MONITOR POLSKI Nr A-I08/poz. 1358 1358. ZARZĄDZENIE . MINI!)TRA FINANSÓW z dnia 23 wrneśnl:a 1950 r. w sprawie inwentaryzacji oraz prac przygotowawczych do zamknięć rachunkowych. Na podstawie § l pkt 8) rooporządzenia Rady Ministrów z dnia l kwietnia 195() r. w sprawie zakresu działania Ministlra Finansów i zmiany zakresu działania Państwowej Komisji Planowania Goopodarezego (Dz. U. R. P. Nr 22, poz. 188) zrurządza się, co następuje: Przepisy ogólne. § l. 1. Zarzą,OOenie niniejsze dotyczy uspołeczmlonych przedsiębiorstw przemysłowych, hainJdlowych i wyJronawstwa inwestycyjnego, objętych zasadami sYstemu finansowego. .. 2. Przedsiębiorstwa i zakłady pra.cy również objęte zasadami systemu finansowego, lecz nalciące do innych działów gospodarki narodowej przeprowadzą inwentaryzację na zasadzie odrębnych 7Jarząooeń, opracowanych w oparciu o niniejsze przepisy przez właściwe władze naczelne w porozumieniu z Ministerstwem Finansów. 3. Zarządzenia, o których mowa wyżej, wiJnny być wydane do dnia 30 października 1950 rOiku. § 2. 1. Przez inwentaryzację należy rooumieć spis z natury wszystkich składników środ!{Ów trwałych i obrotowych będących w dyspooycji przedsiębiorstwa, jak również ustalenie i wzajemnell2lgodnienie wszelkich rozliczeń finansowych. 2. Spisem z naJtury należy objąć W'S2lYS'tkie składniki środków trwałych i obrotowych znajdujące się w pr,z edsiębiorstwie i to za,równo objęte ewidencją ksi.ąikową jak 1 dotychczas nie zewklencjono<waJlle bez względu .na to, czy dane składnidd są w ~iu, czy też nie i bez względu na to, czyją stanowią wł38IlOŚć. 3. Składnilki środków trwałych 1 obrotowych nie będące własnością prnedsiębiorstwa względnie zakładu (IlIP. środki trwałe dzieriawlone, materiały w przerobie) należy s,p1sać na odrębnych arkuszach mwentaryza.cyjnyCh. 4. Spisom z natury podlegają również roboty kapitalne to jest inwestycje i ka.pitalne remonty roz[J'JoCZęte - niezależnie od spooobu Ich sf·i nansowania. 5. W zakres prac, związanych z ustaleniem i uzgodnieniem rozli<2eń finansowych, wchodzi uzgodnienie stanu (sald) raCihWl:ków 1 kredytów bankowych, należności A zobowiązań z wszelkieh tytułów cxraz ustalenie wyookoś::i nakładów 1 dochodów _do międzyokresowego rozliczenIa na dzień Inwentaryzacji. U~odnienie sald winno być w zasadzie potwierdzone na piśmie. Salda. kont bankowych muszą być potwterozone wyciągami z tych kont. § 3. 1. Inwentaryzacja posrezególnycll składników może być "dokonana przed dniem ~ l grudnia kaŻldego roku nie wcześniej jednak niż 1 października. Prace IDwentaryzacyjne w tym ~okresie powilnny b:y:ć tak rozłożone, by normalna działalność przedsiębiorstwa me doznała przerw. 2. Ustalone przez pr'2leldslębiorstwa terminarze prac inwentaryzacyjnych powinny być zatwierdoone przez jednostki nadrzędne. § 4. Za właściwe i terminowe przeprowadzenie inwentaryza.cji odpowiedzialny jest kieI'OW'Itik przedsiębiorstwa oraz główny (starszy) księgowy. § 5. 1. Dla przeprowadzenia prac inwentaryzacyjnych kierownik przedsiębiorstwa w porozumieniu z głównym (starszym) księgowym powołuje komisję inwentaryzacyjną z komisarzem spisoWym na czele. 2. W większych przedsiębiorstwach mogą , być również powołane podkomisje inwentaryzacyjne. § 6. Komisja irnwentaryza.cyjna przeprowadza spisy z natury na podstawie Instrukcji szczegółowej, opracowanej w oparciu o załączoną do niniejszego zarzą,dzenia instrukcję .ramową· . § 7. Przy dokQlI1ywanLU spioow z natury należy stoso\'.'ać nomenklaturę i klasyfLl{ację przyjętą w księgowośd przedsiębiorstwa; ilości powinny być wyrażone w tych samych jednostkach miary, w jakich ujmowane są w księ gowości. '" § 8. Poszczególne arkusze inwentaryzacyjne podpi..~ują. członkowie komisji (podkomisji) IDwentaryz.a;cyjnej oraz osoby odpowiedzialne za powierzone ich pieczy składniki majątkowe. Odpisywanie niedoborów i ubytków. Przy ustalaniu różnic inwentaryzacyjnych ujaw. l1ione niedObory i nadwyżki magazynowe nie mogą być § 9. str. 874 kompensowaale, wyją.wszy przypadki, określone przepisami SZC2łCgól:awymi l!nstIrukcji inwentaryzacyjnej jedno.stki nad- . rzędnej, Wj'Id.anymi w graalicaoh U1Prawnień przyznanych tej jednostce przez właściwe ministerstwo lub inną właści-( Wll. władzę naczelną. § 10. l. W przypadku ujawnienia niedoborów lub ubytków pmekraC2ajlłCYch IlOIrmy branżowe - komisja inwentaryzacyjna zażąda wyjaśnień na piśmie od o.sób odpowiedz1alnych materialnie za przechowywamie poszczególnych skłrudników majątJkowych i po rQ2lPatrzeniu wyjaśnień sporządzi protokół, uzasadniający powstanie OOidzwycZajnych niedOBorów lub ubytków, względnie WSlkaże, które niedobory lub ubytki są nieusprawiedliwione i kogo należy za nie obciążyć. 2. Gdyby niedobory lub ubytki powstały skutkiem czynu nosząOOg'O znamiona przestępstwa - kierownik przedsiębiorstwa bezzwłocznie zawiadomi władze powołane do ścigania przestępstw. Wszystkie straty wynikłe z ujawlllonych niedoborów i U!bytków obciążają wówczas oooby od,powiedz1alne materialnie za przechowywanie składni ków majątkowych. § 11. 1. Niezawinione niedobory lub ubytki, nie prrekraczaj ące ustalonych norm, należy odpisać z kont zapasowych na podstawie decyzji kierownika przedsiębiorstwa. 2. Decyzję przedkłada się w Odpisie do wiadomości jc..ctnostki nadrzędnej, która ma prawo ją uchylić - nie póź niej jednak niż w ciągu 14 dni od daty prredłożenia decyzji. 3. Jeżeli jednost.ka nadrzędna uchyli decyzję kierownika przeds iębiorstwa - odiP'Owiedni zapis podlega sprostowaniu przez przeniesienie wartości niedoboru lub ubyt1~'U na pgr 174 "Inne należności i zobowiązania" lub inne konto, wskazane przez jednos·tl{f;) nadrzędną. § 12. Odpisanie na straty z kont zapasowych niedoborów lub ubytków, przekraczających dopUS'ZCzalne normy, jeśli te niedobory lub ubytki nie obciążają osób mate·r ialnie odpowiedzialnych - może nastąpić wyłącznie na podst;awie decyzji jednostki nadrzędnej, wydanej w granicach uprawnień, przyznanych tej jednostce przez właściwe ministerstwo lub inną właściwą władzę naczelną. § 13. Wszystkie ujawnione niedobory lub ubytki traktować należy jako nadzwyczajne, jeżeli nie zostały ustalone i wydane we właściwym trybie branżowe normy niedObo,r ów lub ubytków. Wycena skłarlników majątkowych. § 14. 1. . środki trwałe przyjmuje się do inwentarza według wartości książkowej. Rozpoczęte itl'lWestycje i kapitalne remonty wycenia się w wysokości efektywnie za. rachowanych nakładów na' dane tytułu lub roboty. 2. Przedmioty majątku trwałego, nie objęte dotychczas ewidencj ą książkową:
- a)sprzed pierwszego bilanBu otwarcia - wprowadzić należy do inwentarza według cen z 1939 względnie 1938 roku po przeliczeniu według mnożnika 80; jednocześnie należy ustalić wysokość dotychczasowego zrużycia tych przedmiotów;
- b)wytworzone lub nabyte w okresie późniejszym przyjąć należy według ceny wytworzenia lub nabycia., a w braku tych danych według wyceny komisji szacunkowej, z przeciwstawnym uwzględnieniem zuży cia. 3. Nie należy uważać za obiekty nowoujawnione przedmiotów majątku trwałego, które na podstawie decyzji władz nadrzędnych zostały przej ęte nieodpłatnie od innegó przedsiębiorstwa, a nie były dotychczas ujęte ewidencją książkową. Podstawą wyceny tych przedmiotów powinny być dokumenty wystawione przez stronę przekazującą. § 15. 1. Materiały podstawowe, pomocnicze, paliwo, opakowania bezzwrotne, części zapasowe maszyn iurzą dzeń wycenia się w inwentarzu 'według cen zakupu obowiązrujących w danym roku, a w przypadku stosowania cen planowych - według tych cen. Towary hllindlowe wycenia się we wsżystkich przedsiębiorstwach z wyjątkiem handlowych według wartości książkowej. Przedmioty niet.rwałe i oqJakowania zwrotne, znajdujące się w magazynie lub oddane do użytkowania, przyjmuje się do inwentM'za w wa rtości książkowej. Zapasy produkcji własnej to jest wyroby gotowe, półfabrykaty typowe, wyroby półgotowe, produkcję w toku i roboty odpłatne należy wycenić według faktycznych kosztów wytworzenia, a w razie niemoż ności skalkulowania tychże według technicznie udokumentowa.nej wartości szacunkowej. 2. Odpa.dki wartościawe 1 braki prOdukcyjne podlegaj, . wycenie według ce<ny rzeczywistej. Inwentarz żywy przyJmuje się w wartości książkowej. MONITOR POLSKI Itr. 875 I 16. 1. Przedsiębiorstwa handlowe wyceniają towary ewidencjonowane w cenie zakupu - według wartości książkowej, a towary, ewidencjonowane w cenach det.1.licznych - Według tychże cen zgodnie z aktualnie obowiązującymi cennikami. Spis towarów, WYcenionych w cenach detalicznych, powinien zawierać również warlość niezrealizowanych marż. 2. Towary, ewidencjonowane w r. 1950 w cenach hurtowych, należy zgodnie z zasadami ewidencjonowania, wchodzącymi w życie w roku 1951 zaszeregować odpowiedniA> do wymienionych w ustępie pierwszym grup. ~ 17. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Jednocześnie tracą moc ObOwiązującą dotychczasowe pr~e pisy w z!Vkresie unormowanym niniejszym zarządzeniem. MINISTER FINANąÓW K. Dąbrowski Załącznik do zarządzenia Ministra Finansów z dnia 23 września 1950 r. (poz. 1358). I~STRUKCJA (ramowa) w sprawie przeprowadzenia inwentaryzacji. I. Przedmiot inwentaryzacji. 1. Spisem z natury należy objąć wszystkie te składniki środków trw::oJych i obrotowych, które znajdują się w . przedsiębiorstwie b€z względu na to, czyją stanowią wła sność. 2. Uzgadnianie sald rozrachunków z kontrahentami nie należy do obowiązków komisji inwentaryzacyjnej i prze' prowadzone być musi przez dział księg owości , jednak - zgodnie z § ~ ust. 1 zarządzenia - wchodzi w zakres prac inwentaryzacyjnych. . 3. Uzgodnieniu podlegają: rozrachunki z bankami, jednostkami nadrzędnymi, dostawcami i odbiorcami, deponentami, pracownikami oraz pozostałymi dłużnikami i wierzycielami. 4. Salda rachunków bankowych winny być udokumentowane wyciągami na ostatni dzień roku, wykazującymi zgodność salda. Salda kont dostawców, odbiorców oraz innych kontrahentów powinny być potwierdzone na piśmie . 5. Za potwierdzenie na piśmie uważa się:
- a)pismo kontrahenta, potwierdzającego zgodność podanego mu salda; . " bl kopię wysłanego do kontrahenta pisma,"zawierające go klauzulę określającą czasokres, po którym w braku odpowiedzi saldo będ zie uważane ża zgodne; ten trYb zastępczy nie zwalnia jednak slt ron od obowiąz ku uzgodni.enia sald w przypadku ujawnienia różnic w czasie późniejszym; .
- c)pisemne oświadczenie głównego (starszego) księgo wego, stWierdzające uzgodnienie salda w innej formie niż potwierdzenie na piśmie. 6. Ustalenie stanu nakładów i dochodów okresów przyszłych jest obowiązkiem księgowości i dokonane być powinno na ostatni dzień roku. II. Terminy spisów z natury (przykładowo). Terminy spisów z natury poszczególńych grup składni ków majątkowych mogą być np. ustalone, jak niżej: 1) w dniach 29, 30 i 31 pażdziernika spisać należy skład niki majątku trwałego według stanu na dzień 31 pażdzier nika; 2) w dniach 29, 30 listopada i 1 grudnia - zapasy materiałów (według stanu na dzień 30 listopwa); 3) w dniach 30 i 31 grudnia - towary, wyroby gotowe, półfabrykaty typowe i odpadki; . 4) w dniu 31 grudnia - roboty kapitalne tj. inwestycje 1 kapitalne remonty rozpoczęte; ' 5) w dniu 31 grudnia wyroby półgotowe i produkcja w toku; 6) w dniu 31 grudnia - środki płatnicze (gotówka w kasie). In. Przygotowanie spisu z natury. 1. Do zorganizowania i przygotowania spisu z natury wyznaczyć należy spośród członków komisji inwentaryzacyjnej komisarza spisowego, który: .a.) sporządzi plan sytuacyjny przedsiębiorstw (zakładu) II podziałem na rejony i pola, odpowiadające granicom biur, składów, magazynów oraz wydziałów ruchu,
- b)dla każdego rejOnu ~ kierownika rej.onu, który będzie odpowiedzialny za ,przeprowadzenie inwentaryzacji w podległym rejonie, przydzieli każdemu kierownikoWi rejonowemu potrzebną Uość ludzi oraz wyznaczy kon- Wolera QP1soweio rejonu. Nr A-108Ipoz. n58
- c)zaznajomi wszystkich, biorących . udział w pracach komisji, z treścią instrukcji oraz poinformuje o. odpowiedzialności za prawidłowe i dokładne sporządzenie spisu środków trwałych i obrotowych: 2. RównOCześnie komisarz spisowy zarządzi, by wszystkie wydziały, biura i komórki organizacyjne przedsiębior stwa poczyniły wszelkie przygotowania konieczne, aby spis z natury mógł się odbyć prawidłowo w oznaczonych terminach i bez zakłócenia normalnego toku pracy: IV. Spisywanie zapasów z natury. 1. Spisy winny być dokonane na arkuszach spisowych (wzór Nr 1). 2. Przedmiot inwentaryzowany nale ży określić zwięźle, używając nazw i jednostek stosowanych w danej branży (według indeksu materiałów i wyrobów względnie towarów, lub wedle numerów wykonywanych zleceń). ·3. Wpisywanie danych należy przeprowadzić atramentem lub ołówkiem kopiowym bezpośretinio przy inwentaryzacji. . 4. Niedopuszczalne są jakiekolwiek wycięrania ; zeskro- . bywania itp. Omyłkowe zapisy należy tak przekreśUć, aby błędne cyfry można było odczytać . Poprawki · te muszą być podpisane prze-z kontrolera w rubryce "uwagi". 5. Na oddzielnych c.rkuszach inwentaryzacyjnych należy ująć:
- a)zapasy nie wykazujące zużycia w ciągu roku,
- b)zapasy niepełnowartościowe z zaznaczeniem procentu ich przydatności,
- c)zapasy posiadające wartość złomu lub odpadków wartościowych,
- d)materiały podstawowe znajduj ~: ce się w procesach wytwórczych (np. rudy i złom w wielkich piecach, stalowniach i odlewniach, pulpa w kadziach itp.) ,
- e)materiały wyładowane i nieodebrane przez komiSję technicznego odbioru,
- f)materiały nie przyjęt.e od dostawców i objęte wniesionymi reklamacj ami,
- g)wyroby przygotowane do wysyłki. 6. Obliczenie rzeczywistych ilości zapasów, materiałów, towarów wzgl. wytworów przeprowadza się przez dokładne przeliczenie, zważenie lub zmier:z.enie. Wyjątkowo tylko dopuszcza się dla materiałów i towarów przechowywanych w nie uszkodzonym opakowaniu określenie ilości i przez przeliczenie opakowań i przemnożenie przez wagę względnie ilość (w tym przypadku potrzebna jest kontrola wyrywkowa z natury), a także dla materiałów i towarów ma.gazynowanych w zwałach oraz małowartościowych i ciężki ch, a zajmujących wiele miejsca, określenie ilości w spOSÓb przybliżony np. na podstawie obmiarów i cięża ru gatunkowego. . 7. W przypadkach, gdy zapas można . ustalić tylko na podstawie oszacowania, należy je przeprowadzić ·z największą dokładnością przez techniczne siły fachowe. Osoby przeprowadzające szacunek nie mogą być w żadnym wypadku informowane o Ilościach ksią Żkowych. 8. Zapasy jednego i tego samego materiału lub wyrobu, znajdujące się w kilku m iejscach, nale ży ująć razem w zestawieniu zbiorczym. . 9. Z chwilą roopoczęcia spisów z natury nie wolno przenosić składników majątkowych podle g ających spisowi z jednego rejonu do drugiego. Gdyby jednak ze względów techniczno-ruchowych tego rodza.ju przesunięcia były konieczne, wówczas należy je zanotować z podaniem cżasu 1 zawiadomić osoby spisujące. V. Spisywanie z natury środków trwałych i robót kapitalnych. . 1. Wobec zmian składników majątku trwałego w ciągu roku wskutek demontaży, przeniesień , przebudowy, odbudowy oraz nowych inwestycji, rewindykacji i nieodpłat nych przejęć należy ustalić z natury stan majątku trwałego. , 2. W przypadku, gdy przy inwentaryzacji stwierdzono istnienie przedmiotów majątku trwałego , nie objęty ch ewidencją książkową, należy postępować zgodnie z przepisami § 2 i 14 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 23 września 1950 r. w sprawie inwentaryzacji oraz prac przygotowawczych do zamknięć rachunkowych (Monitor Polski Nr A-lOB, 1)00. 1358). 3. Spisem z natury należy objąć również roboty kapitalne, a więc inwestycje i remonty kapitalne rozpoczęte i to zarówno finarulOwane ze środków państwowego planu inwestycyjnego, jak i z innych środków. W pierwszym przypadku należy'· sporządzić spis według tytułów inweatyeyjnych 1 robót, w wy.padku drugim według robót. Nr A-108/poz. 1358 MONITOR POLSKI n. Kontrola spisów z natury. 1. Wczasie spisu z natury wyznaczeni specjalnie kontrolerzy powinni w granicach swojego rejonu przeprowadzać kontrolę zupełnOŚCi i prawidłowości spisu. 2. Po ukończeniu spisów z natury kierownik rejonu 0bowią,zany jest sprawdzić, czy wszystkie pola inwentaryzacyjne, wchodzące w skład jego rejonu, zostały ujęte w spisach inwentaryzacyjnych, a ponadto czy ilości przetransportowane lub załadowane w czasie spisu zostały ujęte w arkuszach, oraz czy arkusze spisowe zostały czytelnie podpisane przez osoby przeprowadzające spis z natury oraz osoby odpowiedzialne za dany dział. 3. Spisy z natury, niezwłocznie po ich ukończeniu, powinny być przekazane głównemu (starszemu) księgowe mu, celem sporządzenłazestawleń zbiorczych na wzorach Nr 2 lub 3 1 1.i8taleni:a ewent\łalnych niedoborów lub nadwyżek po porównaniu ze stanem piążkowym. 4. Tryb postępowania z uJawnlonymi niedoborami i nadużyciami ..... ustalają przepisy §§ 9 do 13 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 23 września 1950 r. w sprawie 1nwentaryzacti oraz prac przygotowawczych do zamknięć raohunkowych. VII. Sprawozdawczość. Komisarze spisowi (kierownicy), .Wyznaczeni do przeprowadzenia spisów li: natury w zakładach, sporządzą na podstawie protokółów kierowników rejonów, oraz kontrolerów rejonów, sprawozdania z przebiegu spisów, w których sprecyzują niedociągnięcia w organizacji 1 przygotowaniach, jak również podadzą uwagi 00 do przechowywania zapasów C2y utrzymania środków trwałych i przedmiotów str. 876 przedsiębiorstwa Nazwa Wzór Nr 1 .............................................. ................................ ................................ ub zakładu - , ARKUSZ SPISU Z NATURY Data spisu ..................... .. strona .. ....... ..... ...... _ Komisja (podkomisja) in wentaryzacyjna w składzie: - . •........................................................................................ . - ................................................................................ ........... Spis dotycz!) .... ........ ........ ............................................... ... ....... ............ .. . - Przedmio 1 Nr in- Lp. I Bliższe Nazwa w en! . określenie Stwierdzon, d()ść w dni! ~wag Jednostk i miary ... .. .............. _- -, nietrwałych. Nazwa - pl'zedsiłbiorstwa lub zakładu ..................... _ Wzór Nr 2 ZESTAWIBNlll ZBIORCZE SPISÓW Z NATURY Data 8pisu I natuąJ................................... Zestawienie dotyczy .................................... ... ... .. . PrzedDliot j;I al l" !,. Nazwa ... Z 2 'V 'V '<Il 3 'V '<Il . .g'V = ClI ""g al '<I) <I) 7 8 <1l o = 'O Zmiany księgowe pomiędzy dniem Rótnice l' inwentaryzacyjne spisu';lI 31 grudni , 19... ........ . r. Niedobór Nadw!Jż. al ~ <I) 11 SlaB ksiitgowy w dniu spisu '8 ;; 3 .9 Stan faktIJcznil w dniu spilu = <I) o .., = U • 5 6 o 1-- Prz/łchóc 'V 'V .. "" "" "" "".9 o ;:: '<.> '<Il ~ al ~ o t:: ~ 9 10 II 12 13 ol ~'1'on" al '<J Uwagi Rozchód I 'V 'V '<Il o ;:: Slan taklyczny w dniu 31 grudnia 19...... ...... r. ..... o '<Il c ;:: '<Il ;:: ;:: 'U al t:: o ;;; al t:: ""o ;;; 3::'" ""o ;;; = <I) u t:: 14 15 I ii 17 16 19 2!l 21 'U 'U ClI = - --- -- r-- - - - - - - - - - -- -- -- -- -~ al Nowa przedsleblom.. łub zakładu_ ................ ___ .. __ _ 22 Wzór Nr 3 Rok ZESTAWIENIE ZBIORCZE SPISÓW Z NATURY Data spisu z natury............................................. . Towar .. :::
- t)'" = .~ al l.p . R :El a Z Nazwa - 2 o'" C) 3 4 . ... 5 6 'V '<IJ 'O al .. , ta Ci "O <I) ., 4J 'U '<Il al = .g~ ~ ....g ClI 'U .2; 3 N ... ~al al 7 6 9 1<) al = «: 3 'N :;, o ~~ ~3 .~ II 12 13 Nadw/łżki 'ii' 'V,,= o: ~ ~ t:: '2 ~~ ~g .g u t:: - - - - - - - - -- I--- - - - - - - -<I) inwenlar!Jzac!ljne Niedoo'Hl 1 ~ ~~ .-OJ .~ Oj Różnice . .!. = <I) N 'Viii j!,3 N~. c:et. o ""-'O .:.1.. al3 .al~ 3ClI o G) .., .: 't: u~ = .. ~ C, <I) ~.-: ~* Oj .3 .~ .g~ al ' <1) Stan ks iątkQ.w!J w dnill 31 grudnia 19...... 1' . Srau faktyczng ID dniu 31 grudnia 19.. _---r. ·S tS !ltrona ...................._ l,esrawieme dOlljczy ...................... .................. ............. ... ............ 14 ~ 'tIJ ó-a .Q -<1)~uS o ;::; :::3~ 'l5 16 I I I Uwagi 'ii' .. ClI ...o '<.1,,1:1 ~ <J)'a .: ::3~ .:f :g '" 16 19 :zo 2v= ~ 17 al .. ~U!! ~ oN 21