Zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 19 marca 1973 r. w sprawie eksploatacji elektrycznych urządzeń napędowych i przetwornic.

Monitor Polski Nr 14 209 Poz. 91 91 ZAR. ZĄDZENIE MINISTRA GORNlCTW A I ENERGETYK! z dnia 19 marca 1973 r. w sprawie eksploatacji elektrycznych urządzeń napędowych i przetwornic. Na podstawie art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo-energetycznej (Dz. U. z 1962 r. Nr 32, poz. 150 i z 1971 r. Nr 12, poz. 115 i 117) zarządza się, co następuje: § l. 1. Zarządzenie określa szczegółowe zasady eksploatacji elektrycznych urządz e ń nap ę dowych i przetwornic . w j ednostkach gospod<aki uspołecznionej. 2. Szczegółowe zasady eksploatacji elektrycznych urządzeń napędowych i przetwornic stanowią uzup e łnienie ogólnych zasad eksploatacji. usta lonych zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia I września 1967 r. w sprawie ogólnych zasad ehploatacji urządzeń energetycznych (Monitor Pol,ski Nr 51 , .poz. 254). 3. Zarządzenie nie dotyczy:

1. l)elektrycznych urządzeń napędowych i przetwornic:
2. a)przeznaczonych do pracy w miejscach zakwalifikowanych na podstawie odrębnych przepisów do bdpowiedniej kategorii zagrożenia wybuchem,
3. b)polowych wojskowych, .
4. c)o mocy znamionow ej mmeJszej niż l kW, 2) elektrycznych urządzeń napędow y ch przeznaczonych do pracy w cieczy oraz o częstotliwości znamionowe j powyżej 50 Hz, 3) elektrycznych przetwornic ochronnych. § 2. 1. W rozumieniu zarządzenia: jest silnik elektryczny prądu stałego oraz pomocnicze urządzenia związane z jego ruchem, 2) prz e twornicą jest elektryczna przetwornica jednotwornikowa prądu, napięcia lub częstotliwości, a także elektryczna przetwornica wielomaszynowa oraz pomocnicze urządz e nia zwią z ane z ich ruchem . 2. Ilekroć w zarządzeniu jest mowa o urządzeniach tez bliższego określenia - należy przez to rozumieć elektryczne urządzenia napędowe oraz przetwornice.
5. l)urządzeniem napędowym przemiennego albo prądu § 3. Przyjęcie do eksplo atacji w miejscu zainstalowania urządzeń nowych lub po remoncie może nastąpić po stwierdzeniu, że:
6. l)zostały spełnione wymagania okr e ślone we właści­ wych norma ch i warunkach technicznych budowy urządzeń elektroenergetycznych oraz wymagania okr€Ślone w dokumentacji fabrycznej albo w warunkach technicznych uzgodnionych między użytkowni­ kiem a wytwórcą lub zakładem remontowym, 2) urządzenia napędowe o napięciu znamionowym wyż­ szym niż l kV poddane wstały uprzednio ruchowi próbnemu, trwającemu co najmniej 72 godziny. § 4. 1. Przed każdym rozruchem urządzeń, dokonywanym bezpośrednio przez obsługę, należy sprawdzić, czy uruchomienie tych urządzeń nie stworzy zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia albo nie spowoduje uszkodzenia urządzeń napędzanych. 2. Przed rozruchem urządzeń po postoju dłuższym niż 7 dni należy wykonać pomiary rezystancji (oporów czynnych) izolacji uzwojeń. . 3. Pomiary rezystancji, o których mowa w ust. 2, nie są wymagane dla urządzeń:
7. l)o napięciu znamionowym 1 kV i niższym, zainstalowanych w pomieszczeniach suchych bez wyziewów żrących i pyłów przewodzących, posiadających izolację odporną na zawilgocenie, zainstalowanych w pomieszczeniach bez wyziewów żrą­ cych. 4. W instrukcji o eksploatacji urządzeń ruchomych o napięciu znamionowym I kV i niższym mogą być ustalone inne terminy pomiarów rezystancji niż okr e ślone w ust. 2, uwzględniające warunki pracy urządzenia. 2) § 5. Przed załączeniem pod napięcie na nowym stanowisku pracy ruchomych urządzeń napędowych lub przetwornic należy sprawdzić: !) prawidłowość podłączenia do sieci elektroe nergetycznej i doboru zabezpieczeń, 2) czy zostały spełnione wymagania w zakresie ochrony przeciwporażeniowej i zabezpieczenia przeciwpożaro­ wego . § 6. Na urządzeniach napędowych i przetwornicach powinny być umieszczone i utrzymywane w stanie czytelnym następujące napisy i oznaczenia: 1) strzałki na obudowach wskazujące wymaga ne kierunki wirowania, 2) napisy na urządzeniach pomocniczych okr e ślajqce, z którym urządzeniem napędowym lub przetwornicą jest związane dane urządzenie pomocnicze, oraz dodatkowo na urządzeniach rozruchowych napisy "rozruch", "praca" i "stop", 3) symbole zacisków ochronnych i wyprow a dzeń k cr"Jców uzwojeń oraz dane na tabliczkach znamion owych, ' 4) napisy na podstawach gniazd bezpiecznikowych okr e ś­ lające znamionowe prądy wkładek. § 7. 1. W razie pracy urządzeń w warunkach trudniejszych od znamionowych, dopuszczalne warunki pr ac y należy ustalić w oparciu o wytyczne zawarte w dokumentacji fabrycznej lub o pomiary eksploatacyjne uzgodnione z wytwórcą w odniesieniu do urządzer"J produkcji k r ajowej. 2. Odchylenia napięcia zasilania urządzeri nap ę d o w y ch I przetwornic nie mogą: 1) przekraczać wartości ustalonych w dokumentacji fabrycznej dla urządzeń o napięciu znamionowym wyż­ szym od 1 kV, 2) być większe niż ± 50f0 napięcia znamion oweg o si eci zasilającej dla urządzeń o napięciu znam io no wy m l kV i niższym. 3. Dopuszcza się ruch urządz eń nap ę dowych i przetwornic o napięciu znamionowym l kV i niższym przy odchyleniach napięcia zasilania ,większych n i ż ± 50f0, jeżeli urządzenia te są dostosowane do takich od c hyleń napięcia lub są eksploatowane w warunkach nie powodują­ cych przekroczenia prądów znamionowych oraz zap ewniających prawidłowy rozruch. § 8. 1. Urządzenia wyłączone samoczynnie przez zabezpieczenia zwarciowe można ponownie uruchomić po stwierdzeniu, że nie występują objawy świadczące o '."'. wnętrznych uszkodzeniach. 2. Urządzenia wyłączone powtórnie przez zabezpieczenia zwarciowe można uruchomić po usunięciu przyczyn wyłączenia i uzyskaniu zadowalających wyników z pomiaru rezystancji izolacji uzwojeń. § 9. 1. Urządzenia należy wyłączyć spod napięcia w razie ich biegu jałowego. Monitor Polski Nr 14 - 2. W instrukcji o eksploatacji mogą być określone 'wypadki, kiedy - w związ~u z potrzebami technologicznymi lub wymaganiami ruchowymi - nie stosuje się zasady, o której mowa w ust. lo § 10. Ruch urządzeń należy wstrzymać w razie po:wstania zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia oraz w razie stwierdzenia uszkodzeń lub zakłóceń uniemożliwiających normalną eksploatację, a w szczególności :w razie stwierdzenia: 1) przeciążenia urządzeń lub nadmiernego nagrzewania się części urządzenia, pojawienia się dymu, ognia lub zapachu spalonej izolacji, 3) nadmiernych drg ań urządzeń, 4) uszkodzenia urządzenia napędzanego, 5) zewn ę trznych usz ko dzeń mechanicznych lub objawów świadczących o wewnętrznych uszkodzeniach, 6) nadmiern eg o pozi omu hałasu urządzeń. § 11. 1. Programy pracy urządzeń napędowych i przetwornic powinny być opracowywane w terminach ustalonych w instrukcji o eksploatacji. 2. Progr amy pracy powinny uwzględniać w szczegól2) ności: 1) ekonomicznie i technicznie uzasadniony czas ruchu urządzeń. 2) ruch urządzeń przy optymalnym obciążeniu oraz eli- minowanie biegu jałowego urządzeń, ogr an jczenie pracy urządzeń w godzinach najwi ększe­ go obciążenia układu energetycznego, 4) wymaganą ni ezawod ność pracy urządzeń. § 12. St il n techn icz ny urządzeń, ich zdolność do pracy i warunki eksploatacji powinny być kontrolowane i oceniane na podstawie wyników przeprowadzanych okresowo ogl~dzin i przeglądów. Wyniki oględzin i przeglądów n ależy odnot owywa ć w dokumentacji eksploatacyj nej urządz e ń. § 13. 1. Terminy i sposób przeprowadzania oględzin urządzeń n ależy ustalić w instrukcji o eksploatacji, z uwzględnieniem zal ece ń wytwórcy i warunków pracy urządzeń. Oględziny należy przeprowadz ać w czasie ruchu i w cza sie postoju urządzeń. 2. Przy przeprowadzaniu oględzin w czasie ruchu urz ądzenia należy dokonać oceny stanu urz ą dz e nia i spr awdzić w szczególności: 1) wskazania apa ra tury kontrolno-pomiarowej, 2) warunki chłodzenia. oraz t em peraturę łożysk obudowy, 3) pracę szczotek, 4) poziomy drgań. 3. Przy przeprowadzaniu oględzin w czasie postoju urządzenia należy usunąć uszkodzenia stwierdzone w czasie ruchu oraz wykonać odpowi ed nie czynności konserwacyjne, ze zwróceniem uwagi w szczególności na stan: 1) pierścieni śliz gowyc h i komutatorów, 2) szczo te k i szczotk otrzymaczy, 3) u rządzeń rozruchowych i układów regulacyjnych, 3) _-OM ' 4) urządzeń zabezpieczających . 1. Przeglądy urządzeń należy przeprowadzać w czasie postoju urządzeń, w terminach ustalonych w dokumentacji fabrycznej, lecz nie rzadziej niż raz na dwa lata. 2. Prz eglą dy powinny obejmować w szczególności: 1) kontrole prawidłowości wskazań aparatury kontrolnopomiarowej, . 2) sprawdzenie stanu ochrony przeciwporażeniowej, 3) pomiary rezystancji uzwqjeń silników o napięciu znamionowym wyższym niż 1, kV oraz przetwornic jednotwornik owych o mocy znamionowej większej niż 100 kW, § 14. Poz. 91 210 4) pomiary r€zystancji izolacji uzwo]en silników i prze- ' twornic oraz rezystancji izolacji urządzeń pomocniczych, 5) sprawdzenie stanu łożysk, 6) kontrolę prawidłowości działania urządzeń pomocniczych, a w szczególności układów zabezpieczeń, sygnalizacji, regulacji i automatyki, 7) sprawdzenie instalacji związanych z ruchem urządzeń napędowych i przetwoniic, ze szczególnym zwróceniem uwagi na stan zacisków prądowych i końcówek przewodów elektrycznych, ' 8) czynności konserwacyjne w zakresie zgodnym z dokumentacją fabryczną, 9) wymianę zużytych części i usunięcie zauważonych uszkodzeń, 10) próbny rozruch i obserwację urządzeń w ruchu. § 15. Wyniki pomiarów rezystancji, wykonywanych w czasie eksploatacji urządzeń, naJeży uzn ać za zadowalające, jeżeli : • 1) wartości rezystancji uzwoj e ń silnika lub przetwornicy są zgodne z danymi wytwórcy, w granicach dokład­ ności pomiaru, 2) dla silników o napięciu znamionowym wyższym od 1 kV:
8. a)rezys tancja izolacji (R6o) uzwoj e nia silnika p rzy tempera turze 20°C, zm ierzona po 60 sek. od chwili rozp oc zęcia p omiaru, jest nie mniejsza bd 1 MQ na 1 kV napięcia znamionowego uzw oje nia,
9. h)stosunek re zys tancji izolacji uzwojenia silnika zmierzonej po 60 sek. od chwili rozpoczęcia p-omia ru do re zy st a ncji zmierzonej po 15 sek. jest nie mniejszy od 1,3 n iezależn ie od temperatury uzwojeń,
10. c)rezystancja izolacji uz wojenia wirnika silnika synchronicznego przy tempera turz e 20°C jest nie mniejsza od 0,5 MQ, 3) rezystanc ja izolacji uzwo]en silników o napięciu znamionowym 1 kV i niższym oraz przetwornic, zmierzona przy temperat urze uzwojeń 20°C i wy ższej, jest nie mniejsza od l kQ na 1 V napięcia znami onowe g'o uzwoj en ia, 4) rezystancja izol acji urządzeń pomocniczych jest nie mniejsza od 1 MQ. § 16. Remonty urząd ze ń powinny być przeprowadzane w terminach i zakresach usta lonych w instrukcji o eksploatacji oraz na podstawie wyników prz egl ądów i doświadczeń osiągniętych w czasie eksploatacji urządz e ń. § 17. Wyciąg z instrukcji o eksploatacji, określający podstawowe czynn ośc i zwią zn ne z obsługą ruchomych urządzeń napędowych i przetwornic, należy doręczyć za pokwitowa ni e m pr acownikom obsługującym te urząd ze nia. § 18. Stosownie do przepisów art. 21 ustawy z dnia 30 maja 1962 r. o gospodarce paliwowo -energetycznej (Dz. U. z 1962 r. Nr 32, poz. 150 i z 1971 L Nr 12, poz. 115 i 117) - w "Przepisach eksploatacji technicznej urz ądze ń elektrycznych w zakl c: dach p rze mysłowych", za twi erdzonych prze z Ministra Energetyki dnia 9 luteg o 1953 L, traci moc: 1) część VI - "Napęd el ektryczny", 2) część VII -c- ,,\,yyposażenie elektryczne walcowni", 3) w części IX - "Urząd zenia przetwórcze ~ pros town ik i rtęciowe": - pkt 4 - "Przetwornice wirujące", -pkt 5 - "Eksploatacja przetwornic wirujących". § 19. Zarządzenie wchodzi w żxcie z dniem ogłosżenia. , Minister Górnictwa i Energetyki: w z. E. Porqbka