Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczej, ustalające warunki pracy i płacy robotników rolnych na rok służbowy 1937/38 na obszarze województw wileńs

Oplata redowa uiaC:ZOIUI ryeułłe~_ 16 marca 1937 ' roku. Warszawa, Wtorek Rok XX. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY iZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. • WYCHODZI CODZIENNIE Z WY JĄ TKIEM NIEDZIEL I SWIĄ T. • Redakcja, Administracja i Ekspedycja: ul. Miodowa Nr. 22. Telefon Redakcji 11-44-05. Telefon Administracji 11-BO-13. Telefon Ekspedycji 11-80-19. Ogłoszenia: ul. Królewska 5. Kasa czynna od godz. 8 i pół do 1 po płd., w soboty do g. 12 w płd. Konto czekowe w P. K. O. - 730. Oddziały "Monitora Polskiego": 8YD~OSZCZ, Gdańska 22, teJ. 15-74; GDAŃSK, Neugarten 27, tel. 240-79; GDYNIA, Swiętojańska, Dom P. A. M., tel. 17-20: GRUDZIĄDZ, Mickiewicza 26, tel. 304; KATOWICE, 3 _MaJa 34: tel. 305-65 i 310-91; KRAKÓW, Rynek Główny 6, . tel105-00 i 120-27; LWÓW, Akademicka II, I p., tel 200-29, 200-45; LÓDZ, Piotrkowska 125, tel. 101-11 i 11524; LUCK. P,I~udsklei!O 14. tel. 222; POZNAlil, Aleja Marsz. J. Piłsudskiego 24. tel. 28-57. 28-58 i 28-49: TORUIil. Szeroka 41, tel. 263; WILNO, Mickiewicza 15 m.. 5. tel. 674 i 17-85. __ !!2!S TRE.~C DZIAŁU URZĘDOWEGO: §7 § 2. Z a r z ą d z e n i a W ł a d z N a c z e l n y c h:

1. a)Orz·e czenie niniejsze dotyczy z jednej stroa) Pracownik otrzymuje od pracodawcy bez ny wszystkich pracodawców rolnych, z dru)!iej płatnie książeczkę obrachunkową, podpisaną przez Poz. 8S. Orzeczenie Nadzwyczajnej Komisji zaś strony pełnoletnkh pracowników z normalną pracodawcę lub tego zastępcę, z warunkami umo Rozjemcze;, ustalające warunki pracy i płacy ro- zdolnością do pracy: fornali, parobków, stróżów, wy, kontrolą wydanych ordynarii i pensji wraz z botników rolnych na rok służbowy 1937/38 na pastuchów, polowy_ch, karbowych, włodarzy i gu- potrąceniami oraz ze spisem powierzonych mu in obszarze województw wile6sk iego i nowogródz- miennych (ciwunów i namiestników), ugodzonych wentarzy żywych i martwych; drugi egzemplarz kiego. lub pozostających na służbie w danym majątku książeczki podpisanej przez pracownika pozosta przez okres roczny. je u pracodawcy. Przy zmianie służby książecz Orzeczenie niniejsze dotyczy również i tych ki te z zakończonym obrachunkiem strony oddają ordynariuszy, w zakres obowiązków których sobie wzajemnie. wchodzi m_ in. dozorowanie lasów, o ile nie zob) W wypadku niezdania inwentarza marr stali oni ugodzeni j'a ko gajowi. twego w całości lub okaleczenia z winy pracowni DZIAŁ URZĘDOWY.
2. b)Inwalidzi pracujący na równi z pozostały­ ka inwentarza żywego - powierzonych pracnwm mi pracownikami z normalną zdolnością do pracy kowi i zapisanych do książeczki obrachunkowej -000w rolnictwie pobierają równe z nimi wynagrodze- pracodawcy przysługuje prawo wstrzymania pra nie tak w gotówce, jak i w naturaliach_ Inwalidzi cownikow.i części świadczeń, których wysokość W o zmniej,szonej zdolności do pracy mogą być go- razie sporu określa komisja rozjemcza. Zarządzenia Władz dzeni na niższych warunkach.
3. c)Stangretów nie uważa się za fornali, o ile -000§ 8. pełnią stale obowiązki przy koniach cugowych. Stangreci mogą być godzeni na warunkach indya) Zawarcie indywidualnej umowy z ordyna widualnych co do wynagrodzenia, jednak dotyczą 88. ich wszelkie inne postanowienia niniejszego orze- riuszem nie może być uzależnione od trzymania pnez niego posyłek ORZECZENIE czenia. lony pra!:owników nie mogą być zmuszane Wynagrodzenie stangretów, którzy OpifÓCZ Nadzwyczajnej Komisji Rozjemczejf ustalające wado pracy. Dojenie krów i inne roboty 'odbywają się pracy przy koniach cugowych pełnią jeszcze inne runki pracy i płacy robotników rolnych na rok jakiekolwiek czynności, nie może być niższe, niż na zasadz;ie.lsohnej umowy. służbowy 1937/38 na obszarze województw wileńordynariuszy. '. skiego i nowogródzkiego. § 9. § 3. Nadzwyczaj~a Komisja Roz;emcza, powołana Stosowanie premiowego systemu płac wzglę­ zarządzeniem Ministra Opieki Społecznej z dnia Zatargi, wynikłe na tle umowy o pracę pomię­ dem ordynariuszy jest dozwolone. 20.1. 1937 r. (Monit-o r Polski Nr 25 z 1937 r.) w dzy pracodawcami a robotnikami, regulują Komiskładzie: Przewodniczącego Wacława Preniera, Naczelnika Wydziału, jako przedstawiciela Mini- sje Roz;emcze, bądź sądy państwowe, według kom§ 10. sterstwa Opieki Społecznej, Inż. Konstantego petencji. Do czasu uzyskania właściwego orzeczenia Czerniewskiego, jako przedstawiciela MinisterRozkład godzin pracy ustala się podług postwa Rolnictwa i Reform Rolnych i Sędziego Sądu lub wyroku sądu nie wolno: niższerj tabeli, pr,z y czym robotnicy fomde mJai-ą 1) pracownikom przerywać pracy, Okrę,gowego w Wilnie Stanisława Mianowskiego, być zwalniani przed południem o pół god7.iny 2) pracodawc'o m wstrzymywać świadczeń jako przedstawiciela Ministerstwa Sprawiedliwowcz'eśniej, aniżeli inne kategorie robo-tników, a to z wyjątki,em wypadków przewridzianych w dla koniecznego obrządku inwentarza. ści na posiedzeniach, odbytych w dniach 3 i 4 § 4. lutego 1937 r. - po wysłuchaniu opinii przedstaPrzyjmuje się za podstawę czas słoneczny z wicieli pracodawców i pracowników rolnych -tym, że obowiązujący obecnie czas środkowo-eu­ § 4. postanowiła, co następuje: ropejs.ki różni się od niego o 4{) wnuł wstecz; tak np. praca w styczniu, rozpoczynająca się według 3.' ) W wyp, a clkach wyjątkowo ciężkiego przeDZIAŁ I. winienia ze strony pracowIllitka praoodawca może czasu słonecznego o godzinie 8-ej, według czasu środkowo-europejskiego rozpoczynać się będzie Warunki pracy i płacy ordynariuszy. wstrzymać przed orzeczeniem Komis ji Rozjemczej o godzinie 7 m. 20. lub wyrokiem sądu świadczenia w zbożu i gotów§ 1. Za obopólną zgodą można zmienić ustalony · ce, w razie jednak wygrania sporu prz-ez pracoOrz-e czenie niniejsze 'obowiązute na rok. Rok wnika pracodawca winien wydać wstrzymane w poniższej tabeli podział rozpoczęcia i końca pracy oraz przerw j-e dzeniowych, jednakże tylko w świadczenia, przy czym Komisja Rozjemcza może służbowy zaczyna się od dnia 1 kwietnia 1937 r., a kończy się 31 marca 1938 r. Obie strony obo- przyznać prócz tego pracownikowi dodatek w wy- ten sposób, aby o,g ólna ilość godzin pracy pozostała niezmieniona. Za początek pracy uważa się sokości, nieprzekraczającej 2 % miesięcznie od wiązuje 3-miesięczny termin wypowiedzenia prawyjście z podwórza, za koniec zerście z pola. cy, a mianowicie najpóźniej do dnia 31 grudnia wstrzymanej należności.
4. b)W wypadkach wyjątkowo dę:&iego prz:e- W wypadku, gdy pole leży dalej niż dwa kilome1937 r. włącznie. . Niewypowieazrenie indywidualnej umowy o pl'a- · winienia ze strony członka rodziny pracownika, try od podwórza, pracown,ilków należy zwolnić z pracy o 10 minut wcześniej w stosunku do każdego cę do dnia 31 grudnia 1937 r. oznacza zawarcie · zamieszkałego wraz z nim i nie pracującego w daumowy narok następny. Rozwiązanie stosunku nym folwarku, pracodawca może zażądać usunię­ kilometra ponad 2. cia takiego członka rodziny z za.jmowanego przez służbowego w ciągu roku moż·e nastąpić wyłącz­ , nie na zasadzie orzeczenia Komisji Rozjemczej, pracownika mieszkania służbowego. NiewykoOl Gl lub też wyroku sądu państwowego według kom- nanie tego żądania przez pracownika pociąga dla = Gl -~ . Praca po .,." Praca do "'~ niego skutki, przewidziane w punkcie "a" niniejlt ; lto~ petenc;;~. Miesiąc ..lt·~ .o ." t o..~ Gl o Gl ., południu południa Zwalnianemu pracownikowi przed opuszcze- szego paragrafu. N N os o .. os ~·a ci: cdl niem ni~e ;sca pracy ~ Wiinny być wydane wszystc. c.= ~ie niespor'ne, a należne za okres jego pracy świad­ § 5. 1 8,00-12 1.30-4.001 czenia zarówno w gotówce ' jak i w naturaliach. Styczeń 1.30 Orzeczenie niniejsze stanowi w myśl ustawy Niewypłacenie tego wynagrodzenia może powo7.30-12 - 1.30 , 1.30-5.00 dować unieważnienie wymówienia pracy. . z dnia 18 lipca 1924 r, (Dz. U. R. P. Nr 71, poz. Luty P.o upływie terminu najmu pracownik winien 686) podstawę przy zawieraniu umów indywidualnych. Indywidualne umowy pracy, zawierają~e Marzec opuścić zajmowane m~eszkanie. 1.30-5.30 1-10 -W razie przejęcia obiektu rolnego w całości warunki dla pracownika mniej korzystne, niż wa1.30-6.00 1.30 11-20 7.00-12 lub części do rządowej parcelacji, wolno j'est wy- runki niniejszego orzeczenia, są nieważne . Wa1.30-6,30 21-31 powiedzieć umowę o pracę w innym terminie, niż runki umów indywidualnych bardziej korzystne przewiduje orzeczenie, przy czym rozwiązanie dla pracowników, niż warunki niniejszego orze- Kwiecień 1,30-6,40 1-10 umowy nie może nastąpić wcześniej niż z dniem czenia, pozostają w mocy. 1.30-7.00 1.30 11-20 6.00-12 0.30 30 czerwca przy zachowaniu 3-miesięcznego ter1.30-7.20 21-30 minu wypowiedzenia; o ile w okresie tych 3 mie§ 6. Maj sięcy nie nastąpi wprowadzenie robotnika w po1.30-7.30 1-10 siadanie nabytej działki, termin rozwiązania umoPracodawcy nie są uprawnieni do samodziel1.30-7.50 0.30 1.30 11--20 6.00-12 0.30 1.30-8.00 wy przesuwa się do daty wejścia w posiadanie . nej zamiany pewnychświadcżeń w naturze na in21-31 (Wyżej wymienione wymówienie możliwe jest-tylile. Jeżeli jednak warunkigospodarczewyma- Czerwiec ko w tym wypadku, o ile robotnikowi wraz z dział- gają tej zamiany, może ona ' być dokonaną prżez 2.00-8.20 1-10 0.30 2;00"':'8.20 . O,. 2.00 11-20 6.00-12 ką przyznane zostaje prawo sprzętu o wartości co bezpośrednie potożuin"m~e- stron z zawiadomie2,00",:"8.30 21-30 najmniej 150 zł. ~ niem inspektora pracy~ ' Naczelnych. OI'~ . ' Ul I I I I I I I I . - 2. MONITOR POLSKI. - I l-tO I 6,00-12 11'-20 Lipiec 0,30 2,00 6,00-12 0.30 6,00-12 7.00-12 2.~if: 2.00-8.20 2,00-8.00 0.30 2,00 2.00-7.50 2.00 - 7,30 2.00-7.00 0,30 0,30 1.30 1.30-6.40 1.30-6.20 1.30-6.00 - - 1,30 1.30-5.30 1.30-5.20 1.30-4.50 - 21-31 Sierpień . 1-10 11-20 21-31 Wrzesień 1-10 11 - 20 21-30 Październik 1-10 11 - 20 21-31 Listopad Grud1.ień I 7.00-12 I - I 1.30 I 1,30-4.15 I I 8,00-12 I - I 1,30 I 1.30-3,45 I - § 11.
5. a)Obrządek inwentarza odbywa się poza godzinami pracy bez specjalne! dopłaty, przy czym pod inwentarzem należy rozumieć inwentarz pociągowy, powierzony daneJIlu pracownikowi. Wstawanie do obrządku inwentarza oraz do naszykowania wozów i narzędzi powinno mieć miejsce nie wcześniej niż na 2 god21n y przed rozpoczęciem pracy. Obrok, siano itp. karm dla inwen·t arza ma być przygotowany uprzednio w godzinach pracy.
6. b)Kolejne dyżury przy inwentarzu w nocy lub w dni świąteczne obowiązują wszystkich lornali i pa,robków bez spe.cjalnej dopłaty, przy czym pracownicy, dyżurujący w nocy, mają nazajutrz wolny c~a,s do po·łudnia,. Spania przy inwentarzu w nocy w stajni lub na pastwisku nie uważa się za dyżur zwalniający od pracy nazajutrz. Paszenie koni w nocy winno się odbywać przez specjalnych pracowników. W tych dniach, w których konie chodzą w nocy na pastwisku, fornale winni wyjść do pracy opół godziny wcześniej niż inni pracownicy.
7. c)W wypa:dJku u<:hy1enia się ordynariuszyfornali od obrządku inwentarza pracodawca jest uprawniony do ugodzenia osobnego koniucha oraz potrącania kosztu utrzymania koniucha z wynagrodzenia fornali, przy czym wysokość jednak potrącenia, przypadającego na jednego pracownika, nie może przekraczać 50 kg żyta na kwartał. Po<trącenia z tego tytułu nie mogą być stosowane przed dniem 1 września 1937 r. Koniuch, o ile nim jest ordynariusz, podlega na równi z innymi ordynariuszami niniejszemu orzeczeniu.
8. d)Na żądanie pracodawcy, w razie pilnej porlrzeby, pracownicy obowiązani są do pracy poza wyżej określonym czasem, lecz za wynagrodzeniem osobnym, po 30 groszy za godzinę. Wynagrodzenie za nadgodziny nie ma zastosowania, je,żeli pracodawca udzieli następnie robotnikowi urlopu o 50 % dłuższeg'o, niż trwała praca w godzinach nadliczbowych. Za oo:mJo'Wolne opusZiczanlie roboty podczas godzńn prCIJcy i spóźnianie stię do niej stosowane będą potrącenia w tym samym stosUIliku. Do robotników, pobierających wynagrodrzenie .z aroooty wykonywane poza unormowanym wyżej czasem pracy, nie .zaliczają się pastusi, koniuchy, stróże nocni i dozor.cy, o hloe wykonywane prze'z niJch roboty nie przekraczają zakresu ich zwykłych obowiązków. ej Kolejne wyjazdy, jako to: wyjazdy w dni świąteczne do kościoła, wyjazdy po doktora Hp. obowiązują wszystkich fornali i parobków bez specjalnej dopłaty. Wyjazdy, mające wyraźny charakter wyj'a zdów prywatnych (towarzyskich) poza godzinami pracy, winny być wynagradzane, jak praca poza godzinami służbowymi.
9. f)Stróże nocni mają codziennie wolny czas do przerwy ohiadowej. W czasie przelrwy obiadiOwe; obowiązani są do stróżowania, po przerwie zaś otrzymują czas w01ny, równy przerwie obiadowej stosownie do tabeli czasu pracy (§ 10). Następnie sltróż, e mogą być ~atrudnieni prz;y robotach koło inwentarza, w domu itp. za wyjąt­ kiem miesięcy: listopada, grudnia, stycznia i lutego. W czasie od 1 października do 31 marca, stróż otrzymuje na czas warty kożuch dworski, przy czym warta nie może zaczynać się wcześniej, niż o godzinie 6 wieczorem.
10. g)Pastusi i koniuchy są wolni od pracy co trzeci dzień świąteczny (w nioedziele i święta) i na ten czas wSItają z.astąpieni w swych obowiązkach przez inny<:h, wyznaczonych w tym celu ordynańuszy. Zastępowanie pastucha i koniucha oraz paszenie koni w dni świąteczne winno być opła­ cane zgodnie z § 12, jeżeli przypada na poszczególnego pracownika częściej niż 4 razy do roku w każdym wypadku. . Dnia 16 marca 1937 r. § 14. Jeżeli przy rozwiązaniu umowy pracodawca ni·e wyda pracownikowi w całości należnej mu pensji lub ordynarii, pracownik może - w razie zawinionego niewydania - żądać procentów zwło­ ki w wysokości do 2 % miesięcznie, począwszy od dnia rozwiązania umowy. § 19. Praca w dni świąteczne, ustawą oznaczone, wykonywana tylko za obopólną zgodą i wynagrodzeniem po 35 groszy za godzinę. Mielenie zboża odbywa się na koszt pracoOOJwcy w młynie przez niego wybranym. Najwyżej połowa zboża może być mielona na zwykły pytel i kaszę, reszta zaś na razówkę. W zamian za mielenie pracodawca jest uprawniony do wydania 1 kwintala żyta lub też odpowiedniego równoważnika w gotówce. § 13. W dni ulewne i wyjątkowej niepogody robo-ty w polu wykonywane być nie powinny. § 20.
11. a)Pracodawców oraz 1ch zastępców obowią­
12. a)Ziemi ordynariusz otrzymuje: zuje grzeczne traktowanie prracownika i ścisłe 1) we wszystkich powiatach województwa wiprzestrzeganie wszystkich warunków umowy. Pra- leńskiego ogółem 36.5 ara, w tym 27 arów ziemi cowników obowiązuje grzeczność wobec praco- wynawożonej pod z.i,emnia:ki 2,5 ara ziemi wynawodawców i ich zastępców, ścisłe przestrzeganie żonej pod ogrodowiznę i 7 arów ziemi niewynawo~ umowy, pilne i sumienne spełnianie obowiązków, żonej pod len; . dążność do jak największej wydajności pracy, sto2) we wszystkich powiatach województwa no· sowanie się do wszystkich zarządzeń pracodawcy wogródzkiego ogółem 41 arów, w tym 33,5 ara zie" i jego zastępcy, jeżeli takowe odnoszą się do wy- mi wynawożonej pod ziemniaki, 2,5 ara ziemi wykonywania obowiązków służbowych, przestrzega- nawożonej pod ogrodowiznę i 5 arów ziemi nienie wszystkich przepisów porządkowych wobrę­ wynawożonej pod len. bie folwarku oraz dbałe i staranne obchodzenie się W razie braku wynawożonej ziemi pod ziez powierzonym sohie iinwentarzem żywym i marmniaki, pracodawca winien dać ziemi nieunawotwym. żonej o 50 % więcej. W zamian gruntu mogą być
13. b)W razie niesto-sowania się pracownika do dawane zależnie od umowy gotowe ziewszystkich zarządzeń pracodawcy lub jego za- mni.aki, czyste, bez zioem.i, przy czym oblicza się stępcy, odnoszących się do wykonywania obowiąz­ 110 kg zi'emniaków na 1 ar pola. ków służbowych , oralZ rueprzestrzegania przez
14. b)Sadzenie ziemniaków winnI) się odbywać­ niego przepisów porządkowych, komisja rozjemcza na wniosek pracodawcy może potrącić pra- jeżeli się nie umówiono inaczej w danym majątku, c'o wnikowi czę ś ć wynn grodzenia, nie przekracza- w połowie - między początkiem a końcem sającą każdo· ra:zowo 1 y,; -dniowego przeciętnego dzenia ziemniaków dworskich. Pole przeznaczozarobku dorosłych pracowników dziennych w tej ne pod ziemniaki powinno być w takim samym stanowisku, jak pole pod ziemniaki dworskie. Przysamej. miejscowości. gotowanie ziemi pod ziemniaki i obróbka ich winc) Delegat, mąż zaufania (przedstawiciel ro- ny być takie samoe, jak ziemniaków dworskich. botników) nie może być z t·ego tytułu gorzej trak- Zastrzega się, że wszystkie ziemniaki pracownitowany od innych pracowników. ków winny być sadzone obok siebie w jednym miejscu. § 15. :J \Y,I majątkach. gdzie pracodawca posiada ziemniaki na 2.byt i gdzie pracownicy rolni z poa) Pensję i ordynarię fornali, parobków, stró- wodu nieurodzaju ziemniaków nie posiadają ich żów. pastuchów i polowych na rok służbowy ohecnie na sadzenie i j.eżel:i w roku ubiegłym zie1937/38 ustala się, jak następuje: mniaków nie sprzedawali, właściciel winien ich I kategoria: Pensja 90 złotych oraz ordynaria dostarczyć w ilościach potrzebnych do sadzenia, 12 kwintali w stosunku ro<:znym obowiązuje w po- zwrotnych przez pracowników ze zbiorów 1937 r. wiatach: nieświeskim, nowogródzkim, z wyjątkiem gminy Dworzec, słonimskim z wyjątkiem gmin: § 21. Derewno, Byteń, Szydłowice, Rohotna, Kozłow­ szczyzna i Kuryłowicze, oraz w gminie Mir pow. a} Pracownik ma prawo trzymać jedną krowę sŁołpeckiego, a także w obrębie miasta Wilna. z przychówkiem w okresie ssania; poza tym I,I kat-e goria: pensja 75 zł oraz ordynaria 12 kwintali w stosunku rocznym obowiązuje w po- otrzymuje w ciągu roku - zależnie od wyboru wi.ata ch: Hdz'k im, szczuczyńskim, haranowickim, pracodawcy - albo 120 litrów mleka albo 120 kg żyta, bez uzależnienia tego od faktu zapuszczestołpeckim z wyjątkiem gminy Mir, wołożyńskim, nia krowy. wileńsko-trockim, oszmiańskim, mołodeckim, wib) Jeżeli pracownik krowy nie posiada, otrzylejskim, postawskim, dziśnieńskim, brasławskim, mywać będzie po 1,5 litra mleka dziennie w cią­ święciańsk im or az w gminach: Derewno, Byteń, gu 6 miesięcy zimowych i po 2,5 litra' mleka dzienSzydłow,ice. Rohotna, Kozłowszczyzna i Kuryłowi­ cze pow. słonimskiego oraz w gminie Dworz·e c nie w ciągu 6 miesięcy letnich. W majątkach, w których stawia się za warunek przy umowie, pow. nowogródzkiego. aby pracownik nie trzymał wcale krowy, będzie
15. b)Pensję otrzymują ordynariusze kwartalnie on otrzymywał po 3 litry mleka dziennie w ciągu z dołu, przy czym wypłata pensji winna następo­ 6 miesięcy zimowych i po 5 litrów dziennie w cią­ wać nie późni-ej, niż w ciągu pierwszych 7 dni nagu 6 miesięcy letnich. stępnego kwartału. ' Pracownik otrzymuje mleko świeże, niezbiec) Ordynaria wydaje się kwartalnie z góry w rane. W razie niemożności wydawania mleka pierwszych dwóch tygodniach każdego kwartału. poza wypadkiem przewidzianym w punkcie "a'" Zboże wydawane na ordynarię musi być zdrowe i niniejszego paragrafu - pracownik otrzymuje ródobrze oczyszczone w grutunku, j/<l!ki posila da ma~ą­ wnoważnik w pioeniąda:ach, zbożu itd., ustalony za tek. obopólnym porozumieniem, według miejscowych c,en. § 16.
16. c)Krowy pracowników winny być utrzymywane latem na odpowiednim pastwisku, takim jak Pensja roczna karbowych, włodarzy i gumiendla -bydła dworskiego (z wyjątkiem sztucznych nych (ciwunów i namiestników) wynosi co najmnier o 25 zł w stosunku rocznym więcej, niż pen- pastewników i łąk kośnych), jednak niekoniecznie sja ordynariuszy, wymienionych w § 15; ordynaria wspólnym. JeżeH krowy ordynariuszy pasą się ,oddzielnie od dworskich, wówczas w razie braku zaś ich w stosunku rocznyni wynosi 12 kwin,tali. odpowiedniego pastwiska otrzymywać będą zieloną paszę w dostatecznej ilości, § 17, Podczas miesięcy zimowych otrzymywać bę· dą pracownicy na sztukę bydła dziennie po 8,5 kg Cała ordynaria zasadniczo wydaje się w ży­ zdrowej sieczki i plew zbo-żowych oraz po 2,5 kg cie z tym, że na żądanie joednej ze stron najwyżej sianaj zamiast siana może być za obopólną zgodą 1/3 część ordynarii w każdym poszcze.!!ólnym wydany równoważnik w innych świadczeniach. Za kwarlale może być zamieniona na ilIUle rodza.je zbosieczkę uważa się krajaną słomę żytnią i jarzynoża, jako to: jęczmień, grykę, pszenicę lub groch, wą z dodatkiem plew, przy czym sieczka dla byjeżeli majątek posiada te zboża w dostatecznej ilodła ordynariuszy winna być taka sama, jak dla byści; przy zamianie takiej oblicza się 1,5 kwintala dła dworskiego. Słomę na ściółkę dla inwentarza żyta za 1 kwintal pszenicy i 1 kwintal żyta zal otrzymują pracownicy w miarę potrzeby. kwintal innego zboża.
17. d)W majątkach, w których bydło dworskie Jeżeli ordynaria zostaje wypłacona z opóźnie­ ubezpieczone jest od ognia, pracodawca ubezpieniem w rachunku gotówkowym, a ceny w między­ cza również obowiązkowo bydło pracowników. czasie uległy zniżce, to suma należna z tego tytułu W wypadkach pożaru, wynikłego z winy lub niewinna być przez pracodawcę wypłacona według ostrożności pracownika, traci tenże prawo do pocen terminu wypłaty. O ile zaś cena w tymże czabierania odszkodowania za należące do niego spasie uległa zwyżce, pracodawcę obowiązują ceny w lone bydło. Wprowadzenie do dworskie; obory dniu wypłaty. nowej sztuki bydła . nie może nastąpić bez zezwolenia pracodawcy, a to dla uniknięcia zarazy. § 18. § 12. może być Nr 61. § 22. ,P racownik ma prawo trzymać dowolną ilOl\ć trzody chlewnej w granicach istniejąoego pomieszczenia w chlewach' czeladnich. Trzoda winml być na równi z dworską zabezpieczona od zara" zy, przez sŁosowanie szczepień ochronnych, lec~ tylko na żądanie i ryzyko pracownika. § 23. Trzymanie kur jest do·z wolone. Kaczki wolno trzymać za wyjątkiem gospodarstw rybnych i specjalnie warzywnych. Trzymanie gęsi, gołębi i innego drobiu oraz królików zależne jest od umowy z pracodawcą. MONITOR POLSKI. - Nr 61. Dnia 16 marca 1937 r. 3. l. § 24. PracO'WIlik otrzymuje !l"ocznie 20 metrów sze.ściennych drzewa szczapowego, suchego, leżącego § 28. Wi razie śmierci żony pracownika, otrzyma tenże tytułem zapomogi na pogrze.b 15 złotych, w razie śmierci dziecka powyżej la:t 6 - 10 złotych i poniżej lat 6 5 2:łotych. We wszystkich tych wypadkach otrzyma tenże trumnę zrobioną na miejscu, lub w razie odmowy przyjęcia trumny równoważnik w gotówce. Prawo występowania o wykJnanie niniejszego paragrafu przyS'ługu~e pracownikom danego fQIwarku, właściwemu inspektorowi pracy oraz wła­ ściwemu inspektorowi szkolnemu. cJ Inspektor pracy W porozumieniu z inspektorem szkolnym rozstrzyga, czy istnieją przeszkody do otworzenia ochronki, między innymi brak lokalu. Jako przeszkodę taką na okres niniejszego orzeczenia uznaje się zły stan gospodarczy w poszczególnych majątkach. co najmniej pół roku. Jeden metr sześcienny drzewa suchego, szcza" powego równa się: 11/4 m sz'eściennego przestrzennego drzewa szczapowego niesuchego, 11/, m sześc. przestrzennego rąbanej karpiny, 2,5 q węgla kamienne,go, § 29. '5, l m sześc. przes,t rzennym tortu prasowanego, § 34. 6,8 metrom sześc. przestrzennym torfu deptanego, Na wypadek kaI.ectwa lub śmierci robotnika, Pracownik otrzymuje w ciągu roku 12 dni 10,2 metrom szeŚc. prze's tr.zennym tortu sztychlo- spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem przy urlopu w dni ni'eświąteczne (święta obowiązują wego, pra:cy, pMCOIWnik, ewentuałni:e jego rodzina, kO!l"z:y1 kupce gałęzi wymiaru 1,75 metra szerokości, sta w gospodarstwach poniżej 30 ha, jako nie obję­ zgodnie z wydanymi w tej mierze ustawami) bez potrącenia świadczeń. Pracownik może zażądać 1,75 m wysokości i 2 metrów długości. tych ustawą z dnia 28.1101. 1933 t. o ubezpieczeniu w czasie zimy urlopu nieprzerwanego do 6 dni, T orf wini'en być wydawany w normalnie społecznym (Dz. U. R. P. Nr 51, poz. 3%), z peł­ suchym stanie i przeciętnie dobrym gatunku. Pra- nych świadczeń, przewidzianych w niniejszym przy tym jednocześnie nie więcej niż 1 z folwarku. cownikowi opału sprzedawać nie woln<>. Wybór orZie·c zeniu, do oz.asu polubownego lub sądowego Wybór dni urlopu odbywa się w porozumieniu z pracodawcą, z wyjątkiem wyjazdów, spowodo· materiału opałowego przysługuje pracodawcy z zazabezpieczenia praw pracownika, bądź jego rodzi- wanych pisemnych wezwaniem związków zawo· strzeżeniem, że co najmniej 1/4 opału winna być ny, nie mruej jednak jla k przez pół roku. Postanodowych, w tych bowiem wypadkach pracodawca wydawana w materiale drzewnym. wienie niniejsze w niczym nie ogranicza praw t.a- winien zgodzić się na zaproponowany dzień kiego robotnika, wypływających z przepisów ko- urlopu. § 25. deksu cywilnego. Może być j'e dnak zastąpi<>ne zaW czasiie pilnych robót, j,a k siewy, żniw:a, siaa) Mieszkanie pracownika winno się składać twierdzoną przez Ministerstwo Opieki Społecz­ nokosy i kopanie, urlopy mogą być wydawane w co nrujmniej z jednej izby z podłogą drewnianą onz nejogólną umową, reguluj'ącą wzajemne prawa i wypadkach wyjątkowo pilnych , Wyjazdy na sku· komory. Izby winny być wytynkowane, a co naj- obowiązki pracodawców i pracowników na wypa- tek wezwania urzędów państwowych nie są wlimniej dokładnie wylepione ze szczelnymi drzwia- dek kalectwa lub śmierci pracownika Z powodu czane do urlopów. O ile pracodawe;a zgadza si~ mi i oknami na zawiasach. Przy wznoszeniu no- nieszczęśliwego wypadku przy pracy. na łączne dwa lub trzy dni urlopu, które obejmują wych budynków służbowych należy uwzględnić jedno święto, dzień ten liczy się za dziell urlopu. § 30. wskazówki umieszczone w wydawnictwie b. MiPoza tym odchodzącemu pracownikowi nale· nisterstwa Zdrowia Publicznego Nr 4 p. t. "Inspekży się 6 dni wolnych na wyszukanie pracy. al W celu untknięcia nieszczęśliwych wycja mieszkaniowa".
18. b)W oknach mają, być całe szyby; w razie padków, mają być wprowadzone ochraniacze przy § 35. wszystkich tych maszynach, do których zastosostłuczenia szyby, pracownik .jest obowiązany wstawać się dadzą. wić ją w ciągu 2 tygodni. Wa.pna do bielenia dostarPracownikowi wysłanemu w drogę należy
19. b)Do siania nawozów sztucznych w większej się tytułem strawneg'O: za całą dobę 1 zł 40 gro· cza pracodawca dwa razy do roku, w ogólnej iloilości pracodawca daje pracownikowi ubranie (płó­ ści do 15 kg na mieszkanie. Piece mają być doszy, za obiad 70 groszy, za kolację 50 groszy. Doprowad:wne do porządku przed 1 listopada 1937 r. cienniak), zaś przy mniejszej ilości, nie dając ubra- bę liczy się od 16 godzin wzwyż. Opóźnienie poMieszkania winny mieć szczelny dach; dachy po- nia, dopłaca 20 gr od hektara. Prócz tego do sia- siłku o 2 godziny nie pociąga za sobą opłaty strawpsute muszą być naprawione w ciągu miesięcy let- nia nawozów sztu{;znych "gryzących, a zwłaszcm nego. nich. Tam, gdzie woda zacieka do mieszkań i pi- aZQtniaku wapna, nie mogą być używane kobiety, W drodze godziny pracy nie obowiązują. wnic pracowników, winny być one w ciągu lata prac'o wnicy zaś używani do siania tych nawozów mają otrzymać ochraniacze na oczy. odpowiednio zabezpieczone. § 36.
20. c)Pracodawcy i pracownicy winni dbać o to., aby otoczenie mieszkań pracowników bylo higie§ 31. Pracownicy otrzymują furmanki: niczne. Obowiązuje wybrukowanie dostępu do
21. a)w miarę potrzeby: . studlzien oraz zastąpienie zgniłych cembrzyn noDo czasu wprowadzenia ustawowego ubezpie1) celem zwiezienia zboża do młyna w ładun­ wymi lub też zapewnienie pra:cowniJkom w inny czenia na starość pracodawcom nie wolno przy kach Wlorzowych oraz przywiezienia stamtąd mąki sposób zdrowej i czystej wody do picia. końcu roku służbowe,go wręczać konotatek tym i otrąb;
22. d)Zbiorniki na nawóz nie mogą, się znajdo- ordynariuszom, którzy przepracowali na dobro 2) do zwózki w dni powszednie swoich prować w bliższej odległości, aniżeli 20 metrów od pracodawcy lub danego gospodarstwa 25 lat, w tym duktów rolnych, wyprodukowanych w tymże folmieszkań służbowych. Pracownicy mają składać przynajmniej 20 lat w charakterze ordynariusza, warku; nawóz ze swych chlewów w przeznaczonym na to a pozostały czas w charakterze stołownika. Po3) po księdza - z chrztem, ślubem i pogrzemiejlscu. IW pobHżu mieszkań mają się znajdować wyższy okres 25 lat liczy się od ukończenia 18 bem. w dostatecznej ilości zasłonięt,e ustępy, które pra- roku życia. Przepis pówyższy stosuje się do tych bl co kwartał: cownicy obowiązani są utrzymywać w czystości ordynariuszy, którzy stracili całkowitą lub czę­ 1) jedną wspólną furmankę w dzień świątecz­ i porządku. Gdzie jest odpo,w iednie pomieszcze- ści'Ową zdolność do pracy z tytułu starości i tytu- ny, wybrany przez pracQw!ików, nie dalej jednak, nie w dotychczasowych budynkach, jak również łem do ich zwolnienia nie może .być niezdolność do niż w promieniu 10 km od miejsca zamieszkania, przy mieszkaniach nowowybudowanych, powinna pracy, lecz przewinienia służbowe. Ordynariusze względnie do najhliż.szego kościoła; być urządzona łaźnia. W innych majątkach, o ile objęci niniejszym paragrafem obowiązani są do 2) jedną wspólną furmankę dQ najbliższego tylko istnieje możliwość - pracodawcy obowiąza­ wykonywania swych obowiązków w granicach miasta lub handlowego miasteczka w dniu targoni są do urządzenia kąpieli. swej zdolności do pracy, "pomimo przep!'acowa- wym.
23. e)Jeżeli folwark posiada oświetlenie ·ele- nych 25 lat. W wypadku stwierdzonej zupełnej Fornalowi wysłanemu w drogę w interesie ktryczne, a instalacja na to pozW1a'la, obowiązuje niezdolności do pracy z powodu starości pracow- pracowników w dni świąteczne, czy też powszewprowadzenie go w mieszkaniach pracowniczych nik nie jest obowiązany do pracy i w tym wypad- dnie, nie należy się żrudne doda:tJlrowe wynagroz jedną lampką na mieszkanie. ku świadczenia jeg'O mogą być obniżone, jednak dzenie.
24. f)Pracownicy są obowiązani utrzymywać nie niżej, niż dQ połowy świadczeń ordynariuszy. § 37. mieszkania w porządku; trzymanie inwentarza ży­ Udowodnienie zupełnej niezdo!ności do pracy lub Wszyscy pracodawcy są obowiązani zawiadowego w mieszkaniach jest stanowczo wzhronio- jej zmniejszenia ciąży na pracowniku. mić do dni:a 15 mrurca 1938 r. odnośne Wojewódzne. Sublokatorów nie wolno przyjmować bez zgokie Biura Funduszu Pracy o każdym wypowiedy pracodawcy, któremu przy wprowadzeniu się dzeniu miejsca r'Obotnikowi, jako też o każdym § 32. ma być zameldowany skład rodziny pracownika. wolnym miejscu. Rezerwistom, powołanym na ćwiczenia lub w § 26. DZIAŁ II. razie mohiJizacji, wydruj:e się świadczenia zgodnie z obowiązującymi w tej mierze ustawami i Pracodawca obowiązany jest dać pracowniko- nie uważa się tego za przerwę w pracy (do § 31 Warunki pracy i płacy stołowników. wi pomieszczenie na opał i ziemniaki, miejsce dla niniejsze,go orzeczenia). bydła we wspólnej czeladnej oborze oraz pomie§ 1. ,s zczenie co najmnie; dla dwóch sztuk trzody § 33. chlewnej.
25. a)Orzeczenie nime)sze obowiązuje na czas od 1 kwietnia 1937 r. d'O dnia 31 marca 1938 r. aj Pracodawcy opłacają początkową naukę § 27. dzieci pracowników tam, gdzie to wymaga os'Ob- Obie strony obowiązuje trzymiesięczny termin wypowiedzenia pracy. Niewypowiedzenie umoaj Do czasu wprowadzenia ubezpieczeń na nych dQpłat. Poza tym pracodawcy utrzymują wy o pracę w powyższym terminie oznacza zaochronkę dla dzieci w wieku od lat 4 do 7 w folwypadek śmierci żona lub dzieci zmarłego prawarcie umowy na rok następny. Rozwiązanie cownika mają otrzymywać przez pół roku połowę warkach, w których liczba tych dzieci przekrastosunku służbowego w ciągu roku może nastąpić cza 20. O ile pTacod.awca Z!a.łożył ochronkę, a dziepensji, połowę ordynarii, utrzymanie dla krowy, na zasadzie orzeczenia Komisji Rozjemczej lub ci pracowników w liczbie co najmniej 15 do połowę ziemi pod ziemniaki, połowę dodatku nil ochronki w ciągu 3 miesięcy nie uczęszczały, pra- też wyroku sądu państwowego - według komodżywi'anie, przewidzianego w § 21 punkt "a", oraz codawca założoną ochronkę likwiduje, a poniesio- petencji. możność korzystania z wszelkich świadczeń, przeb) Ustalenie terminu godzenia, wymawiania i ny koszt 3-miesięczne,go utrzymania ochronki rozwidzianych w niniejszym orzeczeniu, na równi z zwalniania stołowników IV grupy pozostawia się kłada na wszystkich ordynariuszy, którzy, mając innymi pracownikami. Jeżeli ziemniaki zostały zasadzone przed śmiercią pracownika, rodzina w tym wieku dzU:eci, tychże do ochronki ni'e po- umowom indywidualnym; terminy te winny by,ć uwidocznione w książeczce obrachunkowej i zmarłego ma prawo do całe,go zbioru. Na koszty syłali.
26. h)W razie uchylenia się pracodawcy od wy- stwierdzone podpisem prawnego opiekuna. pogrzebu otrzymuje nadto tytułem zapomogi 20 złotych oraz trumnę zrobioną na miejscu lub - w konania przepisów niniejszego paragrafu obowią­ § 2. razie odmowy przyjęcia trumny - równoważnik z.a ny on będzie wpł!acić na ręce właściwego inspekw gotówce. tora szkolnego na rzecz ' oświaty robotników rolOrzeczenie niniejsze dotyczy z jednej strony bl Mieszkający razem czlonkowie rodziny nych danego powiatu sumę, odpowiadającą kl'}- wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś zmarłe,go praoownika korzystający z powyższe) sztom utrzymania ochronki i ochroniarki w ciągu strony stołowników. Za stołowników uważa się zapomogi mogą chodzić do pracy poza obrę­ roku służbowego pracowników rolnych - mężczyzn, kobiety i mło­ bem folwarku jedynie wówczas., jeżeli się do nie,j Osiągniętym w tej drQdze funduszem rozrp'Orzą­ docianych - zamieszkałych w majątku, 'Otrzymuzobowiązali przed śmiercią pracownika. Wyna- dZla komisja złożona w równej lic.zbie z przedstawijących oprócz wynagrodzenia dworskie utrzymagrodz'e nie członków rodziny zmarłego pracowni- cieli organizacyj zawodowy{;h pracodawców i pra- nie i ugodzonych - z wyjątkiem stołowników ka za pracę nie może być niższe od plac obowią­ cQwników rolnych pod przewodnictwem inspekto- IV - na okres roczny, nie zaś sezonowy, względ­ zujących w folwarku dla danej kategorii robotni- I ra szkolnego przy współudziale właściwego innie pozostających na służbie w danym majątku ków. spektora pracy. przez okres ro~zny. 4. MONITOR POLSKI. - Dnia 16 marca 1937 r.
27. b)Określenie płacy w gotówce stołowników § 3. Obowiązuj~ następujące §§ działu I niniej6zego. o.rzeczema, dotyczące ordynariuszy: 2 p. "b", 3, 4, 6, 7, 9, 10, 13, 14, 18, 29, 30, 31, 34 35. ' ~in ' § 4. Orzeczenie niniejsze stano.wi w myśl ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr 71, poz. 686) podstawę przy z.awiJeraruu umów indywidualnych. Indywidualne umowy pracy. zawierające warunki mniej korzystne dla pracowników, niż ustalone w ninlejszym orze czeniu. są nieważne. Warunki umów indywidualnych bardziej korzystne dla pracowników, niż. warunki niniejszego orzeczenia, pozostają w mo.cy. § 5. § 11 działu I niniejszego. o.rzeczenia obowią­ zuje z tym, że na żądanie pracodawcy w razie pilnej potrzeby stołownicy obowiązani są do. pracy poza czasem o.kreślonym w § 10 działu I niniejszego. orzeczenia, lecz za wynagrodzeniem o.sobnym po cenach za godzinę o 75 % wyższych od wynagrodzenia normalnego w gotówce. Za samowolne opuszcz,anie roboty podczas godizJin pmcy i spóźnianie s rę do. niej stosowane będą potrącenia w tym samym stosunku. Do ro.botników, pobierających wynagrodzenie za roboły wykonane poza określonym wyżej czasem pracy, nie zaliczają się pastusi, koniuchy, stróże no.cDl, dozorcy oraz dziewki do oprzątania inwentarza, do doju i przy kuchni, O ile wykonywane przez nich roboty nie przekraczają zakresu icb zwykłych obowiązków. Iy grupy, ze względu na nie jednakowe kwalifika- CJe pra,coW'Thilków tej grupy, pozos1t'a wia się 00 umowy indywidualnej, przy czym warunki
28. te)umowy winny być o.bowiązkoWo. wpisane do ksią­ że~zki obrachunJkowej i s>tW1ierd:zon~ podpisem opiekuna. Warunki umowy nie mogą przewidywać wynagrodzenia niższego. niż 50 % wynagrodzenia III grupy stołowników. § 10.
29. a)Stołownicy wszystkich czterech grup otrzymują oprócz płacy w go.tówce wspólne mieszkanie oraz całkowite utrzymanie.
30. b)Mieszkanie sto.łown i ków winno. być suche, widne, bielone dwa razy do roku na koszt pracodawcy, dostatecznie o.świetlone i opalane w miesiącach zimowych, oddzielne dla mężczyzn, oddzielne dla kobiet. W sprawie stanu mieszkania o.raz otoczenia obo.wiązują przepisy § 25 działu I niniejszego orzeczenia. Każdy stołownik winien otrzymać łóżko lub pryczę oraz co. najmniej siennik z czystą słomą, zmienianą w razie potrzeby. nie mniej jednak niż dwa razy do roku, a także mieć możność korzystania przynajmniej raz na miesiąc z kąpieli lub łaźni.
31. c)Pożywienie stołowników winno. składać się co najmniej z trzech posiłków dziennie i odpowiadać pod względem ilości i jakości produktów o.raz przyrządzenia wymaganiom higieny. § 11. § 28 działu I niniejszego. orzeczenia obo.wią­ zuje z tym, że ma on zastosowanie jedynie do czło.nków rodziny sto, łownika, zamieszkałych w majątku. § 6. Praca w dni świąteczne ustawą oznaczone !D0że być wykonywana tylko. za obopólną zgodą l za wynagrodzeniem po cenach za godzinę o 150 % wyższych od wynagrodzenia normalnego. lW gotówce. § 7. Ustala się cztery grupy stołowników: mężczyźni ponad lat 21 o pełnej zdolności do pracy zdatni do wszystkich robót; n grupa - chłopcy od lat 18 do lat 21; Ul grupa - kobiety i dziewczęta ponad lat t8 oraz chłopcy od lat 16 do 18; IV grupa - dziewczęta poniżej lat 18 i chłopcy Po.niżej lat 16; I grupa - DZIAŁ m. Warunki pracy l płacy rzemieślników. § 1. Orzeczenie niniejsze o.bowiązuje na ro.k. Rok służbowy zaczyna się od dnia 1 kwietnia 1937 r. a kończy się 31 marca 1938 r. Obie strony obowiązuje trzymiesięczny termin WYPo.wledzenia pracy, a mianowicie najpóźniej do 31 grudnia 1937 r. włącznie. Niewypowiedzenie umowy o pracę do. dnia 31 grudnia 1937 r. włącznie oznacza zawarcie umowy na ro.k następny. Rozwiązanie stosunku służbowego. w ciągu roku może nastąpić na zasadzie orzeczenia komisji rozjemczei lub też wyro.ku sądu państwo.wego według ko.mpetencji. § 8. § 2. Płace w gotówce otrzymują stołownicy mie.ięcznie z do.łu. Wypłata pensji winna następo­ wać nie później, niż w ciągu pierwszych 7 dni na- Orzeczenie niniejsze do.tyczy z jednej stro.ny wszystkich pracodawców rolnych, z drugiej zaś strony rzemieślników folwarcznych: kowali, ślu­ sarzy, mechaników, stolarzy, stelmachów, cieśli, o.grodników itp. stałych wykwalifikowanych robotników, zatrudnionych w gospodarstwach ro.lnych, którzy pracują wyłącznie na korzyść pracodawcy oez prawa przyjmowania ro.bót po.stronnych i zatrudnieni są tylko. w swoim fachu. 5tępnego miesiąca. § 9.
32. a)Najniższe miesięczne płace stołowników w ~otówce ustala się według Po.niższej tabeli: u Wynagrodzenie miesięczne gotówkowe dla: I grupy II grupy III grupy Powiaty względnie gminy ~;i ..... 0 t · ·-0· ~ ~: ~ ~ ~ .... ··-0""" d -- Se8E 8 SSE 8 e 8 .... ~ ' .. ~~ ~ 'N ~~ ~' .. ~~ złotych I kategoria' powiaty: nieświe­ aki. nowogródzki z wyjątkiem gminy Dworzec. słonimski z wyJątkiem gmin: Rohotna. Derewno. 16 Byteń. Szydłowice. Kozłow- 23 13 20 12 § 3. Orzeczenie niniejsze stanowi w myśl ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. (Dz. U. R. P. Nr 71, Po.Z.