MO'N,. ITOR POLSKI URZĘDOWYPOLSK lEJ DZIENNIK RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ Nr 15 Warszawa, dnia 28 maja 1987 r. TRES c: Poz.: Z A R Z Ą D Z E N I A: 133 134 13~ - 136 137 - MinIstra Finansów z dnia 30 kwietnia \987 r. w sprawie zasad pokrywan ia wydatków poniesionych przez zakład~ pracy w związku z przeprowadzeniem praktyk studenckich robotniczych i zawodowych ' . Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia ·30 kwiemia 1987 r. w sprawie . z czp.gółowych zasad eksploatacji prądnic synchronicznych . MinistIa Rolnictwa, l.eśnictwa i Gospodarki Zywl!oś c iowej z dnia 15 maja 1987 r, zmi eniające zarządzenie W" sprawie kontroli jakości materialtl siewnego MinIstra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 5 maja 1987 r. zmieniające zarządzenie w sprawie zasad i trybu prowadzenia badan lekarskich oraz zasad opieki medycznej nad osobami uprawiającymi sport i rekreację ruchową w ramach stowarzyszen kultury fizycznej Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 7' maja 1987 r. w sprawie uf talenia wzoru, próby i wagi monety nominalnej wartości 10000 złotych 197 197 205 207 206 133 ZARZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW z dnia 30 kwie tnia 1987 r. w sprawie zasad pokrywania wydatków poniesionych przez zakłady pracy w związku z przep~owadzeniem praktyk studenckich robotniczych i zawodowych_ Na podstawie § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia l grudnia 1986 r. w sprawie praktyk studenckich robotniczych i zawodowych (Dz. U. z 1987 r. Nr l, poz. 1) zarządza się, co następuje : § 1. 1. W przedsiębiorstwach państwowych ' wydatki na prakty ki studenckie robotnicze r zawodowe nie podlegaj ąc e refundatji przez szk o ły wyższe pokrywa się ze środków obrotowych, . w ciężar kosztów działalności eksploatacyjnej. . 2. VI/ jednostkach budżetowych mowa w ust. 1. pokrywa się z kredytów budżetowych, z odpowiedniej podziałki klasyfikacji . budżetowej . 3. W żak ładach pracy nie będących przedsiębior stwami państwowymi lub jednostkami budżetowymi ' wydatki, o których mowa w ust. 1. pokrywa się ze środków obrotowych, w ciężar kosztów. § . 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dnięm ogłosze nia z mocą od dnia l stycznia 1987 r. Minister Finansów: B. Samojlik wydatki. o których 134 ZARZĄDZENIE MINISTRA GÓRNICTW A I ENERGEJ'YKI z dnia 30 · kwietnia 1987 r. w sprawie szczegółowych zasad eksploatacji, prądnic sY!lchronicznych. Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnid 1984 r. o gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 21, poz. 96) zarządza si ę, co następuje : . żnamionowej 0,2 MV·A i większej, współpracujących z ' systemem elektroenergetycznym - w jednostkach gos podarki. uspołecznionej i ' nie uspołecznionej oraz przez osoby fizyczne i inne podmioty: , Przepisy ogólne § 1. 1. Zarządzenie określa szczegółowe ploatacji stacjonarnych prądnic w zarządzeniu jest mowa o :
- l)prądnicy - rozumie się przez to prądnicę synchroniczną, kompęnsator synchroniczny, prądnicę pracują cą jako kompensator synchroniczny lub prądnicę synch r oI).iczną odwracalną oraz pomocnicze urządze nia związane z ich ruchem, 2. Rozdział zasady ekssynchronicznych o mocy Ilekroć 1~8 Monitor Polski NrlS ' .\ rozumie się przez to w 2) chłodzeniu znamionowym odniesieni u :
- a)do prądnic chłodzonych powietrzem - chłodzenie powietrzem o ' znamionowej _temperaturze przy wlocie. .
- b)do prądnic chłodzonych wodorem -chłodzenie wodorem o znamionowym clsmeniu i znamionowej temperaturze przy wlocie.
- e)do prądnic chłodzonych bezpośrednio cieczą (destylatem) i wodorem - chłodzenie cieczą o znamionowym przepływie cieczy w obiegu chłodze nia bezpośredniego i znamionowej temperaturze "cieczy przy wlocie oraz wodorem o znamionowym c iśnieniu i znamionowej temperaturze przy wlocie., 3) chłodzeniu 4) wykazem całkowicie lub częściowo zużytych CZęSCl, które zostały zastąpione w czasie przeglądu częścia mi zapasowymi, z podaniem okresu prący każdej z tych części. 2. Po dokonaniu Dokumenta~)a 2 techniczna § 3. 1. Dokumentacja techniczna prądnicy powinna zawierać schematy ruchowe dotyczące w sZ,czególności : elektrycznych obwodów pierwotnych, 2) elektrycznych obwodów wzbudzenia, elektrycznych obwodów wtórnych (automatyki. sterowania, zabezpieczeń, sygnalizacji i pomiarów), 4) niee lektrycznych obwodów automatyki, zabezpieczeń , sygnalizacji i pomiarów, ' 5) układów chłodzenia, 6) układu olejowego naprawy prądnicy dokumentację techn i czną należy uzupełnić dokumentami : 1) wymienionymi w ust. 1. odnoszącymi się odpowiednio do wykonanych, napraw, or3Z , 2) dotyczącymi napraw, z powoła,niem się na odpowiednie instrukcje technologiczne, na których podstawie , naprawy zostały dokonane. Rozdział "3 ze znamiono:wYm - rozumie się przez to chłodzenie co najmniej takskuteczIN jak znamionowe. Roz,dział ~ 3) --~=---------------~~------------------------- równoważnym § 2. Eksploatację prądnic należy prowadzić zgodnie z prżepisami' zarządzenia oraz ogólnymi zasadami eksploatacji określonymi w zarządzeniu Ministrów Górnictwa i Energetyki oraz Gospodarki Materiałowej i PaliwQwej z dnia 18 lipca 1986 r. w sprawie ogólnych iasad - eksploatacji urzą'dzeń i instalacji en ergetycznych (Monitor Polski Nr 25, poz. 174). 1) Poz. ' 134 .- Przyjmowanie prądnic do eksploatacji 1. Prądnica nowa llib po remoncie, przed przy- \ do eksploatacji, powinna być . poddana badaniom: § 5. jęciem 1) odbiorczym u dostawcy lub w mleJscu przeprowadzenia 'remontu, wykonywanym przez dostawcę lub wykonawcę remontu, 2) odbiorczym w miejscu zainstalowania, wykonywanym przez eksploatującego lub osoby przez niego upoważ nione - w czasie i po montażu prądnicy nowej lub wyremontowanej. 2. Jeżeli dostawa lub remont obejmuje częś ć prąd nicy, badania odbiorcze przeprowadza si ę tylko w odniesieniu do tej części. 3. Jeżeli przeprowadzenie prób i pomiarów u dostawcy lub w miejscu wykonywania remontu nie jest \ możliwe, próby ,i pomiary mogą być wykonane w miejscu zainstalowania prądnicy , ./ § 6. 1. Program badań odbiorczych oraz warunki sterowania, · rozruchu i ruchu próbnego prądnicy powinny być uzgodnione między eksploatującym a wytwórcą lub wykonaw, cą remontu. uszczelnień wału prądnicy, 7) układu olejowego łożysk, 8) ochrony przeciwporażeniowej, 9) ochrony przeciwpożarowej . 2. Elementy układów, dla których zostały spórządzo ne schematy ruchowe, wymienione w ust. 1. oraz połą czeni a (p o czątki i końce) pom iędzy poszczególnymi elementami ' ukł adu powinny mieć oznaczenia identyczne z ,ozn aczeniami podanymi .. w tych schematach , (nazwy, symbole , numery). 2. Przyjęcie do eksploatacji prądnic nowych lub po remoncie może nastąpić po stwierdzeniu w czasie badań odbiorczych, że zostały spełnione wymagania określone we właściwych , normach, warunkach technicznych budowy urządzeń elektroenergetycznych, ,dokument acji projektowej i fabrycznej oraz w umowie o ' dostawę lub remont. Rozdział Prowadzen~ 4 eksploatacji prądnic \ § 4. 1. Po dokonani u p r zegl ą du prądn i c y t acj,~ t e c hni c z ną należy uzup~łnić : 1) prot okołam i ba d a ń dokumen- , § -7. Uruchomienie prąd nic y ' moż e nastąpić jrodynie na polecenie os oby d;> tego upo wa ż n i on ej. profil aktyczny ch, międ z yoperac y j- § 8. Jeże l i postój prądT' icy trwa ł d ł użej n iż 7 dni ~ lub j €żeli w czasi e jej posto ju istnia. ła moż lh<I;}Ś Ć zawykazem usterek wyk ryt ycH i usuni ę tych w czasie wi Jgocenia izolac ji, prądni c ę można uru chomić t:r ;~ o po nych i odbiorczych, 2) przeglądu, 3) wyk azem u,sterek wykrytych i nie usunię tych w 'czasie przegl ądu , przewidzianych do usuni ęcia w czasie najbliżs ze go remontu, _ uzyskaniu pozy tywn ego wyniKu sprawdzenia rezjI&tancji izol acji uzwoj eń . W razie :zawil goceni a izolaCji uz\; oj eń , uru-::hom,i en'ie p r ądnicy jest dopuszczi!lne tylko po jej w YSUSZeni u. 199 Monitor Polski Nr 15 Poz. 134
- c)§ 9. 1. l'rądnica i ' chłodzeniem wodorowym może uruchamiana po uprzednim napełnieniu jej wodorem, a prądnica li: bezpośrednim chłodzeniem wodnym - tylko pr·z y czynnym obiegu destylatu w uzwojeniu. 2. Uruchomienie prądnicy do pracy kompensatorowej turbiny) jest dopuszczalne · tylko wówczas, gdy została ona wyposażona w odpowiednie urżądzenie ograniczające ruch wirnika w kierunku osiowym. (bez Prądnicy ż chłodzeniem wodorowym, .
- d)przepływów uzyskacieczy i wskaźniki charakteryzujące jakość gazqw i cieczy oraz szczelność układów zawierajgcych te gazy i ciecze (czystość i wilgotność wodoru w obud6wie prądnićy, przewodność. elektryczną destylatu krążącego . w obiegu prądnicy oraz zawartość gazów w destylacie i jakość próżni w jego zbiornikach próżniowych, zawartość wodoru w powietrzu w . przestrzeniach sąsiadujących z przestrzeniami wypełnionymi w'odorem), . chłodzących
- e)drgania łożysk prądnicy oraz jej wzbudnicy i pod- . wzbudnicy, ' .. ponadto bezpośrednie . chłodzenie uzwojeń wodą, nie wolno wzbudzać, jeżeli .ciśnienie wodoru w obudowie nie' odpowiada warfościom znamionowym. . - § 11. 1. Przed synchronizacją prądnicy z siecią elektroenergetycznego należy dokonać jej og)Ei~ . dzin. Szczegółowy zakres oględzin oraz zakres i kolejność' czynności wykonywanych ' przez obsługę w trakcie synchronizacji prądnicy 'z siecią określa instrukcja eksploatacji prądnicy. . ., warunkujące l (ciśnienie cieczy chłodzącej bezpośrednio uzwojenie prądnicy, poziom oleju .w zbi~rnikacl1 układu oleju uc;zczelniającego l oleju smarującego), . mającej układu poziom cieczy, prawidłowych drożności charakteryzujące drożności tras t~h - przepływów § Ib. 1. W czasie UFuchamlania prądnicy z chłodze niem .w odorowym .uszczelnienia olejowe powinny być czynne, a · cjśnienie gazu w obudowie . powinno być wyższe· od atmosferycznego co najmniej o 3,5 kPa . (0,035 at), bez wzgl~du na rodzaj gazu znajdującego się w obudowie. 2. ciśnienie nie być
- f)stan izolacji elektrycznej. obwodów uzwojenia sto- jana prądnicy,_ łożysk prądnicy obwodów . wzbudzenia prądnicy, i uszczelnień olejowych wału. 2: Kontrola, w . zakresie określonym w \1st. 1, powinna być wykonywana przez obsługę ·za pomocą przyrządów pomiarowych . i UI:ządzeń sygnalizacji lub automa~ tycznie za pomocą urządzeń automatyki i zabezpieczeń przekaźnikowych w sposób i . vi zakresie określonymi przez ~ytwórcę w dokumentacji fabrycznej. 2. Synchronizacji prądnicy .z siecią układu elektro§ 13. 1. Trwale dopuszczalne wartości paramErtrśw energetycznego mOżna ' dokonać po uzyskaniu zgody właściwej jednostki upowazmonej do dysponowania obciążenia i eksploatacyjnych parametrów .stanu prądni cy,o których mowa w§ 12· ust. 1, ' powinny być zgodne mocą. O dokonaniu synchronizacji prądnicy z siecią oaz dokumentacją fabryczrią; w razie braku danych w doleży bezzwłocznie zawiadomić tę' jednostkę i dokonać odpowiedniego ' wpisu w dzienniku ruchu prądpicy. . kumentacji fabrycznej trwale dopuszczalne wartości tych parametrów powinny być zgodne z wymaganiami okr~ś § 12. 1. W czasie ruchu prądnicy należy kontrololonymi w załączniku ~do zarządzenia. _wać w szczególności: . 2. Wartośc.i znamionowe parametrów . obciążenia 1) parametry obciążenia, określone przez zespół nastę prądnicy ' lub znamionowe przedziały tych wartości oraz \ , pujących .wielkości: . trwale dopuszczalne wartości tych parametrów powinny
- a)wytwarzana moc poZorna, być podane w instrukcji eksploatacji ·w formie zestawień
- b)wytwarzana moc· bierna lub współczynnik mocy, lub wykresów. .
- t)napięcie międzyprzewodowe stojana, '
- d)częstotliwość prądu
- e)prądy fazowe stojana, (napięcia) stojana, 3. Zmierzone wartości parametrów, o których mowa w ust. 1, powinny być zapisywane (rejestrowane); w dokumentacji \elcsploatacyjnej należy również odnotowywać każde włączenie sJę urządzeń sygnalizacji. . . .
- f)prąd 'wzbudzenia, .. § -14. 1. Kontrola wilgotności wodoru powinna od- .
- g)warunki chłodzenia, 2) bywać się nie rzadziej niż raz. na dobę. eksploatacyjne parametry stanu prądnicy:
- a)wynikające bezpośrednio jej obciążenia (tem. peratury: uzwojenia stojana; rdzenia - stojana, uzwojenia wirnika, nagrzanego gazu, nagrzanej cieczy użytej do bezpośredniego chłodzenia uzwo'J; jeń),
- b)charakteryzujące stan ' pr.ądnicy w ruchu, nle ze stanem jej obciążenii.l (temperatury: wody. chłodzącej wymienniki ciepła przy wejściu do tych wymienników i przy wyjściu z nich,. oleju przy wejściu do łożysk i przekładni, oleju przy wejściu do . uszczelnień olejowych wału, olejU: przy spływie z łożys}t, przekładni i uszczelnień olejowych wału oraz stopów łożyskowych w panewkaCh łożysk i w uszczelnieniach olejowych związane wału), bezpośrednio 2. Kontrola rezystancji izolacji . głównej obwOdu uzwojenia stojana prądnicy będącej w ruchu i wyposażonej w samoczynne zabezpieczenie ziemnozwarciowe powinna odbywać się w sposób ciągły i działać na wyłączenie ze strefą czułości:
- l)800/0 - dla prądnic o mocy mniejszej niż 150. MV-A, 2) 9ffJ/e - dla 3) 1000/0 - dla prądnic o mocy wię~szej niż 250 MV·A. prądnic o mocy od~ 150 do 250 MV-A, ' 3. Kontrola rezysta.ncji i~olacji głównej obwodu wzbudzenia prądnicy powinna odbywać się co najmm ej przed każdym uruchomieniem prądnicy po postoju dłu ż szym . niż 7 dni oraz bezpośrednio po wyłączen,u prądnicy z ruchu, jednak nie cz~śdej niż raz na 7 dni. 'J -. Monitor Polski Nr ,t5 Poz. t34 '4. Niezależnie od kontroli. o której mowa w ust. 3. nej wartości prądu lub wyłączenie' prądnicy z sieci~ rezystancja iżolacJi głównej obwodu wzbudzenia powinna należy podać w instrukcji eksploatacji. Automatyka forbyć kontrolowana w odniesieniu .do: sowania wz~udzenia powinna działać natychmiast po . 1) prądnic o mocy od 25 do 100 MV'A _ nie rzadziej ' " obniżeniu się napięcia stojana poniże] najmniejszej trwale .. dwa razy w CIągu . . DlZ zml.any po d czas pracy prą d ~ dopuszczalnej wartości tego napięcia. nicy. § 19. t : Niesymetryczne obciążenie prądnicy jest 2) prądnic o mocy większej niż 100 MV'A - za pomocą dopuszczalne tylko przez czas wynikający. z zależności sygnalizacji w nastawni obniżenia się rezystancji do określonefwedług wzoru: . wartości mniejszej niż najmniejsza trwale dopuszczajIz'·t = A na przy temperaturze, 75°C., gdzie: § 15. 1. Każde przekroczenie największych trwale dopuszczalnych wartości prądu stojana. prądu wzbudzenia 12 ' - składowa symetryczna kolejności przeciwnej prądu stojana. lub napięcia stojana prądniCy należy uważać za przeciąt - czas trwania niesymetrycznego obciążenia. żenie prądnicy. • 2. Wartości krótkotrwale c!opuszc:lalnE!go prądow!,!go A - wartość okreslana na podstawie ' danych zawartych w dokumentacji fabrycżnej. a w razie braku tych przeciążenia stojana i 'wirIłika prądnicy należy określać danych - na podstawie odpowiednich badań. w instrukcji eksploatacji jako , funkcję dopuszczalnego czasu trwania tych przeciążeń. Jeżeli dokumentacja fa2. Czas trwania niesymelrycznego obciążenia. o któbryczna nie określa tych wartości, należy ję wyznaczyć rym mowa vt ust. 1. powinien być .kontrolowany przez . na podstawie odpowiednich badań. odpowiednie zabezpieczenie przekaźnikowe. które po upływie tego czasu spowoduje wyłączenie prądnicy z § 16. Przeciążenie stojana lub wirnika prądnicy ' . . wskutek występowania warunków . chłodzenia nierówno- sieci. bez odw,zbudzenia. ważnych ze znamionowymi warunkami chłodzenia ' jest zabronione. W razie gdy .warunki te wystąpią wskutek zmniejszenia się przepływu cieczy chłodzącej . bezpośred nio uzwojenie prądnicy. prądnica powinna być samoczynnie odciążona przez urządzenia automatyki: W pozostałych wypddkach odciążenie prądnicy mo'Że być dokonywane przez ' obsługę. . § 17. ' 1. Przeciążenie prąflnicy wskutek wystąpienia na zaciskach stojtlna napięcia wyższego ' niż trwale dopuszczalne jest dozwolone przez czas nię dłuższy . niż 5 minut. pr;zy czym odpowiedniego odciążenia prądnicy można dokonywać ręcznie. Jeżeli wartość napięcia ' na zaciskach stojana będzie wyższa niż 125% napięcia znla'mionowe.go. prądnica powinna być bezzwłocznie wyłączo na z sieci przez urządzenia automatyki i odwzbudzona. Jeżeli prądnica ma moc mniejszą niż 25 MV·A. bezzwłoczne wyłączenie może być dokonane ręeznie przez · ·obsługę. 2. PrzeCiążenie prądem stojana oraz wirnika prąd nicy •. przy napięciu stojana wyższym niż jego najmmeJsza trwale dopu's zczalna wartość. iest zabronione. Przywrócenie normalnych warunków pracy powinno nastąpić nie później niż w ciągu 3 minut od chwili wystąpienia , pr~eciążenia : przy czym przywrqceni,e tych warunków nie mus~ być dokonywane samoczYnnie. § 18. 1. Krótkotrwałe przeciążenie prądem stojana. wirnika prądnicy oraz układu wzbudzenia prądnicy możn'!. stosować tylko w ' razie obniżenia się napięcia' stojana poniżej najmniejszej trwale dopuszczalne; wartości, pod warunkiem że czas trwania tego \ przeciążenia. wyznaczony zgodńie z § 15 ust. 2. ' będzie samoczynnie ograniczony ziipomocą odpow.!ędnio nastaWionych członów w ukła dach zabezpieczeń przekaŻflikowych. forsowania wzbudzenia lub automatycznej regulacji napięcia, powodującyCh /po jego upływie bezzwłoczne odciążenie 'prądnicy co najmniej. do wartoŚci trwale dopuszczalnych. ~ . 2. Wartość prądu wzbudzenia prądnicy przy działa niu automatyki forsowania wzbudzenia oraz , największy dopuszczalny czas . trwania forsowania. po którego upły ·· wie powinien nastąpić powrót do ~rw<ile dopuszczaJ- prądnicy przy temperaturach uzwordzeni. nagrzanego- gazu i nagrzanej cieczy / chłodzą· cej bezpośrednio uzwojenia prądnicy. wyższych od trwale dopuszczalnych. jest zabroniona. . § 20. 1. Praca ' jeń. 2. W razie wystąpienia temperatur wyższych. obcią powinno być niezwłocznie zmniejszone do wartości' pozwalającej przywrócić $.emperatury trwale do ~ puszczalne . . Odpowiednie odciążenie może I być dokony-' w.ane ręcznie przez obsługę. żenie prądn~cy , I § 21. prądnicy przy indukcyjnym wspólwiększym od największego trwa1e do- 1. Praca czynniku . mocy puszczalnego mQte trwać nie dłużej niż 30 minut.prty wzmożonym nadzorze obsługi. Ni~ później niż po upływie tego czasu. a także gdy wystąpią kołysania . prądnicy,·. obciążenie prądnicy . mocą czynną powinno być przez obsługę tak zmniejszone. aby zostały przywrócone normalne warunk'i pracy. 2. Praca prądnicy przy pojemnosclOwym w,spółczyn niku mocy x mocą pozorną większą niż tr\VaJe dopuszczalna może odbywać się przez -czas nie dłuższy niż ' 5 minut. Po tym cza~e prądnica powinna być wyłączona z sieci. ' asynchroniczna prądnicy bez wzbudzenia, nie zabrania takiej pracy. jest dopusz: . czalna tylko krótkotrwale z odpowfednim ograniczeniem mocy - czynnej. Dopuszczalne obciążenie mocą czynną przy . pracy asynchronicznej bez wzbudzenia i najwięk szy dopuszczalny czas pracy prądnicy z tak ograniczonym obciążeniem. wyznaczone na podstawie odpowiednich badań. określa instrukcja eksploatacji. 3. Praca jeżeli ' 'wytwórca - § 22. 1. Przy ' naruszeniu równowagi pracy prądnicy z systemem energetycznym prądnica może pracować z ebciążeniem nie większym niż jej obciążenie znamionowe i pr.zez czas nie dłuższy niż 5 minut. jeżeli wzbudzenie prądnicy . jest regulowane przez automatyczny regulator napięcia. a · prądnica jest wyposażona w automatykę forso\,Vania wzbudzenia. Odciążenia prądhicy z mocy czynnej Ilłożna dokonać ręq:nie. przez obsługę. , .' ," Monitor Polski Nr 15 2. Praca asynchroniczna wzbudzonej prądnicy jest zabroniona. W razie wystąpienia objawów takiej pracy' nale*y bezzwłocznie przejść do pracy asynchronicznej bez wzbudzenia, a gdy praca asynchroniczna bez w;zbu.dzenia jest niedopuszczalna - wyłączyć prądnicę z sieci (bez odwzbudzenia). 3. Praca asynchroniczna kom'p ensatorów synchronicznych oraz prądnic z wirnikiem jawnobiegunowym, jeżeli wytwórca w dokumentacji fabrycznej nie podał warunków określających dopuszczalny zakres takiej pracy, jest zabroniona: § 23 . .. 1. Praca prądnicy z uszkodzoną izolacją głów uzwojenia stojana jest zabroniona. Wył ąc zenie prąd nicy z ruchu i jej odwzbudzenie w razie uSil:kodzenia izolacji głównej pow:inno nastąpić samoczynnie od impulsu odpowiedniego zabezpieczenia przekaźnikpwego z nastawieniem bezzwłocznym, a przy zabezpieczeniu ziemnozwarciowym - ze zwłoką nie większą niż 1 s. ną 2. Praca prądnicy z rezystancją izolacji obwodu wzbudzenia mniejszą od wartości trwale dopuszczalnej może się odbywać tylko pod warunkiem prowadzenia ciągłej kontroli. tej rezystancji przez układ sygnalizujący w nastawni pojawienie się metalicznego doziemienia tego obwodu. 3. Z ' zastrze:tenie~ ust. 4, praca prądnicy z pójed~n- . czym metalicznym doziemieniem obwodu wzbudzenia, przy rezyStancji izolacji tego obwodu 100 Q i mniejszej, ' jest dopuszczalna przez czas nie dłuższy niż do najbliż szego remontu prądnicy, je:ż:eli będzie przeprowaqzana ciągła kontrola izolacji tego obwodu. Kontrolę przeprowadza się za pomocą zabezpieczenia od zwarć podwójnych, jeżeli pierwsze dożiemienie Znajduje się w strefie czułości tego zabezpieczenia, powodującego przy pojawieniu się drugiego doziemienia bezzw'łoczne wyłącze nie z sieci oraz odwzbudzimie prądnicy. 4. Jeżeli wystąpi pojedyncze inetaliczne doziemienie . w obwodzie wzbudzenia prądnicy z wirnikiem jawno.• biegunowym 1ub kompensatora synchroriicznęgo, ich praca jest zabroniona. . 5. Praca prądnicy z rezystancją izolacji łożysk· i olejowych wału mniejszą od wartości trwale ' dopuszczalnej może się odbywać przez czas nie dłuższy niż do najbłiższego ' przeglądu lub remontu, jeżeli nie zaobserwowano nieprawid!owego wzrostu ' temperatur stopu 10żyskowego w panewkach łożysk lub uszczelnieniach olejowych wału; w przeciwnym razię prądnica powinna być wyłączona z ruchu przez obsługę najpóżniej w terminie 7 dni 'od zaobserwowania tych objawów. '. uszczelnień § 24~ l. Praca prądnicy, której uzwojenie jest chło -' 3. Praca prądnicy chłodzonej wodorem przy mniejszej czystości wodoru w obudowie niż trwale dopu~zczal na jest zabroniona. . 4. Praca prądnicy chłodżonej wodorem nie powinna trwać dłużej niż 5 dni przy wilgotności wodoru w obu- dowie większej nit trwaledopl!szc'z alna lub gdy dobowy ubytek wodoru z obudowy prądnicy jest większy niż trwale dopuszczalny: . 5. Prądnica powinna b yć wyłączona z ruchu, j (o że li dobowy ubytek wodoru przekracza 50 m 3 lub zost anie stwierdzone, że uchodzący wodór gromadzi się w ograniczonyc_h przestrzeniach powietrznych w ilościa ch p!zewyższających watto ś ci trwale dopuszczalne. z uzwojeniami chłodzo nymi jest nie dopuszczalna, je żeli przs pł yvv te j cieczy przez uzwojenie jest mniejszy . niż doJna granica znamionowego przedziału tego przepływu. Wyłączenie , prądnicy z ruchu i jej odwzbudzenie powinno nastąpić samoczynnie. 2. Jeżeli prz ew od ność elektryczna destylatu k rą ż ą cego w uzwojeniu pr ądnicy jest większa niż okre ś)on a jako trwale dopuszczalna i nie można jej zmniejsz yć w , czasie 30 minut do wartości trwale dopuszczalnych, prą d nica powinna być wy ł ączona z. ruchu i odwzbudzona przez obsługę; . § 25. 1_. Praca prądnicy. bezppśrednlo cieczą 3. Jeżeli do wnętrza obudowy prądnicy przedostaje się woda, powodując działanie przekaźnika sygnalizują cieczy w obudowie prądnicy, prądnica w terminie 7 dni powinna być wyłączona. z ruchu przez obsługę. Jeżeli ilość wody pojawiająćej się w obudowie prądnicy przekracza 1500' cm3 na dobę, prąd nica powinna być wyłączona z ruchu przez obsługę, pod warunkiem że dokumentacja fabryczna nie stanowi inaczej. 4. ' Jeżeli w _ cieczy chłodzącej bezpośrednio uzwojenie stojana pojawia się gaz, powodując działanie przekaźniką sygnaiizującego, prądnica powinna być najpóź niej w terminie 5 dni wyłączona z ruchu przez obsł.ugę. cego ob e c,ność najpóźniej prądnicy, jeżell temperatury stopu w uszczelnieniach olejowych wału prądnicy przekroczą wartości trwale dopuszczalne, nie powinna trwać dłużej niż 24 godziny. Jeżeli ponadtq temperatury te , mają tendencję do dalszego wzrastania lub wystąpiło uszkodzenie czujnika temperatury wbudowanego w stop łożyskowyuszcżelnienia, a także jeżeli nie można' przy tym utrzymać trwaie dopuszczalnych wartości ci ś ni e nia oleju uszczelniającego lub dociskowego, prądnica powinna być bezzwłocUlie wyłączona z ruchu przez obsługę. § 26. 1. Praca łożyskowego 2. Jeżeli poziom oleju uszcżelniającego w zbi orniku magazynującym rezerwę niezbędną do zapewnienia bezpiecznego wybiegu prądnicy jest mniejszy od dopuszczal-' nego, prądnica powinna być samoczynnie wyłączona z ruchu nie późnie j niż w czasie 3 minut. cieczą, jest dopuszczalna tylko przy wodoni w obudowie-·-nie mniejszym niż dolna granica znamionowego przedziału wartości tego ciśnienia. 3. Jeżeli do wnętrza obudowy prądnicy regularnie Przy ciśnieniu mniejszym prądnicę należy wyłączyć z przedostaje' się olej z uszczelnień olejowych ' wału w mchu. . ilości przekraczającej w ciągu zmiany 1500 cm 3 , praca prądnicy w tYm stanie nie ' powinna trwać dłużej niż 2. Praca prądnic innych niż wymienione w ust. 1 24 godziny, pod' warunkiem żo? dokumentacja fabryczna przy ciśnieniu wodoru w obudowie mniejszym niż dolria granica znamionowego , przedziału wartości tego ciśnienia nie stanowi inaczej. 4. Prądnica powinna być niezwłocznie wyłą(:zona z jest dopuszczalna tylko z ograniczeniem wartości prądów stojana i wirnika; przewidzianych dla warunków chłodze ruchu, jeżeli w układzie oleju uszcz e lniająr:ego pows t ały zakłócenia stwarzające niebezpieczeństwo przerwania 7:ania nierównoważnych ze znamionowymi. dzone bezpośrednio Poz. 134 201 ciśnieniu Poz. 134 202 Monitor Polski Nr 15 silania olejem uszczelnień waul. Po wyłączeniu prądnicy z sieci należy natychmiast prz)' stąpić do usuwania z niej wodoru. § 30. Obsługa prądnicy jest obowiązana dokonać Jej oględzin w zakresie i terminach określonych w instrukcji eksploatacji. lecz nie rzadziej niż dwukrotnie w ciągu zmiany (po przejęciu zmiany . i przed jej przekazaniem). § 27. Jeżeli temperatura stopu łożyskowego w panewkach łożysk przekroczy w~rtość trwale dopuszczalną lub ciśnienie oleju w dopływie do łożysk lub przekładnt spadnie ' pomzeJ wartości trwale dopuszczalnej, prąd nica powinna być bezzwłocznie wyłączona z ruchu przez / § 31. Jeżeli prądnica została wyłączona z ruchu, lecz pozostaje w rezerwie ruchowej:
- l)zabrania się v.;ykonywania czynnoścl naprawczych, z wYJątkiem tych, których wykonywanie w czasie ruchu prądnicy jest dozwolone, obsługę. § 28. l~ Prądnica może być eksploatowana przy uszkodzonym przyrządzie lub . układzie ' kontrolno-pomia'rowym, jeżeli zakres kontroli parametrów obciążenia oraz dodatkowych parametrów eksploatacyjnych nie uległ . wskutek tego ograriiczeniu w stopniu uniemożhwiającym wykonywanie kontroli. 2. Jeżeli uszkodzenie przyrządu lub układu kontrolno-pomiarowego spowodowało ograniczenie kontroli w stopniu uniemożliwiającym wykonywanie kontroli, dopuszcza się utrzymywanie prądnicy w ruchu przez okres nie _dłuższy niż:
- l)5 dni - z zastosowaniem zastępczych sposobów kontroli ustalonych przez kierownika zakładu, .2) do najbliższego planowanego przeglądu lub remontu na warlInkach określonych w pkt l, jeżeli na taki ruch . prądnicy wyrazi zgodę jednostka organizacyj'. na upoważniona do dysponowania mpcą. 2) układy wodorowego oraz układ uzwoJen cieczą powinny być utrzymywane w ruchu w takim stanie jak podczas pracy prądnicy. olejowe, bezpośredniego chłodzenia chłodzenia Rozdział Przepisy 5 końcowe § 32: Traci moc zarządzenie Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 17 lipca 1971 r. w sprawie eksploatacji prądnic (generatorów) 'synchronicznych (Monitor Polski Nr, 40,poz. 256i z 1972 r. Nr 33, poz. 184). . § 33. szenia., § 29. Ponowne uruchomienie prądnicy po Jej samo- czynnym wyłączenhi przez zabezpieczenie' jest dopuszczalne po zbadaniu i. usunięciu przyczyn wyłączenia. Zarządze~ie wchodzi w Minister GÓrnictwa życie z dniem ogło~ Energetyki: J. Szlachta Załącznik do zarządzenia Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia 30 kwietnia 1987 r. (poz. 134) Lp. 1 1 I TRWALE DOPUSZCZALNE WARTOSCI PARAMETRÓW OBCIĄŻENIA I EKSPLOATACYJNYCH PARAMETRÓW STANU PRĄDNICY , Rodzaj ~arametru Moc pozorna prądnicy I I Trwale dopuszczalna wartość parametru 3 1. Przy chłodzeniu równoważnym ze znamionowym ~ wartość równa znamionowej mocy pozornej. ' 2. Przy chłodzeni~ nierównoważnym ze znamionowym wartości obliczonej według wzoru: wartość nie większa od V3. S= U· I . gdzie: S - moc pozorna prądnicy, U - napięcie na zaciskach stojana, I - trwale dopuszczalny prąd stojana, wyznaczony zgodnie z zasad,ami podanymi pod lp. 4 ust. 5. 3. Przy napięciu U na zaci!kach stojana wykraczającym poza znamionowy przedział wartości - wartość nie większa od wartości obliczonej ' według wzoru: S=V3.U.I gdzie: I - trwale dopuszczalny prąd stojana, wyznaczony zgodnie z zasada~i podanymi pod lp. 4 ust. 3 i 4. 4. Przy pojemnościowym współczynniku mocy eksploatacji. wartość określona w instrukcji Dodatkowe warunki 4 W spółczynnik mocy indu' kcyjny. Napięcie na zaciskach stojana nie wykracza poza 2!Damionowy przedział wartości. ,c Monitor Polski Nr 15 2 l , 203 2 . Indukcyjny współczynnik . m~ocy 3 N'apięci'e na zaciskach stojana Poz. 134 3 4 Jeżeli w dokumentacji fabrycznej nie podano inaczej, li prądnica uczestniczy w pra- Dla pozostałych przypa,d ków nie ogranicza się wartości trwale d?puszczalnych. cy równo1egłej bez automatycznej regulacji wzbudzenia:
- l)0,95 - gdy napięcie na zaciskach stojana jest nie mniejsze niż znamionowe, 2) 0,9 - gdy napięcie na zaciskach stojana jest mniejsze niż znamionowe. Wartość nie witksza n,iż 1100/0 napIęCia zD.a mionowego i nie mniejsza niż 85% znamionowego przy współpracyptądnicy z siecią. Przy napięciu większym niż , górna granica znamionowego przedziału napięcia zmniejsza się największy trwałe dopuszczalny prąd stoj~a zgodnie z lp. 4. ust. 4. 1. Przy znamionowym napięciu stojana i chłodzeniu równoważnym ze znamionowym - wartość równa znamionowem~ prądowi stojana. Największe irwale dopusicza- napięcia prądnicy 4 Prąd stojana prądnicy Ine ~artości prądu ~tojana odnoszą się do obciążeń prą dnicy, przy których składowa symetryczna kolejności przeciwnej prądu stojana y je przekracza 5% znamionowej wartości tego prądu (dla hydrogenerjltorów 10%). 2. Przy napięciu U ua zaciskach stojana nie wykraczającym poza znamionowy przedział , wartości tego napięcia i chłodzeniu równoważnym ze znamionowym - wartoŚĆ nie większa od wartości obliczonej według wzoru: Sa 1=-- Y"3·U gdzie: , trwałe dopuszczalny prąd stojana, Sa -ż)lam:ionowa mec pozorna prądnicy. I - 3. Przy napięciu stojana mniejszym niż dolna granica znamionowego przedziału napięcia - wartość nie większa od obliczonej dla tej dolnej granicy znamionowego przedziału napięcia na poditawie wzoru podanego ust; 6. w 4. 'P rzy napięciu stojana większym niż górna granica znamionowego przedziału na, pięcia - 90% wartości obliczonej dla tej górnej granicy znamionowego przedziału napięcia na podstawie wzoru podanego w ust. 6. 5. Przy chłodzeniu nierównoważnym ze znamionowym i znamionowym napięciu stojana - wartość nie, większa od określonej:
- l)na podstawie dokumentacji fabrycznej, jeżeli wytwórca podaje w/lrtości takich prądów dla-dodatkowych, innych niż znamionowe warunków chło dzenia, łub 2) na podstawie badań pozwalających wyznaczyć dla dodatkowych, inrtych niż znamionowe warunków chlodzenia, taką maksymalną wartość prądu stojana przy znamionowym napięciu stojana, przy której żadna z temperatur ani żaden z przyrostów temperatur, podlegających kontroli w eksploatacji, nie przekroczy wartości występujących przy znamionowych parametrach obciążenia. 6. Przy chłodzeniu nierównoważnym ze znamionowym i napięciu U na zaciskach stojana różniącym się od znamionowego, ale mieszczącym się w znamionowym przedziale wartości - wartość nie większa od obliczonej według wzoru: Ua 1'= - - ' Id U I gdzie': I - UD Id - trwale dopuszczalny prąd stojana, znamionowe stojana, prąd wyznaczony zgodnie z ust. 5. napięcie 204 Monitor Polski Nr 15 Po,;. 134 ( I l I 2 Prąd wzbudz,nia 5 prądnicy ,- .. I 3 , 4 l. Przy chłodzeniu równoważnym ze znamionowym - wartość równa znamionowej. określonej w dokument.acji fr.brycznej. ił w rażie braku takich danych - wyznaczona na ' podstawie odpowiednich badań; 2 . Przy chłodzeniu nierów'noważnym ze znamionowym - , wartość nie większa od określon ej:
- l)na podstawie dokumentacji fabrycznej. jeżeli wytwórca podaje wartości .takich prądów dla określonych innych niż znamionowe wa.runków chłodzenia. lub I l l •. / , i 2) na podstawie odpowiednich badań pozwalających wyznaczy~ dla dodatko. wych innych niż znamionowe warunków chłodzenia taką maksymalną wartość prądu wzbudzenia. 'przy której żadna z temperatur ani żaden z przy· rostów temperatur podlegających w eksploatacji kontroli nie przekroczy war· tości występujących przy znamionowych parametrach obciążenia. Temperatura . wody chłodzącej wymienniki ciepła Nie niższa niż +20 0 C. 7 Temperatura oleju 1. Przy dopływie do łożysk. przekładni i uszczelnień olejowych walu winny mieścić się w granicach od +35 0 C do + 45 0 C. ! wartości po- - - I 2. Przy spływie (wylocie) ż łożysk . przekładni i uszczelnień olejowych wału 0 wyższa .niż +65 C. -I 8 " lt ~ Temperatura 8tOpU łożY8kowe· go Ciśnienie · cieczy bezpośrednio uzwojenie chłodzącej - - i s· I \ i j - 6 l. W panewce łożyska prądnicy - nie -- nie wyższa niż, +80 0 C. 2. W uszczebieniu olejow.Ym wału - . Jeżeli temperatury oleju lub stopu łożyskowego. ze względu na specjalne uzasadnienie techniczne. mogą być inne, należy je podać jako odpowiednie wlft'tości graniczne. - nie wyższa niż +85 0 C. Wartości największe przy wlocie do uzwojenia i najmniejsze przy wylocie z uzwoje· nia. określone w instrukcji eksploatacji: .- prądnicy I ." I i l i i 10 Ciśnienie l. Przy dopływie do łożysk prądnicy i przekładni , ślonych w instrukcji eksploatacji. oleju 2. Przy"wlocie do uszczelnień olejowych wału. jeżeli ciśnienie wodoru w ' obudowie prądnicy jest znamionowe - wartości określone , w instrukcji eksploatacji: I I!
- l)jako największa oraz najmniejsza dopuszczalna bezwzględna wartość ciśnie-: nia . oleju p~zy wlocie do uszczelnienia. lub 2) jako największa oraz najmniejsza dopuszczalna nad";yżka ciśnienia oleju przy wlocie do uszczelnienia nad ciśnieniem wodoru w obudowie prądnicy. ! I ! 11 , ! i! 12 Ir 13 Czystość wodoru w obudowie prądnicy Czystość wodoru 'w obudowkprądnicy powinna być nie mniejsza niż 95% (objęto- ZawartośĆ wody w wodorze , Zawartość wody w wodorze wypełniającym obudowę prądnicy powinna być nie większ's .niż 15 g w 1 m" gazu. Dobowy ubytek wodoru Dobowy ubytek wódoru z obudowy prądnicy i połączonej z ' nią instalacji przy ciśnieniu znamionowym nie może być większy niż 12 ni'. śfiowo) . 14 Rezystywność destylatu (cieczy) I wartości nie mniejsze od okre- - / Rezy8tywność destylatu krążącego vi uzwoje~iu prądnicy powinna być nie mniej8Za niż 500 Om. ! Zawartość tlenu w mieszance nie może być większa niż 1.2% (objętościowo). Jeżeli ze szczególnych względów technicznych został wyznaczony inny ubytek dobowy w in8trukcji eksploatacji. należy określić tę war- tOść. De8tylat nie powinien zawie- . rać znacmej ilości gaz6w. sygnalizowanej przez prze: kaźnik gazowy Zain8tąlOwany w układzie. '. Monitor Polski Nr 15 1 , I - I 2 Stężenie wodoru w pomieszczenia'c h (przestrzeniach) 15 I 3 135 " Stężenie wodoru w powietrzu ' wypełniającym ograni~zone, ~amknięte przestrzenie sąsiadujące z przestrzeniami wypełnionymi wodorem (przestrzenie: łożysk, szynoprzewodów, zbiornik6w olejowych, pomieszczeń aparatury itp.) nie może być większe niż l%~odoru w powietm (objętościowo), Podwójna wartość amplitudy drgań mierzonych' na pokrywach łożysk prądnicy przy znamionowej prt:!dkości obrotowej nie może być ' większa niż : 16 Drgania na pokrywach łożysk Jeżeli amplitudy drgań wek- ' sploatacji mierzone są w spoI) 180 Jlm - dla prądnic o znamionowej prędkości obrotowej mniejszej niż 200 sób ciągły ~a wale prądnicy, . podwójne ampliiudy drgań ' obr/min. 2) 120 J.IID - dla prądnic o znamionowej prędko ści obrotowej od 200 do 400 podane w pkt 1~5 niogą być zwiękezon~ do 25%. , obr/min. 3) 100 J.Iffi - dla prądnic o,znamionowej prędkości obrotowej p.owyżej 400 do 1000 obr/min włącznie, 4) 80 jJm ~ dla prądnie o znamionowej prędkości obrotowej 1500 obl'/min, 5) 50 J.Iffi - dla prąd~c o znamionowej prędkości obrotowej 3000 obr/min. 17 Rezystaneja iwlacji głównej obwodu uzwojenia stojana prądniey Rezystancja izolac:ji głównej obwodu uzwojenia stojana pr:tdnicy nie powinna być mniejsza od obliczonej według wzo?u: R= gdzie: - I . .. prądnicy , - , I 15 I 25 I 35 I 45 I 55 I 65 1 75 I 85 1 95 .11051 U51 I 10 I 6,8 I 4,6 I 3,1 I 2 I 1,4 I l I 0,61 0,3 I 0,2 I 0,1 ' k UD - znamionowe napięcie stojana (w V), S -moc znamionowa prądnicy (w MV . A), Rezystancja izol.eji głównej obwodu wzbudzenia 19 k· UD 1000 + 10·.. S tablicą: , Tern. oC 18 ""'.'- - R- rezystancja izolacji (w MO), k_ - współezynnik zależny od temperatury izolacji uzwojenia zgodnie ' z poniższą . '. Poz. 134 205 - .... Rezystancja izolacji głównej obwodu wzbudzenia prądpicy nie powinna być .mniejsza od obliczonej według wzoru: . R = 0,04 . k (MO) gdzie : R - rezystancja izolacji, k - współczynnik zaieżny od temperatury izolacji podany pod lp. 17. . - . Rezystańcj a iz9ła- Rezystancja izolacji oddzielającej obudowy łożysk prądnicy i uszczelnień olejowjch cji łożysk iusz- wału od korpusu nie powinna być mniejsza od l MO, niezależnie od temperatury tej czełnieą olejowych ' izolacji. wału 135 ZARZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTW A, , LESNICTW A I GOSPODARKI ZYWNOSCIOWEJ z ,dnia 15 maja 1987 r. zmIenIające. zarządzenie w sprawIe kontroli Na podstawie art. 10 ust. 3 i art. 14 ustawy z dnia 16 lutego 1961 r . o hodowli rośliri i na5iennictwie (Dz. U. Nr 10, poz. 54) oraz w związku .z . pkt 29 części A za~ łącznika nr 2 do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1985 r. w sprawie określenia kompetencji niektórych naczelnych i centralnych organów administracji państwowej zastrzeżonych ' w przepisach 's zczególnych dla organów zniesionych (Dz. U. Nr 63, poz. 334) 'zarządza się, co następuje : § 1. W zarządzeniu Ministra RoTnictwa Z ada jakości materIału siewnego. 27 czerwca 1980 r. w sprawie kontroli jakości materiału siewnego (Monitor Polski Nrl7, poz. 85, z 1981 r. Nr 22, poz. 203, z 1983 r. Nr 20, poz. 116 i Z 1985 r. Nr 10. poz. 86) załączniki nr 1, 2 i 3 otrzymują brzmienie okreś lone ' w załącznikach nr 1. 2 i 3 do niniejszego' zarzą dzeni'a. § 2. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem l czerw- ca 1987 r. Minister Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodar ki Zywnościowej : ' S. Zięba