Zarządzenie Ministrów Zdrowia oraz Handlu Wewnętrznego z dnia 30 listopada 1953 r. w sprawie przepisów sanitarnych dla zakładów żywienia zbiorowego.

MON ITOR POLSKI URZĘDOWY DZIENNIK POLSK~EJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ Nr A-6 Warszawa, dnia 19 st:qcznia 1954 r. T R E S C POL: ZAItZĄDZENIII 165 - Ministrów Zdrowia oru Handlu Wewnętrznego % dnia 30 listopada 19SJ L ny c h dla zakładów :i: ywi<,nłll zbiorowego W sprawie prz.eptsów ."Ńta~ '01 R 165 ZARZĄDZENIE MINlSTROW ZDROWIA ORAZ HANDLU WEWNĘTRZNEGO 'Z dnia 30 !isto pada 1953 f. w sprawie przepisów sanitarnych dlil zakładów tywienla zbiorowego. Nd pou s lilw ie §§ 16 i 17 u c hwały Prezy dium R7.ąd<l 7. n.n:iI 8 lisIopada 1950 r. w sprawie u s prawnie nia go- sp oda I ki u spoJecz n ionej w dzi e d zinie żyw i e nia zb:o roW( ' (jO (Moni lor Pols ki Nr A-1 23 , poz. 1527 ) w celu podll i('~i('nia s la nu sanitarn e go zak ładów żywienia zbioroWl!\Ju zarząul'. a s i!:. co n as t!!p uje: L Przepisy ogólne. § 1. Przepisy zarz ądzenia dotyczi1 zakl il dów ży­ wi e nia zbioroweg o, z wan ych dal e j w skró ce niu "z akła­ dami", § 2. 1. Pl i:l ny budowy nowych oraz przebudowy lub adapt tlc ji is tn ipjqc y c h zakładów powinny by ć uzgo,i,nioJH ~ z wlaś c iwym org a n e m sanilarnym. Plany te mu szą llwzgl f; dn iać nal eż yte warunki sanitarne dla w s zystkich potrze bny c h pomi e sz cze ń i u rząd ze ń zakladu, a w szneg,')lności wymagania uslalone w niniejszym zarządzen;lI. 2. Za klady nie mogą się łączyć bezpośr e dnio z lokalami miesz kalnymi. § 3. 1. Wszyscy pra cowni c y zakładu obowii,zani si1 znać p o d s tawowe zasady higieny żywienia oraz wymagania sanitarne ustalone dla zakładów. 2. Nowoprzyj ęc i pracownicy powinni być przeszkolpni i poddani efjZalllinowi sprawdzają ce mu z Izw . minimum sa nit a rn ego w c iągu trt. ec h llliesi ~c y od daty roz· ~ O­ CZ(;c iCl pracy w zaklacl·1.ie. Zakres szkolenia w tzw. mininlUlll sanitarnym określa zał ącz nik do zarządzenia. § 4. W szys tkie zakłady obowiązane są posiarlać opa rafowan e przez wydzialy zdrowia prez ydiów powiatowy c h (miejski c

1. h)rad nar o dowych ksią ż ki kontroli S'illit a rny c h i prze dkłdda ć je na każde żądanie organów sa nil arllyc h . II. Teren otaczający zaldad. 1. ' T e re n, n a klórym z najduje się za kład (podw órze , pla c itp. ). p owinie n by ć utrzy m a ny w czystości § 5. i j.)OI"l.qdku . Podwórze powinno mieć w zasa<.iL.1e twardą n~ lub przyna j m ni e j urz ądzone wyżwirowan. ś c ieżki, łączące wszystkie pomieszczenia u ż ylkowan. ' przez zakład. 2. wierzclm~ę § 6.. 1. Smiecie oraz wszelkie odpadki (ko ści , 0bieorzyny) należy gromad z i ć tylko '.V" specjalnie do tego prz&! znaczonych , szczelnie zakrytych zbiornika c h. Zbi orni,ów, tych ni e wolno wypełnia ć wi ę cej niż do 'Z/a ich obj ę toścL, 2. Zbiorniki ok reś lon e w ust. l, j ak ró\\'Uież ustę­ py podwón,owe powinny być oddalone od po'rni eszcz~ i studni zakładu co najmn iej o lO m. § 7. Na podwórzu zak ładu nie wolno gromad z. lć ani i innych odpadków. przechowywać opakowań, złomu lIL e. Utrzymanie pomieszczeń zakładu. szczególny sposób wykończenia wm:lrza przeznaczon y ch do konsumpcji nie stoi temu na przeszkodzie. ściany po\,!inny być gładkie. lalwe do odkurzania, a ponadto pomalowane olejno lub wy~o­ żone płytkami do wysokości 1,5 m od podłogi. § Jeżeli pomieszczeń W pomieszczeniach produkcyjnych ściar.!, i do wysokości 2 m ecl podłogi malować na olejno lub wyłożyć plytkami. 2. Podłogi powinny być szczelne, bez szpar i dziur. wykonane z materiału ni e wsiakliwcgo. § 9. 1. należy malować jasnymi kolorami 1. Wszystkie pomi e szcze nia zakładu ua!eży potrz:eby, nie rzad z iej j ednak niż raz na rok, malowa ć , bieli ć oraz prZ(~pro wad zać w nich drobn~ remonty. Magazyny przezn aczo ne na warzywa, ziemniaki i owoce mus zą być bielon e i siarkowane przed zlo ż ':! Il(~ zapa só w na zi m ę. § 10. w miarę 2. D e zynf e kcj ę nal eż y przeprowad z a ć w e dług w s,,-azów e k otrzymanych od organów sanitarnych . § 11 . Prz y w ejści u do zak ładu powinny być umi eszczon e wy cierac'l. ki do obuwia. § 12. I. W!"'l.ys tkiepomi eszc7.enia muszą być utrzym a ne w stanie ni e nag a nn e j czys to ści zarów no w ua - 102 Mon ' !or Plll c, k i N r .I\ -G ._---- -- - - - - -- - - - ' - - sic pro c y, juk i po pru c y . W lylll cel u n a l<'ży jt! COJZIC;1 n ie sr)/" zi! l a<:: . Pom i eszczenia pru du::cyj;-Je s prz t~ l o si t; r :.J d koniec d nia procy, inn e zaś p Oll li es zc,ć cn;L1 1l10 ż na ~ prLi: ­ tac r ćwo lub wic~czo r el1l . Spn:qlclnie polega n~ Zl:!brfll~.u śrn'e;ci i ()('.' ) ;Jtl kt)-.,' , umyciu stolów i w ,u iar(; ro l r zc !Jy innych fH "/(:c!mio:ów, odkurzeniu na wilrjoLno, wyrn yC :u lub wy C"L y szc z(~ n iu rOdłóg, wy i rzcpuniu wyc i e ra cL k i ch o clników. uprziJtni <;c iu w szj' Slkich drobnych pr7.t'Jmioló w i n ada nill kożd e mu r Ofllic s! .czc n i u c ~ t( ~ ly c zr!cgo wygl ąd u. POJn ics:~c7.cnia zak l adu [low i nny być stLl r Jn'lie wielrzon e; w czasie; sr rz q tania, prz"c] olWilrc i(~ m i po zamknit;ciu, a w miarG ro lrzeby i w CZa!i ie fun:( cjonoNiJnia . I. Stoly w sali kon sumpcyjnej rowinny b yć do u t rzyman ia w czystości, mieć: estetyc zny wygląd i być p okryte; ceratą l ub czystym obrusem; s t a l y m '1jq ce blaty z rlyt marmurowych, mas y pla s ty c zne;j lub s'~ k!a mogą byt: ni e nakrywan e. § 13. I fi.') UU ur()lIlC1rJz<-~n ia si'; J"(~s z.l<,k ).ywnośc i n <1 slo ł Clc h, l',j l k .-! I :1, w sk r zyniach , ni e [lO"i. os lawiać śmieci , brudn yc h ~C i(" t·:';. f ar tu chów i sp rz( ; tu . 2. W ce lu nicdopusl.cl.c n ia d o poj ClwieniLl si,; 9 ' yzon i (my szy i szczurów ) n ależy: o l wory w podłodz.e i wokół pr zewodów !<'C 1lll il'l.n yc h zało). yc bl achi) . szk ł e m Uu czo n ym luh U !UI' l, ił na st l;p ni e za l ać j e ce ll1 e; nl! ~ III, 2) otwory w en lylu cy jn e zakryt: siCltkq rnelalow <), 3 ) wszy " lkie okna oszk li ć.
2. l)3 . Używanie środków chem i cz ny ch do t 0pipnl,1 (11 '1' zoni dozwolone jest pod warunkiem. że zabiPui te zus ' ,,· n ą wykonilne prz ez spec jali stów, po u ZCjodni e niu z wl" ś ­ ciwY Ill oruanem sa nilClrn y m . łatw e Po kClżdym konsumencie st ół powinien by ć upoprzez u s uni ę cie zabrudzonych na c z Y !'1 i przyborów, r esztek j edzenia i innyc h zanieczyszczeń. 'vV njilrę potrz eby plyty slołów nie n akrywa n yc h obrus em powinny być zmyte c i ep łą wodą. 2. rządk owany § 14. I. Z c. brania siG:
3. t)urz ą uzilnia 2) ni ach zak ł ad u, utrz ymywa nia w ni ch 2. mieszkań lub noclegó w w pOl1li CSZ L LC- zwi e rząt. W przypadk u gdy j es t to potrze bn e ze wZU! qrl'l na walk(~ z CjTyzon ' am i, mO~.na 1I t rzym ywać kota prz y zachow ani ll n ils t q puj ąc y c h warunków: w p omieszczeni ac h z akła du koly m ogą p rze b y wa ć t yLko w czas i e, gdy zakład j e;s t ni eczy nny. 2) artykuły ;.ywnoś c i i sprzc;t S l u ż i~Cy do produkcji m:tszq b yć wtedy O(l.powiedni o zClbezp i eczo n e, ta k aby ko ty nit ! lJliilły do ni ch dos tG Pu, 3) pr ze u rozpocz c;cie m pracy kot musi by ć USU'1 ;(;ty , stoly zmyt(~ , pomieszczenie dobrze wyw ie trzo n e itp .
4. l)§ 15. 1. W chorJzen je osób po stro nnych do pom i eszcz có pro dukcyjnyc h i magazynowy c h wymilga ~rJod y kierow ni clwa zilk l ad u, z tym że osoba w cho d ząca do pumieszczeó za)dadu i styka j ąc a s i ę z żrwnością lub sprz c; tern prod ukcyjnym obowiąz a.lCI j es t n :lloż yć o d z ież. ochr on ną, do s tarczoną przez zClkłild . Pracownicy s ł użb y sa n j tarnej pełni clcy kon ~ r()l '~ wst<;pu do wszelkich p Olll i eszczeó zaktddu O ka żdym c Zilsie w asyście przed 'i tawicic" l a zal<lacJu . 2. L.a ją praw o IV. Walka ze szkodni:k,ami. § 16. 1. W szystkie oknil pom i eszczel'l gOSp,:dil rczyc h powinny by ć w cieplej porze ro),lf zilopatrZ ' JIIc w siatkG oc hro~n ą (1,5. do 2 mm wie l!w!;c i oczka w siilt- cel. Pon a d to we wszy stkich p o nli C's'/.cze n i ach n :lIe ż y ś.[odk i prz eci w mucholTl. Używanie środków trują c y c h do t r;pi enia lTIuch j est doz wolo n e tylko po ukoń c zeniu pracy i pod warunkiem zaIJe/ pi cc zenia al' l ykułów żywnościowych i na czyli . Pr ze d przystąpieniem dn pra c y nal ei. y bi\fdzo dokł adnie Ilporzqrlkować pO;lli e szczenia i usunąć I:rutki . 2. st os owa ć § 17. I. W ce l u zabezpiec.zen i i} ponli es z cze ń Zu k 1[1dów przed robac[wem n Cl lcż y IIszct.c' n iilc': s71'ary w pr z<~ ­ groda ch szafach, śc iana c h, pi ec a c h itp., ni, ~ dOPlb :/.C L·H': V. Stan zdrowia i hiuiena osobista pracown!l,ów. Pracow ni cy zatrudnieni w zakłada c h o boki e rownikowi świa(Lec two l<~ ­ karskie, wystawione prz ez spoleczny zakład słu ż. by ·tel!"\) wia, stwierdzające, że ni e są nosi c i elami chorób zdk i'Lny ch oraz że zgodni e z obowiązującymi w tym zakresie przepisami mogą by ć za trudni eni w zakład.z i e . I. § 18. wiązani są prz edk ladać 2. W rrz y padku stwieTdzenia, że pracownik ·l.akłil­ du j es t n osic ie l em c horób zakaż nych lub j es t do~kni , ; !y choro bą zakaźną b ąd ź wzbudzającą w s tr Gl, n a l eży tjo b ezzwlo cznie odsunąć o d pr acy. § 19. Kandyda ci na pr acow ników mll S Zi) pr'/ pl! przyj<; cie m do pra c y w zakladzi e prze dstawi ć: świ,Hl pc­ tWO l ekórsk i e, o którym mowa w § 18 ust. I. § 20 . Ki erownik za kłClelu obowiązany j es t pr zec hoo r az n a każde żądanie organów sanitarnych OK j zywać świClcl ec lwa lekCl r skie i inn e dowody dok o' lilll i d pr zez wszystki ch pracow nikr'Jw har.lilli i szczcp i e;!'1 OC !1fO /Inych. wywa ć § 21. VV szyscy pril cow ni cy zakładu zal ru(\nl('!li przy produk cji i obs llldze kon su mentów olJowii,Jzani S,! prz e str zeuać zasClr.I hiui e ny osobistej, a w szczególności: z a c ho wywać czys to ść: ryk, lwarzy i calc(Jo cilłła oraz krótko obci na ć paz.nokcic; 2) w cZClsi(' pril c y n os i ć C"!.ys t y odzież o ch ro nn 'l . 'Nł() ~'? okrywa,~ c liu stkc), cl.f'pk ic lll , pł ócie nn q cZcl])k :! lilIJ siatk<l z b iedą opdsk i!; /lI qżCI.yz n -keJnc rów ni c ob,, will'Luje; n o szenie l1 i1 kry ć qlowy; 3) zdejmować odziej. ochronną pr ze d wcjściem do U S! ' .! pll i nbowiqzkowo myć: n ;c l! po opus zc ze ni u (15tt; I'U.
5. l)§ 22. V,r i',i1k l adzie należy pr zechowywac': ,)dl.i( ,.~ ochronna oddzielnie od odzie::'.y o ri obi slej pra cow :"Il!; ",VI w prz ez n·.aczonych do te90 celu zClll1kni c; l yc h szalac h, rzysto i slilrannie ut.rzymanyc h i wiclrzonych. V/szysc y pra cow nicy powinni mieć zalJt ·wm ycia ryk w czasie pracy; dlat.ego l eż p omieszczenia prz('znCl czo nr~ dla prClcow ników oraz pOlll i<' s'Lcze nia pr()(luk cy jn e mu sz q być wypo sażo ne w 1111' \' walnie zao p a lrzo n e w czys l e, CZ()sto zmieniane n )':"I.II.ki i do stat. eczp.ij ilośr: lI1ydla. § 23. nicmą rTH)'ż. n ośr: § 24. Plan y finan sowo-go spodill' cze (budżely) :ldkl ·l dów p ow inny prz e widywCl c odpowiednie kwoty nil p. Jtrz eby sa ni ta rno-hi9i c niczn e, a w 5ZC'l('~lólnoś('i nil:
6. l)ś rodki czystości; 2)" dostClt.ccz n4 i l ość umywalni. mydła, r 0cz lli~J) ·. ,·, odzie·.~ y och ron nej; 3) n il!e·.i.y ł e pranif' odzi<,ży oc:hronn(~ j, re;cznil«·Jw. (J !)IIJsów, śCle rl!k itp., z lyl)l 7.r: pranie ni e POWilll1 ::J 1:<1- ł r 101 O tl b Y \\' '--I Ć S il: w 11li"S'/ kdllid Cil pr ywC1 ! lly ch za !dau./:.ic li': C p usiadilj<1 c y 111 odpuw i ed .ll ch III f.,l d l('I'I; dU ·, t ill('cz ną i: ośc: sz ,d Il a o d ·/.iC'ż OclHOllllil; \ . I . d ostdt cc z n :) i I OS(: WylL', it' , O Il I' ~J O J:l it'jsca lub sZuf n o ",1 /. ie/. u sob i~; t
7. i))Jl'r sunl'lll . .... ~: f i 11 J': : .'.0 ~IUlr!C,) wod i). IH Ly czym po wy s"-u !"owilni u i o su sze niu p Ociy pa ć: so l ,!. 2. \ V III ia r e; Z ll ). y W ,l ni a si l; p o\\' ic r zch n i pn i a, d C''i ,-' k W Z '.1 ~·: 10\\: l"Hlic si c; 1 {(H~. StllnC';ltl)\V j p r .J.co ~.vn i !(ó \.." z~Idadll. ~ 'J..r;. I ( a ż dy zakl il d puwini(' n S/.dlll:r; rJlu kOllsllll1C'nl,·)\v. pr zewidzipć ~ czyslość l ii. Z e wzaJr;du Il Cl il iUicll(; w llli " j sre z a k ł au7.i(' kt<l ~;l' na st.oly n ak r yć glowy, pil czek , torebek, te- n .d, ilp., 2) 'lil ś mi ecRc: sto ł ów. krze~; cl i pocll óg ; wszelkie ś!llic ­ powinno się wrzucać clo ~oszy u s t aw i o ny ch w t ym ce łu w sa li jadaln ej zak ładu, prwl ew ać przy sto ł ac h plynnych p o traw z j 0.d nych lliJ c/.)!Jl do drugi c h (nie d otyczy lo por cjowani .l). wycierać r ą k lub u sl w obrusy, plu ć na podlogt). ("iC' 3) 4) 51 § 27. Konsumenci i pracown ic y powinni szanov. ać 5pl'?,<; t. i wyposaieriie zak:adu , o b c hou zić się n ale~ycie 7. ohrusilmi, cera tami , przy b ora mi do j ed 7.enia in:lyJl1 inwl' ntarzem . § 2H . Treść prz eplsow §§ 2G i 27 należy zallli~~cić rt'Clttlaminie zakłaclu, który powinien być wywies'~')~l y w widocznym i łat.wo cI ostl;p nym elliJ konsumclI ~:)w Ill ip j SC lI. w VII. Utrzymanie , "rz ąozell , w sprzętu nac7.yil zakładzi-e . § 29 . W sz y st ki e li rz <'; <1.·. :e n iil, sp rz <;l i n ac/.yll ia !)Owinny by ć: utrzymywiln e \':0. V!Z OroW l 'j cz y s lośC'i. ~ :m. b yć u ~~ yw,1!:e N aC'1. ynia cynkowe i cynkowane mogą być jedyni e cIo gotowania i prz ech owywania wody. cIa my c i a nar: z yń , prze no szeni a l ub przC'c ho wyw.l. ll ia suchych produktów sypkich (k asza, cukier, lll C)kal. § :17 . § 38. W za ld adach mo(]ą być u żywl1ne n as tGPujq : e rod zaje nilczyIl s t ołow y c h: •
8. l)2) 3) 4) al um in iow e, ze stali ni e rdzewn ej. z bi areao st opu I porc e lan owe i fajansowe; e maliow an e; sL,klulle. § 39. Pobi el a nie n acz yń że l a z nych i Illi edzian ych p owinno by ć dokonywtllle w miarq zużycia się pobiały. Pobiała nic mo że zawierać więcej niż 1"/0 ołow iu. Nowopobielolle nil czy nia muszą być przed u życ iem star annie wyll1yte i wygotowane. l . Sposób mycia naczyń stol owych określa Ministrów Zdro,wia i Handlu \V e wn ę tr z n e go z dnia 3 lipca 19':;3 r. w sprawie zmywania na czy!i :>wł o­ wych w zakładach żywienia zbioro:we(]o (Monilor POl sk i Nr A-74, poz. 886). 2. Do mycia ł yżek, noży i wid elców maj i] zaslo ~; o­ wan ie t e same przepis y, z tym j e.:ln ak, Le j eże li zu ~(>d ni c posiada sus7.a rni. wymyte ły żki, ·no ż.e, wid elce I Iy7.t'c"/ ki lll o (J'I być wycierune uo sucha CZySlyi~li ś c i e:'('cz ­ k a llli. § 40. zarządzenie § r yb, :12. :n. Do r1:,i C':en:a i krdj il n id p ;o;lu ~ ; i (J\v itp.) n cllp,',y u ;~ywclr d csC'k. "'MI)'W ~':l . t. O\)róLI;u, cJ z;e!(, ll il~ i ki Ll jcln'c' protLtld lJI-'., s u II) \v\"'!J i qlllowych do S[)u/,y c i,1 I",winny si l; O,!byWdC (/dd /.l l~ill : (' 11d spe cj Llln :e clI) kuo <p! u pr 7.eznGcz.,}n ~' ch . <! 1'skd l· l\. \V z wi ćl". !W Z lym kil'it! ćt d(' ~ k r1 pov.- ilina b yc "u] '()Wi(·'dn !o oz na czO ll il , np. 5,1 11 . ( ;: UlOWl' Illi ~; s o). S.l". (., tl(J : I11. (rlOlo\\'e 11~:" ,; ()1 rd.Jil) rIOw'/1 I ybd) " , . ' cJ . ' l . (rlotowa . / , ~.w . ·" 'l l rq \\, p \\'( , r l. y \ Vil}, ~) . \v. I JO : 0\': u llt~ \Vd 1 /. Y\,y' iJ). \' :l :', UlI k i {)\V, Stoly i ,k:; ki (Ii) d/.!(' I(, I1!d i krdjd n i Cl C' I Uo . I ' . lilII" (O "!.JiJII I" III :'; .' " 11<11 (' ,'. )' pu lli.y c iu IV )' llIy Ć t. ni żs z.C'j niż 00" C. wan :cmki Stoly robo cz e powinny by':o ubile ocynlcowal ub lllil~t- Llaty wy:, Ol l il n c 7. k ,l lllif'ni<l sz I1l C"1.ł1C'00 -- .1<1 slriko b ri d ż lnak o ly. " ·loL11 ,1 r '-,'!.'l1i( ~ i u ży wa ć sloluw dr :~\\' n ia n yc ll. z t ym ~·.e d cs~ i !JI <ll,'l\v po\-"'/: nl1"{ tyć śc i ś le z bitp. głild kie , wylt eL I0wil!'c 01" <17. IV)'kolwne z t wardPfJo drzew,\. I 2. N i e lll o~l'l z(~t em być u żywa ne n iICl. ::lliR z :>l'e(izi i ż plu/, l1 lu b cynkil n ic pokr y!e pob iu l ,! l ub e mill i ą; n i ,> wolno ró w n i (' ż u żywilć n a c z yl'l ze zni s7. czonq ellla :i~ lu b pob ia !i] . § 42 . 13C' cz ki, cebry, k a d zie i drewni? ll c zbio~;li;-; i p owinny byl~ po ka "l clylll opróżnieniu oc z y szczo n e :Ia suc ho z r e:,zie k w n :ch zilw a rt.ych, wymyl e dold il dni e c'eplą WOU ,! i wypar zoIle> p a rą l ub v,,'O Ul), a n i1 s tc;p n ie (, !" uS'l.one, ~ ,. 7.11 1 Y\Va(. ~ :n. I. 13dsepy ( wa ni c n~,-
9. i)clo Ill oczenia Illb lli ir;s <.l Olaz przcz na cze n e wyłi} cz n ~e do my c ia Il DcZy ll 1ll0!I ' \ b yć (!llld li ow(111C , wylożon e f)lytki.lllli lub w o s t.atecz1l ()~ci jwlO !l Owe. Po u życ iu ni.ll c? y b(1 sc ny t.e i wclnieLk i u rll y i: ~J o '"<1 c <l WOU'I i w miar f; lllo 'ż no ,jc i 0 5 U S :~ yć. q r1) !l
10. i)1)1<1 ("11 <1 spaj aną n a s:~ wac l1 r § :IG. l. Naczy n ia kuche nne do n o lowania i ~Yle ­ cIJolI'y\\' <1 nia polraw p ow inny byl~ wykonane z Ill i"l :' ri. lł t)w ni esz kodli wyc h dlu zdrowia or az e!aj i)cych siq ł CI :wo § 41. Kolly do gotowania i t e rmosy n a l eż y Ill yc- ~o­ ri1 cL! wouą o t ~~!llrcraturze 45-48 3 C przy pomo c y Sl. ~· zo ­ t e :" il nd s t t~]l n' e o p lu ki wać w r Zi]lk i e m o l em pera tu rzp ,~,e " Do Illycia n <1 Czyl\ m OJi] oC'yn k () "'n' ne. ł i sto!c')\\' robo czyc h I1 El!C'Ly j e s p i ł ować lub 2.hC'b!oll'd ' Maszyny (do l11 :e1 2Ili i] mi c:sil, obi er ac zki do i ziem ni aków , przec i e raczki it.p .) po sko:lcwr,2j Illrt CY ll iJl e~ y codziennie roz r:brać , wymyć i 0 5 11'3zyĆ, i.1 P IZPr! lI:i.yciem n ależy j e s plu kać gorq cq wodą. § .\'·ilU. ,W I Pll ie w m ian.; pol;z e by n i!:l'z y U:~ yv:iln e Ili,' IId 1('7. y: tJ 1fiS lilIi \' ł. IId Pu z. VIII. Pn:yjmowanie arlyłmlów żywl1o :kiowyc h . § t1 :1. I. A !· tykuły spo:'~ yw Cle pr zv prz',i !lHJ\\'" n'u 00 1ll ' :CJ'lZy IlU Il a jc' i y b a rl il ć or,]<lllolqily n:nic ('lu ,lIld k, ZU!'i;ch i w yg l iJf.I.) Ml!sz ~) one oc1powiLl : lil ć C('l ' :\() ;~ l wl 'I V i o v''i lll dl a d ob r ego artykułu, nacla\\'o ć' "ic; clI) spoży " ia i prZC Ch (lwywanw. l. Nie nadcl jqc ych si,:: cia s l; ożj"cia orty k lli ów f:r Oo żywcl.ych nie w o lno rr z yjlllo\\'<1 Ć i pr 'l.eC h D\\· 'ilVćlĆ II' 1I :ć\­ !] il Ly n ic Ly \'!ll ośc i o wym . * ~1 4. f'!ic 7, h i1 t! t:: n(' oo v:C' ! c ryll aryj nip l 11: f ;Si l r /.;! t r z0. ny c h ni c v.'o:no pr z y jlll(lWclt': do 7.d:, ldlltl. z\vi~­ ~ 4:>. Pr /.y pr z yjmowilll:lI art ylulłów opdkowdn \, ~' jl n all'ż)" J (' nlw i '· ;·ut· d o pi p r o p o () C ,~ y!-> l.c7.e ll iu p u wiN z( I1lli °Pl1kO\\·dll iil. ~ ~fi . I/ r:~)' v,·u"i.plliu prl):!ukl'Jlv lI i C \\'l llllO i l 'h k l.I Ść h l"I P" " f"l'dn!o na Wclq C; (h p/. OpClKow,ln i d\. Pl"<l dukt 1) 1l'.'"i. y l'. <1 "/\' ; ' \\' "!, <l kolV<lnill łu b uł o:~ony II i! czyslp j pud ś . ;,') ke z ce ldly, J1 dp il' ru bijtl 'L w c /.yslyc h Ild CZyll i <l' h. 0 , 10 4 IX. I'UCcJlO ••' y w anie ","/"(l\ .'l'ÓW , puJ[ ... b'yl,atów i pr o ll lik [ó w go :ow yc:1. Nir, wrllno ru.PC!tOW YWfl (·' 'illrowy el, ,Htl'l, Uh'Jv.", ';Jo i.ywczyc h reJ/.t'nl z pro d ' Il.:;{·j :l UCJ:0\" ' '!' 'I. 1()'.Nć ł r') ~ l iii n " ' ''', nn ~ ('iowy llli ilni I (·i. 'I, l ilk,I'l' r!u:luk l i1/ll i z klórvc!l """ria i. jr,rlf' n rosi ilrlil '!.< .n tlr·!t IlIh SlIlil;" nlll ' I,lC V d/i,"ćI('; lIa inny MI ykul. jak np . sJp rl i., ryba ",olonu (J ur sz ) itp. (. -17 , § .JU, Duł. e zdkla d y zna ; diljw'p sil: w midst,lc h w ojr,wód / kic il ro \Vi nny In :ei' urZ<I , I /.OII. oso:lne l'0llli (' s~cze ­ nia rio rrz c c h owywilllia ró i .fl'yc !t ilI l yk l"i,w ·ż·/w n o ·;c io­ w ych , ił lTIianowicie dla: suc h yc h pr o d llk lów i pip.f'Zywa; owoców, zi em n iakó w i will'l,Yw; lil if;sa i ryb, prz y CZy lll zdklddy po s iild.d jqce w;r:ce j n ii . 150 miej sc kon -;u lllp cyj ny c h Pllwin n y w zas ,Hjzic micf' oso bnc pOlllie szc zpnip nil r yb y i o '. o !.Jn e na 1) L) 3) nli(;soj 4) n 'l bia łu i tłusz c zów; 5) k i ,szonek. W m a ly c h zil k l arla c h, wydają cyc h do 300 d'lń artyku ly żywnoś c io w e m oqi} być prz ec howywane w j ednym m agazynic, z tym ze llll e lsca pr.le c howywania mi ę sa, r yb i nabiilłu powinny być rozgraniczone, tak aż e by artykuły te nie styka ły się i nie oddziaływały na siebie ujemnie. § -Hl. q orą cyc h d zif'nni c M a g az yny artykułów żywnoś c iowy c h sypkich bądż mi ejsca ich przechowywania powinny być ;'1] che, ł a two d ające się wietrzyć, wyposaż o ne w p6łki. skrzynie i stelaże . § 50 . § 51. Składy i pomi eszczen ia na owo ce powinny by ć za o patrzon e w bok s y i st e l aże. wilrzywa § 52. 1. Na kiszonki należy w zasadzi e prze::naoso bne pomi eszc z eni e. 2. W zakłil(iach m a l y c h , w których nie m oż na orz einaczyć oddzi cln ego p o mi eszcze nia na ki szonki , n ilic·i. y w pi w n ic y n a warzywa wydzielić cz ęść p Ollli es zc zc·nia w lak i sp osób, aby odlr(Jlo śc ' od warzyw do b ecze k z kiszo nkami n ie była mni ej sza n iż 1 m, a ścianka cli.i ,l lowtl pow inna chron i<'; ki szo nk ę przed p y ł em uno sz ą cy m s i ę przy na b ie r aniu i wsypywaniu zi e mn ia k uw. nyć 1'0/" ,)( l lr,q l or,c zaś Slclp ll od ,Ci tIII lI lćI~ld zy nu !lo\'. illlli! s ic: :25 - 30 c m . 1 ( l.'i ''' \, "U- § .'j7. Owocp ro w inll y I>yc prze( hO WYWill'll' 11 .. 1 p,-,]. kilCh lllb slr !liI 'j tl , h IU'wlIl ilibo w op a kow a n il l Isku. ' I.ki il 'Ż ll rowe l u b kO:i zyki l. C I"/yl>y świ2 'i,f' IrJ0tJ<l być: ' .!:. I·c],r>wywanl' w IIl dUdz\,n ;r! ni e dlll ż.C' j n iż 10 (Jod/, in w lvll lp c,rd 1III"!,e ]l on ii,f' j -I- 10" C. § SB. 1. N il stl; P ll jqCe prorlukly m of.na pr /('c;uwywil(' pod Wdl'lIl1ki""1 n ~ l: y c illll :dSl{)wC:'. J () oC:II(HI.I.'·:;1i1 ich d o J011l r ('rdl ur y -I- lO" C i pl7.p <; Ir/f·C! ': n ;<1 CI. ,l " lI , () u p l ywie kl ,'HP ,!
11. r)pow inny b yĆ' bpzw 7.g 1 ~; dnie ]lod.I"",, ci (~ p ln p. j 0 hróbce : n adz iil n k i no 6 qorl '/ in , z t y m iż rr 7.er! 11/,y "ipm do p o tril wy n r.i1r-i.y j e d ok l 'l rl ni" przP',<l1l'l ·i. y<" ; 2) ryi> y wyriI Iroszo ne i posolone luh skropion e OC II"n - d o 12 qorJ z in ; 3\ du że k awa lki mi ~s a surow ego , drób w Ca l (l ,~ci. k u'; c i nip solone - .clo l B qo tl 'l .in, solon (' 11lb sk r dr ,.1' IP ociem do 24 godzin. za l ewa ne 3"/ 0 oc l e m do 48 qodzin; 4) podroby, j edyni e po dok ł adnym ugolo wa niu lO godzin; 5) póll aIJryka\. y Owocowe w sta n ie ni e kons e rw o.,.,. ilnym 10 qodzin; 6) p ółfabrykaly mi(~ s ne pilni('Towane 6 godzi n . 1) 2. Czas przp.chowywilniil li czy si,~ o d ch w ili wvdaniil surowca do prodllk c ji do czasu podj';c: ia oblól>k i ciep lnej . § 59 . I. DOfJlIszczalny czas wydawania cl ilń r 'ie : wszych i drug ic h na n orąc ' o wynosi do 6 godzin li clAC od chwili wypr o dukow a nia pOl rawy. 2. Piprw sze i drugie dania . wydawane n a gCYiICO , do CZilS U wyd a niil i c h d o ko n sulllpc ji nal e ży pr zelr/.y llly wać n a gori}cej ply c i e kuch e nn e j . § 60. I. W y roby poda wil n e na z imn o. jdk 1'11l 'S O i ryby w fTIi1jon cz i e. nalarc l y z nÓ).ck , dru h i u , r l' b , o. Jsz l c !.y j aja fa szp. rowan e, mil;so siekilne, pil s·1.I !' I' i ki i t p. , powinny h y ć w~',bwa nr, do kn n '< lI111p c ji n a,i!)ó; n il' j w (' ii!gu 12 g o d z in l i c7ąC o d chwili wy p roduk owil n ićl. 2. Przf'z ra ly czas procJlIl( ly !. e lllU S I'l h"t jlrz!' ' 1',0-, wywiI!lC' w tl'illr( ,r illll r ze n i" 1)I'1.('k r ilczająC(' j ·1· 12" C. § 53 . Pomieszczenia do przech owywa n ia szyhko r':Jljijrych si r; artykułów sp o:" ywczych p ow:nlly b yć ~ l " o ­ d /.one (zaopa trzon e w c h todn ie a l bo bardz o szc/.el ne ba seny;: l o dem i ur ządzo nym odp ływem wod y ). § Gl . Okrr-ślony w ~§ .'iil S9 i GO cza s IH/.I·c h JV: yw ,l n i,l pro :luk III o lw imll j e r ó-.vnicż cl.as cwelllu<.l!lll ·V" pr zl'WOZU 1( ' 9<J pr orl llk lu . § 54. L Lód używany w zakłada ch lllusi OdDOwii)d<li: \'/d r u nkom o'<r',ślonYIIl w rozporzqd/pnill Minisi
12. ri)Zdrowia z dnia 22 qruclnićl 1919 r. w sprawie ll;i,YWdll iil I" dll naluralllego do cI1l0rl'l.(,nia i kOrJ ,< ;e r wowallia ort)·k u l/)w żyw n ości