Obwieszczenie Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1971 r. o wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni

Monitor Polski Nr 15 Lp. Tytuł Poz. Ul i 112 , 177 Dziennik Ur z ę­ dowy CUJiM przepisów -1- - - - - - - - 2 - - - - - - - 1 Data. od której przepis Uchylone przepisy ,~r \ P~z. obowiązuje 5 6 Przepisy legalizilcyjne z dnia 5 lutego 1958 r. o suwnikach miern iczych z wyc zajnych cio mienenia średnic okrągłego materiału leśnego (Dz. Urz. GUM nr l, poz. 3,16/2) \ 4 Zarządzenie nr 175 Prezesa CUJiM z dnia 15 pażdziernika 1970 r. w sprawie ustalenia przepisów o średnicomier z ach do dre wna 38 3,16/3 15 marca 1971 r. 5 '. Instrukc ja nr 8 Prezesa CUJiM z dnia 19 pażd z iernika 1970 r. o sprawd zaniu nowo wyrabianych hydraulicznych twardoś­ ciomierzy Brinella 39 5,6041/1 15 marca 1971 r. Prezes Centralnego Urzędu Jakości Miar: Z. Ostrowski 112 OBWIESZCZENIE PIERWSZEGO PREZESA SĄDU NAJWYŻSZEGO z dnia 22 lutego. 1971 r. .- o wytycznych wymiaru sprawiedliwości praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania. Na podstawie aut. 28 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, ' poz. 54) i § 6 uchwały Rady Państwa z dnia 22 maja i962 r. w sprawie regulaminu Sądu Najwyższego (Monito.r Polski _Nr 45, poz. 210) ogłaszam uchwałę powziętą przez Sąd Najwyższy na !posiedzenIu połącwnych Izb Karnej i Wojskowej w dniu 29 stY:Zillia 1971 r., ustalającą wytyczne wymiatu s.prawie- dliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i sl-osowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postąpowania. Treść uchwały ilOdana je st w załączniku do niniejszego obwieszczenia . . Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego: w z. M. Mazur Załącznik do obwieszczenia Pierwszego Pre7esa Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 1971 r. (poz. 112). UCHWAŁA POŁĄCZONYCH !L . dnia 29 stycznia 1971 r. Sąd Najwyższy w składzie: Przewodniczący: IZB KARNEJ I WOJSKOWEJ Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Z. Resich, Prezes Sądu Najwyższego F. Wróblewski, Sędzio­ wie Sądu Najwyższego: E. Binkiewicz, płk M. Biel).iaszewski, M. Budzianowski, Z. Chełmicki, L. Chmielewski, K Czajkowski,S. Dąbrowski, W . Dąbrowski, płk J. Drohomirecl\i, Z. DurkiE!IWicz (sędzia sądu wojewódzkiego delegowa.ny do Sądu Najwyższego), J. Dziowgo, płk Z. Furtak, ppłk J . Gawrysiak, T. Gdowski, K.Grzebuła, L. Jax, S. Kaciczak, A. Kafarski, F. Karolus, I. Kazimierczak, H. Kempisty (sprawo:zdawca), S. Katowski, płk Z. Kras'llski, T. Krokosz, płk A. Kruszka, R. Kryże, Z. Kubec, ppłk H. Kwaśny, pIk C. LiJpski, T. Majewski (sprawozdawca), J. Matysiak, ppłk S. Mendyka, płk K. Mioduski (sprawozda.w ca), S. Mirski, Z. Neumann, B. Nizieński ' (sędzia delegowany do Sądu Najwyższe­ go), Z. Nyczaj, M. Paluch, J. Polony, płk A. Porzecki, J. PusteI.nik, A. Pyszkowski, płk W. Siera<.:ki, R. Staszkiewicz, W. Sutkowski, J. Szamrej, M. Szczepański, K. Wagner, A. 2ylewicz, prolokolanci - sęd.zia sądu 'wojewódzkiego A. DemIbicka oraz sędzia sądu wojewódzkiego J. Gaj, członkowie Biura OrzecZlllict·w a Sądu Najwyżs,zego, !przy udziale zastępcy Prokuratora Generalnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej K. Kukawki i Podsekrelarza Stanu rw M1nisterstwie SprawiedliwośCi K. Zawadzkiego, po rozpoznaniu w dniach 20 marca 1970 r., 24 .kwietnia 1970 r., 22 ma ja 1970 r., 10 czerwca 1970 r., 24 czerwca 1970 r., 2 października 1970 r., 30 października 1970 r., 11 grudn.ia 1970 r., 15 stycznia 1971 r. i 29 stycznia 1971 r. wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1969 r. o ustalen.ie przez Sąd Najwyższy wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania przepisów ustaw karnych dotyczą­ cych warunkowego umorzenia postępowania oraz po wysłu­ chaniu wniosku zastępcy . Prokuratora Genera lnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wypowiedzi Podsekretarza Stanu w Ministe rstwie Sprawiedliwości - na podstawie art. 24 lit.

1. c)i art. 28 ust. 1 i 2 . ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr II, poz. 54) uchwalił rwytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie ' wykładni i sŁosowania ustaw karnych dotyczą­ cych warunkowego umorzenia postępowania. 178 - Monitor Polski Nr 15 Poz. 112 - ------------------------------------~--------- I. Istota i znaczenie instytucji warunkowego umorzenia . dobra, w które godzi przestępstwo, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej lub grożącej dobru chwnionemu, a także sposób działania sprawcy. Również czas i miejsce popełnie­ 1. Warunko'we umonenie postępowania jest nową instynia czynu mogą mieć istotne z.nacz.enie dla określen i a roz- · tucją polskiego prawa karnego ma terialnego, nie znaną u~ta­ miarów spałecz-nego niebezpieczeństwa (np. czas klęski ży­ wodawstwu karnemu Pols'k i Ludowej obowiązującemu do 31 grudnia 1969 r. Instytucja ta, obok innych instytucji no- - wiołowej). Poważne znaczenie praktyczne ma tu rozmiar wego Kodeksu karnego, -realizuję postępowe założenia kodyszkody materialnej lub niematerialnej wyrządzonej fikacjikamej z 1969 ' r., a w szczególności założenie proprzestępstwem. W związku z tym podjęcie decyzji w sprawie wadzenia elastycznej polityki karnej wobec sprawców drobwarunkowego umorzenia postfpowanią wymaga do-kładnego nych przestępstw oraz szerokiego stosowan ia środków odustalenia szkody powstałej w następst w ie czynu przes tęp­ nego. działywania wychowa wczego. . Warunkowe umorzenie postępowania powinno służyć za Elementy podmiotowe. składające s i ę na s p oł -e cz.ne nieśrodek pogłębiania indywidualizacji ocLpowiedzialności karbezpieczeństwo czynu, to przede wszystkim umyślno ść i jej nej oraz za środek res-ocjalizacji, umożliwiający znaczne odcie-nie (np. premedytac ja w przeciws taw ieniu do zamiaru ograniczenie stos-o wania krótkoterminowych kar pozbawienagłego) oraz stopień le.kkomyslności lub niedbals iwa w rania wolności, a także kar- nie związanych z pozbawieniem zie prz.estęp.stwa nieum'j·ś!.nego, a także pobudki , mo tywy wolności oraz zastępowania -takich kar, gdy chodzi o nie kai cele sprawcy. Przy określaniu sto.pnia sp ołeczne g o niebezranych dotychczas sprawców przestępstw drobnej wagi, środ­ 'Pie-czeństwa czynu istotne znacze-nie mają podmio to we oko kami oddziaływania wychowawczego, zdolnymi zapewnić policzno-ś ci czynu . Może tu chodizić zwłaszcza o pobudki i cel prawę- sprawcy i wpłynąć dodatnio na przestrzeganie {>radZiałania s-prawcy (mogą one' zasługiwa ć na względy, ale lakwa bez potrzeby wydania wyroku skaz-ującego. że mo-gą zasługiwać na potępienie). Na kor z y ~ ć s ;Jra wcy bę­ dzie przemawiać np. d z iałanie pod wpływem wd>i.Hze·nia 2. Warunkowe umorzenie postępowania polega na wawywołanego prowokacją lub zaczepką, nikły sto.pień le kkorunkowym odstąpieniu od stosowania wobe-c s'prawcy wymyślności lub niedbalstwa w razie przestęp,stwa nieumyślne­ stę.pku, zagrożonego karami nie wyższymi niż określona go, działanie pod przemożnym wpływem innej osoby, a także wart. 27 § 2 K.k. lub wart. 292 § 3 K.k., środków represji pod wpływem przymusu, grożby lub obawy. Na niekorzyść karnej z możliwością zastąpienia ich środkami oddziaływania s>prawcy będzie przemawiać upór w dąże'niu do osiągnięcia wychowawczego przewidzianymi wart. 2B K.k. Warunkowe przestępnego celu, premedyta-cja, dokładność w przygot owaumorzenie postępowania pociąga za sobą definitywńą ,rezyniupr z estę,p!ltwa, bez.względnoś~ w działan i u. gnację ze skazywania i karania sprawcy, jeżeli ten wokresie ustalonej dla niego próby nie dał swym zachowaniem się 3. Wymaganie ustawy, aby okoliczności :popełni e nia ozypodstawy do podjęcia przeciwko niemu postępowania karnu nie budziły wąLpliwości, jest spełni-o.ne zwłaszcza wte-dy, '!lego. gdy spra,wca przyznał się w s.posób nie nas'liwając:yzastrzc­ Jak z tego widać, warunkowe umorzenie postę;:>owania żeń do zarzuconego mu czynu. Wspomniane wymaganie nie jest ani fo.rmą, ani o,dmianą warurikowego skazania, a wyustawy jest spełnione również wte-dy, gdy s'prawca został nikające z omawianej instytucji dobrodziejstwa sięgają n,p. ujęty na gorącym uczynku albo gdy istnieją i-nl'leoczyrLnacznie dalej aniżeli dobrodziejstwa związane z zastos,owawiste dowody stwierdzające popełnienie czynu. Koniecz·n e niem względem sprawcy warunkowęgo zaw ieszenia wykojest w każdym wypadku wszechstronne wyjaśnienie okolicz"nania kary pozbawienia wolności. ności sprawy. Warunkowe Dowiem umorze-nie postępowania jest niedo,puszczalne, gdy postawiony s pra.wcy zar~ut nie 3. Realizacja założeń społeczno-prawnych, jakie legły znajduje należytego potwierdzenia w zehIainym materiale dn'li podstaw wprowadzenia do naszego ustawodawstwa karnewodowym. go instytucji warunkowego umorzenia postępowania, zależy IW dużej mierze od prawidłowości wykładni i stosowania 4. Nie można stos-ować warunkowego umone'nia postę­ przepisów dotyczących tej instytucji, tj. przede wszystkim powania do sprawcy, który był już karany za jakiekolwiek przepisów art. 27-29 i art. 292 § 1, 3 i 4 Kodeks'li karnego, ,przestępstwo, jeżeli 'n ie nastąpiło zatarcie skazania. Nie ma a także dotyczących warunkowego umorzenia postępowan i a znaczenia, na jaki rodzaj kary zasa-dniczej i w jakiej wysoprzepisów Kodeksu postępo.wania karnego (art. 286-291, kości oskarżony został poprzednio skazany, czy z-ostał on art. 299 § l pkt 5 i § 2 oraz § 3, art. 36-1 i art. 484-486). skazany tylko na karę dodatkową (art. 55 i 56 K.k.) oraz czy postępowania. ;n. Przesłanki stosowania warunkowego umorzenia postępowania. 1. - Możność warunkowego umorzenia postępowania, ograniczon a do przestępstw zagrożonych karą nie przekraczającą 3 lat pozbawie,nia wolności (w o-dnresieniudo żoł­ njerzy por. art. 292 § 3 K.k_), dotyczy również przestępstw zagrożonych przemie·nnie karą pozbawienia wolności do takiej wysokości. karą ograniczenia wolności albo grzywną. Okoliczność, że w danej sprawie wchodzi w grę obligatoryj.ne lub fakultatywne stosowanie grzywny (ll,P , na podstawie art. 36 § 3 lub § 4 Kodeksu karnego) nie wyłącza do~uszozalności warunkowego umorzen,ja postępowania, jeżeli ~rżestępstwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności nie przekraczającą granic wskazanych wart. 27 § 2 (292 § 3) K.k. 2. Postępowanie karne można warunkowo umorzyć tylko wtedy, gdy stopień społecznego. niebezpieczeństwa .czynu nie jest znaczny. Przy oce-nie stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu należy mieć na uwadze zarówno stronę przedmiotową, jak i podmiotową czynu. Elementy przedmiotowe, decydujące o stopniu społecz­ nego niebezpieczeństwa czynu, to przede wszystkim rodZaj kara została wykonana. Za karaną na-leży uważać również osobę, której darowano karę z mocy indywidualnego aktu łaski lub z mocy amnestii, chyba że czyn został objęty abolicją. Zaka·raną ,nie może uchodzić os-o ba, -w której sprawie umorzono postępowanie z jakichkolwiek względów, nie wyłączając amnestii, osoba, w której sprawi-e sąd o.dstąpil od wymierzenia kary, oraz osoba, której wymierzono tylko karę przewidzianą w wojskowych przepisach dyscyplinarnych (art. 292 § 4 lub § 5 K.k.). Za karaną nie może ucho-dzić także osoba, względem której zasto-s-owano śwdk.i wychowawcze lub umieszczenie w zakładzie poprawczym. 5. Podstawę pozytywnej prognozy lPołecznej przy sto~ sowaniu warunkowego umorzenia postępowania powinna stanowić postawa sprawcy, jego wlaściwościi warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób żyda. Za przyjęciem prognozy. że sprawca bez wymie.rzenia mu kary będzie przestrze.gał porządku prawnego, prz-emawiać będą zwłaszcza takie okoliczności, jak prawy charakter sprawcy, należyty poziom moralny, właściwy stosunek do pracy, nieprzebywanie w otoczeniu zdemoralizowanym lub w atmosferze sprzyjającej 179 Monitor Polski Nr 15 przestępstwu oraz nienaganny do czasu popełnie'nia ' czynu Oceniając pos t awę sprawcy, należy zwrOCIC u w agę na jego stosunek do popełnionego czynu i zachowanie się po popełnieniu przestępstwa, a w odniesieniu do żołnierza ta,kże na to, czy i za jakie przewinienie był karany dyscyp linarnie i czy ponosił odpowie,dzialność za naruszenie honoru i godności żołnierskiej. Istotne znac.zenie przy stosowaniu ins'tytucji warunkowego umorzenia postęp'owania powinna mieć skrucha spfawcy oka zana w toku postępowania, zwłaszcza jeśli przybrała ona czynną postać na,prawienia przez sprawcę szkody yvyrzą,dwne j przestępstwem. Praw i dłowa prognoza co do przyszłego zachowania się sprawcy wymaga- od nrganu właściwego do podjęcia decyzji o warunkowym umorzeniu postępowania dokładnej analizy zebranych materiałów 'osobowopoz.nawczych (art. 8 K ip,k,), zwłaszcza 6, Należy w koń c u podkreślić, że przesłanki warunkowego umorzenia postępowania określone wart. 27 K.k. musząwystę;:>ować łącznie i dopiero wtedy mogą stanowić podstawę do stosowania tej instytucji ' względem ,sprawcy dr ob'l1ego występku. Zakres stosowania warunkowego umorzenia postępowania. 1. Warunkowe umorzenie może obejmować znaczną ilość do kategorii t.,zw. drobnej przestęp­ ci, ości. W szczególności "'(chodzi tu w grę pewna liczba s'pra.w; w których przed l s-tycznia 1970 r. dochodziło do urnorz,eniapo'stępowania na podstawie art. 49 Kp,k. z 1928 r., a'r t. 7' § l Kk.W.P. lub art. 9 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. , o sprillwa<th z o,skarżenia prywatnego (Dz. U. Nr 54, poz. 308) w ·' następstwie rozszerzającej interpre'tacji przytoczonych norm. Ponadto warunkowe umorzenie postępowania powi:.nno znajdować za,stoi>owanie do części tych spraw, w których ,pr,zed wejściem w życie nowego Kodeksu karnego można bylo z wysokim stopniem prawdopodobieństwa ocze'kiwać skaw:nia na krótkoterminową karę po:zbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wyko·n ania lub na samoistną występków należących grzywnę. jeżeli oczyw dziale II, może znajdować szewkie zast·osowanie w sprawach o przestępstwa Illieumyślne, gdy nie ,pociągnęły one za sobą ciężkich następstw , a także w ma.nych Kodeksowi karnemu wypadkach mniejszej wagi (por. art. 199 § 2, art. 203 § 2, art. 204 § 3, art. 205 § 2, art. 288 § 2). 3. W spmwa-ch o występki po,pełniOtlle w stanie nietrzeźwości warunkowe umorzenie postępowania powinno być .stosowane z należytą powś-ciągliwością. 4. Warunkowe umorzenie postę,powania w stosunku do "sprawcy przestępstwa ciągłego nie jest w.pr~wdzie wyłączo­ -lIle, jednakźe w większości wypadków ciągłość przestępstwa wyłączać będzie moźliwość uznania, źe stopień s'p olecznego niebez.pieczeństwa czynu nie je,gt znaczny. 5. Z warunkowego umorzenia postępowania nie mogą kolzystać Siprawcy wyst~pków o charakterze chuligańskim (art. 120 § 14 Kk,), albowiem w odniesieniu do tych Siprawców granicę łagodzenia ich odpowiedzialności zakreślają prze'Pisy a-rt. 59 § l i § 2 K.k. ' 6. Przestępstwa ściga.ne z oskarżenia prywatneg.o nie są wyłączone z katalogu spraw, w których może być stosowane warunkowe umorzenie postępowania. Kryteria oceny stopnia s;:>ołecznego niebezpiec zeńs twa czynu stanowiącego przestępstwo ścigane z oska rżenia prywatnego nie różnią się od kryteriów, według których o-ceniać 2. Warunkowe umonenie postępowania, wiśde zachodzą przesłanki określo'ne wyżej należy stopień ściganych Poz. 112 z oskarżenia prywatnego o charakterze chuligańskim oraz do w stanie nietrzeźwo ści. fJrzestępstw popełnionych sposób życia. III. ~ z Sipołecznego urzędu. Odnosi niebezpieczeństwa s ię to takźe pr zestęp s tw do przestępstw 7. Pr zy stosowan iu warunkowego , umorzenia postępo­ wania w sprawach żołnierzy należy mieć na uwadze względy dyscypliny wojskowej. 8. Stoso wanie przepisów Kodeksu karne go o warunkowym umoHe·niu postępowania (art. 27-29 Kk.) ani nie wyłąc z a, ani nie uszczupla zakresu, w jakim powinien mieć zastosowanie przepis art. 26 K,k., dotyczący czynów, które ze względu na znikomy stopień niebezpieczeństwa społecz­ neg.o tracą charakter przestępstwa, chociaż formalnie wyczerpują znamiona czynu zabronioneg,oprz,ez ustawę karną. Prze.pisy art. 27-29 K.k. mają na uwa.dze c~yny o takim stopniu niebezpieczeństwa, że zagrażają one okreslonym układom stosunków społecznych, godzą w dobra podle g ające . ochronie prawa karnego, ale ze względu na to, że zagroże·nie to lub wielk.ość szkody społecznej nie są znaczne, potępienie s ;:1Ołeczne sprawcy czy,nu nie musi' następować w postaci skaza'nia i wymierzenia kary ; Natomiast znikomość społe.cz­ nego ni.ebezpieczeństwa oznacza tak niski jego stopień, że czyn nie zagraża realnie określonym . stosunkom s, połecznym ani dobrom znajdującym się pod ochroną uslawy kamej. Do takich czynów nie mają zastos.owania przepisy aort. 27~29 Kk., natomiast stosQwać do nich naleźy normy art. 26 Kk. i art. 11 -p kt 2 Kp.k. 9. Z charakte,ru, celów i funkcji warunkoweg,o. umo-rzenoia postę,powania wynika, że instytucja ta powinna mieć zastosowanie z reguły we wczesnych stadiach postępowania karnego, a więc przede wszystkim w postępowaniu przygotowawczym (art. 284 § 1 K..p.k.), ewe,n tualnie zaś w stadium przygotowa·n ia do rozprawy głównej (art. 299 K.p.k.). IV. . Poręczenie. 1. Organ uprawniony do warunkowego umo.rzenia pow tym względzie od poręczenia orga.nizacji Sipołecznej, do której należy sprawca, lub ' kolektywu, w którym Siprawca pracuje, odbywa służbę lub się uczy. Odnosi się to również do porę·czenia os-oby godnej zaufania. Poręczenie t-o polega na zapewnieniu .podjęcia starań, aby sprawc a przestrzegał porządku prawnego, a zwla;~,z.cza aby nie popełnił pon.o wnie pI:'zestępstwa. 2. Organizacja społeczna udziela poręczenia w drodze uchwały podjętej przez t,o jej ogniwo, w którego -działal­ ności uczestniczy sprawca. Uchwała powinna wskazywać równieź osobę, która ma wykonywać w imieniu organizacji .oQowią.zki poręczającego. Wniosek o przyjęcie poręczenia składa organowi, przed którym toczy się postępowanie karne, przedstawiciel właściwego ogniwa organizacji, doręczając wyciąg z protol$.olu zawierający uchwalę, o której była wyżej mowa, Tryb te,n stosuje się odpowiednio w wypadkach, gdy poręczenia udziela kolektyw, w którym sprawca pracuje, . odbywa służbę lub się uczy. .. W razie przyjęCia poręczenia, osoba wykonująca obowiązki po- ręczająceg o składa oświadczenie o przy jęciu tych obowiązków, jeż e li oświadc z enie takie nie zostalo złbźone łącz-nie z wnioskiem. 3. Obowią zkiem organizacji, zespołu lub os,oby udzielającej poręczenia jest Interesowanie się postę.powaniem s'pra,wc y w okresie próby i wychowa wcze odd z iaływa·nie na niego z pełnym rozumieniem znaczeni a spełnianej funkcji i poczuciem odpo wiedzialności za jej pomyślne wykonanie. P oręc zenie mo że nas tą.pić wskutek inicjatywy ,sprawcy lub chcącej za niego ud zielić poręc z enia osoby godnej zaufania albo w wyniku samorzutnej de-c yzji grupy społecznej, któ.ra powziąwszy wiadomość o toczącym s' ię przeciwko jej członkowi postępowaniu karnym, zgłasza gotowość poręczestępowania może uzależnić swą de,cyzję • 180 - Monilo,r P,o lski Nr 15 niaprzewidzianego wart. 28 § l K.k. Udziele,n ie poręczenia może być również ins.pif{)wane przez organ uprawniony do wa,runkowego umo,rzenia ,postępowa·nia, jeżeli orga.n ten dochodzi do w·n iosku, że ,poręczenie byłoby w dar.ej sprawie potrzebne, a nikt z inicjatywą udzielenia poręczenia nie występuje. Poręczający może się zwrócić do organu, który przyjął jego poręczenie, o zwolnienie go od obowiązków związanych z poręczeniem, przytaczając na uzasadnienie swego wniosku ważne motywy. Jeżeli motywy te wskazują na rażąco niewłaś·ciwe zachowanie się sprawcy w okresie próby, może to mieć znaczenie dla decyzji o podjęciu warunkoweg,o umoLrZenia postępowania w myśl art. 29 K.k, Organ prowadzący postępowanie kar.n e powinien warunko'w e umo[ze·nie - postępowania od ,poręcze­ nia, o jakim mowa wart. 28 § l K.k., zwłaszcza w wypadkach, gdy zachodzi podstawa d·o przypuszczenia, że potrzebne je·st podjęcie starań 'Le strony otoczenia sprawcy, aby !przestrzegał on porządku " prawn'ego ' i nie znalazł się ,p onownie pod zarzutem popełnienia przestępstwa. Starania te powinny się wyrażać w udzielalniu oskarżo.nemu rad, wywieraniu nań wychowawcz.ego wpływu, kształtowaniu w nim społecznie pozytyw.nych ;postaw, angażowaniu oskarżonego do iprac społecz'nych, a w razie potrzeby - W' udzielaniu mu przestrogi. 4. Itlzależniać . , Udzielający poręczenia ma obowiązek zawiadomić organ, który zastos,ował warunkowe umorzenie postępowania, o wiadomym mu naruszeniu - przez sprawcę po.rządku prawnego, jak również o niestosowa·niu ' się oskarżonego do wymagań stawianych mu w ramach poręczenia. lub pwkurator przyjmujący poręczenie może w jaki sposób powinny być podejmowan,e starania, () których mowa wart. 28 § l K.k . O potrzebie poręczenia decydują w każdym wypadku właściwości i warunki osobiste sprawcy. ,Uzależnianie warunkowego umorzenia pastę1P0wania od poręczenia wskazane jest w szczególności w sprawach Siprawców młododanych . 5. Sąd określić, Gdy chodzi o rodzaj przestępstwa, to nal,eży uznać, że celowe jest korzystanie z instytucji poręozeil'ia przede wszystkim w s.pra.w ach o przestępstwa umyślne. 6. W stosunku do żołnierzy poręczenie .organizacji spow wojsku, kolektywu żołniers·kiego lub osoby godnej zaufania powinno być Zgłaszane w trybie określonym w zarządzeniu Ministra Obrony Narodowej Nr 6/MON z 9 lutego 1970 r. łecznej działającej V. Nałożenie obowiązków na sprawcę. l. Obowiązek nie,nagannego sprawowania się i .przestrzega'nia ,po-rządku prawnego ma szcz,e gólne z·n aczenie w stosun'k u d'o sprawców, którzy korzystają z warunkowe·go umo:rzenia postępowania. Nie ~ależnie jednak od tego można, a w lIlie,których sytuaCjach trzeba nakładać ' na 9prawców o,b owiązki określone wart. 28 § 2 K.k. Nic nie lijlrzeciwia się przyjęciu. że przepis ten dopuszcza także komulatywne nakłaaanie określo'nych w nim obowiązków. 2. Nałożenie obowiązku naprawienia w całości lub w częś· ci szkody wyrządzonej przestępstwem może być obligatoryjne bądż fakultatywne. Obligatoryjność odnosi się do ,wY'padkÓlW, w których przestępstwo skierowane był,o przeciwko mieniu. Chodzi o zobowiąza,nie Siprawcy do naprawienia szkody, jeżeli ni~. , została ona na'pra:wiona przedtem (airt. 28 § 3 K.k.). W innych wypadkach, gdy przestępstwo lilie było skierowane przeciwko m i.e.niu, ale spow.odowało szkodę materialną (np. w związku z uszkodzeniem ciała), na-- łożenie obowiązku jej na,prawienia jest wprawdzie t y Iki) fakultatywne, jednakże przy rozwa~a'niu tego zagadnienia na- • Poz. 112 leży mieć na uwadze podstawową zasadę odpowied z ialności za czyny niedozwolone: kto i winy swej wyrzą­ dził d.rugiemu szkodę; obowJązany jest do je j napraW ienia (aort. 415 K.c.). Zarówno ze w zględu na tę zasadę, jak J ze względu na z'naczenie wychowawcze tego środka, ' należy jako regułę - trakt,ować nałożenie na sprawcę obowią1:ku naprawienia szkody, nawet wtedy, gdy jest to fak'u ltatywne. majątkowej 3. Nałożenie obowią.zku naprawie.n ia szkody wymaga uprzedniego wyjasnienia sytuacji materialnej zarówno sprawcy, jak i pokrzywdzonego. Określając wysokość odszkooowania, a także "posób i termin jego realizacji (ewe,n,[ualn ie w ,ra.ta·
2. ch)należy kierować się zasadami Kodeks·u cywilnego (Tytuł VI. Czyny niedozwo-lbne). Przy doko·nywaniu ustaleń w tym zakresie należy jednak uwzględniać tylko leokoliczności faktyczne, które na tle zebranego mate.riału dowodowego nie budzą wątpliowości (n.p. wynikają z do'kumentów .Iub nie kwestionowa'n ych wyjaśnień). Orzeczenie w tym trybieobowią7.kupokrycia sz'k ody nie zamyka drogi pokrzywdzonemu do dochodzenia ,n ie zaspokojonych roszczeń w drodze procesu cywilnego ani nie stwarza w stosunku do procesu cywilnego' stanu rzeczy osądzo,nej. Orzeczenie takie nie stanowi również podstawy do nadania klauzuli wykonalności, a gdy s,prawca nie wywiąże się z nałoż·onego nań obowiązku naprawie,nia s.zkody, to naraża się j.e.dynie na możliwość podjęcia ,postępowania karnego i zapad:nięcia wyro,k u skazują­ cego. 4. W razie naruszenia przestępstwem dobra osobistego (n,p. godności osobistej) można zobowiązać ~prawcę do przeIProszenia pokrzywdzonego. Dotyczy tonie tylko przestępstw ściganych z .os·karżenia porywa t'n eg·o , ale ta·kże n.p. znieważe­ nia fupkcjonariusza publicznego pod-cza.s i w związku z .peł­ nieniem czynności służbowych. W postanowie,n iu o warunkowym umorzeni:u należy w takich wwadkach określić bliżej warunki i termin prz~rosz.enia. Regułą powinno być niezwlo,czne Ip rzeproszenie pokrzywdzonego, forma zaś może być uzale·żniona od cha-rakteru wyrządwnej po'k,r zywdzonemu krzywdy. W niektórych wYlPdldkach może być celowa f-orma ,!>ublicznychprwpIOsin (QP. wówczas, gdy ,przestę,p­ stwo popełnione było puhlicznie). 5. Zobowiąza.nie sprawcy do wykonania określonych prac lub świadczeń na cele s.połeczne pawi'Dno być stOS.owane wtedy, gdy chodzi o wywarcie wpływu wychowawczego na sprawcę. Zakres i formę tych prac lub .świadozeń należy spr.ecyzować w slp osób możliwie najbardziej kon!kretny, 'nadający się zarówno do wyk-onania, jak i do sk·ontrolQlWania. Praca na cele s.połeczne musi być ' nadtookreślo­ na w czasie i w ~osób uwzględniający rze·czywiste możli­ wości zobowiązaneg.o .oraz charakter przydzielonej mu :pracy (np. po 2 godziny dziennie; łącznie najwyżej 20 godzin). Resocjalizację osiągnąć można tylko wówczas, gdy obowiązek (pracy na cele społeczne będzie wykonywany rzeczywiście, a nie pozornie, dlatego też konieczne jest przed wydaniem ,postanowienia zebranie danych co do istniejącego kookretnie zapotrzebowania na tego rodzaju pracę (:n;p. przy budo- , wie drogi). 6. Swiadczenia na cele społeczne mogą miE;ć cha:rakter osobisty (n.p. wyko.na'llie usługi) lub charakter rzeczowy (:!llp. W postaci zbliżonej do nawiązki na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża lub na inny cel Slpołeczny - art. 59 § 3 i 178 § 3 K.k.). Nakładając na sprawcę obowiązek wykona'nia świadC'Zenia rzeczowego. ' na cele społocz,ne orrależy jednak mieć na uwadze, że chodzi o znaczenie wychowawcze tego śr-odka, a nie o dolegliwość o charakterze ekonomicznym. Wa,rtość świadczenia rzecz.owego nie ·p owinna przekraczać ~ównowartości 20 godzin pracy na cele społeczne, 1. Ze względ'u na zna·c zenie wychowawcze obowiązków, których mowa wart. 28 § 2 K.k., należy uznać, że zrezygnowanie znałoż~nia ich dopuszo:alne jest tylk.o wtedy, gdy Q Monitor Polski Nr 15 istnieją podstawy - 1'81 do przyp'lJszczend!a . że re:s'o cja lizacja. sp.<r:aw- c.y nastąpi Da.wet bez: U1stos()wan.fa tych środk.ów. N i>e dQ{'[czy to oczywiście syt.uacj4 w ktarej nałoiente obowią:zk..u lł&prawiemia s.zkody jest obligatoryjn.e. (art. 2a § 3 K.k ..).. VL - organu slOSllłąc.ego Wił[UDko.we umlj[zeni~ postępowania w ukresLe próby~ f~je: 1. istoty warunkowego, um.o.rzenla. pos:Lępowarua ~rnegi) wynika obowiqzek. kontroli ze stmny organów stosujących tę instytucję nad zachowaniem się sprawcy w o'kr.esie. próby. Chodzi z.właszcza o systematyczne s.prawdzeu,ie. .cz.y s pr!'iwca , wykc.lłuje nałQżone !lań obowlF.ki O{al czy przestrzega po.nądk.u p-rawnego·. a . także czy nfe popełnił nowego. prze.stwslwa. W wypadkach uzasadnionycb szc.zeg6ln.y mi oko,. licznościami (np. chorobą sprawcy) możliwa jest zmiana wa~unków wykonaitia nałożonych na sl?rawcę obowiązków (tLp. te.rminu. WySOKOŚci rat itp.), Szczegółowe wskazania w ' tej kwestii w zakresie. pracy sądów zawferają §§ 196 r 244 roz'Porządzenia Mirristra SprawiedIiwoś.ci . z dnia 23 . grudnfa 1969 r. - Regulamin czynności sądów wojewódzkfch i pn• wiatowych w sprawach cywilnych i ·karnych (Dz. U. z 1969 r. Nr 37, poz. 325} oraz przepisy fO'lpo·rządzen iaMini stra- Spra· wiedliwości i Mill'istra O!}rony Narodowej z dnia 23 grudni:a 1969 l . . W sprawie określe·nia trybu rejestraGji 'osób prawomocnie skazanych oraz sposo!}u zbierania W postępowan i u karnym da,nych doty€zą ~yc h tych osób, jak r ówn ież org anów {Jbowiązanych do wykonywania tych czynności (D z. U. z J96g r. Nr 37, poz. 327), a nadto § In p. 2 i 230 instrukcji sądowej (Dz. Urzęd. Minis-terstwa Sprawiedliwości z 1969 r. Nr 8, pOIZ. 50). VII. Podjęcie postępowania karnego. 1. . W razie uzyskarri'll wiadomości. że sprawca uchyla się od wykonania obowiązku nałożonego nań zgodnie z art. 28 § 2 K.k. lub rażąco rrarusz:a porządek . prawny (w szczególnoś­ cig'dy dopuszcza si ę przestępstwa), sąd lub prokura tor. który wydał postanowienie o ' warunkowym umorzeniu postępowa. ruo, powinien w miarę 'p otrzeby przeprowadzić. czyn:no!ici Siprawdzając.e (w trybie wskazanym wart. 89 i 290 § 2 K.p.k..). 2. Stwierdzenie. że sprawca uchyla się od wykonania obowiązku. wymaga uprzedniego. rozważenia wszystkich okolkznośd, które mogą mieć zn:a€Zenie dla ocerry podmiato'wego nastawienia sp-Fawcy wobec nałożonego obow fą2!ku. Moźe się bowiem zdarzyć, że niewykonanie obow iązku wynika z przyczyn od slprawcy niezaleźnycl! (wypadek losoWy, chQ!oba). Tak więc przed powz::ię.ciem de;cyzji o po<l.ję,ciu postępowania karnego koniecz,ne jest ustalenie nie tylko obiektywnego faktu, że obowiązek nie został wyko.nany. ale. także OKoliczności, że sprawca mógł obow iązek. ten . wykonać,. a nie czyniąc teinu zadość dał świadectwo, że sią uchyla od jego .w ykonania. 3. Raźące naruszenie porządku prawnego może przejawiać się bądź w dopuszczeniu się przestępstwa (wte'dy jest . ono oczywrste), bądź też w inny sposób, jeżeli stw ierdzone zostanie drastyczne lub uporczywe naruszenie przez s prawcę norm prawa (Dtp. cywifrr eg-o , rodzinnego. prawa pracy lub prawa O' wykrocieniach). Stosownie do art. 29 § 2 K.k. postę­ powanie karne moźe byc podjęte, gdy r ażące naruszenie po:rządku prawnego nastąpiło w okresie próby lub jeszcz-e prze d u.prawomoE:nie,niem sią orzeczenia o warunkowym umorlieniu postępowania. vnI. Or:leczenia. ·1} wiliI'unkowym umnrzeniu: postępowania; . 1. Wydanie przez prokuratora postanowie ni<a o wa ~ un­ kE>wym umorze.niu postępowanica może nastąp'ić dopier o po pJ2eprowad~nfu postępowania , przygo[gwawo:eg€l- ,odptJwia- Pw. 112 da'j~.egQ wymaganiOllIl.. przewidziillIl:'f,II'll w atft. 2S1 Kcp .k ... w po zebraniu danych o t!lsobl.ie I.Wdejnanego sli)sowl1ie do wskazań określonych w -przepis ie art. 8 K.p.k. (a.rg. także z art. 27 § 1. K.IL). Wydan:ie zaś, przez:. sąd p,oslano.wi.erilil. o warunkowym umoaeniu IW&tElp.ow.an.iił moż.e . nas.t.ąp.i.ć do>pie.ra po stwierdzeniu. że wniesiony akt oskarże-nia. or.lpawlada przewidzianym p.rzez ustawę w~nKom formalnym i że nie zachodzI. po·trzeba wydani-.r je'cfuego z rrroźliwych postan·owreń. o których mów; art . 29~ § t pkt 1-4' K.p-.k. Wydanre PJzy tym p>fZe'Z sąd posloanowi.en ia ó warun'K:owym umorzelTru może na!tąpjić nie później niż p.'I z.ed rozpoc'z:ęcie-m !»7:ewoou są.óowego na roxpJ:llwie: ~łównej~ Po r:a,rp:oczę:ciu łl'(!)wi:em p!!U'woou sądO­ wego. D warunko,w ym. umauemu, pIilstępowa:rua sąd może or1.e€' tylko wyrokiem (ary. z ut. 299 § 1 pkt 5; Bo W S1.CZególI10ści ad. 361' § 1 K.p.k.}; . . Nied:opuszczalne więc jest w Kiil'zdym. .allfe wyclanie zarówno ' przęz sąd, jak i prLez (}F9'ku.ratora postanowienia o warunkowym umorzeniu postępówa, n·i a·, jeżeli postępow:a­ nie- przygotowawcze wymaga uzupe~ni€:nfa (a.t 27&, 284§ l in fine, art. 29~ § l pltt 2 K.p'. k.] albo jeżeli zacbodzi oczywisty brak faktyc znych podstaw oskar:!enia (art. 280, art. 299 § l p-kt 4 K.p.k.), albo też jeżeH zachodzi jedna z okolic:iności wyłączających postępowanie, o których mowa wart. U Kp.k .. lub okoliczność uzasadniająca zawieszenie po,s tępow a­ nia (art. 284 § l, art. 299- § 1 pkt l, art. 15 K.p.k.). Niedopuszczalne jest także wydanie postanowienpa w wy padku, gdy okoliczności popełnienia przez sprawcę prze.stępstwa budzą wątpliwośd (arg. z art. 21 § 1 K.k.). Is tot ną wreszcie pr zeszkodę przy orzekaniu o warunkowym umorzeniu postępowa·nia powlDle·n stanowrć brak w s!p rawie wystarczających aanych osabopozrrawczych, . okre ślonyc h o:gólnie wart: 8 K.p.k. Sąd lub prokurator, roz strzygając o warunkowym umorzeniu postępowania, daJe tym sa,m ym wyraz nie budzącemu wątpliwości przekonaniu, że oskarŻiony ' jest sprawcą przestępstwa opisanego w części wstępnej orzeczenia. 2. Przy jęcie poręczenia, 0 którym mowa wart. 28 § 1 K.k., powinno nastąpić przed wydaniem postanowięnra o Warunkowym umorze-rriu postępowanfa. Niezbędne Jest w tym względzie ' sp-o.rządze nie protokołu prZyjęcia por ęc"le-ni a (art. 129 § I pkt 7 K.p,k.J, zawierającego także od,pow i'ed'!łią wzmiankę o poinformowaniu' poręczającego a treści zarzutu stawianego oskarzonemu oraz o obowiązka€h wynrkająqrch z poręczenia i o skutkach ich niedotrzymania (art. 286 § 5, art. 299 § 3 w związku z art. 233 § t K.p.k.}. 3. Zar&wna postanowienie sąd \1,. ja.k: i p0stanowienie prokuratora,powinno zawierać w każdym wypadku _ . poza !!tokładnym oK.TE!śLeniem (op·ise,
3. m)czynu s!1lrawcy wraz: ze wskazaniem przepisu ustawy kamej, pod k.tóry czyn ten podpada - przede ws ·~yslkrm rozstrzygnięcie o tym, że postępo­ ,wanie karne umarza się warun'k9wo, z dokładnym zarazem wyznaczenfem okresu próby (art. 27 K.k., art. 29 § t K.k. oraz. art. 286 § l i:. arL 299' § 3 K.pdi:.}, daleJ, wszelkie irme rozstrzygnięcia, jakie ua p>Odc;.~a wie art. 28 ~ . 2 K.k. sąd\ . lub . . proKurator podejmuje, wres·z.cie równrez wstPZygnięde co do j(osztów postępowania w wypadku, gdy o warunkowym umorzeniu postępowania- orzeka sąd (aJt. 54ti, art. 547 § 4, art. 549 § 3 K.p.k.). 4. Us la wa podkre'śl a, że W' . sIJrawie. o' prz.estępstwo ,p rzeciwko mieniu. jeżeli. tylko sz-koG'(ł nie została naprawIona, należy w postanowieniu określić wysokość. $ptJ&ób oraz termin naprawienia tej szkody (art. 286 § 2 K.p.k.). Wymaganie to przemawia.. za koaieC7,n.o·Ś<:ią · odpo.wiedlniej konkrety"lacji także innych zobowiąza·ó" . k.tó re mogą by~ orzekane na podstawie art. 28 § 2 K.k . Postan€iwienie o wa!run.kowym UlliH!Jrrz-enhli PQstępo,wania pawinno . zawier-aG w ~ miarę· }l(),~n.eby lOzs.trzygai:ęde- co tlo. szczególności .. MDnitor P.olski Nr 15 182 - tego, jak z.abe~ieczyć dowody na wypadek iPodjęcia pO'stę­ , powa,rria (art. 286 § 4, art. 299 § 3 K,p.k.). Orzecze:nie Iprzepa dkuna-rzędzi lub innych ,pl'oodmiotów wart. 48 § 1 i , § 2 K.k. mO'głoby nastąpić ,na IPDdstawie art. 104 K.k. tytułem środka zabeztpieczającego, przy czym wniDsek pr,o kurat O'ra dO' sądu w tym względzie znajdowałby pO'dstawę wart. 28,2 § 1 K"p.k~, 5. Stosownie dO' ,art. 90 § 1 K.p.k. należy jednoc,ześnie rz wydaniem postanowienia o warunkO'wym umO'rżeniu pO'stę­ pDwania ~ol'ządzić na piśmie jego uzasadnienie. określonych • Uzasadnienie tegO' rDdzaju postanowienia, Dpierając się na całokształcie O'koJiczności ujawniDnych, a mających znaczenie dla pDdjętychrozstrzygnięć (art. 85 K.p.k.), powinno IPrzedewszystkim wyjaśmć podstawy ustalenia, że Dkoliczności popełnienia czynu, ściśle przy tym określo,nego, nie budzą wątpliwości, a następnie powinny ,wskazywać na ,występowanie ' w konkretnej s,p rawie wszystkich po'zostałych przesłanek stosowania ' warunkowegO' umorzenia, przewidzianych wart,. 27 K.k. Jeżeli zaś posta,nowienie D warun-, kowym: umorzeniu postępowan:ia obejmuje r ównież wbowią­ zanie sprawcy do określo'nego zachowania si ę lub świadcze­ nia, niezbędne jest także przytoczenie wuzasadriieni:u konkretnych okoliczności, które ,tego rod!za,ju rO'zstrzygnięcfa ruzasadniają. PDZ. 112 oskarżonemu przysługuje ,pra.wo wniesie,n ia sprzeciwu w te.rminie 7 dni od daty ogłoszenia lub doręczenia mu postanowienia, podobnIe zresztą jak i przeciwko postanO'wieniu o warunkowym umorzeniu postępowa,nia wydanemu przez prokuratora (art. 288 § 1 K.p.k.). W ra'zie wniesienia sprzeciwu od postanowie,nia sądu trad .oM moc. Jeśli zaś przedtem, jednocześnie lub póżniej, wnies.ione z~ostały zażalenia (l1ip. pokrzy wdzonego, prokuratora), ,p owstawia się je bez rozpoznania (art. 299 § 3 i -a,rt. 288 § 1 i 2 K.p.k:), a prezes sądu (przewodniczący wydziału) kie- --ruje ~rawę na posiedzenie jedynie wtedy, gdy po wniesieniu .sprzeciwu ,ujawni sIę potrzeba rozstrzygnięcia przewidziane'go wart. 299 § . 1 pkt 1-4 K.p.k. W innym wypadku dalszy tDk postępowa,nia odbywa s'ię tak jak w każdej sprawie skierowanej na roz.pra'wę główną (art. 302 i następne K.p.k.). . W razie wniesienia ' sprzeciwu od postanowienia wydanego przez prokuratora t,raci o·no również swo ją moc~ a postępowa'nie przygotowawcze toczy się dalej, tak jak w każ­ dej innej sjJrawie znajdującej się w końcowym etapie pci~ stę,powani a przy go towa,:-vczego (art. 284K.p.k.). 12. Wniesienie s;:> rzeciwu nie wymaga za-c howania szczególnej formy. Nie ma tu nawet decydującego znaeze!nia błęd" ne nazwanie wnoszo nego .p ismanp. z'ażalen i em, j e żeli tylko z jego tre ś ci wynika, że wnoszący je oskarżony skarży samo rozstrzy,gnięcie o war unkowym l,IJIlorzen iu postępowania, a nie tylko warunki umo.rzenia (arg. z art. 103 K.p.k.). Jednakże . sprzeciw może być wnie:siony tylk,o na \piśmie (arg. z a,rt. 104, art. 129 § 1 i z art. 377 § 1 K.,p.k.) oraz tylko w 'Zawitym terminie i przez osobę _uprawnioną (art. 101, 288 § 1, art. 399 § 3, ~rt. 67 K.p .k.). Jeżeli sprzeciw nie odpowiada powy żs zy m warunkom i nie ma podsta,w do ,' usunięcia jego braków (a·rt. 105 K.p.k.), należy ' odmówi&< je go przyję­ cia. Na taką o,dmowę przysługuje zaża,lenie '(art. 4Q9 w związ~ ku z art. 414 K.p.k.). ' 6. W razie wydania ' przez pwkuratora 'Postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania ciąży na nim obowiązek doręczenia O'dpisu tegopostano'w ienia wraz z jego uzasadnieniem podejrZanemu i pokrzywd21onemu oraz pouczenia tych O'sób D przysługującym im prawie, terminie (sposobie wniesienia przysługujących im środków zaskarżenia (art. 10, art. 93 w związliu z art. 91 § 2, § 4 i § 6 KJp.k. w związku z a,rt. 288 , i 289 K.p.k.). W razie wydania przez sąd postanowienia D warunko:wym umorzeniu ,postępowania odpis tego postanoOwienia wraz , ~ jegO' uzasadnieniem: należy doręczyć oskarżycielowi .p u3. Sprzeciw, będąc środkiem zaskarżenia, nie jest jedllak blica:nemu, a w sprawie z oOskarżenia : prywatnego - oskarśrodkiem odwoławczymi w dalszym więc ,post~powaoniu _-:' życielom prywatnemu, w każdym zaś wypadku pokrzywdzonemu i oskarżonemu, z wyjątkiem jedynie takiej sytuacji, ipo jego wniesieniu - zakaz reformationis in peius ni.e ObO'gdy IDtóraś i tych osób brała udział w pO'siedzeniu sądD lub wiązuje. Ma·jąc jednakże na wzglęctJzie, że Slprzeciw oznac.za przynajmniej była O'becna przy O'głO'szeniu postanowienia. w istocie rzeczy zaskarżenie wa.runkowegO' umorzenia postę­ Przy ogłoszeniu, jak i do.ręczeniu przez sąd O'dpisu ,p osta- powania jako ni,esłusznego, sąd lub prokurator, od którego nO'wienia niezbędne jest także ,p ouozente zainteresowanych pO'stanO'wienia wniesiono sprzeciw, ,p owinien ,pr,z ede wszystkim rozważyć - niezależnie od ,podniesionych ewentualnie () , przyslug-ujących im środkach zaskarżenia (art. 10, art. 91 zarzutów - czy nie zacho,ctJzą podstawy do tego, ahy np. § 6 K.p.k. w związku z 'art. 288 i 289 K.p.k.). DokDnanie tego umorzyć pos(ę.powanie na pO'dstawie art. -11 ~ ~p.k., uZllłpełpouczenia wYmaga odpO'wiedniego udO'kumentowani~. nić pO'stępowa,nie przygotDwawcze itp. , 1. W postanowieniu o warunkO'wym umO'rzeniu pastęW dalszym postępO'waniu po uzupełni€n'iu d O'wodów, 1P0wania nie !nO'żna orz,ekać D zasądzeniu lub oddaleniu :wniesionego Vi sprawie powództwa cywilneg,o, gdyż może tó a zwłaszcza po rozpO'znaniu sprawy przez sąd na rO'21prawie "'nie mO'żna wyłączyć ewentualności ponownego warunkowemieć miejs'ce tylko w razie wydania przez sąd wyroku walrunkowo umarzającego postępowan'ie (arg. z art. 362 K.p.k.). go umorzenia postępowania. W razie wł'dania ' pO'stanowieniao warunkowym umorzeniu 4.. Na wydane przez sąd .p ostanowieni,e o warunkowym postępowania należy poza pouczeniem przewid-z:ianym w umorzeniu postępowania, jeśli toczylo się ono z urzędu, art. lU § 6 K,p.k. - ,poinfO'rmować powDda cywilnego o pra- .oskarżycielowi publicznemu, a w Stprawach toczących się IWie. żądania przekazania jegO' sprawy sądowi właściwemu do !l oskarżen i a prywatnego oskarżycielowi prywatnemu przyroz.poznawania spraw cywilnych (art. 59 § 4 i art. 10 sługuJe zażalenie na zasadzie i na warunkach .określonych § 2 K..p.k.). . prz~pisami art. 409 i 374 K.p.k. NatO'miast oska,rżO'nemu, który 8. W razie warunkO'wego umorzenia postępDwania (po- nie wniósł Slprzeciwu, oraz pokrzywdwnemu, choćby . z·ostał stanowieniem czy nawet wyrokiem) nie zachodzi w ogóle już do.puszczony ' do udziału w postępowaniu sądowym w cha~ rakterze o skarżyciela pO'siłkowegD lub powO'da cywilnego, możliwość zasądzenia odszkodowania z urzędu, dO'puszczal.przysługuje zażalenie tylko w zakresie ustalO'nych 'n a ppdnegD Jedynie w wy.padku wydawania wyroku skazującegO' stawie art. 28 i 29 § 1 K.k. warunków umorzenia (art. 299 § 3 (arg. z art. 363 K.p.k.). ' f arL 289 K.p .k.). . '. IX.Zaska~żanie postanowień o warUlIkowym umorzeniu postępowania. .. . 1. Przedw}c-O' wydanemu przęz sąd poOsta,r iowieniu owa· Il"Unl<.OIWymA1Il1o.rze:n~u post.~pow:ania (art. .29~ § 1 pkt 5 K;.p.k.) 5. Zażalenie w wzumieniu art. 289 K.p.k., tj . .w zakresie ustalenia warunków, może być skiex;owane przeciwko każdemu z warunków ustalonych w postanowieniu o warunkO,wym umorzeni~ postępowania, mO'że . też dOJ?agać się usta- _ aenia" tych-warunków wtedy, gdy o nich 'Vi ogóie· nie9·rze- Monitor Polski Nr 15 183 - czon.o. Jest oczywiste, że ustalenia tych warunków albo ich zmiany na niekorzyść oskarżonego może się domagać, wn'osząc stosowne zażalenie, Jedynie pokrzywdz.ony, a w razie 'Y)'dania postanowienia przez sąd (art. 299 § 1 pkt 5 K.p.k;) także oska,rżyciel publiczny. 6. Nie przysługuje zażalenie do sądu na skierowany p,rzez prokuratora w myśl art. 292 § 4 K.k. wniosek do właści wego dowódcy o wymierzenie kary przewidzianej w wojskowych przepisach dyscyplinarnych w stosunku d.o żoł­ nierza, w któr€go sprawie postępowa,nie karne warunkowo umo.rzono, gdyż wniosek o dyscY'plinarne ukaranie nieWchodżi w zakres warunków 'umorzenia przewidzianych wart. 28 K.k. X. Orzekanie z powodu wniesionych zataJeń. 1. Sąd pierwszej instancji, właściwy rzeczowo i mleJscoro~poznan,ia sprawy (art. 289 K.p.k.), rozpoznając zażalenie podejrzanego lub pokrzywdzonego na pOstanowie- wo do nie prokuratora o warunkowym umorzeniu postępowania, podohnie zresztą jak i sąd odwoławczy fQZ1pOznający ' zaża­ lenie na ,p ostanowienie wydane w tym względzie przez sąd pierwszej instancji, stosuje oo.powiednie przepisy ogólne o postępowaniu odwoławczym (Mt. 374-3g.1 K.p.k.)i ozaża­ leniu (art. 409-412 K.p.k.). Gra,nice więc orzekania zakreśla sądowi przede wszystkim odpowiednio stosowany art. 382 K.p.k. pozwalający na rozpoznawanie odwoławcze z reguły tylko w granitach środka odwoławczego, wyjątkowo zaś w zakresie szerszym, jeżeli szczególny ,p rzepis ustawy to przewiduje. 2. Po roz;pO'znaniu zażaleniapok,rzywdzonego lub o's karc!i,r ówno wtedy gdy zaskarżone postanowie,nie wydał , sąd, jak i wtedy gdy wydał je prokurator, sąd orzekający w tym zakresie może bądż utrzymać zaskarżone postano,w ie,nie w mocy, bądż je zmienić, bądż też wyjątkowo z powodów wymienionych wart. 388 lub wart. 389 K.p.k. , uchylić je, a w konsekwencji tego uchylenia albo umorzyć iPOstępowanie bezwarunkowo (art. 388 pkt 4 K.p.k.), albo też Iprzekazać sprawę komu należy do po'nownego rozpoznania, tj. sądowi lub prokuratorowi, który wydał zaskarżone postanowienie (art. 388 pkt 1-3, 5--6 i 9 K.p.k.), albo innemu właśdwemu prokuratoTowi czy też sądowi (art. 388 pkt 78 K.p.k.). W każdym jednak wypadku orzekania odwoław­ czego sąd związany jest kierunkiem środka odwoławczego, c'o OZinacza, że nie może orzec na niekorzyść oskarżonego w braku wniesionego na jego niekorzyść zażalenia. żonego, Poz. 112 strzygnięcie prokuratora co do podstaw warunkowego umorzenia postępowa.nja . Za takim pojmowaniem postanowienia sądu jako o,dwoprzemawia zarówno ustawowy obow i ą z ek sto sowaniaprzez ten sąd Vi stosunku do zaskarżonych postanowiell prokura torskich pr zepisów art. 388 i 389 K..p.k., jak i konsekwencje wynikające z unormowań przewidzia.nych wart. 294 § 1 (zdanie drugie) oraz wart. 484 § 2 K.p.k. ' ławczęgo 4. Z porównania art. 293 § 2 i 294 § 1 K.p.k. wynika, że wznowienie prawomocnie warunkowo umorzonego postępo­ wania przygotowawczego nie Jest dopuszczalne nawet wtedy, gdy wstały ujawnione istotne okoliczności nie znane w poprzednim post~powaniu, wobec czego tym bardziej nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania w tryb ie określonym W. art. 293 § 2 K.p.k., jeżeli zażalenie na postanowienie o warunkowym umo,[leniu postępowania zasto~owane {HZeZ pro~ kuratora w zakresie ustalenia warunkó.w umorzenia "Vymienionych wart. 28 § 1 K.k. rozpoznał ·sąd . Prawomocne '-rięć :postanowienie o warunko~ym umórzeniu . postępowania wy· dane przez prokuratora może być uchylone lub zmienione przez Prokuratora Generalnego tylko w warunkach przewidzia,nych wart. 294 K.p.k. XI. Postanowienia o podjęciu postępowania warunkowo umorzonego. 1. O po,djęciu warunkowo umorzonego postępowania, jeo nim sąd albo jeżeli sąd rozpoznał zażalen'ie na ,p ostanowienie prokuratora o warunkowym umorzeniu, decyduje sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy (art. 484 i 485 § 1 K.p.k.). Jest on właściwy do wydania postanowienia o podjęciu postępowania także wtedy, gdy o warunkowym umo,rzeniu post ępowania orzekł sąd wyżs ze j instancji. Podjęcie następuje z urzędu lub na wniosek oskarzyciela, tzn. w sprawie z oska.rże,nia publicznego ~ na wniosek oskarżyciela publicznego lub posiłkow eg o, jeśli został dopuszczony do udziału w ~p rawie i nie został pO'Zbawiony tego prawa (art. 44 i 45 K.p,k.l, a w sIlTawie z oskar że,n,ia prywatnego - na wniosek oskarżyciela prywatnego (art. 484 § 1 K.p.k.) . żeli orzekł 2. Kodeks nie dopuszcza zażalenia na posta nówienie o podjęciu postQpowania, natomiast wprowadził zażalenie na postanowienie sądu oddalające wnios ek oskarżyciela o podjęcie postępowania lub pozostawiające taki wniosek bez rozpozna.nia (art. 485 § 3 K.p.k.). . 3. Oskarżony i jego obrońca mają prawo do udziału w wypadku uchylenia zaskarżonego postanowie- ' posiedzeniu sądu ' roz.poznającego kwestię podjęcia warunkowo umorzoneg.o postępowania (art. 485 § 2 K ..p.k.) . Prokunia i. przekazania sprawy o warunk<YWe umorzenie do ponowrator ma prawo do udziału w takim posLedzeniu sądu zgodnie nego rozpoznania - choćby na podstawie art. 388 lub art. z art. 88 K.p.k. 389 K.p.k. - nie może zapaść w dalszym postępowaniu orzeczenie , mniej korzystne dla oskarżonego aniżeli orzeczenie 4. Wydanie" - za,równo przez sąd, jak i przez nadrzęd­ zaskarżone, chyba że zażalenie było wniesione na niekorzyść nego prokuratora , - postanowienia' o podjęciu warunkowC! oskarżonego. umorzonego postępowania powinno być poprze,dzone odpowiednim spra.w dzeniem okoliczności faktycznych uzasadnia3. Przyjąć należy, że od każdego postanowienia są.du, jących podjęci.e postępowania. Obowiązuje w każdym razie wydanego po rozpoznaniu zażalenia na postanowie,nie proRównież w kuratora, choć dotyczącego w założeniu tylko ustalonych warunków tego umorzeaia, dopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna, tak jak od każdego innego prawomocnego orzeczenia sądowego kończącego postl}powanie (ut. 463 K.p.k.). W wypadku takim postanowienie sądu ' podlega zaskarżeniu rewizją nadzwyczajną zarówno na korzyść, jak i' na niekorzyść oskarżonego - nie tylko w zakresie ustalonych warunków, ale i co do samych podstaw warunkowego . 'Umorzenia postępowania. Omawiane postanowie~ie sądu jest bowiem postanowieniem sądowym kończącym w pełnym zakresie postępOwanie w sprawie warunkowego umorzenia , integrującym przy tym niezaskarżalne w innym trybie roz- umożliw i enie oskarżonemu zlożenia wyjaśnień d6fyczących wymienionych wyżej okoliczności faktycznych (art. 89, art. 290 § 2, art. 485 § 2 K.p.k.). XII. Postępowanie po podjęciu postępowania warunkowo umorzonego. '1. Sąd, do którego prokurato,r po podjęciu warunkowo umorzonego postępowania skierował akt oskarże'nia, jeżeli ,przy tym prezes sądu (przewodniczący wydziału lub sędzia do tego u prawniony) wniósł sprawę na posiedzenie, władny jest wydać stosowne postanowienie na ,podstawie art. 299 • 184 Monitor Polski Nr 15 ł 1 Kp.k. nie wyłączając postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania (art. 299 § l pkt 5 K.p.k.), gdy stwierdzi, że do podjęcia postę;>owania nie było pods ta w IPrzewi.dzianych wart. 29§ 2 i § 3 K.k. lub gdy po podjęciu {postępowania okaże się Jednak, że warunkowe umorzenie postępowania będzie celowe. Jeżeli nawet o podjęciu po~tęp()wania waru1.kowo umoII'zonego or-zekł sąd, a w toku dalszego postępowania . zostanie stwierdzone, że podjęcie nie było zasadne albo że waIrunkowe umorzenie postępowania jest celowe ze względu na nowe ujawnione okoliczności, to wówczas jest dopus'z czalnc ponowne warunkowe umorzenie postępowania. 2. Określenie: "sprawa toczy się prze·d sądem od .nowa na zasadach ogólnych", użyte w alt. 486 K~p.k., oznacza, że sprawa wraca do fazy, w jakiej przed warunkowym umorzeniem postępowania i toczy się nie od nowa w ogóle, lecz od nowa przed ' sądem tej instancji, w którym znajdowała się przed warunkowym umorzenIem postępowania. Przeciwko innemu l'ozstrzygnięciu tej kwestii w niektórych sytuacjach przemawiałby interes oskarżonego. po podjęciu postępowania znajdowała się bezpośrednio Jeżeli orzekł sąd o podjęciu postępowania warunkowo umorzonego na podsta wie art. 484 § 2 Kp.k.. zarządza on Poz. 112 ~ pr ze kazanie &prawy właściwemu prokuratorowi w celu postą- ..' pienia stosownie do dyspozycji a-rt. 284 § l K.p.k. XIH. Prtestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego. 1. Warunkowe umorzenie postępowania karnego w sprawach z oskarżenia prywatnego powinpo z r eg uły następować na rozpra wie, przęd rOZlprawą bowiem w ogromnej więk­ szości . wypadków nie ma możlIwości stwierdzenia, .czy zachodzą ' niezbędne przesłanki do podjęcia decyzji o wa·runkowym umorzeniu. Warunkowego umorzenia nie nal.eży w żadnym razie stosować przed przeprowadzeniem postępo­ waniapojednawczego, które ze społecznego punktu widze-. nia stwarza możliwości najstosowniejszego załatwienia sprawy. Nie ma zaś przeszkód usta,wowych, aby po prze·prowadzeniu - z ,wynikiem negatywnym - postępowania pojednawczego skierować s.prawę na posiedzenie w kwestii warunkowego umorzenia postępowania (arg. z art. 443 § 1 Kp.k.). 2. Ze względu na szczególne uprawnienia stron, jak . . i .szczególne zasady postępowania w sprawach z oskarżenia prywatnego należy wyrazić pogląd, że w sprawie o czynścigany z oskarżenia prywatnego pr'okuraŁo! nie może slos·ować warunkowego ' umorzenia PO!ltępowania, choćby nawet na podstawie art. 50 § 1 K.p.k. wszczął z ' urzędu 'Postępo­ wa·ni·e. Reklllmllcję ! powodu niedoręnenia pos7c7ególnyrh numerów wnosić naleiv do AdministracjI Wydawnictw Urzędu Rady Ministrów (WllrszlIWlf 34, uL Powslńskll 69171 - skrytkll pOC7towa nr 31 w terminie 10 do 15 dni od daty wydania następnego kolejnego numeru . Opłlltll 711 prenumerlltę Prenumeratę M;>nltoTa Polskleqo wynosi: ronnle 100,- zl, p6łroc1.OIe 60,- zł. (ronnl\ lub pólronol\) pT7yjmuje się do dnill 30 IistomoinIl zglaHać wstec7 111 I półrocze bieiąrego roku do dnia 31 marc a. za II pÓłrone blldl 7a caly blelącv rok do dnia 30 września. [Jo IIbonentt'.lw, któr1v opłacą prenumeratę po łych termlnarh, wysyłka pierwszych numerów dokonana zosia nie l opMnieniem, a ponarJto zostaną policzone kos7ty przesyłki. Oplata Zll prenumeratę p:)winna hvć dokonana pr7elewem lub trzyodcinkowym pnekalem poc:ztowvm na kanIo Ądllll:Ji~lra( II Wydawni! Iw Urzędu Rady Minislrów w Na. rodowym Banku P"lskim. IV Oddllał Miejski. Warszawa nr 1551-91-43745. Rachunkó-w za prenumeratę nie wystawia się . Na odcinku wplatV należy podać dokładną na7lvę Instyturjl (be7 ~krÓt6wl. na7wę I numer d <.l ręcn iąrego urzędu poc7towego (ja'k Warszawa lO, P07nań 3 IIp)~ powiat, ullrę. nr domu, nr skrytkI pocztowej oraz liczbę zamawl3ny< h eqzelllplar?y Monitora Polskiego. pa:Ja na rok następny ' Prenumerlltę Pojedvnc?e eg?emplar7.e Monitora Polskiego n ,~bywać można w punktlIch sp17pc!aży w WllrS7l1wle: al. I ArmII Woi~ka Polskiego 2/4, "Dom KsiążkI" - Księgarni? 'rawno · Ekonom!c1na uL Nowv Swiat l, kiosk .,Domu Ksląikl" w gmachu są .. oN 111. Gen. SwlerC7ewskleqo 127, w kasarh Sąc!6w Wcjew6dlklrh w: Białymstoku, Katowirarh, Klekach, KosIalInie, Łod7.1. Ols7.tvnie, Opołu, R7es70wle, Wrocławiu 1 Zielonej GÓT7.e. ora7 w kasach . Sądów Powiatowych w: Bydgoszc1V, BytomIu, Cieszynie, Czę­ stochowie. Gdańsku, (;dynl, Głlwtcarh, Kal1s1u, Krakowie. Lublinie, Nowym Sączu, Ostrowie Wlkp., P07.nantu. Przemy~lu, Rarlhof1.u, Radomiu, Szczerinie, Tarnowie, Toruniu 1 Z~nlośclu . Redakcja: Urząd Rady MInislrów - Biuro Prawne, Wars7awII, al. Ujazdowskie 1/3. AdmInIstracja: Admlnlstrarja Wvdawnlctw llr7ędu Rady MinIstrów, Warszawa 34, ul. Powsiń'Ska 69171 (sk, y tka pocztowa nr 3). w ZlI'kladach Zam. 320 TlorZOM 1 polerenIa Pre7esa Rady Mlalstr6w Graficznych "Tamka". Zaklad nr l. Warszawa, ul. Tamka 3. Cena 2.40 zł