Zarządzenie Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z dnia 20 marca 1973 r. w sprawie zasad obliczania efektów stanowiących podstawę do ustala

MonitoI Polski Nr 16 - .Po;,:. 97. i 98., 226 z której może być pokryty niedobór pow związku ze świ .adcz-eniem usług, pod wa.runklem ni-ekorzystani.a zdotacji ' budżeto, wej.", ; czą, Symbóle branży. wstały 4~ w wykazIeuslug świadczonych dla gospodarki łecznionej, stanowiącym załącznik lłSpO­ do zarządzenia: .

1. a)pod .lp. 29 wyrazy "realizowane w systemie ,gospodarczym" zastępuje się wyra.zami"wykonywane przez przedsiębiorstwa i .z.akłady nie .o bejmowane planem w dziale gospodarki narodowej budownictwo""
2. b)pod lp. 36 symbol ,,83601" zastępuje się symbolem ,,28108", .lub podbranży Lp. , według klasy- f.ikacji usług ,,41 681 42 43 , 44 45 46 47 69101 70101 71201 86801 882 95301 . us ł ug, po db ranze oznaczone l.p. od 41 do 47: ZARZĄDZENIE Przewozy osób środkami komunikacji miejskiej Rozprowadzanie wody z sieci Dystrybucja energii cieplnej Usługi łaziennicze wszelkich protezowni w zakresie turystyki Usługi w zakresie tłumaczenia" Usługi Usługi . § 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Przewodniczący cl dodaje się następujące branże Określenie branż i podbranż usług Komisji Planowania przy Radzie Ministrów: w z. J. Pińkowskl Minister Finansów: S. Jędrychowski MINISTRA NAUKI, SZKOLNICTWA WV2SZEGO I TECHNIKI z dnia 20 marca 1973 r. w sprawie zasad obllczanlaefllktówstanowlącycb podstawę ' do ustalania wysokośc1 wynagrodzeil za pracownicze pro lek ty wynalazcze. Na podstawie art. 107 ust. 2 ustawy z dnia 19 paż­ dziernika 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 272) zarządza sJę, co następuje: § 1. 1. Usta·lasi,ę zasa<Iy {-,bHczania efektówśtano­ wiących podstawę do ust alania wysokości wynagrodzeń 'z a pracownicze projekty wynalazcze, stanowiące załącznik do zarządzenia. 2. '. W odnie'sieniu ,do projektów w.ynalazczych z dzie. dzinybezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony . .natu· ministrowie , (kierownicy urzędów centralnych) mogą wprowadzać dodatl<owe kryteria oceny tych projektów wynalazczych, dostosowane do specyfiki podległego im resortu. ralnego środowiska człowieka ~2. 'Zarządzenie ' wchodzi w zycle z dniem ogloszenia, z tymże stosuj~ się do projektów wynalazczych pizy- jętych do zastosowania po dniu 1 stycznia .1973 r., jak rów,projektów wynalazc,zych przyjętych do zastosowik nia Rrzed tym terminem, jeżeli ich okresy oblicze,niowe zakończyły się po dniu l stycznia 1973 r. W odniesienLl;t do projektów wynaiazczych przyjętych do zastosowania przed dnie~ l stycznia 1973 r." dla których część okresów obliczeniowych zakończyła się przed , tym terminem, do tych {)kre.sów, . które zakończyły się przed dniem l ~tycz'~ nia 1973 '[., 'stosuje się przepisy zawarte w załączniku do uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963'r. w' sprawie zasad organizowania, kierowania i koordynacji spraw' wynalazczości ; rozpowszechni'ania projektów wyna'" lazczychoraz zasad wynagradzania i finansowania w za. kresie wynalazczości (Monitor Polski ż 19613 r. , Nr 4', poz. 26). nieżdo Minister Nauki, Szkolnictwa Wyższego Techniki: J. Kaczmarek Załącznik ao zarządzenia Mhllstra ·Nauki, Szkolnictwa Wyższego tTechnlłci z dnia 20 marca 197:3 F. (poz, 98) . ' ZASADY OBLICZANTA EFEKTOW ST ANOWIĄCYCH PODSTAWĘ DO USTALANIA WYSOKOSCI WYNAGRODZEŃ ZA 'P RACOWNICZE PROJEKTY WYNALAZCZE ' . '. ,: Pneplsy wstępne. § L ' l.W celu ustalenia wysokości wynaqrodzenia twórqi ptacowniczeqo projektu wynalazczego nalety usta lić~ H lakiego rodzaju efekty wynikają ze sŁosowania tego projektu;' 2) , jakie efekty wynikają t udzielenia li c encjr, przeniesienIa ' ~prawadopateń'tu hih prawa ' ochronnego; przen iesie'nia pa'ientu ' lub prawa . ochmnneyo .or;at doćhodze ~ ' nia roszcleii z powodu ichnartłsz.enia,iwimed'alejw skrócie "wykonywaniem prawa:', " ~, Jakle óaklaay sij'liiezbędne; aby uzyskać ·efekty; 1:iktóryćhm{)wa W pkt ł 1 '2, , - 2, Efekty, o których mowa w ust. l, dzieli się Jla: . 1) wymierne, występujące wówczas, gdy osiągane ko-rzyści mogą być wyrażone ilościowo i ujęte rach\łn~ kiem ,(w szczególności: ZInnJeJszeni-e określonych l\qsztów, zwięks7enie produkcji lub uruchomienie nowych asortymentów wyrobów, a także efekty uzyski. wane w związku z wykonywaniem prawa), . , . 2) niewymierne, występując~ wówczas, gdy osiągane ko~ rzyści nie mogą być ilościowo wymierzone {np. zwięk­ szenie wyg.o(]y<.prżewozu' pasaierów lub nie wymierne '; polepszenie ' j'lIkości; lnnych·'llśług. ulatwienie ebslugi ' masz',Yrt, Wzm{)żenie ' obronności kraju) albo dotyczą ta" Monitor Polsk: Nr 16 Pot. 98 kich zagadnień, których ujęcie w rachunku nie było­ by uzasadnione (np. zdrowie i życie qłowieka). 3. W razie występowania efektów wymierńych oblicza się wysokość efektu netto i na jego podstawie ustala się wysokość wynagrodzenia twórcy zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynll lazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351). 4. W razie ' występow:ania ' e.fektów niewymiernych wysokość wynagrodzenia określa się szacunkowo zal e żnie ód wartości użytkuwej projektu wynalazczego i zakresu j~go stosowan'ia, biorąc ' pod uwagę rozmiary kosztów związanych ,z ich osiągnięciem . 5. W razie jednoczesnego wyst ę powania obu rodzajów efektów wynagrodzenie twórcy u<;tala się jako sumę wynagiddzeńz tytułu ' efektów wymier'nych i z tytułu efektów niewymiernych. ' 6.< ,JezeJi w wypadku, o którym mowa w ust. 5, obliczenie efektów wymier~y ch daje , wielkość uj ~mną, .wów- , czas wynagrodzenie ustala się jedynie na podstawie efektów niewymiernych (ust. 4). § 2. t. Obliczenie efektów wymiernych powinno być oparte na danych ścisłyen, 11 gdy to nie ' jest możliwe ~ na danych przybliżonych. Przez dane przybliżone roztlmie się dane, których wi e lkości nie można dokładnie ustalic z pow0dubrakudostatecznęj. ilości ,punktów pO,m,iaru, konieczności operowania wielkościami średnimi, statystycz", nymi, ustalenia wielkości danych w drodze analogii (np. na podstawie analizy po'dobnych rozwiąz'ari te'chnicznych zastosow1lnych w innych jednostkach) itp. Efekty ustalone na podstawie danych przybliżonych określa się nazwą efektów przybliżonych. ' " 2. Wstępne obliczenie efektow, tj. obliczenie przeprowadzone przedzas1os9waniem projektu wyrialazczego, 'opiera się na" ~anych przewidywariych; 'które zalicza się' do ścisłych lub przybliż9nych, ' za leżnię od ,możliwości ich ustaleriię.pci zastosowariiu projektu: " § 3. 1. , Za dokonanie oblicze,oia efektów odpowie' dzialna jest jednostka gospodarki ,uspołecznionej zobowią- , zana ,do wypłaty wynagrodzenia za projekt wynalazczy. W związku , z tym kierownik tej , jednostki powinien zapewnić: . 1) właściwe współdziałanie służb technicznych i ekonomicznychprzy ' określaniu danycp Wyjściowych ,do obliczenia i przeprowadzenia na ' ich podstaWie rachunku efektu netto, 2) przeprowadzenie kontroli , przepiegu wdrażania pro, jektć\w ' wynalazczych oraz wielkości efektów faktycznie osiąganych. 2. Do obliczania efektów i przęprowadzanią. kontroli, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dan~ ewidencjI księgowej są w wielu wypadkach niewystarczające w związku z tym w decyzji w sprawie przyjęcia projektu wynali1z~ , czego do stosowania należy określić, jakie dane, w jakim zakresie i w jaki sposób powinny być bieżąco pozaksięgo­ wo ewidencjonowane dla udokumentowania wielkości ,efektów faktycznie osiąganych. 3. W trudnych i skomplikowanych wypadkach obliczenie efektów powinno byĆ poddane dokładnej ekspertyzie. § 4. PrzepIsy dotyczące wyrobów stosuje ' się odpowiedniodo świad.czenia ' usług . < ; "... r.... Zaęady oblIczania, e!.ekł~ peH~. " , . ,,:', ,' 1) efektu netto uzyskanego przez stosowanie tego pro- . jektu, 2) efektu z tytułu wykonywania prawa. W razie gdy ma miejsce tylko zilstosowanie projektu lub tylko wykonywanie prawa - efekt netto obejmuje odpowi ednio jeden z tych efektów . § 6. 1. Efekt netto uzyskany z zastosowania ' projektu wynalazczego oblicza się za okres 12 kolejnych miesięcy, zwany dalej "okresem obliczeni owym". Efekt ten sŁan'owi różnicę pomiędzy : o 1) efektami brutto odzwierciedlającymi korzyśCi osiąga. 'ne w wyniku stosowanIa projektu wynalazCzego a nakładami n i ezbędnymi w tym celu w razie gdy realizacja projektu powoduje zmiany dotyczące produkcji już wytwarzanej (lldoskónalenie procesu produkcji, zwiększenie ilości lub modernizacja wyrobow" dotychczas produkowanych), ,2) wartością produkcji a , jej ,kosztęm własnym ~ w razie gdy zastosowanie projektu " ma na celu ,uru,c homien ie produkcji wyrobów nowych dla jednostki stosującej projekt. 2. Jako wyrób nowy dla jednostki stosującej projekt traktuje ' sfęwYrob,k tóryrile" 'był dotychczas w tej jednostce wytwarzany. Zmiana nazwy handlowej wyrobu lub niektórych jego cech nie upoważnia do uznania wyrobu za wyrób nowy, z wyjątkiem wypadku, o- którym mowa w . ust. ~ 3. ).Jako wyrób nowY, o J~tórym mowa w l)st. 2, .lraktuje się wyrób zmodernizowany ' (uąoskOnalonyj 'w ' tym wypadku; gdy przy dotychcza~owe} charakterystyce, lecłl~.. nicznej produkcja wyrobu musiałaby być zaniechana wobecpodwyższenia wymagań wynikających ze zmiany Polskiej Normy lub normy branżÓwej ; :' § Efekt uzyskany przez ~ykonywanie 'p~a~austal~ się wysokdści wpływów (opłaty, zapłaty) otrzymy:wa- , nych z tego ' tytułu w okresie obliczeniowym. 'Jeżeli wpły­ wy te obejmują takie zwrot nakładów na udostępnione doświadczenia techniczno-organizacyjne (tj. na opracowanie dokumentacji, badania, próby', sporządzenia prototypu itp.), to efekt ten pomniejsza się o zwrot powyższych na- 7. w' kładów. § 8. Jeżeli obliczenia nie można ' oprzeć na ścisłych danych, lecz trzeba wykorzystywać dane przybliżone, których wielkość ulega zmianie w zaleznościod sposobu ich ujęcia należy wówczas ustalić wielko~ć efektu netto w dwóch wariantach: 1) przyjmując dane dla warunków najkorzystniejszych (w których efekt jest najwyższy), 2) przyjmując dane dla warunków najmniej korzystnych (w których efekt jest najniższy). Na tej podstawie należy ustalić . efekt netto vi wysokości średniej arytmetycznej wielkości , o których mowa w pkt 1 i 2. §, 9. 1. Okres obliczeniowy (§ 6 usL 1) dotyczący wynalazku pracowniczego rozpoczyna się od pierwszego dnia kwartału następującego po rozpoczęciu stosowania wynalązku. 2. W razie zastosowania wzoru użytkowego , lub projektu racjonalizatorskiego okres oblh:zeniowy, nale*ywybrać , w taki ,sposób, aby za podstawę ,wynagrodzenia przyjąćnajwyższeefektyuzy.skane w ćiągu dw.óch lat ód ch,w}llzastosowania tego~zQru ,I,.u.b . projektu. ," , .. " 3. Okres obliczeniCwy nie może . Obejmować czasu Efekt netto projektu , wynal azczego-, -stan<lwiący ' PJzeznaczonegona próbne stosQ'1:ani,e pr.ojektu · wynala~­ podstawę ustalenia . w,ysokOści ,wynagrodu!nla jegp':,l:wór- . czego, ' badania z tym związa~e itp. Je$li PO rozpoczęciu . cy, oblicza się jako sumę: stosowania projektu badania te i próby odbywają się na,§ S. Monitor Polski Nr 16 228 Poz. 98 § 1h 1. pqy obliczaniuefęktównależy eliminować czynnikin.ie związane , z , zastosowaniem projektu. . wY\1a!az4. Zastosowanie projektu wynalazczego, kt6ry 'rozwija _czego. Czynnikami tymi są w szczególności zmiany techlub uzupelniarozwiązania będące przedmiotem projektu niczne wprowacjzone w wyniku stosowania inqych przedjuz uprzednio zrealizowanego, nie prżerywa okresu obli- sięwzięć tech,niczno-organizacyjnych lub proj~kt6w wynalazczych. ' cZeniowego projektu dotychczasowego. 2. W cęl!1 . eJiminowania czynników, o k~órych mowa 5. Jeżeli na skutek rozruchu eksploatacyjnego wystę- w ust. 1, . należy: " . · puje ni,skie wykorzystanie zdolności produkqrjnycp w
3. l)w ohliczeniu uwzg.lędniać tylko te elementyko;;ztów przedsiębiwstwach nowo ur.uchomionych, wówczas okres lub asortymenty produkcji, w których następują zmiadwóch lat (ust. · 2), w .k.t6rym zawarty je.st okre.sobliczeny na skutek zastosowania projektu wynalazczeg.o, niowy dotyczący wzoru ;, użytkowego lubptpjektu racjo2) eliminować ewentualny wpływ innych przedsięwzięć nalizatorskiego, rozpoczyna Się od chwili zakońq:enia tego techniczno.- organizacyjnychzgodnie i przepi::;ami § lO, rozruchu. 3) stosować cęny', taryfy, slawkizysku itp. w wysokości 6. Jeżeli projekt wynalazczy stosuje się przez czas obowiązującej w okr,esie , obliczeniowym. W razie krótszy ni·ż 12 miesięcy; ' to za okres obliczeniowy przyjzlnlany cen, taryf,. stawek zysku . itp. J'I{ okresie ,oblimuje się faktyczny czas slosowania projektu. W przedsię­ czeniowym. przy obliczaniu efektów stosuje, się. stawk,i , ; biOrstwach praciu j ącychsezonowo za okres oblic'z eniowy (ceny itp.) obowiązujące na początku okresu ,obliczeprzyjmuje s.ię okres sezonu (kampanii). nioweg9· 7. Jeżeli projekt wynplazczy dotyczy wyrobu. produ3. Przy oblicza.niu efektów uzyskanycb przez stosowakowanegojednostkowo W 9kresie wykonania (cyklu pro- . nie wynalazku prze2iokres kilkuletni przyjmuje. się , jednodukcyjnym) przekraczającym 12 miesięcy, wowczas efekt licie we wszystkich latach (okresachobliczeaiowych) ceny, oblicza się dla jednostki tego wyrobu za cały okres cyklu taryfy, stawki itp .. obowiązujące w pierwszym:ekresie produl,{cyjnego bez względu na jego, długość. Przy projekobliczeniowym. tach wynalazczych, które ""prowadzaią zmiallY do dokumentacji projektowej obiektu inwestycyjnego, efekt obli· cza Się za' calyokres realiiacji obiektu inwestycyjnego Efekty wynikające z zastosowania projektu w produkcji dal, okresy obliczeniowe, o których mowa w ust. l i 2, odpowiednio przesunąć. należy objętego tą dokumentacJą. wyrobów już wytwarzanych. 8. W odniesieniu do wzorÓw użytkowych i projektów racjcmalizatorskich, które znajdują zastosowanie przy wyEfekt n e t t o i j ego s kła d n i k L konywaniu określonych elementów konstrukcyjnyc;h, ro§ 12. Efekt netto zastosowania projektu wynillazczego bót, czynności technologicznych itp., powtarzających się · wielokrotnie w ciągu cyklu produkcji lub oluesu budo- w ' produkcji wyrobów już wytwarzanych (udoskonalenie wy - przepis ust. 7 stosuje się pod warunkiem, że okres procesu produkcji, zwiększenie liczby lub modernizacja wyrobów dotychczas produkowanych) oblicza się według wykonywania tych elementów, robót itp. nie przekracza jednego roku. Sprawdzenia tego warunku dokonuje się na wzoru: Ew = U - N, podstawie harmonogramu prac, wynikającego . z planu lub normatywnych okresów budowy. Jeżeli warunek powyższy w którym: · nie jest spełniony, to efek t obliczon y według zasad okreś­ . Ew jednoroczna Wielkość efektu netto, lonych w ust. 7 przelicza się na okres 12 kolejnyc;h mie- U jednoroczna wielkość efektu brutto (efektu nie · sięcy i określa rozłożenie · efektów w czasie według wyobejmującego nakładów), m~'nionego wyżej harmonogramu prac. N przeliczone w odniesieniu do jednego roku nakłady na realizację projektu. 9. Przepisy ust. 1~8 stosuje się odpowiednio w razIe wykonywania prawa. § 13. Efekt brutto (U) może wynikać z:
4. l)oszczędności w określonych pozycjach kosztów (wy§ 10. 1. Jeżeli projekt wynalazczy (projekt nowy) datków) jednostki, która realizuje projekt wynalazczy, opiera sJę na projekcie już zastosowanym (dotychczaso2) zwiększenia produkcji określonych wyrobów, wym), odpowiednio go rozwijając, uzupełniając itp., to: 3) poprawy jakości wyrobów. 1) efekt projektu dotychczasowego oblicza się przy zaloWymienione wyżej korzyści mogą występować samodzielż-eniu, że projekt nowy nie byłby stosowany, 2) ef€kt projektu nowego oblicza się na podstawie dodat- nie bądż łącznie z innymi. Efekt brutto stanowi wówczas kowych korzyści , jakie wynikiłją .z zastosowania pro- sumę efektów cząstkowych. jektunowego w stosun.k u uo korzyści z zastosowania projek tu dotychczasowego. W ,razie .niemożności ścislego podziału ,efektów na efekty " uzyski wane przez ;zas.toso waniep.rojek tu dotychczasowego · i projektu .nowego, jednostka . stosująca te projekty ustala - odpowiedni-sposób .dokonania rozliczenia (klucz rozlicze.u iowy). :2. ; JeżeJirlany 'projekt wynalazczy jest stosowany ra'. ~em · z ' irrnynri .:pwjektami . łłądź '., .związany z wdrożeniem wyników ,. ,pl'ac.naukmvthbarlawczych, konstrukcyjnych lub ·, tecłmologicznyćh,~ .;także · uzyskiwane efekty są ł1łcznym kh rezultatem, dokonuje się szacunkowo oceny ustalają­ Uli, jaką <część rozwiązania całości przedsięwzięcia te ch· :nłcZIle'go naleiy przypisać danemu projektowi .wynalazcze:Jiiu"" Za- ·efekt tego projektu przyjmuje się wYnikającą -z 1ej oceny część efektów łąc.znych. § 14. 1. Nakłady na realizację projektu wynalazczego (N) obejmują:
5. l)roczną wielkość odpisów amortyzacyjnych środków trwałych nabytych lub wytworzonych we własnym zakresie w celu zastosowania projektu wynalazczego, 2) rozliczone na okres jednego roku, zgodnie z obowią­ zującymi w danej branży zasadami kalkulacji, inne koszty ponoszone w celu realizacji tego projektu (zakup lub wykonanie we własnym zakresie narzędzi lub przyrządów, koszty ewentualnych adaptacji przedmiotów nietrwałych, koszty szkolenia pracowników, ewentualną odpłatność z tytułu nabycia prawa itp.), 3) jednoroczną wielkość oprocentowania wartości środ­ ków trwałych, o których mowa w pkt l. 2. Do koszlów, o których ,mowa w ust. h, pkt 2, . nie wlicza się kosztów związanych z . opracowaniem i oceną - , 229 Monitor Polski Nr 16 PorE. 98 {. . projektu wynalazczego, Nakla'dy na reaLizację projektu \, ' wy"na"ła,iczego "(N} do~tyczą jedyn.ie nakladó:w r które przed .. e siębiorstw' o, musi ponieść w celu zasŁosawaniauprzoonr.o . opracowanego i prtygotowacnego do wdroten:ia pr'o jektu -. wy-na-I'ażczeg,o~ 3. Narzędzia, przyrządy itp. p-r 'ledmfoty riie-t'rwałe wykonywane we wl'a snym zakresie pr'lf'Z jeclnostkę stosującą projekt wYna~azczy i nieujęte obowrązują:cymr ce'nni,kami wycenia się w wysokości technicznych kosztów wytwarzania, tj, -według rzeczywistych kosztów bezpośrednich, 'powiększonych o narzut kosztÓw wydziałowych. Jeśli jednak narzędzja te (przyrządy itp,} nie . są wykc.mywane w wydziałach prod,ukcli narzędzi" lecz w innych wydziałach, w których produkcja, ta nie sta,nowi podstawowego zakresu dzia/·alności, do obliczenia pr.zyjmuje się narzut kosztówwydi-ialowych- nie wyższy od narzutu normatywn-ego . (plano,w anego} o.bowiązującego w wydzial'e produkcj;i na- 2, 1) wil!'~kość zużycia ma:te~iałi>w bezpośrednich. zwiększyć _ Izędzi. nowe środki pracy zakupiDne (wytwor.zone we własnymzakres.
6. ie)w €ielu, zastosowania 'p rojektu wynala.z czego ZGlstępu}ą inne śmdki, które: - Sil' Już produkcyjnie- użytkowane w jednostce .tosującejl projekt" ,,- ' m.usiałyby być zakupione w razie zaniechania realizacji proiektu, wów czas nakłady na realizację projektu wymalazcze.go obUcza si-ę Jako różnicę wielkośc( , o' których mowa w ust. 1; ą:
7. l)rocznych odpisów amortyzacyjnych - w odniesieniu do środków trwałych, 2) rozłkzo-nych na okres l roku kosztów, o których mO'wa W ust. 1 pkt 2, w odniesieniu do pozostałych srodoków pracy, -3) jedn-orocznego · oprocentowania, o· którym mowa · w usl. t pkt 3. 4, i lo ść produkcji: tych wyrobów w okresie oblidotychczasowy, tJ. pDniesi ony przed zastosowaniem projektu., jednostkowy kDs.zt bezpośred­ ni . dotyczący tych el'eme'l-tów kosztów, w których następuJą zmiany na skutek z<l'Stosowania projektu, llO'Wą wielkość kosztów ustala się, pnemna,żając tę samą ilość produkcji przez tak sa mo- ujęty jedn.0 stkowy koszt bezpoś,redrn.i pDniesi'f)ll,y w okresie obliczeniowym, tj. po zastosowaniu projektu, 3) narzutu kosztów·: pośrednich ' - z wyjątki'empozycjl podanyCh w ust. i -' nie uwzględnia się w tym obliczeniu. Ewentualne oszczędnośd, povvsta1jące w kDSZtach pośrednich na skutek ' stosowani,a proiekh:1, wynala:zcz-e-go, ujmuje się oddziel-nie według, zasa<! pod-a - . nych w § 17. 2. ObliczaJąc Dszczędności, Oi ktÓfychmowa w ust. l, należy: ' . nych czelliow'fIlł -przez J,eżeli li f e k t Y () s z c z ę d n o ś c i o w e. § 15-. 1. Jeżeli stosowanie projektu wynalazczeg.o umożliwia zmniejszenie określonych koszt6.w, nakładów, strat itp., ponoszonych przez to naleźy ustalić: .1) dotychczasową jednostkę stosującą projekt, wielkość tych kosztów (nakładów, strat), tj, wielkość, jaka uksztaitowa/aby się w okresie obliczeniowym w razie zaniechania ' ślosbwania projektu, 2) n ową wielkość tych kosztów (nakładów, strat), tj. wie lk ość ich w tym okresie przy stosowaniu projektu. Na tej, podstawie oblicza się oszczędnościowy efekt brutto , odejmując od dotychczasowej wielkości kosztów (pkt
8. l)wi e l kość nową (pkt 2). 2. Jeżeli stos o wanie projektu wynalazczego' powoduje oszczędności w jednych elementach kosztów (nakł adów , strat) przy zwiększeniu innych, to w _ ramach obliczenia, o którym mowa w ust. l, nal eży uw zględnić zarówno te oszczędności, jak i zwiększenie kosztów (pr zyk ł adowo: oszcz ę dności materiałowe pomniejsza się o związ ane z tym zwiększenie płac wynikających np. z zaostrzenia tolerancji obróbki, oszczędności na płacach spow odowane zastosowaniem specjaln ego przYrządu pomniejs;w się o wynikające wskutek tego zwiększenie kosztu energii na ruch maszyn itp.), . 0 - narzut zakupu_ (zaopatrzen_ Fa). 2} wfelkość płac ujmować Jako· sumę płac podstawowych i u:wpełniających, PO-większafą:c. je O ~ a)' narzuty z tytli/u u-bezpie€zeń: spoŁecznych,
9. b)nanut na podatek od funduszu, phu: i składkę emerytalną (w jednostkach orga.nizacyjn-ych, w których wynagrodzen,ia pFaco.wnHtó,w n.je, Sił obdążonepo­ datkiem od wynagr od.zeń}. 3,.. Prz~z dotychczasowy Jednostkowy koszt bez~śred­ ni, o- którym mowa w 'u st. 1 pkt l, n,ateży r01lumieć śred­ nioroczny, rzeczywisty koszt bezpośredni. Jeżeli wyrób, któFego, dotyczy proJekt wyna.]:a.2cz:y. produKowa.na dotychczas . na skalę przemysłową; prze71 ()kre-s krótszy · niż Jeden rok; za d'Otycnczaslilwe ś~ediniorQ<;::~Fle koszlyFl,al'eży przyjąć średni'e koszlypol'l,i-esiuDe' w skrcbcQ:n,ym okresieod początku miesiąca, w którym rozpoczęto - wytwdFzanie na ska-Ięprzem-yslową.. Srednioroczne, rzeczywiste koszty beżpośrednie nie podlegaJą korekcie z tytułu powstałych odchyleń od obowiązuj;ącyd~ cen materiałów nie b~dących urzędowymi zmianami cen, np .. w Hlzie- zak u.pu materiałów odb-iegających od norm po cenach innych niż ceny - za'o patrzeniowe. KOszty te przyjmuje się w wysokości rzeczywiście poniesionej także wtedy, ' gdy są one wyżs.ze lub nizsze od kosztów wynikających z ustalonych norm, Jeżeli natomiast przed reaLizacją projektu stbsowano. przejściowo do obowiązujących norm pracy współczynniki zwiększające czasy zadane, co powodu je przejściowe zwiększenie wynagrodzenia robotników zatrudnion yc h w systemie akor'dowym (np. w początkowym okresie wdrażania norm technicznie uzasadnion yc h lub w czasie opanowywania produkcji wyrobów), jako dotychczasowe koszty robocizny bezp ośre dni e j traktuje się koszty bez uwzględniania tyc h współczynników. 4. Przez nową wielkość jedn os tkow ego kosztu bezpoo której mowa w ust 1 pkt 2, rozumie się wielkość średniego kosztu rzeczywiste~Jo W ok resie obliczeni owym i do jego obliczenia stosuje się odpowiednio przepisy zawarte w ust. 3, Przy obliczaniu tego kosztu ni e u względnia się na k ładów na realizację projektu, których całość ujmuje się w wielkość N zgodnie z przepisami § 14. średniego, § 17. 1. W razie gdy oszczędności uzyskiwane dzięki stosowaniu projektu wvnalazczego dotyczą pośrednich ~osztów produkcji, należy post ępować w sposób n astęp u­ jący : § 16. L Jeżeli oszczędności uzyskiwane dzięki st05-0, 1) j eżeli oszczęd,nqść powstaje w elementach kosztów waniu proje.ktu wynalazczego d ot-ycz ą bezpośrednich koszkształtujących się proporcjonalnie do ilości produkcji tów p r.o duk cj iokr eślonych wyrobów (półwyrobów, detali . itp,). 'wÓwczas: .' . '(op. tzw . koszty ruchu maszyn i urządzeń) ; to oszczedno~ć Obl,kzać ' należy w taki sam sposób, ' jak w wyl) dotychczasową wielkość k ósztów 'ustala 'sięr' pTzemna~ . . _ c. padku , ~osz~ów bezpośredn, lch, rozli cza jąc dany' ele- żając wyrażoną w odpOWiedniCh,· jednos tJf,.<lch ~~ natural- , -' . ;; Monitor Polski Nr 16 - 230 ment kosztów na odpowiednią jednostkę wyrobu (pół­ wyrobu, detali itp .) w okresie przed zas tosowaniem projektu i w okresie obliczeniowym, 2) w pozostałych wypadkach oszczędność oblicza się jako różnicę wynikającą z preliminarzy kosztów pośred­ nich, sporządzonych dla okresu obliczeniowego w dwóch układach:
10. a)zakładając, że projekt wynalazczy nie byłby zastosowany,
11. b)prz y jmuj ąc stosowanie projektu. 2. Prelimin arze, o których mowa w . ust. 1 pkt 2, sporzą dza się według zasad obowiązującej w danej branży ewidencji kosztów. Ujmuje się w nich jednak tylko te pozyc je kos ztó w, w których powstają zmia ny na skutek zastosowania projektu wynalazc zego, pomijając nakłady na reali za cj ę projektu, które wykazuje się odrębnie jako wielkość N, zgodnie z przepis ami § 14. § 18. Jeżeli projekt wynalazczy ma na celu obniżenie n ak ładów na zakup lub remont masz y n, urządzeń itp. (np. przez zakup lub wykonanie we własnym zakresie tańszych maszy n, urządzeń itp. zamiast droższych). to wówczas całą oszczędność w nakładach traktuje się jako efekt oszczęd­ nościowy tego projektu. Efekt ten uwzględni a się pod warunkiem, że oszcz ę dności powyższe nie powodują pod w y ż­ szeniakosztów eksploatac y jnych. § 19. Jeżeli w wyniku zastosowania proj ektu wynalazczego n astępuje uniknięcie lub zmniejszenie strat nadzwyczajnych (np. kary z"a przesto j'e wagonów), to wówczas oszczędnoś ć z tego tytułu oblicza się: 1) ustalając na podstawie dotychczasowych danych sprawozdawczych jednoroczną wielkość tych strat, które najprawdopodobniej byłyby poniesione w okresie obliczeniowym VI razie niezastosowania proj ektu wynalazczego, 2) ok reśl a jąc na podstawie danych tego proj ektu stopień, w jakim jego stosowanie przyczynia się do zmmejszenia powyższych strat, i na tej podstaw ie określa j ąc wielkość oszczędności. 1. Je żeli zastosowanie wynalazku w dokumentacji projektowej lub projektu racjonalizatorskiego w zatwierdzonej dokumentacji projektowej wprowadza zmiany wyrażające się oszczędnością nakładów inwesty cyjnych, wówczas całość tej oszczędności traktuje się jako efekt oszczędnościowy projektu. 2. Oszczędność, o której mowa w ust. .1, oblicza się jako różnicę pomiędzy kosztorysową kwotą nakładów inwestycyjnych, nie uwzględniając realizacji projektu, a kwotą tych nakładów przy stosowaniu projektu. 3. Jeżeli zastosowanie projektu wynalazczego spowoduje skrócenie cyklu inwestycyjnego i odebranie obiektu przez zleceniodawcę w terminie krótszym od ustalonego, to wówczas przyjmuje się, że wynikający z tego efekt oszczędno ś ciowy wynosi 80f0 nakładów kosztorysowych (nie uwzględniając realizacji projektu) za ten obiekt za każd y rok skrócenia tego cyklu bądż odpowiednio 2/:No za każdy pełny mi e siąc. Efekt ten uw zg lędnia się pod warunki em, że powyższe skrócenie nie spowoduje pogorszenia jakości wykonania danego obiektu. § 20. "' Poz, 98 -:- przepisów . § 22 i § 23. W celu uniknięcia wątpliwości, które, z .uzyskanych oszczędności powod ują wymienipne skutki " po średnie, wskazane jest, aby powyższe elementy określać z góry, w ramach opracowywa nia planu na dany rok (np. oszczędność na pracochłonności robót frezarskich na wydziale X, oszczędność na materiale YZ itp:), stwarzając tym samym dodatkowe zachęty dla ruchu wynalazczego w kierunkach szczególnie preferowanych w danej jedn ostce gospodarczej. E f e k t Y z w i ę k s z e n i a p r o d u k c j !. § 22. 1. Jeżeli zastosowanie projektu wynalazczego produkcji okreś lonych wyrobów w po równaniu z okresem sprzed r ealizac ji projektu, to wówczas oblicza ' się wynikający stąd efekt brutto jako iloczyn dot yc hczasowego zysku na jednostce danego wyrobu przez ilość jednostek tego wyrobu stanowiącą przyrost produkcji 'IN okresie obliczeniowym w stosunku do produkcji doty chczasowe j. 2. Przez produkcję dotychczasową rozumie się ilość jednostek danego wyrobu wytworzonych w czterech kolejnych kwartałach poprzedzających datę stosoWania projektu. Jeśli dany wyrób był dotychcz as wytwarzany w okresie k róts zym, to ilość wyprodukowanych jednostek należy umownie przeliczyć na ilość przypadającą na okres czterech kwartałów. 3. Przez dotychczasowy zysk jednostkowy rozumie się rzeczywisty zysk osiągnięty w okresie, o którym mowa: w ust. 2. Jeżeli dotychczasowy zysk jednostkowy stanowi mniej niż 50f0 ceny zbytu wyrobu, wówczas za ten zysk' 'p rzyjmuje się 50f0 ce ny. . umożliwia zwiększenie § 23. 1. Jeżeli przedmiotem projektu wynalazczego jest zwi ę ksz e nie produkcji półtab rykatów, detali, części, podzespołów itp., efekt brutto oblicza się, w oparciu o przyrost ilości wytworzonych półfabrykatów (detali itp .). który nie może przekracza ć potrzeb wynikających z wielkości produkcji .towarowej i z konieczności utrzymania stanu zapasóJ środków obroto wyc h na właściwym poziomie w okresiel obliczeniOWym. . 2. Jeżeli półfabrykaty (detale itp.). o których mowa w ust. 1, nie są przedmiotem obrotu towarowego i w związ ­ ku z tym nie pos iadają ceny zbytu, wówczas wie lk ość dotychcza soweg<h zysku jednostkowego tego półfabrykatu (detali itp .) ustala si ę , mnożąc dotychczasowy zysk jednostkowy wyrobu końcowego (tj. wyrobu, do którego wytwarzania służy dany półfabrykat, detal itp.) przez liczbę, jaka powstanie z ppdzi elenia kosztu przerobu tego półfabrykatu (detali itp.) prFez koszt przerobu wyrobu, do którego produkcji służą te półfabrykaty (detale itp.). Przepis § 22 ust. 3 stosuje się odplOwiednio. Efekty poprawy jakości. Jeżeli stospwanie projektu wynalazczego po" woduje popra r ę jakości wyro lm, jego unowocześnie'nie ' itp., to wynik 'l- jący stąd efekt brutto ustala się w oparciu o podwyższone ce ny tego wyrobu (ceny zbytu lub ceny transakcyjne razie eksp.ortu wyrobu). Efekt ten oblicza się, mnożąc r9bicę pomi ędzy zwiększoną a dotychczasową ceną przez iloŚć jednostek wyrobu wytworzonych w okre§ 21. Jeżeli oszczędności uzyski wane d zię ki stosowaniu projektu wynalazczego dotyczą elementów kosztów, sie obliczeniovYym. W razie gdy popr awa j akoś ci wyraża się polepszeniem struktury gatunkowości pr oduk cji, wówstanowiących tzw. "wąskie przekroje'" procesu produkcji czas do obliczrnia efektów przy jmuje się cen ę prz ecięt ną przemysłowej , budowlanej itp. hądż procesu świadczenia z grupy wyro ~ ów, której dotyczy projekt. usłu g, w wyniku czego pośrednim skutkiem uzyskiwanych oszczędności jest zw i ększenie produkcji, jaką uzyskuj e 2. ' Uwzględniając efekt obliczony zgodnie z ust. 1, najednostka stosująca projekt w okresie obliczeniowym, to " leż y zwracać u wagę, czy z podwyższeniem jakości nie wówczas wynikający z tego efekt należy dodatkowo wiązała si ę kohieczność zwiększenia określonych rodzajów uwzgl ędniać przy ustalaniu wynagrodzenia twarcy według kosztów produf cji. Jeżeli konieczność ta występ owała, to § 24. 1. w ,..",. , 231 Monitor Polski Nr 16 Poz. 98 którym mowa w ust. l, na leży pomniejszyĆ' , ku z tym nie ma ceny zbytu, wówczas zamiast różnicy kosztów, obliczone zgodnie z przepisami , c-k przyjmuje się wielkość tej róznicy obliczonej dla wyrobu końcowego i mn oż y ją przez l iczbę, jaka powstaje § 16 lub' '§ 17. z podzie lenia kosztu przerobu tego półfabrykatu prz,ez § 25. L J eżeli pomimo poprawy jakości wyrobu nie koszt pr~erobu wyrobu końcowego. Przepis ust. 2 stosuje następuje zmiana ceny, a dzi ęk i tej popr a wie odbiorcy bę­ się odpowiednio . dący jednostkami gospodarki uspołecznionej osiągają § 27. 1. Jeżeli wyrób nowy zas tępuje wyrób jli ż prookreślone oszczędności, to efekt brutto po prawy jakości duko wany przez inne je dnostki gospodarki uspołecznionej, ustala się w oparciu o wielkość tych oszczędności. Efekt a jego cena zostal,a ustalona w wysokości ceny doty chczaten oblicza się: sowego producenta , pomimo że wyrób nowy je st lepszy 1) określając według przepisów § 15-17 oszczędność jakościowo, to wówczas efekt usta,l ony według przepisów powstającą w skali jednego roku na skutek zmnleJszo§ 26 zwiększa się o e fekt z t y tułu poprawy j akości, oblinego zużywania lub eksploatacji jednostki ulepszoneczony według przepisów § 25. go wyrobu, 2. Przepis ust. 1 stosuje si ę odpowiednio, IV ril/ ie gdy 2) przemnaż aJą c oszczędność, o któr ej mowa w pkt l, zastosowan ie noweqo wyrobu pow odu je wprbwad zC"n' e noprzez ilość tych wyrobów wytworzonych w okresie wej technologii produkcji u odbiorcy. obliczeniowym. § 28. Jeżeli wyrób nowy zastępuje wyrób dotych2. Obliczenia efektu, o którym mowa w ust. l, dokoczas importowany, to efekt netto oblicza się według przenuje jednostka obowiązana do wypła ty wynagrodzenia za pisów § 26, uwzględniając . jako wielkość ceny (
12. c)importoprojekt wynala zczy na podstawie własnych ustaleI'l (anawą cenę transakcyjną płaconą za ten wyrób. W taki sam liz, badań, prób itp.), a w razie niezbędnej potrzeby sposób oblicza się efekt w ' w 'z ie uruchomienia w kraju informacji głównego odbiorcy. produkcji półfabrykatów (detali itp.) dotychczas importowanych. . , Efekty uruchomienia nowej produkcji. efekt, 'o (l zwiększenie § 26. 1. Jeżeli zastosowanie projektu wynalazczego powoduje uruchomienie produkcji nowego wyrobu (pólfabrykatu, detalu, części, podzespoluitp.), to efekt netto, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2, oblicza się wedlug wzo'r u: Ew = (c -
13. k)V, w którym: Ew c k V jednoroczna wielkość efektu netto, cena realizacji jednostki wyrobu (cena zbytu, pomniejsżona o ewentualny podatek. obrotowy) lub , cena transakcyjna w raz'ie eksportu wyrobu, jednostkowy koszt własny wyrobu; wynikający z kalkulacji stanowiącej podstawę ustalenia ceny zbytu (kalkulacji cenowej). ilość jednostek wyrobu wytworzonych w okres ie obliczeniowym. 2. Jeśli różnica c - k stanowi mnięj niż 50f0 ceny pomniejszonej o ewentualny podatek obrotowy, wówczas ' wielkość efektu netto Ew oblicza się według w'zoru: Ew = c· V 5 100 Efekty poprawy 'bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. § 29. 1. Za projekty wynal azcze, których stosowanie przynosi efekty w dziedzinie be z pi ecze ństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska c z łowieka, wyn ag rodzenie ustala si ę szacunkowo, porównując stan przed zastosowaniem projektu do stanu po jego zastosowan'iu , w zależ­ ności od stopnia poprawy: 1) warunków higienic zny ch, 2) stanu bezpieczeństwa pracy w warunkach rzadko zdarz'ających s ię nieszczęśliwych wypadków i chorób zawodowych , 3) sta nu bezpieczeI'lstwa pracy w warunkach cz ęs to zdarzających się nies zczęś liwych wypadków i ' chorób zawodowych, 4) stanu poprawy ochrony na turalnego środowiska czło- wieka. Przy ustalaniu tego wyrJilgrodzenia należy brać pod uwa,gę przede wszystkim: ważność problemu, którego dotyczy projekt, jego znaczenie społeczne, zakres stosowania, wartoś ć użytkową rozwiązania oraz stopieI'l popr awy istnieją­ cych warunkóv". 2. Najwyższe wynagrodzenie przewidziarie w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w 3. Cena zbytu (c), o której mowa w ust. l, p;::winna sprawie proje k tów wynalazczych należy przyznawać ' za być zatwierdzona przez uprawnione organy . Jeżeli jed nak projekty w ynal azcze, których zastosowanie spowodowało w chwili obliczania efektów projektu wy nalazczego cena ca łkowite zlikwidowanie zagroż enia naturalnego środowis nie została jeszcze zatwierdzona, przyjmuje się za podst a wę cenę zapropon' owaną we wniosku zgłoszonym w ' prze- . ka czlowieka, warunków pracy szkodliwych lub uciąż}i­ pisanym trybie, Jeśli zatwi e rdzona cena odblega od ceny , wych dla zdrowia itp, w określonych jednostkach organiza cyjnych stosujących projekt lub na określon ym te renie. zawartej we wniosku, wówczas przeprow adza się odpowiednią korektę obliC7enia efektów przy dokonywaniu wypłaty pozostałej części wynagrodzenia twórcy . Przepis końcowy. 4. Przy obliczaniu e fek tów proj ektu wynalazczego przed uzgodnieniem ceny transakcyjnej przyjmuje się za podstawę cenę przewid ywaną; jeśli cena ta odbiega od ceny faktycznie uz yska nej, qokonuje s ię rozlicze n ia ,jak w ust. 3. . 5. Jeż e li projekt dotyczy półfab rykat u (detcilll itp.), który nie j est przedmiotem obrotu towarowego i w związ- § 30. W razie gdy realizacja projektu wynalazczego przynosi efekty wymierne, których sposób obliczania nie jest podany w Zasa da ch, sp osób ten ustala jednostka gospodarki uspołecznionej st,osująca p ~o j ekt , kierując się ogólnymi metodami postępowania podanymi w Zasadach, prz y zachowaniu metod analizy ekonomicznej obOWiązują­ ce i w te j jednostce. ..