Zarządzenie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 29 stycznia 1970 r. w sprawie ustalania kategorii zagrożenia złóż kopalin wyrzutami gazów i skał

/ Monitor Polski Nr 5 2 Złoża tOG rud i soli lub ich części zalicza się: 1) do k:.ategorii pierwsze] zagrozenia metanowego - jeżeli stwierdzono chociażby w jednym z wyrobisk górniczych występowanie metaln u pochodzenia naturalnego w powietrzu o koncentracji prze'krBczającej 0,1 %, 2) do kategorii drugiej zagrożenia metanowego jeżeli stwierdzono chociażby jeden nagły wypływ lub wyrzut metanu bądź metanu łącznie z innymi gazami pochodzenia naturalnego. §

2. W razie wystąpienia metanu w części pOikładu węgla, pokład ten w obrębie całego obszaru górniczego powinien być zaliczony d'O tej samej kategorii zagrożeni.a metanowego. .
3. W razie występowania żmian warunków naturalnych wpływających w sposób istotny na zagrożenie metanowe w pokładzie węgla (uskoki lub inne zaburzenia geologiczne), poszczególne jego części mogą być zaliczone do różnych kategorii z?\grożenia metanowego. § S.
4. W odniesieniu do złóż węgla lub ich c zęści: 1) ilość wydzielającego się metanu GO wyrobisk:. górniczych w przeliczeniu nasrednie dobowe wydobycie określa służba wentylacyjąa zakładu górniczego na podstawie pomiarów ilości powietrza oraz wyników analiz wyko.nanych przez laboratorium zak ł adu górnkzego, 2) określe,nia zawartości metanu pochodzenia naturalnego w przeliczeniu . na czystą substanCję węglową d,Oik·onuje Główny Instytut Górnictwa Ośrodek Naukowo-Badawczy do Spraw Bezpieczeństwa GórniQzego ' Kopalnia Doś:wiadc'lalna "Barbara" lub inna jedn.ostka wyznaczona przez Mini:stra Górnictwa i Energetyki w porozumieniu z Prezesem Wyższego Ur z ędu Górniczego.
5. Pomiary i pobieranie prób pow ietrza w celu usta,l enia podstawy zaliczenia złoża węgla lub jego części ' do odpowiedniej kateg·orii zagrożenia metanowego (ust. 1 pkt 1) powinny być wykonywane w sposób określony w przepisach WYdanych przez Ministra Górnictwa i Energetyki w trybie art. 83 us-t. 1 dekretu z clinia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz. U. z 1961 r. Nr 23, poz. 113). §
6. Badaniametanow'Ości złóż rud i soli lub ich części, w celu doko,n ar.ia zaliczenia do odpowied.niej kategorii zagrożenia metanowego (§ 3 ust. 2), prze.prowadza Glówny Instytut Górnictwa - Ośrodek Naukowo-Badawczy do Spraw Be'IJpieczeństwa Górniczego Kopalnia Doświadczalna "Barbara" lub inna jed'n ostka wyznaczona przez właściwego ministra w porozumieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. §
7. Okręgowy urząd górniczy może zaliczyć złoże kopaliny lub jego część do wyższej kategorii zagrożenia metanowego bez względu na ilość wyd.zielającegosię metanu, jeżeli zachocl7.ą okoiic.zności zwiększające stan tego zagrożenia. §
8. l. Okrę~{)wy urząd górniczy dokonuje zaliczenia .złóż kopalin lub ich części do odpowiedniej kateg'<>rH zagro- Poz. 49 I 50 - że.nia metanowego na wniosek kierownika ruchu zakładu górniczego.
9. Okręgowy urząd górniczy może aakazać złożenie w oznaczonym te rmin.ie wniosku określonego w ust.
11. Przepisy ust. 1 i 2 mają odpowiednie zasŁosowanie w ra'z ie zmfall1y zaliczenia do poslczególnych kategorii zagro- ~eń. §
13. Równocześnie l zaliczen.iem zIoża lub jego części do . poszczególnych kateg.orii zagrożenia metanowego okrę­ gowy urząd górniczy ustala granice pól metanowych w P'Qszczególnych kategoriach.
14. Granice pola metanowego' powinny być tak ustalone, aby pole to objęło złoże lub jeg,o częsć o zagrożeniu metanowym łącznie z drogami wentylacyjnymi odprowadzającymi p'Owietrze z tego pola oraz wyrobiska, w których mooże nastąpić cofnięCIe się gazów. .
15. Pole metanowe może obejmować poziomy eks:p loata .. cyjne lub ich częśc.i, jak równi.eż roboty w ' partiach nie rorzciętych.
16. W metanowym zakładzie górniczym niemetanowa część złoża może być wydzielona ' ty lko w ' raliie przewietrzania jeJ niezależnym prądem powietrza, zapewniającymiz'O­ lację tej części od pól metanowych. §
17. Do wniosku, o którym mowa w § 8, należy załączyć: . 1) w odniesieniu d,o złóż węgla lub ich części - wyniki hadańo.kreślonych w § 5 ust. 1 pkt 1 lub 2, a w ':odn(esieniu do złóż rud i soli lub ich c·zęści - wynikli badań . , określonych w § 6, . 2) ~nne wyniki-ba.dań i obserwacji, mogące charakteryzować zagrożeinie metanowe, 3) mapę wyrol;}isk górniczych w skaLi nie mmeJS2ej niż 1 : 5.000, z naniesiE'niem proponowanych granic pól m~ tanowych w poszczególnych kategoriach zagrożenia . . §
19. W stosunku do złóż kopalin lub ich części zaliczonych przed dniem wejścia w życie zarząct.zenia na podsta-' .. wie ·dotychozas.owych przepisów do odp()wie<lnich kategorii zagrożenia gazowego wnioski, o których mowa w § 8, powinny być złożone do okręgowych urzędów górniczych w texminie nie pnekraczająqm trzec,h miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia.
20. Zaliczenia złóż lub ich cz ęści do odpowied-niej kategorii za:grożenia metAnowego na podstawie prze.pisów zarzą­ dzenia okręgowe urzędy górnicze powinn'y dokonać . w terminie nie przekraczającym sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia.
21. Do czasu dokonania zaliczeń określonych _w ust. 2 obowią1ują dotychczasowe zaliczenia ora2 rygory z nimi "związane. §
22. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. ' Prezes Wyższego Urzędu Górniczego: E. Grabowski - 50 ZARZĄDZENIE PREZESA WV:2'.SZEGO URZĘDU GÓRNICZEGO z d,n ia 29 stycznia 1970 r. w sprawie ustalania kategorii zagrożenia złóż kopalin wyrzu tarni gazów i skał .oraz sposobu ustalania granlcpól zagro żonych tymi wyrzutami w podziemnych zakładach górniczych. § I.
23. Zarządzenie ustala kategorie zagrożenia wyrzuNa podstawie § 105 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządze nia Pretami gazów i skał złóż węgla ka1Jliennego i soli, lub części "lesa Rady Minh.lrów z dnia 1 sierpnia 1969 r. w sprawie be'ztych 'l.łóż oraz kryteria zalic7ania złóż lub ich cz·ęści do odpie c.7 eńs! wa i h igteu:y pracy orazbe7.pi e c7eństwa pożarowe­ go w podzkninych ui klćldćlch górnic7ych (m. U. Nr
24. poz. . powiediniej kategorH z.agrożenia, jak również określa sposób ustalania granic pól zagrożonych wyr:z:utam.i gazów i skał 176) zarząd<za się , co następuje: Monitor Polski Nr 5 - 101 " PO'Z. 50 l ~1 . przy którym zQstała wyrzucona do wyrQbiska masa dlQ 10 t skał, albQ gdy łącz.na ()bjętośćkawern powyrzutowych nie 'przekracza 5 mS, 3) do trzeoiej kategorii zagrożenia wY'l'zutami gazów i skał, . jeżeli nastąpił chociażby jeden wyrzut gazów i skał, przy którym została wyrzuoona do wyrobisk górniczych masa powyżej 10 t skał, albo gdy łączna objętość kawern po/Wyrz.sutowych pI'2ekracza 5 mS• §
26. Okręgowy UI'Ząd górniczy może zalic.zyć złoże .Lub jego c.zęŚć dOI wyższej kategorii zagr'ożenia wyrzutami g,a zów i skał, jeżeli zostaną stwielTdzlone ok'olliozności zwięk­ szające stan tego zagrożenia.
27. . Okxęg,owy ur.ząd górniczy może zaliczyć złoże węgla kamienneg-Q lub j€,gQ część do niższej kategorii zagroż e;nia /Wyrzutami gazów i sk.ał, jeżeli złoże lub jego część jest od- podziemnych zakładach górniczych górnictwa węglowego Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz w podziemnych IZIilkładach g6r.niczych górnictwa soli. 2 Użyte w zarzą,~eniu określenia "wyrzuty galz ów i skał" oraz "nagłe wypływy gaz6w" oznaczają wyrzuty dwutlenku węgla i ' skał, metanu i skał lub mieszaniny tych gaz6w, jak r6WlIlież innych gazów pochodzenia naturalnego, a także nagłe wypływy ga'Z6w . . §
29. Ustala się dla złóż węgla kamrlennego lub ich !Części C'Ztery kategorie zagrożenia wyrzutami gazów i skał.
30. ZŁoża węgla kamiennego lub ich części zalicza się: l) do pieTws~j kategorii zagrożenia wyrzutami gazów l skał, jeżeli : a) nie występują WY'f2luty gaz6w l skał, lem stWierdz onQ w ()tworze badawczym nadc.iśnienie dwutlenku węgla nie większe od 0,3 atm albQ metanu nie więk­ sze od 0,8 a.tm, lub b) stwierd'Zono ohoc;iażby jeden nagły wypływ gazów, 2) do dxugiej kate'g ori! zagrożenia wyrzutalllii ga,z ów l skał, . jeżeli stwierdzoIliO: a) ,w Qtworze badawc'Zym naddśnieillie dwutlenku węgla powyżej 0,3 atm albo metanu powyżej 0,8 atm lub b) chociażby jeden nie tłumiony wyrZiut gazów i skał, przy którym Ziostała wyrzucooa p()za kawernę wyr-nutową masa dOI 200 ,t skał, 3) do trzecdej kategorii zagrożenia wyrzutami garzów i skał, jeżeli s-ŁwierdJwno chociażby jeden nie tłwn-i'ony wyrzut galz ów iskał, przy którym została wyrzucona poza kawernę wyrzutową masa pcmad 200 t skał, 4) do czwartej kategorii za,grQżenia wyrzutamlgazów i skał, . jeżeli istnieją wanmki żali~enia do trzeciej kategwii, a zagrożenie występuje w warunkach szczególnych, polegających przede wszystkim na wielkości wyrzut6w, ich częstotliwości ()raz dużej ilości gazów wydzielających się w czas'ie wyrzutu. ,
31. l>ny Qkreślaniu grani~nych wa-rtoścd nadciśnienia, o których ,mOlwa w ust. 2 pkt l lit. a). i pkt 2 lit. a), należy przyjąć, że występuje nadciŚlnienie dwutlenku węgla 'lub met8ollll, W zaleźnośc1od procentowej przewagi jednegQ z' tych ~azów, Qkreśl,onej w drodze analizy składlU . gazów pobra- n~h z ()tworll bad-awczegQ. §
33. Ustala się dla złóż soli lub ich części trzy kategorie zagrożenia wyrzutami gazów i skał. 2 Złoża soli lub ich części zalicza śię: 1) dOI pierwszej kategorH zagr,ożenia wyrzutami gazów Vi w Iprężone. §
35. Zaliczenia złóż lub ich części do QdlpOlwied:niej kategorii zag.rożenia wyrzutami gazów i skał dokonuje okrę­ gowy urząd górniczy na wniosek kier,ownika ruchu zakładu górniczego, zaopiniowany prze,z jednostkę bezpośrednio nadIrzędną nad przedsiębiorstwem górniczym.
36. Okręgowy urząd górniczy może nakazać złoż enie w oznaczonym terminie wniosku, o którym mowa w ust.
38. Przepisy ust. 1 i 2 mają odpowiednie zastQsowanie IW razie Zmiany zalicze-n la dOI p()slZczególnych kategorii zagrożenia. §
40. Równoc:ześnie z zaliozeniem złóż lub ich części do odpowiedniej kategolTii za,grożenia wyrzutami gazów i skał okręgowy urząd górniczy ustala granice pola zagrożonego.
41. Granice pola zagr,ożonego wyrzutami gazów i skal powinny być tak ustalQne, aby pole to obejmowało także IWszys,tkie wyrobiska lub ich części, w których s k'u tk i wyrzutów gaz6w i skał lub nagłych wypływów gaz0w mogą stanQwić zagrożenie, w szczególności "drogi, kt,ó rymi odprowadzane są gazy, oraz wyrobiska górnicze, w których mogłoby nast1łipić coOfnięcie się gazów. §
43. W-n iosek, Q którym mowa w § S, powinien zawierać: 1) ()pis budowy geol>Ogicznej złoża, 2) opis czynników mających związek z wyr7iUtami gazów i skał i wy.plywami gazów, 3) Qznaczenie prQponowanej kategQrii zagrożenia wyrzutami gaz6w i skał oraz granic pola zagrQżonego wraz rI: uzasadnieniem;
44. Do wniosku należy załączyć: 1) mapy wyrQbisk górniczych w skali nie mniejszej ł skał, jeżeli : a) nie wystą.piły wyrzuty gazów I skał, lecz stwierd'lJQno chociażby jeden nagły wypływ gazów, lub . b) stwie,r dzono swobodny wypływ ' gazów, ale budowa geQIQgiczna i stosunki gaz()we złoża nie zostały wystarczającQ rozeznane za PQmocą robót górniczych, 2) d,o drugiej kategQrii zagrożenia wyrzutami gazów i skał, jeżeli stwierdrrono chociażby jeden wyrzut gazów i skał, niż 1 : 5.000, 2) charakterystyczne p.r zekroje geologiczne, 3) wyniki pomiarów ,' i ewentualnie badań laboratoryjnych. §
45. Zarzą.dzenie wchodzi w życie z dniem ·ogłoszenia. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego: E. Grabowski 51 ZARZĄDZENIE PREZESA WYŻSZEGO URZĘDU GORNICZEGO z dnia 29 stycznia 1970 r. w sprawie ustalania kryteriów zagrQżenla: wybuchem pyłu węglowegQ w PQdzlemnych zakładach górniczych. Na podstawie § 109 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministr6w z dnia 1 sierpnia 1969 r. w sprawie bezpieczeń­ stwa i higieny pracy oraz bezpieC'Zeństwa pozarOlweg'o w podziemn lch zakładach górniczych (Dz. U. Nr 24, poz. 176) żar,ządza się, COl następuje: §
46. Zarządzenie ustala kryteria oceny zagrożeń wybuch em pyłu węglowego; klasy tego zagrozenia oraz zasady i sposób zaliczania p okładów w ę gla lub ich części do poszczegóinych klas zagrożenia w podziemnych zakładach górniozych.