu uzy- lubowna zgodnie z. szematem lat ubiegłych . s,k ania właściwego orzeczenia lub wyroku nie Robotnikom przy wszy,s tkich akordach za koszenie potrąca się deputat przewidziany budwolno: 1) pracodawcom wstrzymywać świadczeń, żelem, a przy kopaniu okopowych d'e.p utatu się 2) pr,a cownikom przerywać pracy. nie potrąca. U wag a: W wypadkach wy;j.ątkowo ciężJeżelii zarobek kosiarza łącznie z ubierac,zką kiego przewinienia. przewid'z ianego Kodeksem nie wynosi przy sieczeniu zarobku dnjówkowego, Karnym, pracodawca może wstrzymać przed ,p racodawca pła.ci całkowity dzienny zarobek . orzeczeniem lub wvrokiem świadczenia w zbo,żu Przy ustalaniu cen za akordy pOwylŻsza Kolub gotówce; wr~zie jednak uspr,a wiedliwienia misja bierze pod uwagę deputat wydawany na robotnika przez Sąd, pracodawca winien wydać Pomorzu. zale. głe świadczenia wraz z d'o da tkiem miesięcz§ 9. nym w zbożu 1 procent - w gotówce 2 procent Czas pracy. § 4. Czas pracy ustala się podług poniiższe:j tabeli, Indywidualne umowy. przy.cz,e m fornale pracujący końmi mają być zwalniani przed południem o pół godziny wcześ­ Dział niniejszy stanowi w m yśl ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P . Nr. 71, poz. 686) niej, aniżeli inne kategorje robotników, o ile praca ich ruie jest ściśle związ. ana z pra-cą innych ropodstawę przy zawieraniu umów indywidualnych botników rolnych. Indywidualne umowy pracy, zawierające warunki dla pracowników mniej korzystne, niż warunki niniejszego orzeczenia. są nieważne z wyjąt­ U 61 .:c Gl kiem specjalnych wypadków, przewidzianych w 'S Ilość Podwie~ os OS' Obiad M esiąc ." temże orzeczeniu. c:I godzin czorek N os u o 'S o . § 5. '<I) j;l., ~ Pracodawcy nie są uprawnieni do samowolnej zamiany świa<łczeń w naturze na inne . Jeżeli 6,30 4,12-1.30 18.- jednak warunki gospodarcze wymagają tej za- Styczeń, 7,12-1.30 4.15 16 7,45 . miany, może ona być dokonaną przu bezpośred­ Luty 4,30 7,30 12-1,30 1 7,30 5,- 1 8.30 nie porozumienie stro·n, przy pośrednictwie In16 7,- 12-1.30 ' 9,30 12-1.30 l 6,30 Marzec - 5.30 spektora Pracy, wreszcie w drodze roZ'jemczej. 10,12--1,30 6.16 6,30 1 6,--':' 8-8,30 12-ł : 30 4-4 ..30 6,45 10.15 K~iec·ieÓ § 6. 16 6,- 8------8,30 12-1,30 4----4,30 7,15 10,45 .. Książka C)bral:1mDkowa i kontraktowa. l 6,- 8-8,30 12- 1,30 4-4,30 7,30 11,Maj 11.l 6.- 8-8.30 12-2,- 4-4,30 8.Pracownik otrzymuje od pracodawcy bez- Cz~ rwiec ... -- ·· · . ... ·· ·· płatnie ks,j ążeczkę obrachunkową, zawierającą kontrolę wydanej ordynarji, pensji, potrąceń skła­ dek do Kasy Chorych, ubezpieczenia na starość I niemoc, podatków oraz. wszelkich potrąceń, jako też zawierającą spis powierzonych mu inwenta rzy. Książeczka winna hyć podpisana przez pracodawcę lub jego zastępcę. Poza tem wydaje pracodawca robotnikom swego folwarku, na ręce wybranego przez nich przedstawiciela, j.eden egzemplarz niniejszego orzeczenia. U wa g a: Książeczki obrachunkowe, złożo­ ne u pracodawcy, nie powinny był dłużej prze· trzymywane, niż 10 dni. § 7. Warunki godzenia ordynarjusz. z zaciężnikami. Ordynarjusz, godzący się z zaciężnikami, zoobowiązany jest przetrzymywać ich cały rok kontraktowy, nie chcąc z. rywać kontraktu. Wyjątek stanowią : choroba stwierdzona przez lekarza; wstąpienie w związek małżeński, wojskowość i dojście do pełnoletnośc.i . Praca innych domowników u innego pr.acodawcy .jest niedozwolona z wyjątkiem terininatorów i takich , których ma,iąte.k zaltrudniać nie chce lub nie może O ile pracodawca będzie zaŁrudniał tego rodzaju domowników, podlegają oni niniejszemu orzecz.eniu. Pr,aco,wnika nie wolno zmusz,ać, ani żądać, aby brał zaciężników nie należących do jego -rodziny. § 8. Praca i płaca akordowa. Stosowanie premjowego i akordowego systemu płaciest ·d ozwolone .
  9. a)Od wybierania ziemniaków. Zapłata za 55 kg. brutto od wvkooanych ziemniaków wynosi 7,5 procent od ceny 50 kg. ziemniaków fabrycznych, którą usŁali Komi~j a Polubowna poznańsko - pomorska, skład:a!jąca się z deleg.a tów rolniczych orga,n izacyj zawod:o wych, pracodawców i pracowników. Komisja ta winna się zebrać najpóźniej 15 września roku bieżącego. Ludziom kontraktem związanym deputatu się nie odciąga, dla ludzi obcych, żadnym kontrak. tem niezwią.zanych, przysługuje ta sama płaca i 1,5 kg. ziemniaków od W'YIbranych 55 kg. brutto. Przy sprzęcie niżej 30 kwintali - z 0,25 hektara uwzględniając c.ały szlag - 9 procent od ceny ziemniaków. Przy ,sprzęcie niżel 25 kwintali0,25 he.k ta.ra - 10 pr,o cent. Liph:c ·· · ·· 8-8,30 12-2,- 4-4,30 8,- 11,·· 16l1 6,-6.-6.- 8------8,30 8-8,30 12-2,- 4-4,30 8,12-1.30 4-4,30 7,30 11,. 12-1.30 4-4,30 7,- 10,30 11,- Si e rpień . " \';' r z esi (, ń .. t 6.- 8-8,30 12-1.30 4-4,30 6,30 1 10,. 161 h,- 8-8,30 I 9,45 12-1,30 6.15 - . - 5,30 5,9,16 6,30 12-1.30 8,4,30 12-1.30 1 7.- · 16 7,15 4,12-1 ,30 7.15 Pa ź uziernik . Listopad . . Grudzi e ń ·· l 8,7,30 16 · 12-1,30 12-1.30 -- 4,4,- 7,6.30 I ,Za pocz. ątek pracy rano i po południu uważa się apel, za koniec zejście z pola. O ile pole leży dalelj niż 2 km. od podwórza, robotnika na l eży zwolnić z pracy o 10 minut wcz.eśn!ie.j w stosunku ,d o każde.go 1 km. powyżej 2. W razie pilnej potrzeby pOwytŻSzy podział .rozpoczęcia i końca pracy oraz prz,e rw jedzeniowych może być zmie.niony przez pracodawcę, jednakże tylko w ten sposób, by ogólna ilość godzin pozostała ta sama. Na żądanie pr,a codawcy w razie pilnej potrzeby pracownicy są obowiązani do pra:cy po'z a wyże:; określonym czasem, lecz za osobnem wynagrodzeniem, po cenach za godzinę o 50 procent wyższych według budżetu . Do robotników po bierający<:h wynagrodzenie za ro.bo.1y. wykonane .p oza unormowanym wyżej cza>sem pracy. nie zalicza się pastuchów, stróżów nocny,c h i dozorców, ,o He wykonywane przez nich roboty nie przekracz. ają zakresu ich z,wykłych obowiązków. Samowolne opuszcz,e nie roboty podcza s godzin pracy, jak i samowolne spóźnianie s i ę do pracy jest niedOipUszczalne i po.woduje potrącenia w stosunku procentowym, jak przy nadgodzinach. § 10. Oprzęt inwentarza. Oprz.ęt inwentarza odbywa się poza godzinami pracy bez specjalnej do:płaty. Wstawanie do .oprzę'lu inwentarza oraz naszykowanie wozów i narzędzi powinno mieć miejsce nie wcze śn i e; , ,niż na 2 godziny przed' rozpocz.ęciem pracy. Obrok, siano i t. p. pokarm dla inwentar za ma być przygotowany uprzednio w godzinach pracy w miejscach na to przez:na:cZOlllych. Kolej,ne sypianie przy inwentarzu w nocy i dyżury ,w dnie świąteczne o,bowiązują wszystkich fornali i ręczniaków bez specjalnej dopłaty. Pastuch jest wolny od !pracy co trz,e ci dzień świąteczny (n~edziela i święta) i na ten czas, ~ak MONITOR POrSKI. - 6. ró w l1ie~ w razie jego choroby, zostaje zastąpiony przez innych wyznaczonych w tym celu pracowników. Ręczniacy obowiązani są w razie zapotrzebo.wania ·stawić się w zastępstwie forn ali i pasterzy .za odszkodowaniem w wysoko,śai różnicy pełnych zarobków · ręczniaka w stosunku do fornala. W razie zastępowania pasterza tylko w nie. dzielę i święta otrzymu1e ręczniak wyna'g rodzenie w wysokości pełnego budżetu dziennego, Q He to nie jest dzień jego normalnego dyżuru. Do pielęgnowania chorego inwentarz,a po,z a godz'inami pracy winien pracownlik s!tawić się za osobnem wynagrod7eniem . W ynagrodzenie nie należy się, o ile zostarue sŁwerdzone, że choroba zwi.erzęcia została spowodowana przez pracownika. Sianie nawozów sz.tucznych. Do s!iania nawozów sztucznych pracodawca daje pracownikowi worek i dopłaca od 1 ha 25 groszy, prócz tego przy sianiu nawozów sztucz,nych gryz·ących, a zwłaszcza azotniaku, wapna, nlie mogą być zatrudnione kobiety; praoownicy używani do siana azotniaku i wapna mają otrzymywać ochraniacze na oczy i odpowiednie ubranie. Przemysł rolny. Ro.botnicy zatrudnieni przejściiowo w prze- myśle rolnym otrzymują za ten CZRiS wynagrodz,e - nie fornala. § 11. Stróże noem. Wynagrodzenie stróżów regulu!je § 18. Praca stróżów rozpoczyna się wieczorem z odejściem fornali z pod'wórza, a kończy się rano. z przyjściem fomali na podwórze. Poza tem winni stróze pełnić służbę w podwórzu w czasie przerwy obiadowej. Gdzie niema zwyczaju stróżowania w czasie przerwy obiadowej, tam można zatrudniać stróża (poza stróżowaniem) dziennie 3 godziny i to w cza5lie _od 1 kwietnia do 30 września włącznie. W maiątkach, gdztie stróże otrzymywali na czas warty zimowe:j kożuch d\vorski, zwyczaj; ten pozostaje nadal. Tam, gdzie kożucha dworskiego niema, zaleca się go wprowadzić, a gdzie się trzyma owce, dostarczenie kożucha jest obowiązkowe. § 12. Praca w dni świąteczne. Praca w dni śwąŁeczne może być wykonyw.ana li tylko za obopólną zgodą i za wyna~rodze­ niem, które wynos:i 100 procent więcej od budże­ tu odnośnej kategorji; w gorzelniach i krochmalni.ach, na żądanie pracodawcy, praca odbyw.a się ,zgodnie z ustawą seimową z dnia 18 grudnia .1919 r. (Dz. U. R. P., 1920 r., Nr. 2, PQ,z" 7) i również po cenach o 100 procent wy'ższych od dzien,n ego zarobku. Jako dni świąteczne uwa'Ża się następu;ące: 1) w:s zystkie niedziele, 2) 1 stycznia, Nówy Rok, 3) 6 stycznia, Trzech Króli, 4) 2 lutego, Matki Boskiej Gromnicznej, 5) 2 święto Wielkiejnocy, 6) 3 maja, Święto Narodo,we, 7) WniebowSltąpie­ n:ie, 8) Zielone Świątki, 9) Boż e Ciało, 10) 29 czerwca, św. Potra i Pawła, 11) 15 sierpnia, Wniebowzięcie, 12) 1 listopada, Wszystkich Świętych, 13) 8 grudnia, Niepokalane Poczęcie, 14) święta Bożego Narodzenia. § 13. Wyjątkowa przerwa pracy. W dni ulewne i wYiątkowej niepo~ody roboty w polu wykonywane być nie powinny. § 14. Stosunek wzajemny. Pracodawców oraz ich z,astępców ohowiązu­ ,je grzeczne traktowanie pr.a cownika i ścisle przestrzeganie warunków umowy, a zwła szcza regularne wyp ł.acanie świiadczeń i płac, prz.e widzianych umową. Pracown,jków obowiązuje grzeczność wobec pracodawcy i ich zastępców, ści s łe przestrzeganie zawa,rtY'ch umów, pilne i sumienne sl]Jełnianie obowiązków, da, żność do najwi ~k s ze, jwyd aJjnośC-i pr.acy i stosowanie się do wszYSItkich zaJrzą d zeń pracodawcy lub jego zastępc y, odnoszących się do wykonania obowi ązk ów s łu żb owych, oraz przestrzeganie wszystkich przepisów porządkowy,ch w obrębie fo!w.a rku , jak też cihałe i staranne obchodzenie się z powierz.o nym sobie inwentarzem żywym i martwym. § 15. Warunki wynagrodzenia. Zgodnie z § 18 ninie·jszego orzeczenia, ordynarjusze pobieraJją płace go.tówkowe miesięcznie zdolu. Wwi:ata pensjli winna nastąpić niie później, j.ak 7-go następnego miesiąca. § 16. _ Ordynarję wydaje się miesięcznie i to w pierwszych dwóch ,t ygodniach każdego miesiąca. W razie ni.emożności wydania należnej ordyoarji w tym terminie, ustalenie terminu ma na- stąpić Dnia 11 llltego 1931 r. Nr. 33. w drodze bezpośredniego porozumienia Ziemniaki nieharfowane, wydane wprost z postron przy pcśred'nictwic Inspektora Pracy lub też la od ręki podczas wykapek, liczy się y,; hektow drodz.e IroZ\jemcz.ej . litra . . . . . . kg. Zboże wydawane na ordynarję musii być zdroZiemniaki harfow.ane lub z kopca liczy Slię na W~ i dobrze oczyszczone w gaturlku,ja~i posiawagę . da majątek. Roli uprawionej pod ziemniaki otrzymu.je de§ 17. putatnik 25 arów, wtem przyna.jmniej 12 % arów ogrodu nawożonego pełną mi.erzwą co dru6i rok, Skład ordynarji: 10,5 ltwintala żyta, w polu zaś co rok. Pozatem otrzymuje 4 ary roli 3 kwintale jęczmienia, p o;:: k a nn śnik. 1,5 kwintala pszenicy, Połowa ,r oli ;:>owlnpa być wydana przy po1 kwintal grochu. czątku sezonu sadzenia, dru ga zaś naj p óźniej w Tam, gdzie groch się sprząta, musi być wydawany w naturze. Gdzie slię gro,chu i pszenicy w T'fJłowie czasu sadzenia ziemniaków na polach dostatecznej ilości nie sprząt.a, otrzymuje depu- pracodawcy. 25 arów przy dobrowolnej lub jakąkolwiek tant Yt kwintala grochu, a resztę w gotówce Po.dług cen g,iełdowych, J-f kwintala psz,eni.cy, a przyczyną spowodowanelj z'a miani e roli na ziemniaki równa się 30 kwintalom ziemniaków i odresztę w życie z dopłatą różnicy cen pszenicy w . . wro t.nte. dzień wypłaty; pracodawca może zamiast dOlplat Rola pod len 3 ary nie jest obowiązkowa w gotówce wydać Odpo'Wliedinią ilość żyta. i podJe ~a obopólne; umowie. Co do ogrodów i Robotnicy, którzy w ciągu reku konlrakto,wego ożenili się, mogą być godzen.i na o~dynarię rozsadników przy domach, zos.fawia się dawnie:jsze lokalne zwyczaje. w zbożu w ilości 15 kwintali. Potrącenia mogą nastąpi ć w ilości żyta lub
  10. h)Województwo Pomorskie. jęczmienia , w n.aturze i przewiazianych w tabeli. W Wo.jewództwie Pomorskiem depuŁatnicy W wypadkach wspólnego mieszkania robotnika z rodziną, pobierającą już cały opał, otrzy- otrzymują 37 Y:! arów roli U Ii;:'awionej , namierz\\,jomuie od do końca roku służbowego połowę opału, nej i obrobione; koi\mi. Obróka ręc z n a k artom nale ży de depulatników. Po.łowę rOoli pod karresztę deputatu bez zmiany. tofle wydaje się na początku, zaś drugą część w § 18. połowie sadzenia karton i na polach pracod~wcy .
  11. a)Województwo Poznańskie. W szelkie ziemie p owi nny być c,}yrob'ione na,jpóź­ niej do 30 maja. Oprócz P o wyż S7JC'j roli otr.zymuPensię i ordynarję na rok 1931 /32 ustaJla się, je depuŁatnik 15 kwintali kartofli suchych i zdrojak następuj e:
  12. a)pensti rocznej zł 138 dla ręczniaków; wych, które za obQ<póln em po'r ozumieniem rnOl!ą być zamienione na 12Y:! arów ziemi pod kadofle . zł 162 dla stróżów, skotarzy, oprzębczy i polowych; zł 180 dla fornaH, pracujących stale ko,ńmi, Tam, gdz.ie ogrody są stale odgraniczone od siebie, pozoS't.ają w dotychcz,as owym sŁanie, z tem OiI'az jenn<lki e, że o ile ogród jest. wi(' k,s zy od 12 ~~. arów,
  13. b)ordynarj!i 16 kwin'tal'i obowiązuje w wo,jewód.ztwie poznańskiem wszystkie powiaty z wy- ró żni cę odlicza .się od roli. Dalej otrzymuie depuŁ.atnik kap nśnik, wielkości 3 ary. jąJtkiem ostrzeszowskiego, oddanowskiego i mię­ dzychod'zkiego, w których obowiązuje 15,5 kwin. Ogród'<ów bezpośrednich przy domach, t. zw. tala ordynaJIjjli oraz pensja, jak wyżej. rozsadników, nie wlicza się w rolę . Rola pod len U wag a: W majątk ach powiatów inowro- 3 ary nie jest obowiązkową i pDdlega obopólnej umowie. cławskiego i strzelińskiego, które w roku 1923 '24 wydawały 16,5 kwintali ordynanj'i, w roku 1931 /32 § 21. ordynaJrja wynosić będzie 16,5 kwintali. Utrzymanie inwentarza.
  14. h)Województwo Pomorskie.
  15. a)Województwo Poznańskie. Pens.ię i ordynarję na rok 1931 /32 ust.ala się, jak następuje: Każdy deputaJtnik ma prawo. trzymania jeda) pens~i rocznej zł 138 d1a ręczniaków; zł 162 nej krowy, a przy trzecim zaciężniku - dwóch dla stróżów, skotarzy, oprzętaczy i wartowników; krów. zł 180 dla fornali. pracujących stale końmi, oraz Pracodawca da,je lat.em wolne utrzymanie
  16. b)ordynarji 16 kwintali cbowiązuie w woje- dla każdej krowy, objętej kO:ltraktem, na wywództwie pomorskiem wszyslt'kie powiaŁy, OVócz s tarczaj·ącem pastwi.sku ;:·· olfł dozorerri od,? owiedpowiatu działdowskiego i części powiatu brodnie- niego. paste r z.a . W razie braku wystarczaJjącego k iego po lewej stronie rzeki Drwęcy, w których pas h ...·iska, najeży wyd ii ć odpowiednią iloś ć zieloordynarja wynosi 15,5 kwin't ala, a pensj.a, jak wy- ne j paszy. Na z,imę wydwje się na ka .t dą kontraktem przew id zian ą krowę 15 kwintali buraków żej. OprzęŁacze żona.ci otrzymują ponaJdto od każ­ pastewnych lub brukwi, lub za o.bopólną zgodą dego odsadz.onego prosięcia 10 ~roszy, a od sprze- 4 .ary uprawionej i nacbjącej się pod okopowe oraz słomę j.arą i sieczk ę na paszę. dażydoros,łei sztuki 50 gr. U waga I. W powiatach wejherows.kim, Gdzie niema pastwiska, ani zielone~ paszy, kartuskim, puckim, kościerzyńskJim, chojnickim wydaije się inną. W powiatach, gdzie było w zwyi tucholskim, za obopólną pisemną umową, wza- czaju wydawanie siana, zwyczaj ten pozostaje na mian zboża mogą być wydawane świadczenia, nie- dal. przewidziane nńnie.rsz em orzeczeniem, jak trzyma.DelPuta'tnik , który umówił się, że nie będzie nie gęsi, owiec, dzier:ź;awienie roli, wydawani e trzymać krowy lub o ile krowa mu padła, a od s:iana i t. p.; zastrzega się jednak, że na.jmniej 14 szkodo wa nia mu r:ie przyznano, pob!era 2 litry kwintali winny być wydawane w zbożu. O ile ro.- mle ka t łusteg o i 3 li bry mleka . odtłus.zczonego. botnicy z wyżej wymienionych świadczeń nie ko- Gdz ie mleka dać nie można , płaci pracodawca za 2 litry mleka pełnego i 3 litry mleka odtłuszczo­ rzystają, otrzymają ordynarję przewidzianą powynego t ak ą cenę, j.ak ą płaci najbliższa mleczaiI'l1ia żej. U w a!! a II : W powiatach gniewskim i tczew- produce n towi, lub wynagrodzenie, przewidziane w skim cbowiązuje dla wszystkich kate!!Oiry~ ordy- bud ż ec i e w ka żdym kwartale . W majątkach, gdzie istnieje do.tychczas zwynarjuszy, ręczniaków, fornal'i, s!tróżów i t. p. ordynari i w życ~ e o 1Y:! kwintala więcej, a w powiecie cza j trzyma ni a więcej , niż jednej krowy, zwyczaj ten pozada je nadal. Kto. nie ma krowy, może trzystarogardzkim o 1 kwintal rocznie więcej. mać dwie kozy dóiki i 2 koźlęta na tych samych W Województwach Poznańskiem i Pomorsldem: warunkach. W razie, je Leli deputatnik umówił Za obopólnem porozumieniem, do 2 kwintali się , że b ęd zie trzymać jedną ko z ę i jedno koźle, otrzymywa ć on będzie jako ekwiwalent: 1 litr żyta lub jęczmien ia mo ż e być wypłacone w gotówce łącznie z p e nsją · Zamiast 50 kg. grochu mleka pełne g o i 1,5 !it,r a mleka odtłusz.czonego i 50 gk. pszenicy, może pracodawca wydać ró,~rn()­ oraz poł owę p astewnych buraków, wzg lę dnie roli. Ś c i ółkę d ostD.II'cza pracodawca w tej Pości waznik w cukrze, licząc cenG grochu 1 ~sz,enicy i ga.tunku , jak dl a inwentarza dDminjalnego. Nawedług notowal1 giełdy w Poznaniu, a cukier wewóz nale ż y do praco.da wcy. dług ceny detalicznej. § 19.
  17. h)Województwo Pomorskie. Praca i płaca kobiet. Każdy deputalnik ma prawo trzymać krowę, Żony pracowników nie mo g ą b yć zmuszane a przy trzech z.aciężni ka ch - dwie krowy. Gdydo pracy. Doje nie krów i inne rohoty odbywa.ją by na trzeciego z. aciężn i ka w myśl umowy depusię na zas.adzie osobn.ej umowy. Jednakże żo­ tatnik nie trzymał krowy, otrzymuje 1 lit:r mleka nom pracowników zaleca si ę , by z dobre,j woli w pełnego i 1 litr mleka odtłus,z.czo.nego dziennie. czasie pilnych prac, o ile stosunki ~odzinne na to Pracodawca zobowiązany jest dla każdej kropozwalają, uczęszczały do p racy. wy wydzielić wys taJr czaiącą pasz,ę, a gdyby paCzas pracy trwa z,ależnie od każdorazowej stwisko nie było odpowiednie, stosowną ilość paobopólnej umowy. szy na każdą krowę, a mianowicie: w zi'l1ie 15 Jako wynagrodzenie pob i erać będ zi e żona kwintali buraków pastewnych lub brukwi, sło­ pracownika: 25 groszy za przepracowan ą godzi- my (paszy) i si eczki. Siano o ile możności wydawać się będzie podług Iokaln~ch stosunków, nę· jak dotychczas. § 20. Tam, gdzie brak pastwiska i zielonej paszy, Ziemniaki i ziemia pod ziemniaki. wydaje się 7,5 kg. kiszonych liści, lub 7,5 kg. kia) Województwo Poznańslde. szonych wytłoków, albo Y. kg. suchych wytłoków, Deputatnicy dostcl:ją 30 kwintali zdrowych albo wreszcie 15 litrów wywaru na .sztukę dziensuchych ziemniaków.. nie z wystarcza,jącą ilością sieczki. MONITOR POLSKI. - Nr. 33. Gdzie umową porą wydaje się pa szę VI postaci liści, wywaru lub wytłoków, tam odpada sto.;. sowna ilość ćwikły lub brukwi. Okop()Wizny, które wydaje s i ę w zlmle na każdą krowę, można za obopólną zgodą zmief1ić na 4 ary rQli, zdatne'j pod okopowiznę. Słomę na podściół kę pod krowy i do użytku domowego daje się pocHug potrzeby. Nawóz należy do pracodawcy. Prawo trzymania przychówku służy tym, którym dotychczas było dozwolone. Je żeli d'eputatnik umówił się, że nie będz i e trzymać krowy lub jeżeli krowa padła, a odszkodowania za nią mu nie przyznano, otrzymuj e dziennie 2 litry mleka tłustego i 2 litry ml eka odciąganego, albo w miejsce tegoż - gdyby udzielone być nie mogło­ cenę mleka, ,jaką producent dostaje. Dla Woj-ewlSdztwa Poznańskiego i Pomorskiego. Ordyna·r jusze, kt órzy uŁrz ymuią kontrak towo tylko jedn ą krowę , ol!rzymują w okresie suchego stania krowy 90 litrów pełnego mleka rocznie. . W m:tjątkach, które mleka na sprzedaż nie pos iada ją , wzamian mlekli może być wypłacany równo.wainik w gotówce podług cen miejscowych. U wag a I : Jako okres zimowy uw aża się czas od spędzenia krów z pa'Slt wiska do wypędz.e­ na tych ż e na past wiska. U wa g a II: Do paszy, wydawanej w postaci okopowych dla krów, nie może mieć pretensji nO '!,;os j1rowadzony pracownik w początku roku słu ż b o',vego, natomiast od chodzącemu w koń­ cu rolut sł u żbowego pracownjkowi nie może być ta pasza potrącona. § 22. Pracownik ma prawo trzymać dowolną ilość trzo dy chlewnej w granicach ist niejącego pornies7. c7.e nia w chlewach czeladnich. Trzymanie kur jest doz wolone. Trzymanie ~ęsi, kaczek, goł ęb i, króli ków i t. p. zależy od obopólnej umowy. U wa g a: Ponadto w województwie pomorskiem w m!.łj"tka c h, w których dotychczas był Z \ ... ycza j trzym a nia owiec, pozostaje nadal, o ile on ni e był uważany jako ekwiwalent za zniżkę deputatu. § 23. " Opal. Jako normę opału ustanawia się: 35 kwintali wę~la, z wyjątkiem miału, pospółki i grysiku, pod warunkiem, te dozwolona jest następująca wymiana: 1 metr sześcienny szczapów twardego drzewa = 3 kwintalom węgla. 1 metr sześcienny szczapów miękkiego drzewa = 2,5 kwintalom węgla. 1 metr sześcienny wałków 7-12 cm. grubo mię k. drzewa = 2 kwintalom węgla, 1 metr sześ c ie n ny wałków 7-12 cm. grubo twardo drzewa = 2,5 kwintalom węgla. W alki ponad 12 cm. uważa się za szczapy. 1 metr sześcienny pieńków łupanych = 1,5 kwintala węgla. 1 metr s ześcienn y pieilków z głową = 2 kwintalom wę g la. 1 kupka gałęzi II ki. 2 X 2, 2,5 = 2 kwintalom w ę.g la. 1.000 cegiełek torfu prasowanego = 3,5 kwintalom węgla. 1.000 cegiełek torfu nieprasowanego = 2,5 kwintalom węgla. 1 kwintal normalnie suchego torfu pra1sow. % kwintala węgla. 1,5 kwin tala nienorm. sucho torfu niepras. ?~ kwintala węgla. Co do drzewa, to pracownik powinien otrzymać 6 m" szczapów lub wałków. \Y/ majątkach, gdzie drzewa szczapowego w dostatecznej ilości dos. ć nie mo ż na, wydaje się conajmniej 4 m~ szczapo w e !~o drzewa l ub wałków i co najmniej 10 kwintali wę gla i reszta opału wedle powyżs zej tabeli. Gał ęz ie wydawać mo żna do 31 lipca włącz­ nie. Chrustu nie zalicza się do gałęzi. U w ag a I : O ile pomiędzy pracodawcą a praco'w nikiem wynikną na podstawie j akości torfu nie porozumienia,' mogą dele g ować terytorjalne orga nizacje po jednym przedstawicielu, celem ro zst r zygnięcia spo ru. . Op ał wydaje się co pół r oku, a co najmniej na kwartał zgóry. U wag a II: Do drzew t wardych zalic za się: dąb, h llk, grab, akacje, klon, wiąz, modrzew, brzozę i o l szę. § 24. Mieszkanie. Mieszkanie pracowpika musi składać się co najmniej z jednej izby z podłogą drewnianą, oraz komory. Izby w inny być wytynkowane, a conajmniej dokładnie wylepione, ze szczelnemi drzwiami i oknami na zawiasach. W oknach mają być całe szyby; w razie stłu­ czenia szyby, pracownik jest obowiązany wstawić ją w ciągu dwóch tygodni. Wapna do bielenia dostarcza pracodawca dwa razy do roku w ogólnej ilości 15 kg. na mieszkanie. Podłogi mają być połoione. 7 Dnia 11 lutego 1931 r. § 29. Piece mają być doprowadzone do porzqdku przed 1 listopada 1931 r. Mieszkania mają '-Jyć Furmanki. ze szczelnym dachem; tam, gdzie dachy są pop'mPracownicy otrzymują: te, mu szą być naprawione w ciągu miesięcy IE:t1. zbiorową furmankę do jednego z najbliż­ nich. W majątkach, gdzie woda zacieka do piwnic l mi€.szkań pracowników, winny być one za- szych młynów i z młyna; 2. do zwózki w dni powszednie swoich probezpieczone w cią gu lata od wody napły.vov,rej. Pracoda,vcy winni dha.ć, aby otoczenie miesz- . duktów rolnych, wyprodukowanych w tymże iolwarkuj kań pracowników było higjeniczne. Obowiąz!lje 3. po księdza, z chrztem, ślubem i poórzebem. wybrukowanie dostępu do studzien, oraz zastą­ Deputatnikowi, jadącemu wysyłaną ; interepienie zgniłych cembrzyn no'vemi, lub tez zapewnienie pracownikom w inny sposób zd.owe; sie pracowników furmanką w dni powszednie, C'ly też świąteczne, nie należy się żadne dodatkoi czyste j wody do picia. w~ ,,:y~agrodzenie, jak t~ż Z'l ~olejne wyjazdy w Zbiorniki na nawóz nie mogą znajdować się dm sWląteczne do kośclO ~a. WjTja'?:dy . n os z ąc.e w bliższej odle głości, aniżeli 20 metrów od mieszwyraźny charakter wyjazdów prywatnych pracokall służbowych. Pracownicy mają składa.5 nadawców P?za godzinami pracy, winny być wynawóz ze swoich chlewów w przeznaczonem na to· gradzane, Jako praca poza godzinami sł.tżbowemi mie jscu. W pobliżu mieszkań mają znajdować się a więc o 50 procent, a w dni świąteczne o zasłon:ęte ustępy w dostatecznej ilości, które procent wyżej. praco wnicy o b owiązani są utrzymać w porządku U wag a: Pracownikowi, jadącenm po le.; i czystości. Gdzie jest odpowiednie nomicszc.lekarza ~ub akuszerkę/ poza czasem pracy, zwraca nie w dotychczasowych budynkach, jak również pmcodawca 20 procent sumy, uzys,ka:neij od Ka.przy mieszkaniach nowobudowanych, po winna sy Chorych za furmankę. Pracodawca daje raz być urządzona łaźnia. na miesiąc (w niedziele i święta) starym i ułom­ W innych majątkach, o ile tylko istnieje moż­ nym ludziom wóz zbiorowy do kościoła i z poliwość, pracodawcy są obowiązani do urządzenia wrotem ponad odległość 3 km., lecz tylko na; 100 kąpieli. Pożądane jest, aby pracodawcy, mający w folwarku elektryczność, wprowadzali ją do mieszkań pracowników. Koszta prądu płaci pracownik. Pracownicy są obowiązani utrzymywać mieszkanie w porządku; trzymanie inwentarza w mieszkaniu jest stanowczo wzbronione. Sublokatorów nie wolno przyjmować bez zgody pracodawcy, które mu przy godzeniu ma być zameldowany skład rodziny pracownika. § 25. Pomieszczenie dla inwentarza, okopowych i opalu. Pracownik otrzymuje pomieszczenie na ziemniaki, pomieszczenie dla bydła we wspólnej czeladniej oborze lub w specjalnie przeznaczonym na to budynku, oraz pomieszczenie dla dwóch sztuk trzody chlewnej i pomieszczenie na opał. Słomę do sienników, przykrywania ziemniaków i podściółkę wydaje się w miarę możności i potrzeby. § 26. Wdowy i emeryci. Wdowy i emeryci, oraz wdowy z małoletnie­ mi dziećmi otrzymują zapomogę w naturaljach wedle umowy, ustanowionej przez obszar dworski lub Wydział Powiatowy. W do wy z jednym zaciężnikiem otrzymują conajmniej jedną-czwartą część deputatu ręczniaka. W dowy z dwoma zaciężnikarni otrzymują jedeputatu. dną-trzecią część Wdowy, które chodzą do pracy w myśl § 19, oraz posyłają stały zaci ąg do pra cy, mają prawo trzymania krowy na warunkach § 21. W razie nietrzymania krowy, upad ają wszelkie odszkodowania. Jeżeli wdowa ma trzech z aciężników, z których jeden odpowiada w:l.ru nkom IV kate.~o rji zaciężników, pobiera tenże deputa t i zasługi ręcz­ niaka. Osobne świadczenia dla wdowy w takim razie upadaj ą. Dalsi zaciężnicy pobierają deputat i dniówkę odnośnej kategorji zaciężników. • Ochronki. Zakładanie jątkach ochronek w poszczególnych mazaleca się. § 27. Urlopy. Pracownik otrzymuje w przeciągu roku 10 dni urlopu w dni nieświąteczne bez potrącenia świadczeń i pe nsj i. Wybór dni urlopu odbywa się w porozumieniu z pracodawcą, z wyjątkiem wyjazdów, spowodow anych piśmiennem wezwaniem ZwiązkóTN zawodO\"rych. W tych bowiem wypadkac h winien z godzić się na zaproponowany dzień urlopu dla jednego robotnika danej majętności te go samego dnia. W czasie pilnych robót, jak zasiewy, żniwa, sianokosy i kopanie - urlopy mogą być udzielone w wypa dkach tylko wyjątkowo pilnych. Wyjazdy wskutek wezwania urzędów p aństw owych nie są wliczane do urlopów. O ile pracodawca zgadza się na łączce dwa lub trzy dni urlopu, które o bejmują jedno święto, dzień ten liczy się za dzień urlopu. Poza tern od chodzącemu robotnikowi należy się 6 dni wolnych na wyszukanie pracy. § 28. Strawne. Pracownikowi, wysłanemu w dro gę, należy się tytułem strawnego za całą dobę 2,50 zł, za obiad 1,20 zł, za kolację 80 gros:zy. Opóźnienie posiłku o 2 godziny nie poc.ią~a za sobą wypłaty strawnego. W drodze god7..iny pracy nie obowiązują. główne nabożeństwo. § 30. Obowiązek pracodawców względem Państwo­ wych Urzędów Pośrednictwa Pracy. Wszyscy pracodawcy obowiązani są zawiadomić do dnia 15 marca 1932 r. odnośne Urzędy Pośrednictwa Pracy, Zarówno okażdem wypo-_ wiedzeniu miejsca robotnikowi rolnemu, jako te! okażdem wolnem miejscu. DZIAŁ II. DOZORCY, RZEMIEśLNICY I WY", KW ALIFIKOW ANI PRACOWNICY. § 1. Dzi~ł niniejszy. dotyczy z jednej strony wszystklch pracownIków ·r olnych, z drugiej zaś strony: . ~owali, stelmachów, stolarzy, ślusarzy, m~chamk~w, szoferów folwarcznych, ogrodnik0'Y' , chmlela~zy, rybaków i t. p. stałych pracowmkow, kwahflkowanych robotników, zatrudnionych w gospodarstwach rolnych. § 2. . . Ob?w~ą~ują następujące §§ działu I, czę­ SCI I~-eJ nm~eJszego orzeczenia, ustalającego warunkI pracy l płacy dla ordynarjuszy: 2, 3, 5. 6, 7, 9, 12, 14, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27; 29 i 30' oraz 2-gi ustęp § 15. ' ~§ 9 i 1~ działu I części II niniejszego orzeczenIa, ustalaJące~o warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy, nie tyczą się ogrodników, chmielarzy, rybaków i t. p. pracowników, charakter zajęcia których powoduje konieczność wykonywania pe:vnyc? czynności poza ustalonym czasem pracy dZIennej. § 3. § 2, d zia łu I, części II niniejszego orzeczen ia, ustalającego warunki pracy i płacy dla ordynariuszy, obowiązuje z wyjątkiem terminu ro ':poczę c ia roku służbowego, który to termin uzal eżn ia się od istniejących zwyczajów, stosownie do danego fachu, nie dotyczy jednak kowali, stelmachó w i włodarzy. U wag a: Dla kowali, stelmachów i włoda­ rzy kończy się rok służb owy w roku 1931, z terminem zastrzeżonym w indywidualnej umowie. Nowa zawarta umowa nie może przekracz a ć terminu dnia 31 marca 1932 r. § 4.
  18. a)W~jewództwo Poznańskie. Włodarze i stangreci, oraz kwalifikowani owczarze otrzymują ordynarję według obopól nej umowy, pensję zaś roczną, równającą się nie mniej, jak 198 zł. Poza te m kwalifikowani owczarze otrzymują 2 braki za zwrotem skóry. Tantjemę daje si ę następ ującą: od sprzedanej sztuki 0,75 zł, od uchowanego (odsa dzonego) j.agnię cia 0,50 zł, od barana sprzedanego do chowu 2 zł i od dorosłych owiec za każde 50 sztuk ~ kg. wełny . Kowale i kołodz ieje z egzaminem mistrza, albo też czeladnika z conajmnej lO-letnią praktyką, wli czając 3 lata nauki, otrzymuj ą min imum, t. j. miesię czn ie zł 20 pensji. Za używanie własnych narzędzi -- kwart alnie 10 zł. Pilniki dostarcza pracodawca bez p ł a t­ nie, również świderki kowali , które st anc)\'ii ą własność pracodawcy. Deputat pozostaje, jak dotychczas, jed nak ż e nie mniej, jak 20 kwintali zbo ża. W miej3c0w ościach, gdzie w roku 1919 rz emieśl nicy trzyma li 2 krowy, zwyczaj ten pozostaje nadal. W razie nietrzymania drn ~i ej krowy, po bi<2 ra rzemieślnik takie odszkodowanie , jakie w t 'Im wypadku przysługuj e ordynariuszowi, maj ącemu trzech zaciężników, lecz ty~ko wtenc zas, gdy przez cały rok drugiej krowy nie trzyma. Murarze, siodlarze i ogrodnicy pobiera j.ą zasługi i ordynarję podług obopólnej umowy, jednak nie mniej, jak dotychczas. Płace uczniów nor- 8. MONITOR POLSKI. - Dnia 11 lutego 1931 r. Nr. 33. cały rok, mieszkaj ą cy w słu ż b o wem mieszkaniu Wynagrodzenie w naturaljaA;:h. i mający krowę na dw o rsk ~ ej oborze na tych ~a ­ Deputat dla chłopc ó w i dziewcząt wszys tk ich Pobory dla czeladników pozostawia s i ę do .mych warunkach, co ordy nar.jusz, otlTZymuj e mn ie; obopóLne j umowy, lub unormowani a na zasadzie roli pod ziemniaki o Y. hektara, w czem warto ść kategoryj wynosi s 3 kwintale żyta, 10 kwin tali ziemniaków i l m. szczapów. płac y pow ia to\'io -miejs kiej . mieszkania ustala się na 10 arÓw. Zami anę uskut ecznia się według norm § 23 Wyn agrodze nie za ob s ług i wa nie maszyn przy U wag a I: Pracodawcy winni zatrudniać dzi a ł u J czę ś ci II niniejszego orzeczenia, ustalamłóceniu i o rce pozostawia się ob upólnemu pochałupników (robotników wolnych); ci zaś mają jącego warun ki pracy i płacy dla ordynarjus zy, rozumieniu. obowiązek przychodzenia do pracy przez cały U wag aJ: Ordynarjusz, trzymają cy trzech rok. Wyj ą Lki od tej reguły są dozwolone za po- zaciężników, ma prawo Lrzymania drugiej krowy.
  19. b)Województwo Pomorskie. przedniem pvrczumieniem się z pra c odawcą. O ile umówił si ę bez drugiej krowy, dostaje W Województwie Pomorskiem kowale, koło­ U wag a II: Prócz Pow yż!lzego obowi ąz ują 15 kwintali buraków, lub 4 ary roli. pod warzywa. dz ieje. c i eśle , murarze i siodlarze, którzy złożyli następujące paragrafy dzi a łu I cz ę ści II ninie jszeegzamin i mają S-letnią praktykę za sobą, otrzy- go orzeczenia , us'tal aią cego warunki pracy i płacy W razie gdy zacię ż nik porzuci pracę, ordynarjusz w ciągu 6-ciu tygocni winien skasować drug ą krom uj ą zapłatę w gotówce łącznie z odszkodowadla ordynarjuszy: 2, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 12, 13, 14, wę; w wypadkach śm i erc i , kalectwa, ożenku niem za użycie własnych narzędzi zł 30 mie- 27 i 28. . i wo j skowości przedłuża się powyższy termin do sięczn i.e , a w powiatach gniewskim i tczewskim DZIAŁ IV. ZACIĘŻNICY. 3-ch miesięcy. ot rzym ają ponadto rocznie o 1 kwintal żyta, U wag a II: O ile pracodawca na trzymaa w powiecie starogardzkim o % kwintala żyta (§; 7 działu I części II niniejszego orzeczenia ustaw or J ynarji więcej; deput at dla rzemieślników wy-. lającego warunki pracy i płacy dla ordynarjuszy). nie krowy przy trzecim zacię ż niku z jakichkolwiek bądź powodów nie zezwala, lub zwyczaj nosi 16,5 kwintali zboża. § 1. trzymania nie istnieje, płaci pracodawca odszkoPilniki dostarcza pracodawca, jako też i świ­ Zasady ogólne. dowanie budżetem przewidziane ito w ratach derki dla kowali, które stanowią własność pracoDział mmejszy dotyczy z jednej strony miesięcznych. dawcy. U wag a III: Trzeci i każdy następny za. Dozorcy rolni, jako to : włodarze i karbowi wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony wszystkich zaciężników. ciężnik otrzyma % kwintala pszenicy rocznie poza o.1rzymuią ordynarję jak rzemieślnicy, a pensję co § 2. deputatem ; tam, gdzie niema w dostatecznej ilości 'n ajmniej o 25 procent wyższą od pensji ordy.Obowiązują następujące paragrafy działu I pszenicy, % kwintala żyta . narjusza. . Uczniowie otrzymują deputat gotówkę części II niniejszego orzeczenia, ustalającego wab) Województwo Pomorskie. runki pracy i płacy dla ordynarjuszy: 3, 4, 5, 6, 8, podług lat, jak zaciężnicy. Pobory czeladników Kat. I a,- dziewczęta i chłopcy od 14 do p ozostawia się do unormowania na zasadzi·e płacy 9, 10 (jedynie o nawozach sztucznych), 12 ,13 i 14. § 3. 15 lat - według obopólnej umowy. powiatowo - miejskiej, lub według obopólnej Kat. I b. dziewczęta i chłopcy od 15 do Na żądanie pracodawcy w razie pilnej poumowy. Kw alifikowani owczarze i żonaci pomocnicy trzeby pracown-icy są obowiązani do pracy poza 16 lat - w m1e~iącach letnich 60 gr .• w miesią­ czasem, określonym w § 9 działu I części II niniej- cach zimowych 40 groszy dziennie. otrzymują ordynarję nie mniejszą, jak ręczniacy. Kat. II a, dziewczęta i chłopcy od 16 do 18 W ~' n ag rodzenie w gotówce wynosi 216 zł rocznie. szego orzeczenia, ustalającego warunki pracy Tantjema od sprzedaży podlega obopólnej umo- i płacy d1a ordynaIiug,z.y, lecz za OiSobnem wy- w miesiącach letnich 90 gr., w miesiącach zimowie, wynosi jednak nie mniej, niż 1 procent ceny nagrodzeniem po cenach za godzinę o 50 procent wych 60 groszy dziennie. wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w naKat. II b, dziewczęta ponad 18 lat - w miesprzeda ży. Określenie tantjemy od odchowanego j agnię cia i innych pozostawia się indywidual- turaljach, jak w gotówce. Samowolne opuszcze- s'iącach letnich zł 1,20, w miesiącach zimowych nie roboty podczas godzin pracy, j.ak i samowolne 75 groszy dziennie. nej umowie. Kat. m, chłopcy od 18 do 21 lat - w mieW ynagrodzenie roczne ogrodników nie ' może spóźnianie się do pracy jest niedopuszczalne i powoduje potrącenia w stosunku procentowym, siącach letnich 1,50 zł, w miesiącach zimowych być inne, jak przeciętne roczne wynagrodzenie 1 zł dziennie. rz emieślników z dodatkiem tantjemy według obo- jak przy nadgodzinach. Praca w dni świąteczne Kat. IV, chłopcy ponad 21 lat, zdolni do pólnej umowy. Uczniowie ogrodnicy otrzymają może być wykonana li tylko za obopólną zgodą wynagrodzenie tak w naturze, jak i w gotówce od- i za wynagrodzeniem po cenach o 100 procent wszelkiej pracy i do kosy, w miesiącach letnich 'wyższych od normalnego wynagrodzenia tak w na- 2,00 zł, w miesiącach zimowych 1,20 zł dziennie. powiedniej kategorii szarwarków (zaciężników). U wag a I, II i m tak samo, jak dla Pasterze otrzymują pensję zł 162 i deputat, jak turaljach, jak w gotówce. § 4. Województwa Poznańskiego odnośnego ustępu. fornale i od każdego cielęcia, odchowanego do 10 tygodni 25 groszy, od sprzedaży dOł'osłej sztuIndywidualne umowy zawiera pracodawca Wynagrodzenie w naturaljach. ki zł 1,00. bezpośrednio z zaciężnikarni, lub też, o ile idzie Zaciężnicy otrzymają następu,jący deputat w o małoletnich, poniżej lat 21, z ieb prawnym opieDZIAŁ HI. CHAŁUPNICY. kunem. Z chwilą zawarcia takiej umowy, praco- stosunku rocznym za 300 dni roboczych: dawca jest obowiązany dać stałe codzienne zaod 14 - 16 lat: § 1. łrud'Ilienie, a pracownik uczęszczać do pracy. Je3 kwintale żyta,
  20. a)Województwo Poznańskie. żeli pracodawca nie dostarczy zaciężnikowi pra1 kwintal jęczmienia. Chałupnicy, którzy obowiązują się kon- cy, winien mu zapłacić zarówno w gotówce, jak Y2 kwintala grochu. 15 kwintali kartofli lub 0,125 ha roli, traktem na cały rok, licząc ~ok 300 dni roboc.ych, i w naturaljach, jak za dzień przepracowany. Pracodawca nie jest . zobowiązany dostarczyć pracy 2 % kwintala węgla. otrzymuj ą rocznie deputatu 4 kwintale żyta, w dni ulewne i wyjątkowej niepogody. Pracowniponad 16 lat ' kowi zaś za te dni nie potrąca się deputatu i wli4 kwintale żyta . l kwintal j~czmienia, cza się je do obowiązkowych 308 dni pracy. Je1 kwintal jęczmienia. ~~ kw intala pszenicy, . y. kw intala grochu, żeli pracownik opuści pewną ilość dni z powyżej % kwintala pszenicy, )4 hektara roli pod ziemniaki, oznacz,o nego minimum. nie będąc chorym, praco% kwintala grochu, 15 kwintali ziemniaków lub 0,125 ha roli, na tych samych warunkach, co ordynarjusz . dawca za każdy dzień niestawienia się , nie wyda danego majątku, z tern zastrzeżeniem, że wzamian mu żadnych świadczeń i ponadto potrąci mu 2 % kwintala węgla . U wag a I: W majątkach. które nie s-ieją za H hektara roli można dać 30 kwintali ziemnia- dzienną płacę. Jeżeli pracownik nie może stawić się do pra- grochu i pszenicy. całą ilość zboża wydaje się ków. Dalej otrzymuje chałupnik 2 wolne furmanki do zwiezlenia opału w odległości 10 km. Jeżeli cy, winien w przeddzień uprzedzić o tern praco- w życie. U wag a II: Ordynarjusz. trzymający trzech niema możliwości nabycia drzewa w odległości dawcę. O ile otrzyma zgodę pracodawcy, to 10 km., uwzględnia się furmanki od raha do wie- w tym wypadku deputatu się nie potrąca. Cl za- zaciężn ; ków, ma prawo trzymania drugiej krowy. czora z wyjątki em czasu zasiewów i żniw. Zale- ciężnicy, którzy zawarli indywidualną umowę O ile si ę umówił bez drugiej krowy, dostaje 1 litr ca się pracodawcom, którzy sprzedają torf lub z pracodawcą, pracować mogą poza folwarkiem mleka pełnego i 1 litr mlek a odciąganego dzien• drzewo, by przy sprzedaży uwzględniali w pierw- jedynie za zgodą pracodawcy. Zaciężnik zgodzo- . nie za wszystkie dni robocze zaciężnika. W razie, ny według pewnej kategorji płac z początki em. gdy trzeci zaciężnik porzuci pracę. ordynarjusz szej mierze chałupników . Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimo- roku służbowego pozostaje w tej kategorji do w przeciągu 6 tygodni win ien skasować drugą wych 1,75 zł, w miesiącach letnich 3,00 zł. końca roku służbowego bez względu na prze- krowę. W wypadkach śmierci . kalectwa, oż e nku kr~eni,e odno>śnego wieku. i wojskowości przedłuża się powyższy termin do Dziewczęta i chłopcy chałupników otrzymują de3 miesięcy. putat jak zaciężn i cy odnośnej kategorii, a zapłatę Klasyfikacje i wynagrod :?:enie gotówkowe U wag a III: Jak uwaga II dla Województw w gotówce o 10 groszy więcej.. Za obopólną umozaciężników. Poznańskiego odnośnego ustępu. . wą deputat można policzyć na gotówkę.
  21. a)Województwo Poznańskie. § 6.
  22. b)Województwo Pomorskie. Kategorja I a, dziewcz ę ta i chłopcy od Wolnym robotnikiem jest ten, który s·j ę wy- 14 - lS lat - według obopólnej umowy. Wynagrodzenie dla do;arek. r "",,;" i :ł ko taki na cały rok do pracy g odził i któ~ Kategorja I b, dz i ewczęta i chłopcy od Jako zapłatę za udój pobierać będą: l; , ,: (: zajmuje mieszkania u pracodawcy. 15 - 16 lat - w miesiącach letnich zł 0,90,
  23. a)dziewczęta dziennie 1 procent od ceny 7:nn ,lci i n~ eżonaci parobcy ponad lat 21, zdol- w miesiącach zimowych groszy 50 dziennie. sprz e da ży w najbliższej mleczarni ilości mleka j ,; da wszelkiej pracy, t. j. do kosy - otrzymują Kategoria II a, dzie w częta i chłopcy od wydojonego, prócz tego 1 litr mleka dziennie, lub za k aż,d y dzień pracy prócz gotówki: 16 - 18 lat - w miesi ą c a ch letnich zł 1,40 jego ekwiwalent po tej samej cenie; 2 kg. żyta, w miesiącach zimowych zł 0,80 dziennie.
  24. b)kobiety dziennie 2 procent od ceny sprzey; kg. jęczmienia, Kategorja II b, dziewczęta ponad 18 lat daży w na,jbliższej mleczarni ilości mleka wydojoYt kg. pszenicy, w miesiącach letnich zł 1,60, w miesiącach zimo- nego, prócz tego 1 litr mleka dziennie lub jego y. kg. groch,U - oraz rocznie: wych zł 1,00 dziennie. ekwiwalent po tej samej cenie. 18 kwintali węgla, Kategorja III, chłopcy od 18 - 21 lat Czas udojów wyznacza pracodawca. 6 kwintali słomy, w miesiącach letnich zł 2,00, w mi esiącach zimoDojarka jest obowiązana doić bez przerwy 15 kwintali kartofli i wych zł 1,20 dziennie. cały miesiąc. . 3! ij hektara roli na tych samych warunkach, Kategorja IV, c hłopcy ponad 21 lat, zdolni do Dziewczyny ponad 16 lat mogą byt zatrudniojak ordynar jusz danego majątku, z tern zastrzeże­ wszelk iej pracy i kosy, w miesąca ch letnich 2,50 zł, ne przy doju, O ile są odpowiednio silne. niem, ż e z Y. hektara roli mo żna dać 30 kwintali a w miesiącach zimowych 1,50 zł dziennie. kartofli. Wszelka obróbka ToIna i zwiezienie DZIIAŁ V. ROBOTNICY SEZONOWI. U wag a I: Za miesiące letnie uważa się: świadczeń nale ży do pracodawcy. kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, §1. Dzienna zapłata wynosi w miesiącach zimo- pozostałe miesiące jako zimowe. w ycI, zł 1,20, a w miesiącach letnich - zł 2,10. Dział mnteJszy dotyczy z jednej strony U wag a II: Powyż sza klasyfikacja i wyDz i ewcz ęt a i chłopcy wolnego robotnika otrzywszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś nagrodzenie stosuje się do wszystkich robotników mują deputat, jak zaciężnicy odnośnej kategorji, strony robotników sezonowych. fizycznie normalnie rozwini ętych. a zapłatę w gotówce o 10 groszy wi ęcej; za obo§ 2. U waga III: Chłopcy, zatrudnieni jako forpólną umową można deputat przeliczyć na goJako robotników sezonowych uwdasię tych nale ,- dostają dodatek 1 kwintal żyta w stosunku tówkę. rocznym i zapłatę got ówkową co najmniej kate- pracowników, którzy się zobowiązują kontrakto§ 2. gorji III zaciągu. W niedzielę i święta za odpasa- wo do robót rolnych w sezonie od dnia ich zakonW . Województwach Poznańskiem i Pomor- nie koni otrzymują połowę płacy gotówkowej traktowania aż do ukończenia wszystkich robót skiem .ch a łupil ik lub wolny robotnik, zgodzony na dziennej, za dyżur całodzienny całkowitą dniówkę. .:rolnych, względnie wszystkich wykopków i któ- muje się na podsta wie płacy i deputatu dla zac ięŻTlikó w. MONITOR POLSKI. - Nr. 33. Dnia 11 lutego 1931 r. rzy mieszkaj, u pracodawców we wspólnych koOdszkodowanie za narzędzia. szarach dla sezonowych (dla miejscowych r o - § 9. bOitnikó'W' seronOlWYch, pa'trrz § 11). Za obopólną Wszelkie narzędzia robocze dostarcza pracoindywidualną umową można robotników i ro- dawca bez odszkodowania ze strony robotników. boŁnice sezonowe zatrudniać przez całą zimę. Zwolnienie robotnika może nastąpić tylko za po- W majątkach, gdzie pracodawca nie daje narzę. dzi, płaci na osobę i sezon dla chłopców - 12 zł., przedniem 14-dniowem wypowiedzeOlem. dla reszty robotników _ 7 zł. 3) za wychowanie zdrowego cielaka do 10 tygodni 80 gr., ' 4) od każdego udojonego litra mleka 1% ód ceny otrzymanej z mleczarni, ' ' 5) za sprzedaż bydła:
  25. a)od każdej dużej, zdrowej sztuki 1 % Conajmniej, bl od małej sztuki 1% conajmnh~j. Jeżeli ilość bydła nie odpowiada . stosunkowi 20 krów na 15 jałowizny, winien pracodawca za każdą nadliczbową jałówkę dopłacić dojarzowi 0,65 zł. Pod kategorję jałowizny podciąga się w tym wypadku także cielęta w wielm do 10 tygodni mimo, ie za cielęta te dojarz pobiera już osobną za- Płaca akordowa. § 3 . § 10. Czas pracy obowiązuje ten sam, jaki jest przePłace akordowe będą opłacane według za3ad widziany w § 9 działu I części II niniejszego orze- działu I części II niniejszego orzeczenia, ustalają­ czenia, ustalającego warunki pracy i płacy dla cego warunki pracy i płacy ordynarjuszy. Przy sprzęcie okopowizny (ziemniaków, buraordynarjuszy. Wynagrodzenie i książki zarobkowe. ków etc.) na akord, wartości ueput,a1tu się nie odlicza, natomiast przy sieczeniu na akord odlicza ·się płatę. § 4. § 4. deputat za każdy dzień pracy akordowej. :Zarobki wypłaca się robotnikom sezonowym Dojarz otrzymuje deputat taki sam, jak l'ze- · Miejscowi robotnicy sezonowi. co miesiąc przez pracodawcę lub przez upoważmieślilik z tą różnicą, że ilość ziemniaków oblicza §, 11. nionego do tego urzędnika. Zasław(kaucja) odsię na 50 kwintali i 12,Y. hektarów roli. Zmianę ciąga się w pierwszych trzech miesiącach od Mie~scowi robotnicy sezonowi, pochod'zący z pozostawia się obopólnemu porozumieniu• . Tam, każdei' wypłaty w wysokości Ya przypadającego tegoż województwa i będący na własnym wikcie, gdzie więcej wydawano, zwyczaj ten pozostaje zarobku gotówkowego. pobierają płace w gotówce w myśl § 5 niniejszego nadal. Pracodawca jest zobowiązany dostarczyć działu oraz deputat kwartalnie, jak na1stępuje: § 5. każdemu robotnikowi książeczkę zarobkową, l kwintal żyta, w której zapisuje wszystkie wypłacone lub. za1/8 kwintala pszenicy, Mieszkanie. trzymane pieniądze. Książeczka zarobkowa wmna k al . Dojarz lszwajcar) winien otrzymać odpobyt przyn.a:l·mnie!· na 1 dzień przed każdą wypłatą 1/4 wint a jęczmienia, 1{8 kwintala grochu, wiednie mieszkanie. odnośnemu robotnikowi doręczona. 3/25 kwintala ziemniaków, § 6. Kla~yłikacja i zarobek gotówkowy robotników 1/2 metra sześciennego drzewa (szczapów) . O p a I. mIejscowych i zamiejscowych. § 12. § 5. W razie stwierdzonej przez lekarza ikchokroby Opałwyda;e się według norm części l niniej~ , ' Zarobek dzienny (oprócz deputatu) wynos1c robotnik pobiera tylko deputat. Pracown', tóry szego orzeczenia, ustalającego warunki pracy i , otrzymał zasiłek z Kasy Chorych, obowiązany jest płacy dla ordynarjuszy. będzie: I dz' . hł d l t 16 zwrócić pracodawcy wartość deputatu, wydanego § 7. za dni choroby, za' które otrzymał zasiłek. Jeżeli Kategorja ~ lewczęta 1 c opcy o a . do 18 - w czasie od 15.1V. d'o LX. - l,5Q zł, d . zasiłek ten podejmowany jest przez praco awcę, w październiku - 1,20 d dziennie. Mleko. . Kategocja II - dziewczęta p'o naa latl~. potrąca tenże wartość deputatu jak wyżej, nadDojarz otrzymuje 4 litry mleka tłustego, 2 11,; w czasi<e od lS.IV. do 1.X. - 1,70 zł, w pażdzler- ' wyżkę zaś zwraca robotnikowi. O ile zasiłek nie try mleka odtłuszczonego dziennie. ' . '. . " niku 1,4{) zł dziennie. . pokrywa wartości deputatu, oblicza się tylko wy,§ 8. Kategorja III - chłopcy od lat 16 do 21, wy- 8okość odebranego zasiłku. Deputat otrzymuje konuiacy wszelką pracę męską - w czasie od chory tak długo, jak znajduje się w koszarach daDeputat cHa pracowników. 15.1V'-&0 1.x. - 2,10 zł, w paźdii'ernik.u - 1,70 zł nego majątku. Pomocnicy, bez różnicy płci, otrzymują dępu­ dziennie. DZIAŁ VI. SZWAJCARZY. tat zaciężnika ponad 16 lat niezależnie od , wieku Kategoria IV - robotnicy (mężczyźni ponad pomocnika, byle wykonał swoje obowiązki przy 21 latl, zdo.lni do wszelkiej pracy męskiej i kosy § 1. udoju i oprzątaniu przepisanych dla dojarzy 20 w czasie od 15.IV. do 1.X. - 2,60 zł, w paidtzierZasady ogólne. krów i 15 sztuk jałowizny: niku 2,OOzl - dziennie. . .
  26. l)4 kwintale żyta, Za każdy nieprzepracowany dzień odciąga się , Za dojarza zawodowego (szwajcara) uważa wysokość świadczeń w deputacie. · się tego rodzaju mężczyznę, który pracował jeden 2) 1 kwintal jęczmienia, rok jako uczeń i trzy lata,,jako pomocnik u zawo· 3) 1[2 kwintala grochu, Deputat . robotników pozamiejscowych. dowego dojarzai posiada odpowiednie zaświadcze4) 112 kwintala pszenicy, .... § ·6. nie o odbyciu przepisanego czasu, nauki i służby w 5) 2~ kwintala węgla, Ordynację otrzymuje katdy robotnik ro- charakterze pomocnika ' dojarza; podpisane przez 6) 15 kwintali ziemniaków, oraz botnica tygodniowo: zawodowego dojarza, lub dojarzy, u których pra7) 2 litry mleka tłustego ' dziennie. 15 kg. ziemniaków, cował, oraz poświadczone mu przez pracodawców, § 9. 7 litrów mleka zbieranego lub 3,5 litra nie~ u których w czasie nauki i praktyki na dojarza był zbieranego, zatrudniony. Zawodowy dojarz musi się wykazać Uwagi. dokładną znaJ' omością zasad dOJ' enia, żywienia by3 ,5 kg . c hl e b a, Wszystkie narzędzia, z wyjątkiem wideł r ło­ y, kg. kaszy, dla i pielęgnowania go w chorobach oraz wychowu pat, dostarcza pracodawca. Wszelkie inne umowy, , 1 kg. grochu, . cieląt. zawarte indywidualnie ustnie lub pisemnie, upa:da§ 2. 1 kg. mąki, ją z chwilą wejścia w życie niniejSzego '. Orzeczey. kg. soli. nia. Każdy dojarz ma prawo uczęszczac do kościo~ Obowiązki dojarza. § 7. ła i otrzymuje w roku urlop, tak jak ręczniacy. Wymiana na inny gatunek żywności jest doDojarz i jego ludzie obejmują pilnowanie i Zwolnionemu dojarzowi przy przeprowadzce opiekę nad powierzonem im bydłem i gospodarką zwolona za obopólnem porozumieniem. daje pracodawca furmanki do najbliższej stacji Pracodawca dostarcza wspólne mieszkanie, od- mleczną. Do jego obowiązków należy między inkolejowej. ' dzielnie według płci, wspólne ognisko do gotowa- nemi odpasanie, dojenie, utr:l:ymanie w czystości Książki kontraktowe wydaje się podług zasad nia i prania, wolny opał i światło, dalej inwentarz bydła oraz czyste i prawidłowe dojenie krów. kochenny, jak garnki do gotowania, miski do jedze- Dojenie odbywa się dwa do trzech razy dziennie, działu I części II niniejszego orzeczenia, ustala,jące­ nia, kubki do picia, wiadra do wody, wanienkę do po ocieleniu obowiązkowo trzy razy dziennie. go warunki pracy i płacy dla ordynar jUszy. prania i siekierę do rąbania drzewa. Każdy pra- Zaopatrzenie stajni w wodę, utrzymanie narzędzi cownik winien się zaopatrzyć w kołdrę (derę) i stajennych i koryt w czystości, dowóz względnie DZIAŁ VII. SŁUżBA WIEJSKA (GBURSKA) .. W WOJEWóDZTWIE POMORSKIEM. siennik. dostarczanie paszy pozostaje, jak dotychczas Gotowanie strawy powierza pracodawca lub (otworzenie zmarzniętych kopców zarządza sam Parobcy i dziewczęta, którzy są obowiązani tegoż zastępca kobiecie przez niego wyznaczonej, pracodawca). Na żądanie pracodawcy musi nawóz do pracy w polu i stajni, jak również w gospodardo której również należy uporządkowanie mieszka- codziennie z obory być usunięty i na gnojowisku stwie domowem, otrzymują prócz wolnego utrzynia i sypialni oraz obieranie potrzebnej ilości zie- zrównany. Tam, gdzie do wywożenia mierzwy do- mania, t. j. mieszkania i życia, wynagrodzenie: . mniaków, pranie bielizny dla robotników i odbie- starczono siły pociągowej, pozostaje ten zwyczaj
  27. l)Chłopcy i dziewczęta od lat 14 do 16 w ranie deputatu dla wszystkich. nadal. Zaleca się dojarzom używać do tego stadni- 6 miesiącach zimowych miesięcznie 15 złotych, aw Odnośna kobieta winna być zwolniona od praka. Za uszkodzenie obory, niszczenie narzędzi sta- 6 miesiącach letnich miesięcznie 25 złotych. cy rolnej. Kucharka pobiera płacę i deputat dziew- jennych oraz za stratę, powstałą przez oczywistą 2) Chłopcy i dziewczęta od lat 16 do 18 zimą cząt seZJonowych przez wszysltlkie dni tygodnia, winę dojarza, względnie jego. ludzi, dojarz odpomiesięcznie 20 ·złotych, latem miesięcznie 32 złote. także i za niedziele i święta. Obowiązkiem kucharwiada osobiście. Mleko należy ochłodzić i w do3) Dziewczęta ponad lat 18 zimą miesięcznie ki jest wystawić na czas jedzenie, by robotnicy brze ochłodzonym stanie odstawić do miejsca na 25 złotych, latem miesięcznie 40 złotych. punktualnie do pracy mogli stanąć. Do rąbania ten cel przeznaczonego. Szwajcar (dojarz) jest od4) Parobcy od lat 18 do 21 zimą miesięcznie drzewa na opał dostarcza pracoda wca kucharce powiedzialny za to, aby mleko odesłane zostało 30 złotych, latem miesięcznie 45 złotych. . w miarę potrzeby odpowiednią pomoc. Na 10 do 20 w dobrze ochłodzonym i czystym stanie. Za stratę, 5) Parobcy ponad lat 21 zimą miesięcznie 35 pracowników przypada 1 kucharka. powstałą przez kwaśnienie mleka z winy szwajcazłotych, latem miesięcznie 50 złotych: " U wag a: Dla województwa pomorskiego: W ra, odpowiada tenże. Gdzie istnieje zwyczaj cenDziewczęta, które krów nie doją, otrzymują majątkach, gdzie jest zwyczaj trzymania akordnitryfugowania mleka, musi to dojarz bezwarunko- . miesięcznie o 3 złote mniej. , '~ ka, całkowity deputat pobiera ak'o rdnik d1a wo wykonać. Dojarz prowadzi książkę dziennego Orzeczenie niniejsze obowiązuje od. dnia 1 wszystkich sezonowców. udoju oraz tablicę co do pogonienia i ocielenia kwietnia 1931 roku do dnia 31 marca 1932 roku. Kucharka - a gdzie jest zwyczaj trzymania krów oraz wydajności mleka pojedyńczej krowy. Działo się w Warszawie, dnia 30 grudnia 1930 r. akordnika, akordnik obowiązany jest kwitować w Dojarz utrzymuje w czystości w dobrym stanie książeczce d~utatowej otrzymany deputat. naczynie do dojenia, konwie, ewentualnie centryPrzedstawiciel Ministerstwa Pracy i Opieki fugi. Jeden dojarz obowiązany ' jest doić i pie- ' Sprowadzanie robotników. Społecznej: lęgnować 20 krów i 15 jałowizny. Dojarz obowią­ (-) J. Gnoiński. § 8. zany jest prawidłowo cielęta poić do 10 tygodni. , Przędsta wiciel Ministerstwa Rolnictwa: Koszty podróży do miejsc pracy reguluje Pań­ § 3. :(-) M. Banaszkiewicz. stwowy Urząd Pośrednictwa Pracy odnośnego poZapłata. wiatu z pracodawcą, któremu dostarcza robotniPrzedstawiciel Ministerstwa Sprawiedliwości: ków. Robotnicy, .którzy przepracowali u jednego Dojarz pobiera mieSięcznie w ~otówce: l-) J. Maciejewski. pracodawcy cały sezon, otrzymują koszty podró1) od sztuki krowy dojnej, wołu roboczego, ży do miejsc koncentracyjnych ,od pracodawcy. stadnika rozpłodowego 1,30 zł. Robotników niiejscowych sezonowych, zamieszka, 2) od sztuki ' jałowizny powyżej 10 tygodni do o łych w powiecie, odwozi pracodawca furmanką do dojścia do krowy dojnej lub wołu roboczego 80 miejsca zamieszkania. ' ., groszy, Czas pracy. ,- C) -.J I l • ! " .

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.