Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 16 października 1951 r. w sprawie

1343 Monitor Polski Nr A-9g Poz. 13311 i 133i 1338 ZARZĄDZENIE PRZEWODNICZĄCEGO PAŃSTWOWEJ KOMISJI PLANOWANIA GOSPODARCZEGO z dnia 14 listopada 1951 r. w sprawie zasad rozliczenia między przedsitbiorstwami wykonawczymi budowlano-montażowymi a zleceniodawcami robót budowlano-muntażowych z tytułu koszt ów wynikłych z zatrudnienia robotników zamiejscowych. Na podstawie § 3 rozporządzenia Rady Ministrów jedynie do wysokości 80% kosztorysu zaproponowanego z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie zakresu działania przez przedsiębiorstwo. Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Dz. U. §

Zainteresowani ministrowie wydadzą w R. P. Nr 26, poz. 190) zarządza się, co następuje: terminie do dnia 1 grudnia' 1951 r. zarządzenia, okre§
Zatrudnienie robotników zamiejscowych ślające szczegółowe zasady opracowania kosztorysu dopuszczalne jest za zgodą ministra właściwego dla w oparciu o obowiązujące przepisy i obowiązujący wykonawcy, po uprzednim stwierdzeniu braku miej- w resorcie układ zbiorowy. scowych sił roboczych przez oddział zatrudnienia wła
Zarządzenia, o których mowa w ust. 1, określą ściwego prezydium rady narodowej . wskaźniki ustalające dla podległych centralnych zarzą
Zatrudnienie robotników zamiejscowych niewy- dów lub jednostek równorzędnych maksymalny stosukwalifikowanych dopuszczalne jest za zgodą ministra nek kosztów wymienionych w § 2 ust. 1 do kosztorysu (ust. 1) i to jedynie w przypadku, jeżeli mają oni uzu- umownego. Wskaźniki te powinny być uzgodnione pełniać wysokokwalifikowane zespoły. z Państwową Komisją Planowania Gospodarczego. §
W przypadku stwierdzonej przy zawiera- . §
Koszty objęte kosztorysem będą opłacane niu umowy o wykonawstwo budowlano-montażowe koprzez zleceniodawcę na podstawie oddzielnych rachunniecznoscl zatrudnienia robotników zamiejscowych ków miesięcznych, ujętych w sposób narastający, a spoprzedsiębiorstwo ustali preliminarz dodatkowych koszrządzanych w ilości egzemplarzy, wymaganej dla ratów wynikających z tego tytułu. Wysokość tych koszchunków przejściowych. tów powinna być ustalona w oparciu o przepisy doty
Wysokość kosztów, o których mowa w ust. I, czące zatrudnienia robotników zamiejscowych i układ będzie określana w rachunkach na podstawie rzeczyzbiorowy obowiązujące w resorcie, którego ministrowi wiście poniesionych kosztów z tym, że zaliczone zlecepedlega przedsiębiorstwo, bez uwzględnienia narzutów niodawcy koszty nie mogą przekraczać wysokości koszz tytułu kosztów ogólnych i administracji. torysu.
Przedsiębiorstwo może przedstawić preliminarz
W rachunkach nie należy dokonywać żadnych kosztów, o których mowa w ust. 1, po zawarciu umowy potrąceń. Bank finansujący inwestycje zleceniodawcy lub wprowadzić do przedstawionego przy zawarciu będzie pokrywał te rachunki w pełnej wysokości umowy preliminarza zmiany jedynie w przypadku, jez uwzględnieniem § 2 ust.
żeli właściwe organa zatrudnienia stwierdzą w porozu• §
Zainteresowani ministrowie wydadzą w termieniu z terenowymi organami planowania gospodarminie do dnia 1 grudnia 1951 r. zarządzenia nakazujące czego, że na podstawie terenowego bilansu siły roboczej podległym przedsiębiorstwom zewidencjonowanie wszyzaehodzi konieczność werbunku lub zwiększenia ilości stkich budów będących w toku, na których występują werbowanych robotników zamiejscowych.
Przedsiębiorstwo przedstawi preliminarz kosz- zwiększone koszty budowy z tytułu zatrudnienia robotników zamiejscowych, oraz przedstawienie zleceniotów zleceniodawcy do uzgodnienia w formie kosztorysu dawcom kosztorysów do uzgodnienia. dodatkowego, zwanego dalej w skróceniu "kosztorysem". §
Koszty przedsiębiorstw budowlano-monta
W przypadku n:emożności uzgodnienia kosztożowych z tytułu zatrudnienia robotników zamiejscorysu przedsiębiorstwu przysługuje prawo odwołania się do nadrzędnej władzy zleceniodawcy. W przypadku nie- wych, poniesione od dnia 1 stycznia 1951 r. do dnia wejścia w życie niniejszego zarządzenia, będą rozliczone możności uzgodn ienia kosztorysu z nadrzędną władzą zleceniodawcy decyzję wydaje wspólna władza nad- jednym rachunkiem za cały okres zgodnie z § 4 . _ ust. 2 i
rzędna. Jeżeli zleceniodawca i przedsiębiorstwo podle
Rachunki, o których mowa w ust. 1, przed zło gają różnym m;nistrom, w przypadku niemożnoscl żeniem ich zleceniodawcy wymagają sprawdzenia i zauzgodnienia kosz torysu z władzą nadrzędną zleceniotwierdzenia przez centralny zarząd sprawujący nadzór dawcy sprawa powinna być .rozstrzygnięta w drodze nad przedsiębiorstwem budowlano-montażowym. postępowania arbitrażowego.
Zleceniodawca przedstawia kosztorys bankowi §
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogło finansującemu inwestycje dla każdej budowy objętej szenia z mocą od dnia 14 listopada 1951 r. jednym tytułem inwestycyjnym. W przypadku braku uzgodnienia kosztorysu, <) czym mowa w ust. 4, bank Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania upoważniony jest do pokrywania dodatkowych kosztów Gospodarczego: w z. S. Jędrychowski 1339 ZARZĄDZENIE MINISTRA FU,ANSÓW z dnia 16 października 1951 r. w sprawie ramowego planu kont dla prowadzonych według zasad rozrachunku gospodarczego państwowych przedsiębiorstw przemysłu średniego i wielkiego na rok
. Na podstawie § 1 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1950 r. w sprawie zakresu d?iałania Ministra Finansów i zmiany' zakresu działa- nia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego (Dz. U. R. P. z 1950 r. Nr 22, poz. 188 i z 1951 r. Nr 25, pOZo 185) oraz na podstawie pkt 2 uchwały Nr 226 Pre- Monitor Polski Nr A-96 -- 1344 -- Poz.F539 " "'''' '. , <;,,-, zydium Rzqdu z dnia 24 marca 1951 r. w sprawie usprawnienia systemu rachunkowosci uspolecznionych przedsi~biorstw umozliwiajqcego pogl~bienie rozrachunku gospodarczego i planowania kosztow wlasnych (MonItor Polski Nr A-28, poz. 360) zarzqdza si~, co nast~puje: §
Wprowadza si~ na rok 1953 ramowy plan kont dla prowadzonych wedlug zasad rozrachunku gospodarczego pa6stwowych przedsi~biorstw przemyslu m-edniego i wielkiego, stanowiqcy zalqcznik Nr 1 do niniejszego zarzqdzenia. §
Zatwierdza si~ ogolne zasady funkcjonbwania kont wymienionych w ramowym planie kont, 0 ktorym mowa w § 1, zawarte w zalqczniku Nr 2 do niniejszego zarzqdzenia. §
Zarzqdzenie wchadzi w zycie z dniem 1 stycznia 1953 r. Minister Finansow: K. DqbrowsJsi Zalqcznik Nr 1 do zarzqdzenia Mi. nistra Finansow z dnia 16 pazdziernika 1951 r. (paz. 1339). HAMOWY PLAN KONT DLA PANSTWOWYCH PRZEDSIE;BIORSTW PRZEMYSLU SREDNIEGO I WIELKIEGO Rozdzial I 001 002 003 004 Srodki trwale Srodki trwale, lnwestycje w dzierzawionych srodkach trwalych, Umorzenie srodkow trwalych, Likwidacja srodkow trwalych. Rozdzial II - 011 012 013 014 015 017 020 024 026 028 - 031 032 033 035 036 037 039 - Inwestycje i remonty kapitalnc Inwestycje rozpocz~te, Materialy na inwestycje, Zaliczki na inwestycje. Inwestycje zakonczone, Remonty kapitalne, Finansowanie inwestycji, Rachunki bankowe srodkow na inwestycje i remonty kapitalne, Fundusze na inwestycje i remonty kapitalne, Kredyty na inwestycje i · remonty kapitalne, Dostawcy w zakresie inwestycji i remontow kapitalnvch H.ozdzial III - Fundusze wlasne Fundusz statutowy, Finansowanie srodkow obrotowych, Dotacje na pokrycie planowych strat, Odprowadzenie nadwyzek srodkow obrotowych, przelewy cz~sci zysku przeznaczonej dla budzetu, Przelewy cz~sci zysku na inwestycje, Odpisy na fundusze specjalnego przeznaczenia. Srodki pieni~zne Rozdzial IV · 041 042 043 044 045 046 047 - Kasa, Czeki obce, Rachunek operacyjny, Akredytywy, Inne rachunki bankowe, Srodki pieni~zne w drodze, Czeki limitowane. Rozdzial V - 051 052 053 054 057 Dostawy nie fakturowane, Dostawcy za zaliczki, Pracownicy za place, Pracownicy za plar::e nie podj~te, Pracownicy za sumy do rozliczenia, tnne naleznosci i zobowiqzania, Roszczenia sporne, Roszczenia z tytulu m:mk, ubytkow i strat, Manka, ubytki i straty nie zawinione, Kaucje otrzymane. Rozdziat VII 081 082 083 084 - Rozrachunki z tytulu podatkow, danin i oplat, Rozrachunki z tytulu ubezpiecze6 spolecznych, Rozrachunki z tytulu roznic budzetowych, Rozrachunki z innych tytulow publiczno-prawnych. Rozdzial VIII 091 092 093 - Rozrachunki publiczno-prawne Rozrachunki wewntltrzno-branzowe Rozrachunki z tytulu wydzielonych srodkow, Rozrachunki biezqce, Rozrachunki z samodzielnymi oddzialami przedsi~biorstwa, 094 095 - Rozrachunki z tytulu roznic wyrownawczych, Scentralizowane rozrachunki z budzetem. Rozdzial IX 101 102 104 106 - Fundusze specjalnego przeznaczenia Rozliczenie amortyzacji, Fundusz zakladowy, Fundusz popierania produkcji ubocznej, lnne fundusze. Rozdzial X - 111 112 113 RozJiczenia mi~dzyokresowe Naklady przyszlych okresow, Rezerwa na wydatki przyszlych okresow, Dochody przyszlych okresow. Kredyty bankowe Kredyty normatywne, Kredyty ponadnormatywne, Kredyty inkasowe. lone kredyty, Kredyty przeterminowane. Rozdzial VI - 061 062 063 064 065 066 867 - 068 069 071 072 073 074 075 076 078 079 - Rozrachunki Naleznosci w inkasie bankowym, Odbiorcy za faktury pozainkasowe, Odbiorcy za faktury nie zaplacone w terminie, Odbiorcy za zaliczki, Dostawcy za faktury inkasowe, Dostawcy. za faktury pozainkasowe, Dostawcy za faktury rue zaplacone w terminie, Rozdzial XI 121 123 125 126 127 128 129 131 132 135 137 - Materialy Rozliczenie faktur i materialow, Materialy podstawowe, Materialy pomocnicze, Paliwo, Cz~sci zapasowe maszyn i urzqdze6, Przedmioty nietrwale, Zuzycie przedmiotow nietrwalych, Materialy w przerobie, Opakowarua, Odpadki, Zapasy nieprzemyslowe, las ,....,. Inwenta~ 1.YYVl~ Monitor Polski Nr A-96 1345 - ~dział XII - 141 - Płace lfJ8 - 159 161 162 165 167 - Produkcja i gospodarka nieprzemysłowa Produkcja podstawowa, Produkcja pomocnicza, Koszty bezpieczeństwa tigieny pracy. Remonty bieżące, Koszty wydziałowe, Koszty ogólnofabryczne, Braki, Przestoje, Wykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej, Gospodarka nieprzemysłowa. XIV - 179 - Towary w sieci handlowej, Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w sieci handlowej, Towary wysłane i usługi wykonane. Rozdział Półfabrykaty, Rozdział 171 172 - 175 176 - podstawowe i dodatkowe. Rozdział XIII - 151 152 153 154 155 - Płace Poz. 1339 181 182 183 - XV - Podatek obrotowy i koszty ze sprzedażą Podatek obrotowy i od operacji nietowarowych, Koszty składnic, Inne koszty sprzedaży. Rozdział XVI - 191 192 195 196 - związane Sprzedaż Sprz~aż wyrobów, Sprzedaż wyrobów Sprzedaż usług, produkcji ubocznej, Sprzedaż materiałów. Wyroby gotowe Rozdział Wyroby gotowe, Odchylenia od kosztów planowanych, 201 - XVII - Straty zyski Straty i zyski. Załącznik Nr 2 do zarządzenia Ministra Finansów z dnia 16 paździer nika 1951 r. (poz. 1339). OGOLNE ZASADY FUNKCJONOWANIA KONT RAMOWEGO PLANU KONT DLA PAŃSTWOWYCH PRZEDSIĘBIORSTW PRZEMYSŁU ŚREDNIEGO · I WIELKIEGO Rozdział I Rozdział 001 002 - Środki trwałe ,,Fundusz I obejmuje następujące konta: Środki trwałe, dzierżawionych Inwestycje w środkach trwa- łych, 003 - Umorzenie środków trwałych, 004 - Likwidacja środków trwałych. Konta rozdziału I służą do księgowego uj~cia przydzielonych przedsiębiorstwu przez Państwo środków trwałych, niezbędnych do wykonania zadań planowych. 001 - Ś r o d k i Konto 001 służy do ujęcia środków trwałych w ich inwentarzowej. W bilansie wykazuje się środ ki trwałe w wartości netto, tzn. po potrąceniu umorzenia środków trwałych (księgowanego na koncie 003). O zakwalifikowaniu poszczególnych przedmiotów majątkowych do środków trwałych decydują kryteria ustalone w obowiązujących przepisach. Zwiększen'e wartości środków trwałych moze nastąpić w wyniku: 1) przyjęcia do eksploatacji własnych inwestycji zakończonych, 2) nieodpłatnego przejęcia obcych inwestycji we wła środkach trwałych (wydzierżawionych), 3) nieodpłatnego przejęcia środków trwałych od innych przedsiębiorstw lub instytucji państwowych, 4) ujawnienia środków trwałych przy inwentaryzacji, 5) przeszacowanja środków trwałych na zarządzenie władz, 6) przekwalifikowania przedm;.otów nietrwałych . na środki trwałe. We wszystkich p.:Jwyższych przypadkach przyrostem 001 ha dobro konta funduszu statutowego -
W przypadku wymienionym w pkt 1 wartość zakończonej inwestycji winna być przeniesiona z konta 011 "Inwestycje rozpoczęte" na konto 014 "Inwestycje zakończone". W przypadkach wymienfonych w pkt 2-6 wartości obciąża się konto ~iększeniu zwiększenie wartości środków środków Zmniejszenie wartości środków trwałych może nana skutek: 1) nieodpłatnego przekazania środków trwałych, 2) sprzedaży środków trwałych (w przypadkach, w których obowiązujące przepisy na to zezwalają), 3) przeszacowania środków trwałych na zarządzenie stąpić władz,' 4) przekwalifikowania środków trwałych na przedmio- ty nietrwałe, t r wał e. wartości snych statutowy", Ma 003 "Umorzenie trwałych". trwałych tOW<łrzyso:y umorze!lia, które księgowane jest Wn 031 5) likwidacji zużytych lub zniszczonych środków trwałych. W przypadkach wymienionych w pkt 1, 3 i 4 zmme]szenie wartości inwentarzowej (Ma 001) oraz zmniejszenie umorzeń (Wn 003) księgowane jest w korespondencji z kontem 031 "Fundusz statutowy". W razie. przeznaczenia środka trwałego do likwidacji przenosi się jego wartość inwentarzową (z konta 001) i umorzenie (z konta 003) na konto 004 "Likwidacja środków trwałych". 002 - I n w e s t y c j e w dzierżawio nych środkach t r wał y c h . Konto 002 służy do księgowania zarówno wartości inwentarzowej jak i umorzenia inwestycji dokonanych w dzierżawionych obcych środk~ch trwałych. Wartością zakończonej inwestycji w dzierżawionych obcych środkach trwałych obc;ąża się konto OO~, w ~o respondencji z kontem 031 "Fundusz statutowy . Rownoległe z tym zapisem ob6ąża się konto 014 "Inw:styeje zakończone" na dobro konta 011 "Inwestyc]e rozpoczęte" . Umorzenie inwestycji w obcych środkach trwałych księguje się bezpośrednio na dobro konta 002 w korespondencji z kontem 031 "Fundusz statutowy". Po upływie terminu dzierżawy inwestycje wraz z umorzeniem przejmuje wydzierżawiający, przy czym odnośne zapisy przeprowadza się analogicznie do nieodpłatnego przekazania środków trwałych. 1346 . M?nitqr Polski Nr A-96 'j Poz. . 1339 Ponadto mi stronie Wn konta 011 ksi~uje si~ kOS;l;U bankowe w koresponciencji z kontem 017 "Finansowanie inwestycji" lub 020 "Rachunki bimkowe srodk6w na inwestycje i remonty kapitalne". Koszty inwestycji zakonczonych podlegajq przeniesieniu z konta 011 na konto 014 "Inwestycje zakonczone". Ksi~owaniu temu towarzyszy~ mogq zapisy: Wn 001 "Srodki trwale", 002 "Inwestycje w dzierzawionych srodkach trwalych", 128 "Przedmioty nietrwaIe" lub 111 "Naklady przyszlych okres6w .. - Ma 031 "Fundusz statutowy". 004 - L i k wid a c j a .; rod k 6 w trw a 1 y c h. . 012 _ Mat e ria 1 y na i n w est y c j e. Konto 004 ~jmuje ksi~gowo przebieg likwidacji Na koncie 012 prowadzi si~ ksi~gowq ewidencj~ srodk6w trwalych. Przeznaczenie srodka trwalego do material6w zakupionych zgodnie z obowiqzujqcymi przelikwidacji powoduje przenies;enie jego wartosci inwenpisami ze srodk6w na inwestycje. Materialy te winny tarzowej z konta 001, a umorzenia --: z konta 003 na bye przechowywane odr~bnie od material6w zakupiokonto
nych ze srodk6w eksploatacyjnych. Na ci~zar konta 004 ksi~guje si~ koszty ponie3ione Przych6d tych material6w ksi~gowany jest w ci~zar w zwiqzku z likwidacjq, na dobro zas - srodki uzy- konta 012 w korespondencji z kontem 028 "Dostawcy skane z likwid 'lcji. Ostateczny wynik likwidacji wply- w zakresie inwestycji i remont6w kapitalnych". \Va na zmn; 2j:;z2nie lub zwi'ikszenie funduszu statuWartose materia16w zuzytych na cele inwestycyjne towego. przenosi si~ na konto 011 "Inwestycje rozpocz~te". Srcdki uzyskane z likwidacji srodk6w trwalych mogq bye przeznaczone na cele specjalne, . przewidziane 013 - Z ali c z k i n a i n w est y c j e. w odn0sn ych przepisach prawnych. W ci~zar konta 013 ksi~gowane Sq kwoty zaliczek 003 - U Ilf 0 rz e n ie , s r 0 dk 6 w t r w .a I y c h. Na dobro konta 003 - kSl~guje si~ umorzenie srodk6w trwalych w korespondencji z kontem 031 "Fundusz statutowy". W ci~zar konta 003 ksj~gowana jest wartose zako6czonych remont6w kapitalnych do wysokoSci umorzen remontowanych obiekt6w (Ma 031) oraz zmniejszenie wartosci umorzen zwiqzane ze zmniejszeniem wartusci inwentarzowej srodk6w trwalych. Saldo konta 003 uwidacznia si~ poza bilansem (patrz uwagi do konta 001). Rozdzial II - Inwestycje i remonty kapitalne. K anta rozdzialu II sluzq do uj~cia wszystkich operacji zw iqzanych z inwestycjami i remontami kapitalnymi, jezeli ni e zostaly one obj~te odr~bnq ksi~gowo sci q inwestycyjnq. W rozdzia~e II wyst~pujq nast~pujqce konta: 011 - Inwestycje razpocz~te, .. 012 - Materialy na inwestycje, 013 - Zaliczki na inwestycje, 014 - Inwestycje zakonczone, 015 - Remonty. kapitalne, 017 - Finansowanie inwestycji, 020 - Rachunki bankowe srodk6w na inwestycje i remonty kapltalne, 024 - Fundusze na inwestycje i remonty kapitalne, 026 - Kredyty na inwestycje i remonty kapitalne, 028 - Dostawcy w zakresie inwestycji i remont6w kapitalnych. 011 - I n w est y c j e r 0 z p 0 c z ~ t e. Konto 011 zbiera wszystkie naklady dotyczqce inwestycji rozpocz~tych. W ci~zar konta 011 ksi~guje si~: a) przy zakupach inwestycyjnych - faktury dostawc6w inwestycji (Ma 028), b) przy wykonywaniu inwestycji systemem zleconym - faktury wykonawc6w inwestycji (Ma 028), c) przy wykonywaniu inwestycji systemem gospodarczym: - zuzycie materia16w zakupionych ze srodk6w na inwestycje (Ma 012), - zuzycie materia16w zakupionych ze srodk6w eksploatacyjnych (Ma konta rozdzialu XI), - zuZycie wyrob6w wlasnych na cele inwestycyjne (Ma 191), - place podstawowe i dodatkowe wydzielonej brygady robotniczej (Ma 141), - ubezpieczenia spoleczne (Ma 082), - uslugi obce (Ma 028), - uslugi wydzial6w wytw6rczych (Ma 195), rozne wydatki zwiqzane z inwestycjami (Ma 041). wyplaconych wykonawcom inwestycji na podstawie obowiqzujqcych przepis6w (Ma 017, 020, 026). Rozliczone zaliczki przenosi si~ na konto 028 "Dostawcy w zakresie inwestycji i · remont6w kapitalnych". 014 - I n w est y c j e z a k 0 n c z 0 n e. W c!~zar konta 014 przenosi si~ z konta 011 "Inwestycje rozpocz~te" calkoWity koszt inwestycji zakonczonych. Po zatwierdzeniu bilansu uznaje si~ konto 014 kwot q srodk6w zuzytych na zakonczone inwestycje w ci~zar Ironta 017 "Finansowanie inwestycji" lub 024 "Fundusze na inwestycje i rem.onty kapltalne". 015 - Rem 0 n t y k a pit a 1 n e. W ci~zar konta 015 ksi~guje s i~ naklady na remonty kapitalne. Zapis przeciwstawny dokonywany jest: a) przy zleconym systemie wykonywania remont6w kapitalnych - na koncie 028 "Dostawcy w zakresie inwestycji i remont6w kapitalnych", ' b) przy wykonywaniu systemem gospodarczym na kontach: 141 - Place podstawowe i dodatkowe, 082 - Rozrachunki z tytulu ubezpieczen spolecznych, 028 - Dostawcy w zakresie inwestycji i remont6w kapitalnych, rozdzialu XI - "Ma terialy", 191 - Sprzedaz wyrob6w, 195 - Sprzedaz uslug, 041 - Kasa. Ponadto na stronie Wn konta 015 ksi~guje si~ koszty bankowe w korespondencji z kontem 020 "Rachunki ' bankowe srodk6w na inwestycje i remonty kapitalne". Po zatwierdzeniu bilansu wartose zakonczonych remOllt6w kapitalnych· spisuje si~ w ci~zar konta 024 "Fundusze na inwestycje i remonty kapitalne" do wysokosci salda Ma tego konta w zakresie remont6w kapitalnych, Jednoczesnie ksi~guje si~ wartose remontu kapitalnego do wysokosci dotychczasowego umorzenia remontowanego srodka trwalego: Wn 003 "Umorzenie srodk6w trwalych", Ma 031 "Fundusz statutowy". Monitor Polski Nr A-:,,9~6_~_ _ _ _ _ _ _ _ _ _1~...:34:..=...:."_~_ _~_ _ _ _ _ _ _ _ _ __ ~ a'n in i e VI est y c j i. Konto 017 uznaje siE: za dokooane przez Bank Inwestycyjny wyplaty srodkow przeznaczonych na finansowanie inwestycji w ciE:zar kont 013, 026, 028, 043 oraz za koszty ' bankowe w ciE:zar konta
Po zatwierdzeniu bilansu konto 017 obciqZa si~ kwotq srodkow zuzytych na finansowanie inwestycji zakonczonych na dobro konta 014 "Inwestycje zakonczone" ' W~korzystanie limitow inwestycyjnych kontrolowane jest pozaksi~gowo. Oi 7:"":'" F' in"a' Q ;; 6 Vi Poz. 1339 Rozdzial III obejmuje nastE:pujqce konta: 031 - Fundusz statutowy, ' 032 - Finansowanie srodkow obrotowych, 033 - Dotacje na pokrycie planowych strat, 035 - Odprowadzenie nadwyi:ek srodkow obrotowyc~ 036 - Przelewy cZE:sci zysku przeznaczonej dla budzetu. 037 - Przelewy cz~sci zysku na inwestycje, 039 - Odpisy na fundusze specjalnego przeznaczenia. 031 - Fun d u s z s tat u tow y. Konto 031 przeznaczone jest do ksi~gowego uj~cia funduszu statutowego przedsi~biorstwa. Na dobro konta 031 ksi~guj e si~ biezqco n ast~ pujqce 020 - R a c hun k i ban k 0 w e s rod k 0 w n a i n w est y c j e i r e m 0 n t y k a- operacje powodujqce zwi~kszenie funduszu statutowego:, 1) oddanie do uzytkowania inwestycji zakonczonych pit a 1 n e. (Wn 001), Kon to 020 sluzy do uj~cia operacji przeprowadza2) prze j~ci e nieodplatne srodk6w trwalych (Wn 001), nych n a rachunku bankowym, gromadzqcym srodki na 3) zwiE:kszenie wartosei srodkow trwalych na skutek inwestycj e, oraz na rachunku bankowym srodk6w, przeszacow ania (Wn 001) , przeznaczonych na finansowanie remont6w kapitaInych. 4) przekwalifikowanie przedmiotow nietrwalych na P owyzsze r~ chunki bankowe mogq bye otwierane srodki trwale: tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach spea) przeniesienie wartosci umorzenia (Wn 129), cjaInych. b) p r zeniesienie wartosei inwentarzowej (Wn 001), W ci ~zar konta 020 ksi~gowane Sq przelewy, doko5) przekwalifikowanie srodkow trwalych na przednywane n 3 te r achunki z rachunku operacyjnego

(043)mioty nie trwale: lub z innych rachunkow bankowych

(045).

a)p r zen iesienie wartosei umorzenia (Wn 003), P rzelewom tym t ciwarzyszy ksi~gowanie na stronie
b)przeniesienie wartosci inwentarzowej (Wn 128), Wn kont r ozdzialu IX "Fundusze specjalnego przezna6) ujawnienie srodkow trwalych przy inwentaryzacji czenia" 031 Fundusz statutowy" lub 037 "Przelewy (Wn 001), cz~sci ~ysku ~a inwestyeje", na stronie Ma konta 024 7) przekazanie wartosci umorzenia srodkow trwalych "Fundusze na inwestycje i remonty kapitaIne". oddanych nieodplatnie (Wn003), Na dobro konta 020 ksi~guje si~ wyplaty dokony8) przeniesienie nadwyzki uzyskanej przy likwidacji wane z rachunkow bankowych srodkow na inwestycje srodkow trwalych (Wn 004), i remonty kapitalne w ci~zar kont: 013, 026, 028, 043 9) pierwsze wyposazenie w przedmioty n : ~trwale oraz koszty bankowe w ci~z ar konta 011 bqdz 015. (Wn 128), 10) zwi~kszenie wartosci srodkow obrotowych na skutek 024 - Fun d u s z e n a i n w est y c j e urz~dowej ·zmiany cen (Wn konta rozdz. XI i XIV). rem 0 n t y k a pit a I n e. W ci~zar konta 031 ksi~guje si~ biezqco nastE:pujqce Tworzenie funduszow na inwestycje i remonty ka- operacje powodujqce zmniejszenie funduszu statutowego: pitalne regulowane jest przepisami specjalnymi. 1) przekazanie nieodplatne srodkow trwalych (Ma 0011, Jednoczesnie z przelaniem srodkow z rachunku 2) zmniejszenie wartosci srodkow trwalych na skutek operaeyjnego

(043)lub z innych raehunkow bankowych przeszacowania (Ma 001),

(045)na rachunki bankowe srodkow na inwestycje i re3) przekwalifikowanie przedmiotow nietrwalych na monty kapitalne przeprowadza siE: ksi~gowanie: srodki trwale: Wn konta rozdzialu IX, 031, 037, Ma 024.

a)przeniesienie wartosci inwentarzowej (Ma 128),
b)przeniesienie wartosci umorzenia (Ma 003), r e026 - K red y t n a i n w est y c j e 4) przekwalifikowanie srodkow trwalych na przedmioty m 0 n t y k a pit a 1 n e. nietrwale: Na koncie 026 ksi~gowane Sq kredyty antycypacyjne
a)przeniesienie wartosci inwentarzowej (Ma 001), na inwestycje i remonty kapitalne, udzielane w tyeh
b)przeniesienie wartosci umorzenia (Ma 129), przypa dkach, kiedy wykonanie inwestycji lub remontow 5) umorzenie srodkow trwalyeh (Ma 003), kapitalnych wyprzedza akumulaejE: srodk6w przezna6) przej~cie umorzenia srodkow trwalych otrzymanych czonyeh na ich sfinansowanie. nieodplatnie (Ma 003) , Na dobrokonta 026 ksi~guje si~ sumy uzyskanych 7) umorzenie inwestycji w dzierzawionych srodkach kredytow w korespondeneji z kontami: 013, 028, 043. trwalych (Ma 002), Splata kredytu ksi~gowana jest w ciE:zar konta 026, 8) . przeniesienie straty na likwidacji srodkow trwalych a na dobro konta 017 lub 020. (Ma 004), 9) zmniejszenie wartosci srodk5w obrotowych na sku028 - Dos taw e y w z a k res i e i n w et ek urz~ dowej zmiany cen eMa konta rozdzia!u XI sty c j i i r e m 0 n tow k a pit a Ilub XIV). n y'c h. Po zatw ierdzeniu bilansu rocznego na konto 031 Na dobro konta 028 ksi~guje si~ faktury dostawe6w przenosi si~ w ksi~gaeh roku biezqcego salda zapisow za dostawy i uslugi, dotyczqce inwestyeji i remontow dotyczqcych roku ubieglego z kont: 032, 033, 035, kapitalnych w korespondencji z kontami 011 , 012 i 015. 036 037 i 039 oraz ostateezny wynik roku ubieglego W c i ~zar konta 028 ksi~guje si~ zaplat~ faktur z k~nta 201 "Straty i zyski". (Ma 017, 020, 026) oraz rozliczone zaliczki na inwestycje Ponadto na dobro konta 031 po zatwierdzeniu bi(Ma 013). lansu ksi~guje siE: w ksi~gaeh roku sprawozdawczego wartose zakoncwnych remontow kapitaInych (Wn 003). , Rozdzial III - Fundusze wlasne. Rozdzial III zawiera . k onta funduszu sta tutowego 032 - Fin a n sow ani e § rod k 0 w 0 b r 0towych. oraz te konta, ktorych salda wplywajq na wysokose , Konto 032 sluZy: do uj~cia dotacji otrzymywanych funduszu statutowego. - Monitor Polski Nr A-96 tytułem wyposażenia w środki 1348 I. obrotowe bądź uzupeł- ni enia ich niedoboru. Konto 032 uznaje się sumą efektywnych wpływów na rachunek operacyjny przeds l ęh:orstwa (Wn 043). . Po zatwierdzeniu bilansu rocznego saldo zapisów dotyczących roku ubiegłego z .konta 032 przenosi się w księgach nowego roku na konto 031 "Fundusz statutowy". 033 - D o t a c j e n a p o kry c i e wych strat. p l a n o- . POZ. 1339 W momencie dokonywania odpisów na poszczególne fundusze obciąża się konto 039 i uznaje konto 102 ,,Fundusz zakładowy" bądź 104 "Fundusz popierania produkcji ubocznej". Po zatwierdzeniu bilansu rocznego i dokonaniu podziału zysku za rok ubiegły sumę odpisów dotyczących roku ubiegłego przenosi się w księgach nowego roku na konto 031 "Fundusz statutowy". Rozdział IV - Srodki pieniężne. Rozdział IV przeznaczony jest do ewidencji środków pien ięż nych znajdujących się: Konto 033 przeznaczone jest do ujęcia dotacji otrzya) VI kasie (gotówka i czeki obce), manych na pokrycie strat.
b)w bankach (rachunki bankowe i akredytywy), Konto 033 uznaje się sumą efektywnych wpływów
c)w drodze. na rachunek operacyjny przedsiębiorstwa (Wn 043). Konta rachunków bankowych, występujące w tym Po zatwierdzeniu bilansu rocznego sumę zapisów dotyczących roku ubiegłego z konta 033 przenosj się · rozdziale, przeznaczone są do księgowania wszysitki~h w księg ach nowego roku na konto 031 "Fundusz sta- operacji bankowych z wyjątkiem operacji dotyczących finansowania inwestycji i remontów kapitalnych. Do tutowy". tego ostatniego celu służy konto 020 "Rachunki bankowe 035 - O d p r o wad z e n i e n a d w y ż e k środków na inwestycje i remonty kapitalne". ś r o d k ó w o b r o t o w y c h. Ro zdział IV o!>ejmuje następujące konta: Na koncie 035 księguje się odprowadzenie nadwy- 041 - Kasa, 042 - Czeki obce, żek własnych środków obrotowych ponad tę część nor043 - Rachunek operacyjny, matywu, która powinna być pokryta funduszami wła044 - Akredytywy, snymi i stałymi pasywami. Konto 035 obciąża się sumą efektywnych przelewów 045 - Inne rachunki bankowe, 046 - Środki pieniężne w drodze, z rachunku operacyjnego ' (Ma 043). Po zatwierdzeniu bilansu rocznego saldo dotyczące 047 - Czeki limitClwane. roku ubiegłego z konta 035 przenosi się w księgach no041 - K a s a. wego roku na konto 031 "Fundusz statutowy". Konto 041 służy do ewidencji operacji kasowych. 036 - P r z e l e w y c z ę Ś c i z Y s k u p r z ez n a c z o n e j d l a b u d ż e t u. 042 - C z e k i o b c e. Konto 036 przeznaczone jest do ujęcia przelewów Konto 042 przeznaczone jest do księgowej ewidendokonywanych tytułem odprowadzenia.· części zysku, cji czeków obcych. W ciężar tego konta księguje się która przeznaczona jest dla budżetu. otrzymane czeki obce w korespondencji z odpowiednimi W ciężar konta 036 księguje się przelewy dokony- kontami rozrachunkowymi. .. wane na poczet zysku roku bieżącego, jak też przelewy Na dobro konta 042 księguje się realizację czeków dotyczące zysku za rok ub iegły, dokonywane efektywnie w korespondencji z kontem kasy bądź z odpowiednIm w roku sprawozdawczym . kontem bankowym. Roczne saldo konta 036 przechodzi na rok następny. Po całkowitym przelaniu części zysku przypadają 043 - R a c h u n e k o p e r a c y j n y. cej budżetowi za rok ubiegły i zatwierdzeniu bilansu Konto · 043 służy do księgowania operacji dokonyrocznego sumy przelewów dotyczących roku ubiegłego wanych na rachunku operacyjnym w banku obsługują z konta 036 przenosi się na konto 031 "Fundusz cym działalność eksploatacyjną przedsięb io rstwa. statutowy". W ciężar tego konta księguje się wpływy na rachuWyżej ustalone sposoby księgowania na kontach 032, nek operacyjny, a mianowicie inkaso należności 033, 035, 036 dotyczące rozrachunków z budżetem mają w korespondencji z kontami rozdziału VI "Rozrachunzastosowanie w przypadku bezpośredniego rozliczania ki", wpłaty gotówkowe przedsiębiorstwa - w KrJressię przedsiębiorstwa z ' budżetem. Rozliczenia z budże pondencji z kontem OH ,:Kasa", uzyskane kredyty bantem, dokonywane za p ośre dnictwem jednostki nadrzęd kowe - w ~orespondencji z odpowiednimi kontami nej (centralnie rozliczającej) , powinny być księgowane rozd z iału V "Kredyty bankowe" itd. za pośrednictwem konta 095 "Scentralizowane rozraNa dobro konta 043 księguje śię wypłaty z rachunku chunki z budżetem". operacyj nego, ?. mianowicie zapłatę faktu\' dostawców za materiały, towary i usługi - w korespondencji 037 - P r z e l e w y c z ę Ś c z y s k u n a z kontami ro zrachunków, uzupełnienie pogotowia kasoi n w e s t y c j e. Konto 037 służy do ujęcia przelewów czę ś ci zysku wego - w korespondencji z kontem 04t; spłatę kredytów bankowych w korespondencji z konta:ni rozprzeznaczonej w myśl obowiązujących przepisów n!ł fidziału V itd. . nansowanie inwestycji. Księgowania na tym koncie dokonywane są wyPo zatwierdzeniu bilansu rocznego saldo zapi:>ów łącznie na podstawie dokumentów . bankowych z tym, że dotyczących roku ubiegłego z konta 037 przenosi się operacje kasowo-bankowe, jak podejmJwanie i wpłata w księgach nowego roku na konto 031 "Fundusz stagotówk:, mogą być księgowane bezpośrednio na podtutowy". sta'Nie dowodów kasowych . .,39 - O d p i s y n a f u n d u S z e s p e c j a I044 - Akr e d y t Y w y. n e g o p r z e z n a c z e n i a. ,K onto 039 przeznaczone jest do ujęcia odpisów na fundusz zakładowy oraz fur,dusz popierania produkcji ubocznej. Konto 044 przeznaczone jest do . księgowania operacji bankowych, związanych z akredytywami ·otwieranymi przez odbiorców na rzecz dostawców na podstawie 1349 Monitor Polski Nr A-96 umow. W cu:zar tego konta ksi~guje si~ u odbiorcy sumy otwartych akredytyw w . !corespondencji z !contem 043 "Rachunek operacyjny" bqdz z odpowiednim kontern udzielonego kredytu bankowego, na dobro zas dokonane wyplaty z akredytyw w korespondencji z kontero - I "Rozliczenie faktur i materialow" lub 066 "Dostawcy za faktury pozainkasowe". Ksi~owania na koncie 044 dokonywane Sq na podstawie dowodow bankowych. 045 - Inn e r a c hun k i ban k 0 w e. Konto 045 sluzy do ksi~gowanJa operacji bankowych okreslonych przepisami szczegolowymi. Mogq tu wystqpic rachunki bankowe funduszow specjalnego przeznaczenia, rachunek czekowo-przelewowy w PKO, rachunek kaucji itp. Ewidencj~ obrotow na poszczegolnych rachunkach pro\vadzi siE: w kartotece analitycznej. 046 - S rod k i P i e n i E: z n e w d rod z e. W ciE:zar konta 046 ksi~guje siE: sumy piemE:zne w tych przypadkach, gdy k s i ~go wosc jest w posiadaniu dowodu stwierdzajqcego dokonanie przelewu, przekazu lub wplaty, me otrzymala natomiast jeszczc od wlasciwego banku odnosnego uznania. Kontami przeciwstawnymi dla tych zapisow mog" bye inne k onta bankowe, konta rozrachunk6w wewn~trzno-branz owych, konto kasy itd. Z chwilq otrzymania odpowiednlego potwierdzenia banku kwot~ przelewu przenosi siE: z konta 046 na ci~zar wlasciwego konta bankowego. W zaleznosci od przyj~tej zasady ksi~gowanie na koncie 046 odbywa siE: bqd~ biezqco, bqdZ tylko w koneu okresu sprawozdawczego. 047 - C z e k i I i mit 0 wan e. Konto 047 obciqza si~ w zasadzie w korespondeneji z kontem 04a "Rachunek operacyjny" za otrzymane z banku ksiqzeczki czek6w. Obciqzenie nast~puje w wysokosci Iimitu ustalonego przez bank dIa kazdej wydanej ksiqzeczki. Czeki wystawione ksi~guje si~ na dobro konta 047 i w ci~zar konta 121 bqdz odpowiednich kont rozdzialu VI, XIII lub XV. Rozdzial V - Kredyty banlwwe. Rozdzial V przeznaczony jest do uj~eia obrotowych· kredytow bankowych. Kredyty na remonty kapitalne i inwestycje obj~te Sq .rozdzialem II. Kredyty obrotowe ks i~gowane Sq na podstawie awizow bankowych, w zalezno§ci dd rodzaju, na jednym z nast~pujqcych kont: 051 ~ Kredyty normatywne, 052 Kredyty ponadnormatywne, 053 - Kredyty inkasowe, 054 - Inne kredyty, 057 - Kredyty przeterminowane. 051 - K red y t y nor mat y w n e. Na koncie 051 ksi~g uje si~ kredyty normatywne udzielane w przypadkach i na warunkach przewidzianych obowiqzujqcymi przepisami. 052 - K red y t y p 0 n a d nor mat y w n e. Konto 052 sluzy do uj e,cia kredytow udzielanych na sfinansowanie ponadnormatywnych zapasow srodkow obrotowych normowanych (np. zapasow sezonowych lub specjalnyeh). DIa kazdej kateg{)rii srodkow obrotowych, b~lleej . przedmiotem kredytowania. prowadzone \ - Paz. 1339 jest odr~bne konto analityczne zgadnie z kazdorazowll instrukcjq kredytowq Narodowego Banku Polsk iego. 053 - K red y t y i n k a sow e. Konto 053 stu:i:y do uj~cia kredytow udzielanyeh na poczet naleznosci za dostawy i uslugi na podstawie faktur zlozonych do mkasa. 054 - Inn e k red y t y. Konta 054 przeznaczone jest do ksi~gowania kreriytow udzielanych na przejsciowe potrzeby przedsi~ b:orstwa na srodki nit: normowane. Szczegolowa ewidencja kredytow ksi~gowanych na koncie 054 prowadzona jest w analityce zgodnie z wymogami instrukcji kredytowej Narodowego Banku Polsklego. Konta 051, 052, 053 i 054 uznaje si~· za udzielone kredyty w zasadzie w ci~:i:ar konta 043 "Racfmnek opeIacyjny", a obciqza si~ przy splacie kredytow na dobro konta 043, w przypadku zas niesplacenia kredytu w terminie - na dobro konta 057. 057 - K red y t y p r z e t e r min 0 wan e. Konto 057 uznaje si~ w ci~zar kont 051-054 za kredyty nie splacone w terminie. Rozdzial VI ~ Rozrachunki. Rozdzial VI przeznaczony jest do uj~cia rozrachullkow z wszelkich tytulow, z wyjqtkiem rozrachunkow inwestycyjnych, publiczno-prawnych i wewn~trzno branzowych, obj~tych rozdzialami II, VII i VIII. W rozdziale tym wystE:pujq nast~pujqce konta: 061 - Naleznosci w inkasie bankowym, 062 - Odbiorcy za Iaktury pozainkasowe, 063 Odbiorcy za faktury nie zaplacone w term:.nie, 064 - Odbiorcy za zaliczki, 065 - Dostawcy za faktury inkasowe, 066 - Dostawcy zafaktury pozainkasowe, 067 - Dostawcy za faktury nie zaplacone w terminie, 068 - Dostawy nie fakturowane, 069 - Dostawcy za zaliczki, 071 - Pracownicy za place, 072 - Pracownicy za place nie podj~te, .073 - Pracownicy za sumy do rozliczenia, 074 - Inne naleznosci i zobowiqzania, 075 - Roszczenia sporne. . 076 - Roszczenia z tytulu mank, ubytkow i strat, 078 ~ Manka, ubytki i straty nie zawin:one, 079 - Kaucje otrzymane. 061 - N ale z nos c kowym. win k a s i e b a n- Konto 061 - obciqza si~ za naleznosci wynikajqce z fa~tur lub innych dokument6w zlozonych do inkasa bankowego, uznajqc: 1) odpowiednie konta rozdzialu XVI " Sprzedaz" - za sprzedaz wyrobow, uslug, towarow, materialow lub opakowan, 2) konto 064 "Odbiorcy za zaliczki" w momencie wezwania (wystawienia listy inkasowej) zleceniodawcy do przekazania zaliczek, 3) konto 074 "Inne naleznosci i zobowiqzania". Po otrzymaniu awiza bankowego 0 wplywie nalez. nosci uznaje si~ konto 061 w ci~zar konta 043 "Rachunek operacyjny". Faktury nie zaplacone w terminie przenosi siE: z konta 061 na konto 063 "Odbiorcy za faktury nie zaplacone w terminie" bqdZ 074 ,,!nne naleZnoSci i zob~ willzania" lub 075 "Roszczenia spome". Monitor PolSki Nr A-96 1350 Odmowa a~~ceptu faktury przez odbiorcę i przyjęcie reklamacji przez dostawcę powoduje storno sprzedaży w korespondencji z kontem 06l. 062 - O d b i o r c y k a s o w e. z a f a k t u r y p o z a i n- Konto 062 służy do księgowania rozrachunków z odbiorcami z tytułu faktur nie regulowanych w trybie inkasa bankowego. Obciążenie konta 062 następuje w korespondencji z kontami rozdziału XVI i kontem 074 "Inne należności i zobowiązania". Konto 062 uznaje się za wpływy należności od odbiorców w korespondencji z odpowiednim kontem rozdziału IV. 063 - O d b i o r c y z a f ~ k t u r y p ł a c o n e w t e r m i n i e. n i e z a- W ciężar konta 063 przenosi się z konta 061 "Naw inkasie bankowym" faktury zaakceptowane przez nabywców, lecz nie zapłacone w terminie. Konto 063 uznaje się za wpływy należności w korespondencji z odpowiednim kontem rozdziału IV. leżności 064 - O d b i o r c y Kon'to 064 służy z a . do z a l i c z k i. księgowania rozrachunków Poz. '1339 -D o s t a w y , n i e 068 - f a k t u r o w a n e. Konto 068 służy do ujęcia zobowiązań za przyjęte materiały lub usługi, na które nie ' otrzymano _faktur. Konto powyższe uznaje się w końcu miesiąca łączną wartością przyjętych, i nie faltturowanych dostaw materiałowych w korespondencji z kontem 121 "Rozliczenie faktur i materiałów" bądź wartością przyjętych usług w korespondencji z kontami rozdziału XIII lub XV. Na początku następnego miesiąca uznania na koncie 068 dokonane w korespondencji z kontem 121 podlegają wystornowaniu. 069 - D o s t a w c y z a z a l i c z k i. Konto 069 służy do księgowania rozrachunków z dostawcami z tytułu wypłacanych im zaliczek w przy... padkach, kiedy obowiązujące przepisy przewidują zaliczkowanie dostaw lub usług. W ciężar konta 069 księguje się sumy wypłaconych zaliczek w korespondencji z kontem 043 "Rachunek operacyjny". Z chwilą otrzymania faktury na zaliczkowaną dostawę wypłacone uprzednio zaliczki przenosi się z konta 069 w ciężar konta 065 lub 066, gdzie następuje ostateczne rozliczenie faktury . 071 - P r a c o w n i c y p ł a c e. z a bów lub usług w przypadkach, w których obowiązujące przepisy przewidują zaliczkowanie. Konto powyższe uznaje się w momencie otrzymania zaliczki w korespondencji z kontem 043"Rachunek operacyjny" lub w momencie wezwan ia (wystawienia list~T inkasowej) zlece!1iodawcy do przekazania zaliczkiw korespondencji z kontem 061 "l~ależności w inkasie bankowym". Konto to obciąża się w momencie rozliczania zaliczki w korespondencji z odpowiednimi kontami rozdziału XVI. Konto 071 służy do księgowania rozrachunków z pracownikami z tytułu należności wynik,ających z umowy o pracę. Na podstawie listy płacy uznaje się konto 071 za całkowitą należność brutto w korespondencji z kontem 141 "Płace podstawowe i dodatkowe", obciąża się zaś za wszelkie potrącenia, pobrane zaliczki, wypłaty netto uraz odpłatne świadczenia przedsiębiorstwa na rzecz pracowników. NIe podjęte we właściwym czasie płace p,rzenosi się na dobro konta 072 "Pracownicy za płace nie podjęte". 065 - 072 _ z odbiorcami z tytułu zaliczek na poczet dostaw wyro- D o s t a w c y z a f a k t u r y i n k as o w e. Na dobro 'konta 065 księguje się wszystkie regulowane w trybIe inkasa bankowego faktury dostawców, o ile nie zostały one skutecznie zareklamowane w trybie ustalonym w przepisach o inkasie bankowym. Konto 065 uznaje się: 1) za faktury na dostawy materiałowe w korespondencji z kontem 121 "Rozliczenie faktur i materiałów", 2) za faktury usługowe w korespondencji z odpowiednimi kontami rozdziału XIII lub XV. Zapłatę 'faktur w terminie księguje się w ciężar konta 065 w korespondencji z kontem 043 "Rachunek operacyjny", przenosząc jednocześnie na ciężar konta 065 . z konta 069 sumy ewentualnie wypłaconych dostawcom zaliczek, Faktury zaakceptowane, lecz nie zapłacone w termin!e, przenosi się z konta 065 na dobro konta 067. 066 - Do s t ci. w c y k a s o w e. z a f a k t u r y • p o "z a i n- Konto 066 służy do księgowania rozrachunków z dostawcami za faktury nie regulowane w trybie inkasa b ankowe",o. 067 - D o s t a w c y z a f a k t u r y p ł a c o n e w t e r m i n i e. n i e z a- Na dobro konta 067 w korespondencji z kontem 065 księguje się faktury dostawców akceptowane, lecz nie zapłacone w terminie. Z chwilą zapłaty obciąża się konto 067 w korespondenc,ii z kontem 043 ,.Rachunek --··-----.,.1 ~racyjny"~ P r a c o w n i c y p o d jęt e. z a p ł a c e n i e Na koncie 072 wykazuje się należności pracowników z tytułu płac nie podjętych. Sumą płac uznaje się powyższe konto w korespondencji z kontem 071 "Pracownicy za płace". Obciążenie konta 072 następuje przy wypłacie nie podjętej płacy w korespondencji z kontem kasy. 073 - P r a c o w n f c y l i c z e n i a. z a s u m y d o r o z- Na koncie 073 księguje się rozliczenia z pracowni.karni z tytułu wydatków dokonywariych przez nich w imieniu przedsiębiorstwa. Konto to obciąża się za sumy wypłacone pracownikom (bez względu na to, czy wypłata następuje przed czy po dokonaniu przez ' pracownika wydatku) w korespondencji z kontem kasy lub rachunku operacyjnego. Uznanie konta następuje za zaliczone wydatki w korespondencji z odpowiednimi kontami kosztów lub odpowiednimi kontami rozdziału XI. 074 - I n n e n a l e ż n o ś c zania. z o b o w i ą- Konto 074 przeznaczone jest do ujęcia należności oraz' zobowiąza.ń, nie objętych poprzednio omówionymi kontami. 075 - R o s z c z e n i a s p o r n e. Konto 075 służy do ujęcia roszczeń, dochodzonych w trybie postępowania spornego (sądowego lub arbitraf;owego). O dalszym toku księgowania tych roszczeń de- • cyduje wynik post~powania spornego. Roszczenia ostatecznie odd alone przenosi sit: na konto strat i zysk6w bqdz na odpowiednie konta kosztow. 076 -- R 0 s z c zen i a z t y "t u I u ubytk6w i strat. W ci~zar , konta 076 ksi~uje man k, siE: manka, ubytki i straty (wg kosztu wlasnego) w korespondencji z odpowiednimi ko'n tami materia16w, wyrob6w i towar6w. Konto 076 uznaje si~ za: 1) manka i ubytki w granicach norm w ci~ar odpowiednich kont koszt6w rozdzialuXIII, 2) manka, ubytki ponad norm~ i straty, co do kt6rych kornisyjnie stwierdzono brak winy ze strony os6b materialnie odpowiedzialnych w ci~zar konta 078 "Manka, ubytki i straty nie zawinione", 3) manka, ubytki ponad norm~ i straty zawinione:
a)w ci~zar kont 041 , 043 lub 071 -- jezeli osoba winna splaca natychmiast roszczenia przedsi~ biorstwa,
b)w ci~zar konta 074 - jezeli osoba winna zobowiqzuje si~ do splaty,
c)w ci~zar konta 075 - jezeli osoba ,uznana przez przedsi~biorstwo za odpowiedzialnq nie uznaje swej winy i sprawa zostaje skierowana na drog~ post~powania spornego. ' , 078 - Man k a, u b y t k z a win ion e. s ' t rat y n i e Na konc:e 078 ewidencjonuje si~ przeniesione z konta 076 nie zawinione manka, ubytki ponad normc: i straty do czasu zatwierdzenia ich przez wI adze nadrz~dne, Po zatwierdzeniu sum~ mank, ubytk6w lub strat wyksk:gowuje s i ~ w ci~zar odpowiednich kont koszt6w bqdz - jezeli chodzi 0 straty spowodowane dzialaniem sily wyzszej - w ci~zar konta strat i zyskow. 079 - K a u c j e 0 t r z y man e. , Konto 079 sluzy do ksi~gowej ewidencji sum otrzymanych tytulem kaucji np. za wydane opakowania. Na dobro tego konta ksi~guje si~ otrzymane kaucje \V korespondencji z kontami rozdzialu IV. Zwrot kaucji ksi~guje si~ wci~zar konta 079. Rozdzial VII - Rozrachunki pubIiczno-prawne. Rozdzial VII przeznaczony jest do ksi~owania rozrachunk6w z tytu16w: podatk6w, danin, op!a( ubezpieczeft i innych zobowiqzaft pUbliczno-prawnych. Obejmuje on nast~pujqce k~nta: 081- Rozrachunki z tytulu podatk6w, danin ioptat, 082 - Rozrachunki z tytulu ubezpieczen spolecznych, 083 .,- Rozrachunki z tytulu r6znic budzetowych, 084 - Rozrachunki z innych tytul6w publiczno-prawnych. , ' 081 - R 0 z r a c hun k i k 6 w, dan i n i z 0 t Yt u I u P I a t. pod a t- Konto 081 uznaje si~ sumll zobowiqzan z tytulu podatk6w, danin i oplat w ci~zar; -- konta 071 "Pracownicy za place" (potrqcenia za podatek od wynagrodzen), -- odpowiedniego konta rozdz. XIII (np. podatek lokalowy) oraz -- konta 181 "Podlltek obrotowy i od operacji nietowarowych". W ci~zar tego konta ksi~g'.lje si~ przelewy na wyrownanie zobowiqzan w korespondencji z kontem 043 "Rachunek operacyjny". 082 - u b e z- R 0 z r a c hun k i z t Y t u I u pieczen spolecznych. Konto 082 uznaje si~ sumq zobowiqzaft z tytulu ubezpieczen spolecznych w korespondencji z odpowiednimi kontami rozdzialow I, II, X, XI, XIII, XV i XVIL Konto to obciqza si~ za dokonane przelewy w korespondencji z konte~ 043 "Rachunek operacyjnyi'. 083 -- R 0 z r a c hun k i bud z e tow y c h. z t Yt u I u r 0 z n i c Konto 083 przeznaczone jest do ksi~gowania rozrachunkow z tytulu r6Zhic budzetowych, przewidzianych w obowiqzujqcych przepisacb. 084 - R <> z r a c hun k i z inn y c h t Y t u16w publiczno-prawnych. Na koncie 084 ksi~guje si~ wszystkie inne rozrachqnki z tytulow publiczno-prawnych, np. z Powszecbnyni Zakladem Ubezpieczeft Wzajemnych, zwil\Zkami zawodowymi itp. Rozdzial VIII - Rozrachunki wewn~trzno-bran:iowe. Rozdzial VIII przeznaczonyjest do uj~ia rozrachunk6w z jednostkami wchodzqcymi w sklad wsp6lnej organizacji gospodarczej oraz z dzialajqcymi na zasadach pelnego wewn~trznego rozrachunku gospodarczego oddzialami przedsi~biorstwa. Rozdzial ten obejmuje nast~pujqce konta: 091 - Rozrachunki z tytulu wydzielonych srodk6w, 092 - Rozrachunki biezqce, 093 - Rozrachunki z samodzielnymi oddzialami przed. si~biorstwa, 094 - Rozrachunki z tytulu roznic wyrOwnawczych, 095 - Scentralizowane rozrachunki z budzetem. 091 - R 0 Z r a c hun k i z t y t u 1u d z i e Ion y c h s rod k 0 w. w y- Na koncie 091 ksi~uje si~ w korespondencji z odpowiednimi kontami srodkow trwalych i obrotowych:
a)w jednostce nadrz~dnej - wartose srodkow wydzielonych jednostkom podleglym,
b)w jednostce podleglej - wartose srodkow otrzymanych od jednostki nadrz~dnej. 092 - R 0 z r a c hun k i b i e z II c e. Konto 092 - sluzy do ujE:cia biezqcych rozrachunkow mi~Zy jednostkami wchodzqcymi w sklad wspolnej organizacji gospodarczej, Nalezq tu rozrachunki z tytulu narzutu na utrzymanie jednostek administracyjnych jak r6wniez z tytUlu dostaw towarowych i swiadczonych uslug nie podlegajqcych regulowaniu w trybie inkasa bankowego. 093 - R 0 z r a c hun k i z sam 0 d z i e I n ymi oddzialami przedsiE:biors twa. Na koncie 093 ksi~gowane Sq rozrachunki mi~dzy przedsi~biorstwem a ksiE:!5oWO wydzielonymi oddzialami, wynikajqce ze wzajemnie swiadczonych uslug, przekazywanych materialow itp. 094 - R 0 z r a c hun k i z t Y t u I u w y row n a w c z y c h. r 0 z n i c Konto 094 sluzy do uj~cia r.,)zrachunkow przedsi~ biorstwa z tytulu roi:nic wyr6wnawczych cen i kosztOw transportu, przewidzianych w obowiqzujqcych przepisach. W korespondencji z odpowiednimi kontami sprzedazy w ciE:Zar tego konta ksi~guJ<! siE: nalei:nosci z tytulu Monitor Polski Nr A-96 . - 1352 - Poz. 1339 ~~~------------------------------------------------------- roznic wyrownawczych, na .dobro · zas z tego tytulu. 095 - S c e n t r a liz 0 wan e k i z bud z e t e m. zobowi,!zania r 0 z r a c h u n- Konto 095 sluiy do ksi~gowania rozliczen, dokonywanych za posrednictwem jednostki nadrz~dnej (centralnie rozliczaj,!cej). W przedsi~biorstwach (zakladach), w ktorych rozliczenia z budzetem nast~puj,! ' za posrednictwem jednostki . nadrz~dnej, w ci~iar tego konta ksi~guje si~ dokonane przelewy z tytulu odprowadzenia nadwyzek srodkow obrotowych oraz cz~sci zysku przeznaczonej dla budietu.- Na dobro tego konta ksi~guje si~ otrzymane przelewy z tytulu finansowania srodkow obrotowych oraz dotacji na pokrycie planowych strat. Po dokonaniu przez jednostk~ nadrz~dnq ostatecznych rozliczen rocznych z budi:etem (na podstawie zatwierdzonego bilansu) sum~ zaplsow dotyczqcych roku ubieglego przenosi si~ w ksi~gach roku biezqcego na konto 03l. . W jednostkach nadrz~dnych (centralnie rozliczajqcych) w ci~zar konta 095 ksi~guje si~ przelewy dokonane na rzecz jednostek podleglych i tytulu finansowania srodkow obrotowych oraz dotacje na pokrycie planowych strat. Na dobro konta 095 ksi~guje si~ otrzymane przelewy z tytulu nadwyi:ek srodkow obrotowych oraz cz~s ci zysku przeznaczonej dla budzetu. Przelewy dokonane do budzetu bqdz otrzymane z budi:etu jednostka nadrz~dna ksi~guje na kontach rozdzialu III (032 , 033, 035, 036). Po dokonaniu ostatecznych rozliczen rocznych z budzetem j ednostka nadrz~dna kompensuje sum~ zapis6w konta 095, dotyczqcych roku ubieglego, z sumq zapisow odpowi ednich kont rozdzialu III. Urzqdzenia analityczne winny wyodr~bnic rozliczenia z poszczegolnymi jednostkami z poszczeg6lnych tytu16w. Rczdzial IX - Fundusze specjalnego przeznaczenia. Rozdzial IX zawiera konta funduszow specjalnych, tworz'onych przez przedsi~biorstwo. W rozdziale tym zgrupowane Sq nast~pujqce konta : 101 - Rozliczenie amortyzacji, 102 - Fundusz zakladowy, 104 - Fundu sz popierania produkcji ubocz;nej , 106 - Inne fundusze. 101 - R 0 z I i c zen i e a m 0 r t y z a c j i. Konto 101 przeznaczone jest do uj~cia rozliczenia . amortyzacji. Sumq amortyzacji srodkow trwalych lub inwestycji w dzieriawionych srodkach trwalych uznaje s i~ konto 101 w cj~zar odpowiednich kont rozdzialu XIII. Powyzszy zapis nflstQPu je rownolegle do dokonanego uprzednio ksi~gowania : Wn 031 " Fundusz statutowy", Ma 003 "Umorzenie srodkow trwalych" lub Ma 002 "Inwestycje w dzieriawionych srodkach trwalych". Konto 101 obciqza si~: 1) za cz~sc funduszu amortyzacyjnego, przeznaczonq na remonty kapitalne, - na dobro konta 024 "Fundusze na inwestycje i r emonty kapitalne", 2) za cz~sc funduszu amortyzacyjnego, przeznaczonq na inwestycje, na dobro konta 043 "Rachunek operacy jny" po dokonaniu przelewu do banku finansujqcego inwestycje. Do bilansu zamkni~cia konto 101 wchodzi dwiema pozycjami: sumq wskazujqcq na wysokosc dokonanych przelewow i sum,! wygospodarowanego funduszu amortyzacyjnego. 102 - Fun d u s z z a k 1 ado w y. Konto 102 przeznaczone jest do uj~cia funduszu zakladowego, tworzonego na zasadach ustalonych w obow iqzujqcych przepisach. Tworzenie funduszu nast~puje przez uznanie konta 102 w ci~i:ar konta 039 ." Odpisy na fundusze specjalnego przeznaczenia" . Konto 102 obciqi:a si~ za wydatki, ktore w mysl obowi,!zujqcych przepisow mogq bye finansowane z funduszu zakladowego, np. wyplata nagrod praco"vn ikom (Ma 041), przeznaczenie cz~sci fUllduszu zakladowego na inwestycje (Ma 024), z rownoczesnym k si ~gowaniem przelewu Wn 020 , Ma 043, przeznaczenie cz~sci funduszu zakladowego na remonty kapitalne (Ma 024) z rownoczesnym ksi~ g owa niem przelewu Wn 020, Ma 043, inne wydatki (Ma 043, 041). Do bj lans~ konto 102 wchodzi dwiema pozycjami: sumq wykazujqcq dokonane wydatki (wzgl. inny sposob wykorzystania funduszu) i sumq wykazujqcq utworzony ~undusz . 104 - Fun d u S z pop i era n i a p r 0 d u kc j i u b 0 c z n e j. Konto 104 przeznaczone j est do ksi~ gowego uj ~cia funduszu popierania produkcji ubocznej, tworzon ego na zasadach ust alonych w obowiqzujqcych przepisach. Tworzenie fund '.lszu nast~puje przez uznanie konta 104 w ci~zar k onta 039 "Odpisy na fundusze specjalnego przezna czen la". Konto 104 obciqia si~ za wydatki, ktore w mysl obowiqzujqcych przepisow mogq bye sfinansowane z funduszu popierania produkcji ubocznej , a mianowicie wyplata nagrod pracownikom (Ma 041), przeznaczenie cz~sci funduszu na inwestycje (Ma 024) z rownoczesnym ksi~gowaniem przelewu : Wn 020, Ma 043, przeznaczenie cz~sci funduszu na remonty kapitalne (Ma 024) z rownoczesnym ksi~gowaniem przelewu: Wn 020 ~ lVIa 043, inne wydatki (Ma 043, 041). Do bilansu konto 104 wchodzi dwiema pozycjami: sumq wykazujqcq dokonane wydatki (wzgl. inny sposob wykorzystania funduszu) i sumq wykazujqcq utworzony fundusz. 106 - Inn e fun d u s z e. - Konto 106 sluiy do uj~cia fundus zow tworzonych woparciu 0 obowiqzujqce przepisy, a nie obj~tych innymi kontami tego rozdzialu . Rozdzial X - Rozliczerua miQdzyokresowe. Rozdzial X zawiera nast~pujqce konta: 111 - Naklady przyszlych okresow, 112 - Rezerwa na wydatki przyszlych okresow, 113 - Dochody przyszlych okresow~ Na kontach 111 i 112 rozlicza si~ wydatki zarachowywane w ci~zar wlasciwych kont kosztf>", w roznych okresach sprawozdawczych; konto 113 ~ ' do mi~ dzyokresowego rozliczenia dochodow. 111 - N a k 1a d y p r z y s z I Yc h 0 k res 0 W. Na konci e 111 ksi~guje si~: ,
a)poniesione w danym okresie naklady, ktore dopiero w przyszlych okresach b ~dq zaliczone do kosztow (np. zaplacony z gory czynsz dzieriawny),
b)naklady na uruchomienie nowej produkcji Hp. pozycje, ktore w przyszlych okresach zaliczy si~ - . Monitor Polski Nr A-M 13d3 w Clęzar odpowiednich kont kosztów w rozdziałach XIII i XV. W bilansie w pozycji "Nakłady przyszłych okresów" łącznie z saldem konta 111 wykazuje się również salda Wn powstające przy rozliczaniu poszczególnych rezerw księgowanych na koncie 112, saldo Wn konta 1.')5 "Remonty bieżące" oraz saldo Wn konta 183 "Inne koszty sprzedaży" . 112 -. R e z e r w a n a w y ' d a t k i s z ł y c h o k r e sów. p r z y- Na dobro k onta 112 księguje się rezerwy tworzone w ciężar kont kosztów rozdziałów XIII i XV. Typ owymi po- zycjami takich rezerw są: rezerwa na urlopy, rezerwa na deputaty, rezerwa na koszty remontów planowozapobiegawczych. Wszystkie t ego rodzaju p ozycje muszą być przewidziane w plan ie gospodarczym przedsiębior: stwa. W c : ężar konta 112 księ g uje się wydatki wzgl. koszty rzeczywiście poniesione. . Z końcem okresu sprawozdawczego ustala się saldo każdej rezerwy; salda Wn wykazuje się w bilansie w pozycji "Nakła. dy przyszłych okresów", salda Ma w pozycji "Rezerwa n.1 wydatki przyszłych okresów". 113 - D o c h o d Y P r z Y s z ł Y c h o k r e sów. Konto 113 służy do ujęcia i rozliczenia dochodów pobranych z góry. Konto 113 uznaje się w momencie wpływu gotówki lub wystawienia dokumentu dotyczącego dochodów przyszłych okresów, a obciąża z nadejściem okresu sprawozdawczego, do którego dany dochód należy odnieść. Strona Wn konta 113 koresponduje ze stroną Ma kont dochodów (np. Za dochody z dzierżaw z kontem 201 "Straty i zyski"), a strona Ma ze stroną Wn odpowiednich kont rozdziału IV lub VI. właściwych Rozdział XI - Materiały, Rozdział XI obejmuje następujące konta: 121 123 125 126 127 128 129 131 132 135 137 138 - Rozliczenie faktur i materiałów, Materiały podstawowe, Materiały pomocnicze, Paliwo, Części zapasowe maszyn i urządzeń, Przedmioty nietrwałe, Zużycie przedmiotów nietrwałych, Materiały w przerobie, Opakowania, Odpadki, Zapasy nieprzemysłowe, Inwentarz żywy. 121 - R o z l i c z e n i e r i a łów. f a k t u r Poz; 1339 Koszty zakupu materiałów, zebrane na koncie ' 121, przenosi się w końcu okresu, w części przypadającej na wydane z magazynu materiały, w ciężar odpowied,nich kont kosztów produkcji lub sprzedaży. Odchylenia, zebrane na koncie 121, a powstałe na skutek wpl'owadzen:a na konta zapasowe wg wyceny wewn~trznej materiałów nie zafakturowanych (różnica wyceny wewnętrznej), są również w końcu okresu przenoszon e z konta 121 na odpowiednie konta kosztów produkcji lub sprzedaż y w części przypadającej na wydane z magazynu materiały. P o zo s tał e sald o konta 121 wyraża warto ś ć materiałów zakup ionych, lecz jeszcze nie otrzymanych, kos2!ty zakupu mat e riałów w drodze oraz kos zty zakupu i róż nice w yceny wewn ętrznej przypadające na remanent mater :alów. Saldo to wykazywane jest w sprawo z dawczości okresowej w nast ępujących pozycjach analitycznych: "Ma teriały w drodze", "Koszty zalcupu materiałów", "Różnice wyceny we wnętrznej materi a łów". 123 - Konto 121 jest kontem pomocniczym służącym do ustalenia warto~ci materiałów w drodze, wartości materiałów nie fakturowanych, kosztów zakupu materiałów oraz różnic wyceny wewnętrznej. Na stronie Wn konta 121 księguje się faktury za zakupione materiały i wszell~:ie koszty zakupu materiałów w korespondencji z kontami dostawców, banku, kasy, transportu własnego itd. Na stronie Ma konta 121 księguje się wartość w cenie ewidencyjnej materiałów przyjętych do magazynu w korespondencji z kontami zapasowymi. Wartość przyjętych materiałów, na które w ciągu okresu sprawozdawczego nie otrzymano faktury, przenosi się w końcu okresu z konta 121 na dobro konta 068 "Dostawy nie fakturowane". p o d s t a w o w e. Na koncie 123 księguje się materiały p odstawowe, tzn. te materi ały, które w wyniku procesu produkcyjnego stają się główną sub$tancją gotowego wyrobu. Do materiałów podstawowych zarcza się ponadto takie, które stanowią część składową (montażową) wyrobu lub też są ściśle z wyrobem złączone (np. puszki konserwowe). Nie księguje się na koncie 123 półfabrykatów wła snej produkcji, ewidencjonowanych na koncie 152 "Pół fabrykaty". Przychód materiałów podstawowych księguje się w ciężar konta 123 i na dobro konta 121 "Rozliczenie faktur i materiałów". Wartością materiałów podstawowych wydanych do produkcji obciąża się konta produkcji, wartością zaś materiałów zużytych na inwestycje lub remonty kapitalne - konta inwestycji rozpoczętych i remontów kapitalnych. 125 - m a t e- M a t e r i a ł y M a t e r i a ł y p o m o c n i c z e. Do materiałów pomocniczych zalicza się materiały pomocnicze bezpośrednio oddające wyrobowi swe wła ściwości i materiały pomocnicze pośrednie zużywane na cele ogólne działalności produkcyjnej , administracji itd. (utrzymanie i konserwacja urządzeń magazynowych, wytwórczych, biurowych, materiały biurowe itd.). Jeśli dany materiał jest używany jako pomocniczy i podstawowy, o zakwalifikowaniu go na konto 125 lub 123 decyduje przeważający sposób użytkowania. Zasady księgowania materiałów pomocniczych są analogiczne do zasad księgowania materiałów podstawowych. 126 - P a l i w o. Na koncie 126 księgowane jest paliwo dla celów technologicznych, energetycznych i gospodarczy ch. Przychód i rozchód paliwa księguje się an alogicznie do przychodu i rozchodu materiałów podstawowych. 127 - C z ę Ś c i z a p a s o w e u r z ą d z e ń. m a s z y n i Na koncie 127 księguje się części zapasowe maszyn technicznych, przeznaczone do zastąpienia urządzeń zużytych. Księgowane na tym koncie części zapasowe mogą zakupione ze środków obrotowych lub wytworzone we własnym zakresie. być ltl54 Monitor Polski Nr A-36 Części zakupione ze środków przeznaczonych na finansowanie inwestycji księgowane są na koncie 012 Materiały· na inwestycje". Przepisy branżowe ustalą "zasady rozgraniczenia części zapasowych od przedmIO. tów nietrwałych. 128 - n i e t r wał e. P r z e d m i o t y Na koncie 128 księguje się przedmioty nie zaliczane do środków trwałych, materiałów podstawowych itp. Należą tu przede wszystkim narzędzia, odzież ochronna (bez względu na wartość), drobny .inwentarz biurowy i magazynowy itp. Przedmioty nietrwałe w użytkowaniu ewidencjonuje się w analityce odrębnie od przedmiotów znajdujących się w magazynie. Wartość przedmi.otów nie trwałych zużytych całko wicie (zn'szczonyó) przenooi się z konta 128 w ciężar konta 129. 129 - , Z u Ż y c i e p r z e d m i o t ó w t r wał y c h. Na dobro konta 129 księguje się odpisy z n e- tytułu zużycia przedmiotów nietrwałych w ciężar odpowiednich kont kosztów. Sp()sób obliczania zużycia przedmiotów nietrwałych ustalą instrukcje branżowe w oparciu o jedną z przytoczonych metod: 1) jednorazowe spisanie na koszty 50()/o wartości pierwotnej przedmiotu w chwili wydania go do użytko wania; spisanie pozostałej części wartości pierw.otnej przedmiotu (po potrąceniu wartości złomu) VI" momencie likwidacji ,.przed:niolU; 2) stooniowe spisywanie zużycia oblicżonego przez podzielenie wartości pierwotnej użytkowanych przedm :otów (pomniejszonej o przypuszczalną wartość złomu) przez przeciętną iloŚĆ miesięcy ich użytko wania. 131 - M a t e r i a ły w p r z e r o b i e. K:mto 131 służy do księg.owania .operacji związa nych z oddaniem materiałów do .obcego przerobu. Konto 131 obciąża się wartością materiałów wydanych do przerobu obcego oraz kosztami przerobu i przewozu w obu kierunkach. Przychód materiałów przerobionycn księguje się na dobro konta 131 i w ciężar właściweg.o konta zapasowego. 132 - O p a k o w a n i a. Na koncie 132 księguje się zaliczane 'do środków obrotowych przedmioty, które służą do opakowania wyrobów i towarów, a których nomenklatur.ę ustalą branżowe instrukcje wz~l. branżowe indeksy materiałowe, opracowane w oparciu o zasady kwalifikowania opakowań zawarte w odpowiednich przepisach szczegóło wych. Ewidencja księgowa przychodu opakowań jest analogiczna do ewidencji poprzednio omówionych grup materiałów. Opakowania' wysłane wraz z towarami i fakturowane w oddzielnej pozycji przenosi się z konta 132 w ciężar konta 196 "Sprzedaż materiałów". 135 - O d p a d k i. Na koncie 135 księguje się odpadki powstałe w toku procesów techn.ologicznych .oraz materiały, które na skutek zniszczenia lub uszkodzenia utraciły całkowicie swą pierwotną wartość użytkową. Przychód odpadków księgUje się w korespondencji :r; kontami zapasowymi ~ Poz. 1339 rozdziałów XI i XIV bądź z kontem 076 "Roszczenia z tytułu mank, ubytków i strat" co do zniszczonych materiałów i towarów, natomiast z kontami rozdziału XIIi - co do odpadków technologicznych. Rozchodem odpadków zużytych na własne potrzeby obciąża ~ię konta kosztów, natomiast rozchodem odpadków sprzedanych - konto 196 "Sprzedaż materiałów". 137 - Z a p a s y n i e p r z e m y s ł o w e. Na koncie 137 księguje się materiały i towary handlowe obcej produkcji, przeznaczone do zużycia 'V ramach gospodarki nieprzemysłowej : rolnej, mieszkaniowej itp. (pasze, nawozy sztuczne, nasiona j inne) oraz produkty tej gospodarki, o ile nie są one zużywane w procesie wytwórczym fabryki. Wartością sprzedanych towarów handlowych obcej produkcji wzgl. wartością sprzedanych produktów gospodarki nieprzemysłowej obciąża się konto 196 "Sprzedaż materiałów", wartością zaś zużytych ma~eriałów uhciąża się konto 167 .:Gospodarka nieprzemysłowa" na dobro konta 137; przychód produktów tej !5cspodarki księguje się na dobro konta 167 w korespondencji z kontem 137. 138 - I n wen t a r z ż y w y. Na koncie 138 ewidencjonuje się wartość inwentarza żywego zaliczonego do środków obrotowych przedsiębiorstwa, a więc zwierząt młodych w okres;e ndch.owu i zwierząt w opasie. Wartość żywca ubojowego przemysłowE.>go (w przedsiębiorstwach przemysłu mięsnego) ewidencjonuje się na koncie 123 "Materiały podstawowe". Rozdział XU - Place. W rozdziale XII występuje konto 141 "Płace podstawowe i dodatkowe". Konto 141 służy do rozliczenia rzeczywistych wynagrodzeń, należnych pracownIkom stałym lub zatrudnionym dorywczo. Właściwe instrukcje w sprawie sporządzania ' planów techniczno-przemysłow(;- finansowych określą szczegółowo nomenklaturę płac podstawowych i dodatkowych księgowanych na koncie 141. Konto 141 obciąża się w zasadz:e na dobro konfa 071 "Pracownicy za płace" bądź 074 "Ilme należności i zobowiązania", uznaje się zaś w Clęza.' właściwych kont w rozdziałach I, II, X, XI, XIII, XV i XVII. Konto 141 nie wykazuje salda na koniec okresu. Rozdział XIII Rozdział Produkcja i gospodarka niePfzcmyslQwa. ' XIII przeznaczony jest do księgowego, kosztów przedsiębiorstwa z rozróżnieniem działalności przemysłowej i gospodarki nieprzE:'mysłowej. Działalność przemysłowa wynika z , ekC'nomicznego przeznaczenia poszczególnych przedsiębiorstw przemysłu uspołecznionego, a koszty jej stanowią główny przE.>dmiot ewidencji księgowej i troski kierownich\r.a w jeg.o dążeniach do stałego obniżania kosztów własnych produkcji. Przez gospodarkę nieprzemysłową, której głównym celem jest zaspakajanie potrzeb bytowych pracowników fabryki, rozumiana jest działalność tego typu, jak przyfabryczna gospodarka rolna, żywienie zbiorowe, gospodarka mieszkaniowo-komunalna, transport służący w zasadzie celom pozafabrycznym itp., przy czym wszystkie te działy występują w rozdziale XIII tylko w przypadku, Q ile nie są .one objęte odrębnym bilansem. Koszty gospodar~ nieprzemysł.owej ujmuje ~ę w rozdziale XIII na jednym koncie syntetycznym

(167), podczas gdy pozostałe konta syntetyczne teg.o rozdziału ujęcia Monl'ful- Pofshl Nr A-M 1355 ...... przeznacza. się na rozliczenie kosztów działalności przemysłowej. W ramach działalności przemysłowej przeprowadza ogółu wytwórczych komórek organizacyjnych zwanych tu "wydziałami" na dwie zasadnicze grupy, tj. na: 1) wydziały podstawowe, 2) wydziały pomocnicze. Ad 1. Pod pojęciem "wydziały podstawowe" rozumlec należy wydziały wytwarzające produkty, które figurują w głównym indeksie branżowym wyrobów danego przedsiębiorstwa i których wytwarzanie stanowi podstawowe zadanie działal ności gospodarczej tego przedsiębiorstwa. Ad 2. Pod pojęciem "wydziały pomocnicze" rozumiane być winny wszystkie pozostałe przemysłowe wydZIały wytwórcze, a w tej liczbie: - podręczne wydziały przemysłowe, zajmujące się wytwarzaniem wzgl. przerobem materiałów przeznaczonych dg.. dalszego wykorzystania w fabryce (np. cegły, deski) bądź opakowań gotowej produkcji; - uboczne wydziały przemysłowe, których działalność wytwórcza polega w zasadzie na wykorzystaniu odpadków do wyrobu artykułów powszechnego użytku , nie objętych głównym indeksem branżowym; - wydziały pomocnicze produkujące energię, wytwarzające (lub odnawiające) narzędzia, przyrządy, modele itp., wykonujące konserwacje i remonty bieżące bądź inne usługi produkcyjne. Ponadto do wydziałów pomocniczych zalicza się wydziały transportowe, w przypadku gdy ich działal ność wiąże się w zasadzie z produkcją przemysłową (zaopatrzenie materiałowe , transport wewnętrzno fabryczny, ekspedycja gotowych wyrobów). Omówione wyżej rozróżnienie między wydziałami podstawowymi i pomJcniezymi znajduje odbicie wksię gowym ujęciu kosztów w rozdziale XIII (konta: 151 ,.Produkcja podstawowa", 158 "Koszty wydziałowe" oraz konto 153 "Produkcja pomocnicza"). Zwraca się tu uwagę na trudności mogące zaistnieć w praktyce przy zaliczaniu poszczególnych wydziałów do jednej z dwu przytoczonych zasadniczych grup w przypadku produkcji mieszanej, występującej stole lub sporadycznie na jednym wydziale. . . Tego rodzaju wątplhv'oŚci winny być rozstrzygnięte ' przez instrukcje branżowe. Właściwością większości . kont rozdziału XIII jest ich zbiorczo--rozdzielczy (rozliczeniowy) charakter. Charakter zbiorczo-rozdzielczy konta polega na tym, że księgowanie sum kosztów na dobro takięgo . konta następuje w innym przekroju niż gromadzenie kosztów na stronie Wn, np. obciążanie konta wg poszczególnych rodzajów nakładów, jak płace, materiały, amortyzacja itd.; uznawanie zaś wg skalkulowanego kosztu własnego wyrobów lub św i adczeń (nośników kosztów). Przekroje i sposoby prowadzenia anality:d do określon y ch kont syntetycznych wyn i kają albo z ich rozliczeniowego charakteru (np. do konta 151 "Produkcja podstawow a" prowadzi s i ę karty kalkulacyjne zlecel'. bądź zestawienia kalkulacy jne, stanowiące podstawę rozliczenia), albo też z obowiązujących przepisów co do sprawozdawczości i planowania (np. analityka do konta kosztów wydziałowych i ogólnofabrycznych). Oprócz kont rozliczeniowych, w rozdziale XIII występuje również konto O charakterze zapasowym (kontc) 152 ,.półfabrykaty"). ' -- _ __. ---. .__ ._~-~' -...; się podział Poz. 1:ł39 Konta: 151 "Produkcja podstawowa", 153 "Produkcja pomocnicza" i 167 "Gospodarka nieprzemysł~ waCI w końcowym saldzie wyrażają wartość produkcji w toku. Ponadto rozdział XIII zawiera - w postaci konta 165 "Wykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej" - ważny instrument kontroli pozinmu kosztów własnych i - określonych w jednostkach pieniężnych rozmiarów produkcji towarowej okresu sprawozdawczego. Rozdział XIII słowa" 151 152 153 154 155 158 159 161 162 165 "Produkcja i gospodarka nieprzemyobejmuje następujące konta: Produkcja podstawowa, . Półfabrykaty, 167 Produkcja pomocnicza, Koszty bezpieczeństwa higieny pracy, Remonty bieżące, Koszty wydziałowe, Koszty ogólnofabryczne, Braki, Przestoje, Wykoraanie planu kosztów własnych produkcji towarowej, Gospodarka' nieprzemysłowa. 151 P r o d u k c j, a p o d s t a w o w a. Na koncie 151 następuje rozliczenie kosztów produkcji wydziałów podstawowych. . . Koszty bezpośrednie księ guje się wpr')st na .stronie Wn konta 151, koszty pośrednie natomiast przen')si się na to konto po uprzednim zgrupowaniu ich na i{l)ncie 158 "Koszty wydziałowe" oraz na koncie 159 .,Koszty ogólnofabryczne". ' Zasady kwalifikowania kosztów produkcji na koszty bezpośrednie (technologicz!

le)i koszty pośrednie (ogólne) powinny ustalić branżowe instrukcje kalkulacyjne (branżowe wykazy pozycji kosztu własnego). POflad_to w ciężar konta 151 księguje się: - nakłady na uruchomienie nowej produkcji (lVra 111), - ostateczną stratę na brakach (Ma 161), - półfabrykaty własnej prcdukcji (Ma 152). Na dobro kont-a 151 księguje się: - koszty rzeczywiste półfabrykatów (Wn 152), - odpadki i zwroty materiałów (Wn odpowiednie konto rozdziału XI), - braki nienaprawialne (Wn 161), - koszty produkcji towarowej (Wn 165). Przeksięgowanie kosztów produkcji towarowej wydziałów podstawowych z konta 151 w ciężar' konta 165 "Wykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej" następuje wg rzeczywistego fabrycznego kosztu własnego, ustalonego na podstawie kalkulacji wynikowej i dokonywane jest jednorazowo za okres sprawozdaw- . ~~ Saldo konta 151 wyraża koszt własny produkcji podsta w owej w toku. Przedmiotem analityki do kOTlta 151 mogą być poszczególne zlecenia produkcyjne, grupy asortymentowe, fazy (procesy) produkcyjne itd. 152 - Pół f a b ryk a t y. Na koncie 152 ewidencjonuje się półfabrykaty . włas nej produkcji, podlegające składowaniu w magazynach międzyoperacyjnych lub w magazynie ogólnym. Na stronie Wn konta 152 księguje się półfabrykaty przyjęte do magazynu z produkCji (M~ 151 lub 153), na stronie M~ ..... półfabrykaty oddaM' d~ produkcji (Wn l&l lul) 1531 oraz półfabrykaty' sprzeOanQ (Wn; 165~ ,. -'. Monitor Polsk~.:i..:.N-.:.:r:......:.:A=--::.-9=-6_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 1356 Księgowań na tym koneie dokonuje się w zasadzie raz w miesiącu na podstawie prowadzonej bieżąco kartoteki ilościowej. 153 - P r o d u k c j a p o mo c n i c z a. Konto 153 służy do ewidencji ' kosztów produkcji wydziałów pomocniczych i ujmować winno obrót globalny wszystkich wydziałów pomocniczych, w tym także - wzajemne rozliczenia . międzywydziałowe. Do konta syntetycznego 153 niezbędna jest ewidencja analityczna prowadzona na zasadach analogicznych do podanych dalej w wyjaśnieniach do konta 158 "Koszty wydz iałowe". VI odróżnieniu od metody stosowanej przy grupowaniu kosztów produkcji wydziałów podstawowych (ks ' ęgowanie na koncie 151 kosztów bezpośrednich . wpn;st, kosztów zaś wydziałowych - za pośrednictwem konta 158) konto 153 i prowadzone różnolegle dOli wszystk ie konta analityczne poszczególnych wydziałów romocniczych obciążane są zarówno za koszty bezpośrednie jak i za właściwe (pośrednie) koszty wydziałowe. Przy rozchodowaniu wyrobów i usług produkcji pomocniczej {ubocznej) z konta 153 stosowana jest zasada, że konta innych wydziałów, konto ·kosztów ogólnoIabrycznych oraz konta rozdziału XI obciąża się w wysokości wydziałowego kosztu *łasnego bezpośred nio na dobro konta 153, tj. z pominięciem konta 165 "Wykonanie planu kosztów własnych produkcjitowaTowej", natomiast wyroby i usłu~i zaliczane stosownie Cio obow i ązujących instrukcji P.K.P.G. do produkcji towarowej (np. wyroby i usługi o charakterze przemy~}owym przeznaczone na zbyt, dla inwestycji i remontów kapitalnych bądź na potrzeby własnej gospodarki ni eprzemysłowej) przenosi się z konta 153 na ciężar konta 165 w wysokości fabrycznego kosztu własnego, ti. po doliczeniu do kosztu własnego wydziałowego odpowiedniej części kosztów ogólnofabrycznych z konta 159. Saldo konta 153 wyraża koszt własny produkcji pomocniczej (ubocznej) w toku. .. 154. - Ko s z t Y b e z p i e c z e ń s t w a g i e n y p r a c y. i h i- Na koncie 154 ewidencjonuje się nakłady na utrzyman1e bezpieczeństwa i higieny pracy na terenie poszczególnych wydziałów wytwórczych i fabryki jako całości. Rodzaje nakładów zaliczanych na konto 154 ustalają instrukcje P.K.P.G. Instrukcje te stanowią jednocześnie podstawę do budowy analityki dla konta 154. ~akła:dy zgromadzone na koncie 154 ulegają przy końcu okresu sprawozdawczego jednorazowemu rozliczeniu i przeni.esieniu w zasadzie w ciężar kont: 153 - Producja pomocnicza, 158 - Koszty wydziałowe, J 59 - Koszty ogólnofabryczne. 155 - R e m o n t y b i e ż ą c e. Konto 155 służy do ewidencji kosztów remontów wykonywanych:
l)we własnym zakresie - przez wydział, którego dany remont dotyczy, 2) na zlecenie wewnętrzne - przez wydział remontowy (pomocniczy) fabryki, 3) p rzez obce . przedsiębiorstwo. Z konta 155 przenieść należy na konta odpowie d. nich wydziałów (bądź na konto kosztów ogóL'1ofabrycznych) tylko takie sumy kosztów remontów bieżących, które z punktu widzenia prawidłowego rozliczenia kosz.. tów w czasie odnieŚĆ można do okresu spraww;dawb: eż ących - Poz. 1339 czego. Jeżeli na koszty remontów stworzono rezerwę na konc ie 112 "Rezerwa na wydatki przyszłych okresów" (na tzw. remonty planowo-zapobiegawcze), uznanie konta 155 następuje w ciężar konta 11~. Saldo konta 155 wyraża nie rozliczone koszty remontów bieżących i pozostaje na tym koncie na następny okres, a w b]ansie miesięcznym i kwartalnym wykazywane jest · statystycznie w pozycji "Nakłady przyszłych okresów". Bilans roczny nie powinien w zasadzie zawierać nie rozliczonych kosztów remontów bieżących. 158 - K o s z t Y w Y d z i a l o w e. Na koncie 158 zbierane są koszty pośrednie, powna poszczególnych wydziałach podstawowych . Do konta 158 prowadzi się ewidencję analityczną uwzględniającą podział kosztów na poszczególne wydziały, a w ramach wydziałów na pozycje kosztów, obowiązujące przy sprawozdawczości i planowaniu. Z punktu widzen.i.a zależności kosztów od rozmiarów produkcji sp rawozdawcze pozycje kosztów wydziałowych rozbić należy na dwie grupy, a mianowicie: 1) na koszty ruchu maszyn i urządzeń produkcyjnych (koszty zmienne), 2) na koszty ogólnowydziałowe (koszty względnie stające stałe). Koszty wydziałowe z konta 158 przenosi się jako koszty ruchu i koszty ogólnowydziałowe na konto 151 "Produkcja podstawowa". Rozliczenie ogólnej sumy tych kosztów na wyrób, asortyment, serię, (zlecenie) następuje w sposób ustalony branżową instrukcją kalkulacyjną. Przytacza się przykładowo wykaz typowych pozycji kosztów wydziałowych: I. Koszty ruchu maszyn i urządzeń produkcyjnych·). 1. Place i ubezp:eczenia społeczne pracowników zatrudnionych przy utrzymaniu maszyn. i urządzeń ...... produkcyjnych, '2. Materiały technologiczne na potrzeby ruchu, 3. Paliwo, 4. Energia napędowa , 5. Amortyzacja maszyn i urządzeń produkcyjnych, 6. Zużycie i utrzymanie narzędzi i innych przedmiotów nietrwałych o charakterze produkcyjnym, 7. Remonty bieżące maszyn i urządzeń produkcyjnych. II. 1. Płace Koszty ogólnowydziałowe. ubezpieczenia społeczne kierownictwa wydziału , 2. Płace i ubezpieczenia społeczne pomocniczych pracowników wydziału, 3. Pozostałe płace i ubezpieczenia społeczne pracowników wydz ia łu (np. płace uczmów, dodatki do wynagrodzeń, określone instrukcjami branżowymi itp.), 4. M ateriały na potrzeby ogólne wydziału, 5. Paliwo 'i energia na potrzeby ogólne wydziału, 6. Amortyzacja środków trwałych o charakterze ogólnowydziałowym, 7. Remonty bieżące środków trwałych o charakterze ogólnowyd ziałowym, 8. Zużycie i utrzymanie przedmiotów riietrwałych o charakterze ogólnowydziałowym, -) Z nomenklatury kosztów ruchu wyłą('Z~ się eVf' koszty. które w myśl przepisów branżowy.ch kSIęguJe SIę wprost na koncie 151 jako odrębne pozycJe kosztu włas nego (np. energia i paliwo technologiczne). Monitor Polski Nr A-96 9. 10. 11. 1357 Bezpieczeitstwo i higiena pracy na wydzlale, Transport wewnE:trznofabryczny, Racjonalizacja i wynalazczosc 'iN zakresie wy- dzialu, 12. Utrzymanie laboratoriow wydzialowych, doswiadczenia, pr6by i badariia w zakresie wydzialu, 13. Koszty nieprodukcyjne: 1) straty zwiqzane z przestojami na wydziale, 2) ubytki i rpanka (nje zawinicne) z potrqceniem nadprowyzek zapas6w materialow, p6lfabrykatow dukcji w toku, w obr~bie wydzial6w, 14. Pozostale koszty ogolnowydzialowe. 159 - K 0 s z t Y 0 g 0 1 n 0 f a b r y c z n e. Konto 159 sluzy do ewidencji kosztow posrednich, zwiqzanych z organizacjq i obslugq produkcji jako caloSci oraz zarzqdzaniem (kierowaniem) calym przedsiE:biorstwem. Ponadto na koncie tym ksiE:guje siE: w przedsi'ibiorstwach odpowiedniq cZE:SC kosztow utrzymania jednostki nadrzE:dnej, jezeli koszty te, na zasadzie obowi qzujqcych przepisow, obciqzajq podlegle jednostki. Obci qzanie tego konta nastE:puje w korespondencji z konteni 092 "Rozrachunki biezqce". Koszty ogolnofabryczne 'dzielq si~ na: 1. Koszty administracyjno-gospodarcze, II. Koszty ogolnoprodukcyjne, III. Koszty wydzielonego zarzqdu, IV. Koszty nieprodukcyjne. Koszty og61nofabryczne :r;ozliczane Sq w zasadzie tylko na wyroby i uslugi zaliczane do produkcji towarowej. Obciqzajq one r6wnez konto 161 "Braki" i konto 162 "Przestoje". Rozliczeme koszt6w og61nofabrycznych nast~puje na podstawie rozdzielnika ustalonego branzowq instrukcjq kalkulacyjnq. W analityce obowiqzuje podzial ustalony przez odnosne .instrukcj e. Przytacza siE: przykladowo wykaz typowych pozycji koszt6w og61nofa brycznych: I. Koszty administracyjnog 0 s pod arc z e. 1. Place i ubezpieczenia spoleczne pracownik6w zarzqdu przedsi~biorstwa, 2. Delegacje, przejazdy i przeniesienia, 3. Transport osobowy wlasnymi srodkami, 4. Koszty biurowe (oplaty telekomunikacyjne, materialy biurowe, zakup wydawnictw itp.), 5. Utrzymanie i amortyzacja budynk6w (pomieszczeit), uzbrojenia i inwentarza 0 charakterze administracyjno-gospodarczym, 6. Po~ostale koszty administracyjno-gospodarcze. II.K 0 s z t Y 0 g 6 1 n 0 pro d u k c y j n e. 1. Utrzymanie i amortyzacja budynk6w (pomiesz. czeit) , uzbrojenia i inwentarza 0 charakterze ogolnoprodukcyjnym, 2. Utrzymanie i amortyzacja budynk6w (pomieszczeit) , uzbrojenia i inwentaI1Za magazyn6w fabrycznych, 3. Utrzymanie i amortyzacja budynkow (pomieszczeit) , uzbrojel).ia i inwentarza biur konstrukcyjnych i laboratori6w og61nofabrycznych, 4. Bezpieczeitstwo i higiena pracy poza wydzialami wytw6rczymi, 5. Uzupelnienie i szkolenie kadr 6. Naklady finansowe (z pot;qceniem odsetek otrzymanychl, 7. Ochrona mienia, Poz. 1339 ----------------------------~ 8. Racjonalizacja i wynalazczosc 0 znaczeniu og61nofabrycznym, . 9 Premie za oszcze,dnosci paliwa i energii (z potrqceniem sciqganych karl, 10. Podatki, daniny, oplaty, ubezpieczenia rzeczowe, 11. Pozostale koszty ogolnoprodukcyjne. III K 0 s z t y w y d z i e Ion ego - b e z pod z i a I u . I. K 0 s z t y z a r z q d u n i e pro d u k c Y j n e. Kary za przestoj wagonow, Inne kary, grzywny i odszkodowania placone (z potrqceniem otrzymanych), 3. Straty zwiqzane z przestojami, 4. Ubytki i manka (nie zawinione) z potrqceniern nadwyzek zapas6w materialow w magazynach o~61no,:, fabrycznych, 5. Ubytki i manka (nie zawinione) z potrqceniem nadwyzek zapas6w wyrob6w gotowych i p6lfabrykat6w w magazynach ogolnofabrycznych, 6. Pozostale koszty nieprodukcyjne. W jednostkach nadrzE:dnych utrzymywanych z narzutow na koszty podleglych jednostek w ci~zar konta 159 ksi~gowane Sq wszelkie naklady zwiqzane z utrzymaniem danej jednostki, na dobro zas konta 159 ksi~..; gowane Sq - w /korespondencji z kontem 092 "Rozrachunki biezqce" - narzuty nalezne od podleglych jednostek. W jednostkach nadrze:;dnych naklady ksi~gowane w ci~zar konta Ifl9 grupuje si~ w analityce nast~pujqCo: 1) place i ubezpieczenia spoleczne, 2) delegacje, przejazdy i przeniesienia, 3) utrzymanie wlasnego taboru samochodowego, 4) koszty biurowe (oplaty telekomunikacyjne, materialy biurowe, zakup wydawnktw itp.), 5) utrzymanie i amortyzacja nieruchomosci i ruchomosci. 6) pozostale koszty. 1. 2. 161 - Bra k i. Konto 161 sluzy do ewidencji strat zwiqzanych z powstawaniem brak6w produkcyjnych. Pod pojE:ciem braku rozurniec nalezy wytworzone przez fabryk~ wyroby wykoncz{)ne bqdz doprowadzone do okreslonej fazy produkcji, a nie odpowiadajqce warunkern technicznym wzgl. warunkom um6w z cdbiorcamL Z punktu widzenia miejsca ujawnienia rozr6znia si~ braki wykryte przez kontrol~ technicznq w prod ukcji oraz braki, kt6rych ujawnienie nastqpilo pMniej, tzn. w magazynie wlasnym, w drodze lub u odbiorcy. Ujawnienie braku przez odbjorc~ i zwrot braku nalezy odr6znic od wypadku,kiedy odb'orca korzysta z udzielonej mu gwarancji. Z punktu widzenia stoDnia wadliwos~i nalezy rozr6znic braki nienaprawialne (bez. wzgl~dne) od brak6w naprawialnych (wzgl~dnych). Przy brakach naprawialnych konte 161 obciqza si~ za koszty samej naprawy, natomiast przy brakach nienaprawialnych --;; za koszt wlasny braku, w korespondencji z kontem 151 "Produkcja podstawowa". Konto 161 uznaje si~ w clE:zar konta 135 za uzyskany zlom, w pozostalej zas cz~sci, stanowiqcej ostatecznq strat~ w ci~zar konta ,151 "Produkcja podstawowa". 162 - P r z e s t (I j e. Konto 162 sluzy do rozliczania strat zwiqzanych z cz~sciowym lub .calkowitym unieruchomieniem procesu produkcyjnego. .. -. Monitor Polski Nr A-96 - ~---------------~---- 1358 Rozliczenie to polega na zebraniu po stronie Wn konta 162 koszt6w I>powodowanych przestojami, przede wszystk£~: - plac i ubezpleczen spolecznych robotnik6w produkcyjnych za czas przestoju (w sumie pel!lej lub w sum;e doplat do placy liczonej po nizszych stawkach), - koszt6w prqdu lub paliwa (na utrzymanie w ruchu bqdz rozgrzewanie urzqdzen po przestoju), - cZE:sci koszt6w wydzia~owych wydzia16w unieruchomionych oraz cZE:sci koszt6w og61nofabrycznych. St1'ona Ma konta 162 ,.Przestoje" zinviera sumy skalkulowanych st1'at na p1'zestojach, p1'zenoszone zaleznie od rozmiaru i przyczyn przestojow: 1) w ci~zar konta 201 "Straty' i zyski":
a)za st1'aty na p1'zestojach wyniklych na skutek klE;sk zywiolowych lub wypadkow losowych,
b)za straty na p1'zestojach 0 1'ozmia1'ze p1'zekraczajqcym limit ustalony w instrukcji branzowej (np. 15 dni w miesiqcu sp1'awozdawczym); 2) w ci~zar odpaw iedniego konta produkcji (151, 158, 159) - za st1'aty na przestojach, ktorych charakteru nie okreslono w poprzednich punktach, a kt6re zaleznie od przyczyny i od przyj~tych zasad kalkulacji branzowej traktuje si~ jako koszt bezposredni bqdz vvlicza do kosztow wydzialowych lub ogolnofabrycznych. 165 - - VI y k a nan i e p I a n u w I a s nyc h .p rod u k c j w e j. k 0 s z tow tow a r o- Konto 165 sluzy do ustalen ~ a wynik6w (oszcz~dnosci lub przekroczen, wykonania planu koszt6w wlasnych p1'odukcji towa1'owej, wytworzonej w okresie sprawozdawczym. WY!1iki te winny bye wykazywane osobno przynajmniej dIll. produkcji por6wnywalnej i niepor6wnywalnej. Ewentualny dalszy podzial analityczny konta 165 (np. \vg grup asortymentowych wyrob6w i rodzaj6\;V' uslug) okreslq instruk cje branzowe. W ci~zar konta 165 ksi~guje si~ z zapisami przeciwstawnymi na dobro kont: 151 - Produkcja podstawowa i 153 - ,Produkcja pomocnicza rzeczywisty (wg kalkulacji wynikowej) fabryczny koszt wlasny wyrob6w gotowych i uslug wykonanych (zakonczonych), kt6re instrukcje P .K.P.G. klasyfikujq jako produkcj~ towarowq. Na dobro konta 165 ksi~guje si~ z zapisami pl'zeciwstawnymi na ci~zar konta 171 "Wyroby gotowe" bqdz 179 "Towa1'Y wyslane i uslugi wykonane", produkcj~ towarowq okresu sprawozdawczego, liczonq w wysokosci:
a)plan0wanego fabrycznego kosztu wlasnego,
b)zatw:erdzonego kosztorysu (np. przy uslugach dla inwestycji),
c)ceny zbytu pomniejszonej odpowiednio 0 podatek obrotowy, 0 koszty zwiqzane ze sprzedazq i 0 zysk planow,my - 0 ile na dany produkt nie ustalono kosztu planowanego. Powstale na koncie 165 w wyniku po1'6wnania strony Wn ze stronq Ma odchylenia .wyrazajq oszcz~dncsci lub przekroczenia w stosunku do kosztu wlasnego planowanego bqdz inn ego stosowanego wskaznika. Odchylenia te przenoszone Sq w koncu okresu sprawozdawczego na leonto 172 "Odchylenia od kosztow planowanych", skqd cz~se odnoszqca si~ do wyrob6w i uslug sprzedanych przeksi~gowywana jest na odpowiednie konta rozdzialu XVI. Niedopuszczalna jest komgensata r6znokierunkowych odchylen ujawnionych odr~bnie dla produkcji - - - - - - - - - - - - - - - - - - ; / '- Poz. 1339 - _.-.. _- porownywaineji niepor6wnyWaJ.rtej b~dzdla bal'dziej szczeg6lowych grup w analityce do konta 165. 167 - Go s pod ark a n i e p r z em y s Iowa. Konto 167 sluzy do syntetycznej ewidencji nakladow i dochodow zwiqzanych z prowadzeniem przyfabrycznej gospodarki 0 trybie nieprzemyslowym, gl6wnie dla zaspakajania pot1'zeb personelu fabryki. . W razie wyst~powania kilku odmian tego rodzaju gospodarki konto 167 wymaga prowadzenia don odpowiedniej analityki. Efektem dzialalnosci gospodarki nieprzemyslowej mogq bye zarowno produkty materialne (np. zboze, wa1'zywa, owoce), jak i uslugi 0 cha1'akterze nieprodukcyjnym (np. uslugi mieszkaniowo-komunalne, transportowe). Remanenty rob6t bqdz produkcji nieprzemyslowej w toku pozostajq na koncie 167 i prz2chodzq do bilansu. Wyniki gospoda1'ki nieprzemys!owej p r zenooi si~ 11a konto 201 "Straty i zyski": * Zasadnic3a (typowa) korespondencja kont syntetycznych rozdzialu XIII "Produkcja" z kontami . innych rozdzialow p1'zebiega w sposob nast~pujqcy (w nawiasach podano numery posz.-:zeg61nych kont rozdzialu XIII, obciqzanych lub uznawanych przeciwstawnie): I. Strona Wn kont rozdzialu XIII lwresponduje: 1) z kontami materialowymi rozdzialu XI - za zuzycie mate1'ial6w, paliwa, cZ~3ci zapasowych, przedmiotow n~etrwalych itd. oraz za przypadajqcq cz~se kosztow zaopatrzenia i odchylen od ewidencyjnych cen material ow (wszystkie konta rozdzialu XIII z wyjqtkiem 152 i 165), 2) z kontem 141 "Place podstawowe i dodatkowe" (rozdzial XII) - za place podstawowe i dodatkowe stalego' i dorywczego personelu fahryki (wszystkie konta rozdzialu XIII z wyjqtkiem 152 i 165), 3) z kontem 082 "Rozrachunki z tytulu ubezpieczen spolecznych" za ubezpieczenia spoleczne pracownik6w (wszystkie konta rozdzialu XIII z wyjqtkiem 152 i 165), 4) z kontem 101 "Rozliczenie amortyzacji" - za koszty amortyzacji srodk6w trwalych (153, 154, 158, 159, 167 ew. 151), 5) z· kontem 041 "Kasa", 043 "Rachunek operacyjny" i kontami rozdzialu VI - za uslugi z zewnqtrz (151, 153, 154, 155, 158, 159, 162, 167), 6) z kontami roz<;lzialu VII - za podatki, daniny, oplaty . i ubezpieczenia rzeczowe (153, 158, 159, 167), 7) z kontem 076 "Roszczenia z tytulu mank, ubytk6w i strat" oraz z kontem 078 "Manka, ubytki i straty nie zawini.one" - za nie zawinione ubytki i manka zapasow (153, 158, 159), 8) z kontami rozdzialu X - za rzeczywiste lub planowane raty nakladow, podlegajqcych rozliczeniom mi~dzyok1'esowym (151, 153, 154, 158, 159, 167), 9) z kontem 172 "Odchy!enia od koszt6w planowanych" - za okresowe odchylenia (oszcz~dnosci) przy wykonaniu planu kosztow

(165), 10) z kontem 092 "Rozrachunki biezqce" - za narzut kosztow wydzielonego zarzqdu

(159). n. Zapis6w na dobro kont rozdzialu XIII dokonuje si~ w ci~zar: 1) konta '171 "Wyroby gotowe" lub 179 "Towary wyslane i uslugi wykonane" - za wyroby i usrugi zaliczane do produkcji towarowej. wykonane w okresie sprawozdawczym

(165). -" 1~59 Monitor Polski Nr A-96 ,2) konta 172 "Odchylenia od kosztów planowaIlych" - za ok~~sowe odchylenia (przekroczenia) przy wykonaniu planu kosztów własnych

(165), 3) konta 183 "Inne koszty sprzedaży" - za usługi związane ze zbytem (np. transport), o ile wartość tych usług objęta jest ceną zbytu

(153), 4) odpowiedniego konta rozdżiału XI "Materiały": a) za materialne wytwory produkcji pomocniczej zaprzychodowane do magazynu z zasadniczym przeznaczeniem za zużycie bądź zastosowanie w obrębie fabryki, np. narzędzia, modele, materiały pomocnicze, opakowania

(153), b) za produkty gospodarki nieprzemysłowej

(167), c) za usługi własneg o transportu przy zaopatrzeniu

(153),

d)za uzyskane odpadki bądź zwroty materiałów, zaliczonych uprzednio do kosztów (151, 153, 15!!, 159, 161, 167), 5) konta 201 " Straty i zyski":
a)za pow sta łe w produkcji straty, nie wliczane do kosztu własne g o produktów (162 . ew. inne),
b)za wynlki gospodarki nieprzemysłowej

(167), 6) konta 106 "Inne fundusze" - za koszty wykonanych robót gwarancyjnych (151, 153), 7) konta rozd z i a łu X - za ponoszone we własnym zakresie koszty (złożon e), wymagające rozliczenia na :r;óżne okresy (151, 153, 155), fI) konta 074 "Inne należności i zobowiązania" - za odpłatne usługi gospodarki nieprzemysłowej

(167), 9) konta 076 "Roszczenia z tytułu mank, ubytków i strat" - za stwierdzone ubytki i manka na zapasach produkcji w toku i półfabrykatów własnych (151, 152, 153, 167). Rozdział XIV - Wyroby gotowe. Konta rozdziału XIV przeznaczone są do ewidencji zaliczanych do produkcji towarowej wyrobów gotowych, znajdujących się w składach fabrycznych i we własnej sieci handlowej. Półfabrykaty księgowane są na kontach tego rozdziału tylko w przypadku zbytu (bądź przeznaczenia do zbytu) poza obręb przedsiębiorstwa. Ponadto na kontach rozdziału XIV ewidencjonuje się wysłane opakowania, materiały i wyroby oraz wykonane usługi, na które nie wystawiono jeszcze faktur lub też nie oddano ich do inkasa. Ewidencja wyrobów gotowych i usług wykonanych prowadzona jest wg planowanego fabrycznego kosztu własnego, a w przypadku, gdy nie przewiduje się ustalenia kosztu planowanego - wg ceny zbytu pomniejszonej o podatek obrotowy, o koszty związane ze sprzedażą i o ewentualny zysk planowany. Ewidencja materiałów. i opakowań prowadzona jest wg ich ceny ewidencyjnej. Różnica (odchylenia) między rzeczywistym i planowanym kosztem włas nym wyrobów gotowych i usług przenoszona jest okresowo (co miesiąc) na oddzielne konto odchyleń. W rozdziale XIV występują konta: 171 - Wyroby gotowe, 172 - Odchylenia od kosztów planowanych, 175 - Towary w sieci handlowej, 176 - Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w sieci handlowej, 179 - Towary wysłane i usługi wykonanE:. 171 - W Yr o b y g o t o w e. Na stronie Wn konta 171 księgowany jest wg kosztu planowanego przychód wyrobów gotowych z produkcji z zapisem przeciwstawnym na Itconie Ma lronta 165 - Poz. 1339 lOWykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej". .Zapisy po stronie Makont~l 17t"dokÓnyWane. ~ą<'; w korespondencji: _ ." . '. ' " l) z kontem 191 "Sprzedaż wyrobów" - za wartość wyrobów sprzedanych oraz wykonanych dla włas nych inwestycji, remontów kapitalnych i gospodarki nieprzemysłowej, 2) z kontem 179 "Towary wysłane i usługi wykonane" - za planowany koszt własny wyrobów wysłanych odbiorcom, a nie sprzedanych, 3) z kontem 175 "Towary w sieci handlowej" - za planowany koszt własny wyrobów przekazanych do własnej sieci handlowej, 4) z kontem 076 "Roszczenia z tytułu mank, ubytków i strat" za stwierdzone manka, ubytki- i straty. Analityka do tego konta prowadzona być powinńa wg miejsc przechowywania, rodzaju i gatunku wyrobów. Ewidencja magazynowa wyrobów gotowych powinna być zorganizowana na zasadach stosowanych przy ewidencji zapasów materiałowych. 172 - O d c h y l e n i a n o w a n y c h. o d k () s z t ó w p l a- Konto 172 przeznaczone jest do rozliczania rOZnIC rzeczywistym i planowanym kosztem własnym wyrobów gotowych własnej produkcji oraz wykonanych usług, zaliczonych do produkcji towarowej. Odchylenia te przenoszone są na konto 172 z konta 165 "Wykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej " . Odchylenia, dotyczące wyrobów i usług sprzedanych - podlegają w końcu okresu przeksięgowaniu na odpowiednie konta sprzedaży rozdziału XVI, dotyczące stwierdzonych mank, ubytków i strat - na konto 076 "Roszczenia z tytułu mank, ubytków i strat", a dotyczące towarów własnej produkcji we własnej sieci handlowej - na konto 176 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w sieci handlowej". . Powstałe po dokonaniu tych księgowań saldo Konta 172 wyraża różnicę między kosztem rzeczywistym i planowanym remanentu wyrobów w magazynie oraz wyrobów wysłanych i usług wykonanych. Celem wykazania rzeczywistego kosztu własnego remanentu wyrobów w magazynie, wyrobów wysłanych i usług wykonanych w sprawozdaniach okresowych należy odchylenia od kosztów planowanych uwzględnić w 2 pozycjach: "Wyroby gotowe"

(171)oraz "Towary wysłane i usługi wykonane"

(179). W związku z powyż szym saldo konta 172 nie występuje w formie oddzielnej pozycji bilansowej . Podziału tego salda dokonuje się pozaksięgowo. Analitykę' do konta 172 prowadzi się stosownie do zasad ustalonych przez instrukcje branżowe (patrz: konto 165). między 175 - T o war y w s i e c i h a n d l <> w e j. Na koncie tym ewidencjonowane są towary własnej produkcji przeznaczone do sprzedaży we własnych miejscach sprzedaży danego przedsiębiorstwa przemysłowego (sklepy przyfabryczne, wzorcowe, kioski itp). Różnica między ceną ewidencyjną a planowanym . kosztem własnym tych towarów księgowana jest na stronie Ma

Zapisy na stronie Wn konta 175 dokonywane są w korespondencji: 1) z kontem 171 "Wyroby gotowe" - za planowany koszt własny towarów znajdujących się we własnej sieci handlowej, 2) z kontem 176 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w sieci handlowej" - z tytułu różnicy - Monitor Polski Nr A-36 1360 między ceną ewidencyjną towarów własnej prcdukeji a planowanym kosztem własnym. Konto 175 uznawane jest za planowany koszt produkcji towarów sprzedawanych w korespondencji z kontem 191 "Sprzedaż wyrobów" za różnicę między ceną ewidencyjną (towarów) a planowanym kosztem produkcji. w korespondencji z kontem 176 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów w sieci handlowej". Ponadto kont" to uznawane jest za manka, ubytki i straty w korespondencji z. kontem (}76 "Roszczenia z tytułu mank, ubytków i strat". W tym przypadku na konto 076 przenosi s:ę rzeczywisty koszt własny z uwzględnieniem odchyleń ewidencjonowanych na koncie
176 .. - ° d c h Y l e n i Ci o d c e n cyjnych towarów h a n d l o w e j. e w i d e nw sieci Na koncie 176 księguje się rozn:ce między ! rzeczywistym kosztem produkcji towarów znajdujących się w sieci hoodlowej a ich ceną ewidencyjną. Układ analityczny tego konta powinien umożliwić wydzielenie . na osobnej karcie (w osobnym rejestrze, w osobnej rubryce) odchyleń między planowanym a rzeczywistym kosztem produkcji towarów ewidencjonowanych na koncie
Konto 170 uznaje się: 1) w ciężar konta 175 "Towary w sieci handlowej" za różn : cę między ceną ewidencyjną towarów przekazanych z magazynów fabrycznych do punktów sprzedaży własnej sieci handlowej a planowanym kosztem produkcji tych towarów, 2) w ciężar konta 172 "Odchylenia od kosztów planowanych" - za różnice dodatnie między planowanym i rzeczywistym kosztem produkcji towarów ewidencjonowanych na koncie 175 - przez różnicę dodatnią . rozumie się różnicę między kosztem planowanym a rzeczywistym w wypadku, kiedy koszt rzeczyw:sty jest mniejszy niż planowany), 3) w c'ężar konta 191 "Sprzedaż wyrobów" - za róż nice ujemne (koszt rzeczywisty większy od planowanego) dotyczące wyrobów sprzedanych we wła snej sieci handlowej. Konto 176 obciąża się: 1) na dobro konta 172 "Odchylenia od kosztów planowanych" - za różnice ujemne między planowanym i rzeczywistym kosztem produkcji towarów ewidencjonowanych na koncie 175, ; 2) na dobro konta 175 "To~ary w sieci handlowej" za ró żńice między ceną ewidencyjną towarów sprzedawanych a ich planowanym kosztem produkcji, 3) na dobro konta 191 "Sprzedaż wyrobów" - za róż nice dodatnie między planowanym i ' rzeczywistym kosztem produkcji wyrobów sprzedanych. Ponadto przy mankach, ubytkach i stratach sp:sywanych z konta 175 na konto (}76 następuje zniesienie odchyleń ceny ewidencyjnej od rzeczywistego kosztu własn~~o. 179 - T o war y w y s ł a n e w y k o n a n e. usługi Na koncie tym ewidencjonuje się w końcu okresu sprawozdawczego (miesiąca) wszelkie towary wysłane i usłl.loj wykonane, a jesz.::ze nie . sprzedane. Za moment sprzedaży uważa si ę moment wysłania faktury do inkasa lub bezpośrednio do odbiorcy (przy fakturach poZil. :l1.kasowych). Wartość produkcji towarowej, świadczonej na rzecZ' inwestycji, remontów kapitalnych i gospodarki nieprze- - Poz. 1339 mysłowej nie pOdlega ewidencji na tym koncie, ponieważ sprzedaż jej następuje w chwili przekazania. Konto 179 obciąża się w końcu okresu sprawozdawczego: 1) na dobro konta 171 "Wyroby gotowe" - za planowany koszt własny wyrobów gotowych wysłanych, a nie sprzedanych, 2) na dobro konta. 165 "Wykonanie planu kosztów własnych produkcji towarowej" za planowany koszt własny (bądź za koszt własny wg kosztorysu) wykonanych a nie sprzedanych usług, 3) na dobro konta 132 "Opakowania" _ - za wysłane opakowania, które będą uwidocznione w osobnej pozycji faktury (wg ceny ewidencyjnej), 4) na dobro pozostałych kont rozdziału XI za wysłane materiały odstępowane odpłatnie osobom trzecim. Konto 179 uznaje się w następnym okresie sprawozdawczym w momencie sprzedaży w ciężar odpowiednich kont rozdziału XVI za planowany koszt własny sprzedanych wyrobów i .usług oraz cenę ewidencyjną sprzedanych opakowań i materiałów. Jednocześnie z tym zapisem uznaje się odpowiednie konta sprzedaży w ciężar kont rozdziału VI. Rozdział XV - Podatek obrotowy i koszty ze sprzedażą. związane Rozdział XV obejmuje następui~ce konta: 181 182 183 - Podatek obrotowy i od operacji nietowarowych, Koszty składnic, Inne koszty sprzedaży. 181 - P o d a t e k o b r o t o w y i o d r a c j i n i e t o war o w y c h. o p e- Na koncie 181 księguje się podatek obrotowy i od operacji nletowarowych, przypadający od sprzedanych wyrobów i usług. Zapisy 'przeciwstawne przyjmuje konto 081 "Rozrachunki z tytułu podatków, danin i opłat". Konto 181 zamyka slę przez przeniesienie w końcu roku w odpowiednich częściach jego salda na konta sprzedaży. 182 - K o s z t Y s kła d n c. Na koncie 182 księguje się prowizje należne skład nicom, jeżeli prowizje te na zasadzie obowiązujących przepisów obc:ążają przedsiębiorstwa przemysłowe . . Obciążanie konta 182 następuje w zasadzie w korespondencji .z kontem 074 "Inne należności i zobow:ą zania". Sumy zebrane na koncie 182 przenosi się w końcu roku na odpowiednie konta sprzedaży.183 - I n n e k o s z t Y s P r z e d a ż y. Na konc:e 183 księguje s i ę koszty transportu i ekspedycji wyrobów, usług i materiałów (o ile tego rodzaju koszty obciążają zgodnie z warunkami umowy dostawcę) oraz wszelkie inne koszty, wliczane na podstawie instrukcji branżowych do kosztu własnego sprzedaży. Przykładowo mogą to być: 1) koszty reklamy i propagandy mającej na celu podniesienie konsumpcji wyrobów przedsiębiorstwa (koszty związane z udziałem przedsiębiorstwa w targach, wystawach itp.), 2) koszty badań zmierzających do zmiany lub ulepszenia . dotychczasowych metod produkcji, koszty ustalania branżowych standartów na wyroby i opakowania,koszty zastosowania surowców zastępczych itp., o ile wymienione badania nie przvniosłv oczekiwanego efektu i o ile nie były pokryte ze specjalnych funduszów. Monitor PHrSkl Nr A-96 1361 Poz. 1339 - ---------------- - --------------------------~------- Sumy zebrane na koncie 183 przenosi się w końcu roku na odpowiednie konta sprzedaży z tym, że koszty transportu i ekspedycji dotyczące salda towarów ewidencjonowanych na koncie 179 "Towary wysłane i usługi wykonane" wykazuje się w bilansie w pozycji "Nakłady przyszłych okresów". działania tego konta są analogiczne do podanych przy koncie 191 "Sprzedaż wyrobów" . - 196 -- S P r z e d a ż Sprzedaż. Rozdział XVI obejmuje następujące konta: 191 - Sprzedaż wyrobów, 192 -Sprzedaż wyrobów produkcji ubocznej, 195 - Sprzedaż usług, 196 - - Sprzedaż materiałów. Konta rozdziału XVI służą do ujęcia sprzedaży wyrobów, " usług i materiałów. Ponieważ za moment sprzedaży przyjmuje się moment wezwania nabywcy do uiszczenia należności, księgowania na kontach tego rozdziału dokonuje się bądź w chwili oddania faktury na inkaso, bądź -- w wypadkach rozliczeń pozainkasowych -- przy wysłaniu jej bezpośrednio do odbiorcy, względnie z chwilą wpłaty pieniędzy przez odbiorcę (przy sprzedaży gotówkowej) . 191 -- S p r z e d a ż w y r o b ó w. Konto 191 służy do ujęcia sprzedaży wyrobów produkcji podstawowej i pomocniczej (z wyjątkiem wyrobów produkcji ubocznej z odpadków). W ciężar konta 191 księguje się : 1) w końcu miesiąca - fabryczny koszt własny sprzedanych wyrobów, 2) w końcu roku: a) odpowiednią część kosztów składnic i innych kosztów sprzedaży, b) odpowiednią część podatku obrotowego, -Fabryczny koszt własny wyrobów księgowany jest w dwóch pozycjach: 1) planowany fabryczny koszt własny, 2) odchylenie od kosztu planowanego. Na dobro konta 191 księguje się: 1) przy sprzedaży na zewnątrz -- sumę wynikającą z oddanych do inkasa lub wysłanych odbiorcom faktur (w wypadkach rozliczeń pozainkasowych), 2) przy sprzedaży na rzecz inwestycji, remontów kapitalnych i gospodarki nieprzemysłowej :.....- wartość wyrobów wg odpowiednich dokumentów wewnętrznych. Konto 191 zamyka się w końcu roku przez przeniesienie jego salda (ostateczny wynik sprzedaży) na konto 201 "Straty i zyski". W ciągu roku wynik. sprzedaży wykazuje się pozaksięgowo w sprawozdaniu dotyczącym strat i zysków. Urządzenia analityczne winny umożliwić ujęcie . sprzedaży wg następujących kierunków: a) poza przedsiębiorstwo, b) na rzecz inwestycji i remontów kapitalnych, cj na rzecz gospodarki nieprzemysłowej . ] 92 -- S P r z e d a ż w y r o b ó w u b o c z n e j. p r o d u k c j Na koncie 192 wykazuje się sprzedaż wyrobów, ,. wykonanych z odpadków jako produkcja uboczna. Zasady działania tego konta są analogiczne do podanych przy koncie 191 "Sprze daż wyrobów". 195 -- S p r z e d a ż u s ług. Na koncię 195 wykazuje si~ sprzedaż usług. Zasady się sprzedaż materiałów, ' bądź sprzedawanych wraz Na koncie 196 wykazuje odstępowanych Rozdział XVI - m a t e r i a łów. odpłatnie z towarami (opakowania) . Zasady działania tego . konta są analogiczne do podanych przy koncie 191 "Sprzedaż wyrobów" z tym, że zużycie materiałów na rzecz inwestycji, remontów kapitalnych oraz gospodarki nieprzemysłowej nie przechodzi przez konto 196, a księgowane jest wprost z kont rozdziału XI na ciężar kont rozdziału II, bądź konta 167 "Gospodarka nieprzemysłowa". Rozdział XVII -- Straty i zyski. W rozdziale XVII występuje jedno konto -- 201 .,Straty i zyski", na którym ujmuje się wyniki sprzedaży wyrobów, usług i materiałów, wyniki gospodarki nieprzemysłowej oraz wszelkie inne straty (zyski) nie wliczane do kosztów produkcji bądź sprzedaży, co umożliwia wykazanie ostatecznego wyniku działalności przedsiębiorstwa za rok sprawozdawczy. Na koncie 201 księguje się w ciągu. roku sprawozdawczego (zapisy typowe): 1) zyski (straty) z lat ubiegłych, ujawnione w roku. bieżącym, 2) podatek obrotowy od operacji z lat ubiegłych, przedawnione należności i zobowiązania (spisywane za zgodą jednostki nadrzędnej), 4) wpływy z należności spisanych jako nieściągalne, 5) inne należności i zobowiązania (spisywane za zgodą jednostki nadrzędnej), 6) straty wywołane działaniem siły wyższej (wartość zniszczonych materiałów, towarów i wyrobów, koszty zapobiegania klęskom żywiołowym, koszty usuwania skutków działania siły wyższej itp.) po potrąceniu premii ubezpieczeniowej, 7) straty związane z doświadczeniami i próbami przeprowadzonymi na zlecenie władz, pod warunkiem, że te doświadczenia i próby nie dotyczyły produkcji bieżącego okresu l7ądź że nie były sfinansowane ze środków specjalnie na ten cel przeznaczonych, 8) nakłady na uruchomienie nowej produkcji, o ile została ona zaniechana, 9) straty z tytułu anulowanych zleceń, 10) straty wywołane przestojami, 11) koszty utrzymania nieczynnych zakładów lub wy3) działów, 12) wpływy z dzierżawy nieruchomości bądź ruchomości (po potrąceniu kosztów uzyskania tych wpływów), 13) różnice między wysokością ro~zczenia a kosztem własnym zawinIonych ubytków i mank, 14) nadwy żk i (superaty) środków obrotowych, 15) drobne różnice spowodowane zaokrągleniem księgo wanych kwot. W końcu roku przenosi si ę na konto 201 wynik na gospodarce nieprzemysłowej (z konta 167) oraz zysk (st ratę) na sprzedaży wyrobów, usług materiałów (z kont rozdz. XVI). Ostateczne saldo konta 201 wykazywane jest w bilansie, a po jego zatwierdzeniu i dokonaniu podziału zysku (pokrycia strat) -- podlega prz eksięgowaniu w księgach nowego roku na konto 031 "Fundusz statutowy''.: -

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.

Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 16 października 1951 r. w sprawie ramowego planu kont dla prowadzonych według zasad rozrachunku gospodarczego pań