← Polska

Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 listopada 1990 r. w sprawie wykazu substancji dodatkowych dozwolonych i zanieczyszczeń tech

MONI'T OR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOS~OLITEJ POLSKIEJ Nr 45 Warszawa, dnia 4 grudnia 1990 r. TREŚĆ: Poz.: ZARZĄDZENIE 348 - Ministra Zdrowia i Opieki Spolecznej z dnia 12 listopada 1990 r, w sprawie wykazu substancji dodatkowych dozwolonych i zanieczyszczeń technicznych w środkach spożywczych i używkach 393 348 ZARZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 12 listopada 1990 r. w sprawie wykazu substancji dodatkowych dozwolonych i zanieczyszczeń technicznych w spożywczych i używkach. Na podstawie art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49 i z 1989 r. Nr 35, poz. 192) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Ustala się: 1) wykaż substancji dodatkowych dozwolonych do stosowania w środkach spożywczych i używkach oraz na ich powierzchni według ich funkcji, stanowiący załącznik nr 1 do zarządzenia, 2) wykaz grup środków spożywczych i używek, w których mogą być stosowane substancje dodatkowe dozwolone, stanowiący załącznik nr 2 do zarządzenia. 2. Substancje dodatkowe dozwolone, o których mowa w ust. 1, mogą być używane tylko zgodnie z ich funkcją technologiczną oraz w warunkach i ilościach określonych w załącznikach nr 1 i 2. 3. Ilości substancji dodatkowych dozwolonych do stosowania w środkach spożywczych i używkach oraz na ich powierzchni, określone w załącznikach nr 1 i 2, stanowią maksymalne ilości dopuszczalne w gotowym produkcie spożywczym lub używce. 4. Substancje dodatkowe dozwolone, wymienione w załącznikach nr 1 i 2, których dopuszczalnych ilości nie określono, stosuje się w dawce naj n iższej, niezbędnej do osiągnięcia zamierzonego efektu technologicznego, z zachowaniem wymaganej receptury produkcji. 5. Substancje dodatkowe dozwolone, stosowane w środkach spożywczych i używkach, powinny odpowiadać wymaganiom jakościowym określonym dla każdej z nich, zgodnie z Polską Normą lub normą branzową, i w każdym wypadku powinny być co najmniej czyste chemicznie. środkach § 2. 1. Poza substancjami zapachowymi, wymienionymi w załączniku nr 1, do produkcji środków spożywczych i używek wolno stosować: 1) części jadalnych aromatycznych surowców roślinnych, 2) wyciągi z jadalnych aromatycznych surowców roślin­ nych, 3) destylaty z owoców jadalnych świeżych lub poddanych procesowi fermentacji, 4) kondensaty naturalnych substancji zapachowych owocowych, uzyskanych ze świeżych soków, miazgi lub wytłoków . 2. Jako rozpuszczalniki (rozcieńczalniki) substancji zapachowych poza wymienionymi w załączniku nr 1 wolno używać: 1) wody, 2) oleju roślinnego rafinowanego, 3) tłuszczu cukierniczego. 3. Poza barwnikami wymienionymi w załączniku tir 1 do produkcji środków spożywczych i używek wolno stosować barwiące części roślin jadalnych. § 3. 1. Zabrania się barwienia: 1) mleka, śmietanki, śmietany i serów twarogowych, 2) herbaty, kakao, kawy i przypraw korzennych, 3) miodu pszczelego, 4) skórek owoców cytrusowych, 5) czekolady i mas czekoladowych oraz polew kakaowych stosowanych zamiast kuwertury czekoladowej, 6) mięsa i przetworów mięsnych, Monitor Polski Nr 45 394 7) ryb i przetworów rybnych, 8) jelit naturalnych używanych na powłoki wyrobów mięs­ nych oraz osłonek sztucznych używanych na powłoki takich wyrobów, 9) olejów jadalnych, 10) cukrów, 11) przetworów z jaj (jajek w proszku, mrożonej masy jajowej itp.) . 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy: 1) śmietanki i śmietany, przeznaczonych do wyrobu masła, - Poz. 348 3) przetworów owocowych i pomidorowych, jeżeli zawartość kwasu benzoesowego nie przekracza 125 mg/kg. § 6. Zabrania się stosowania substancji dodatkowych, o których mowa w § 1-5, w celu wprowadzenia konsumenta w błąd co do warunków zdrowotnych środków spożywczych i używek . § 7. Ustala się wykaz dopuszczalnych zanieczyszczeń technicznych w środkach spożywczych i używkach oraz dopuszczalnych zanieczyszczeń w napojach alkoholowych, stanowiący załącznik nr 3 do zarządzenia. 2) mleka przeznaczonego do wyrobu serów twardych podpuszczkowych, które wolno barwić wyłącznie karotenem lub annato, § 8. Substancje dodatkowe dozwolone, stosowane w produkcji środków spożywczych i używek, mogą zawierać następujące maksymalne zanieczyszczenia techniczne: 3) mas powlekających skórę serów twardych podpuszczkowych, które wolno barwić czerwienią koszenilową, 1) dopuszczalne zanieczyszczenia techniczne substancji dodatkowych (z wyłączeniem syntetycznych barwników organicznych), których zawartość w środku spoży­ wczym nie przekracza 1 g/kg, solami następujących metali w mg/kg: 4) osłonek poliamidowych, które mogą być barwione tlenkami żelaza. 3. Zabrania się barwienia syntetycznymi barwnikami organicznymi napojów bezalkoholowych, koncentratów napojów w proszku, naturalnych i syntetycznych substancji zapachowych oraz koniaku, winiaku, rumu i araku. § 4. 1. Przy produkcji środka spożywczego i używki producent może użyć tylko jednej substancji dodatkowej dozwolonej z grupy związków o analogicznej funkcji technologicznej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Dopuszczalne jest stosowanie dwóch substancji konserwujących w produkcji jednego środka spożywczego i używki. Maksymalna dopuszczalna ilość każdej z tych substancji ustalona dla danego produktu, stosowana pojedynczo, powinna być zmniejszona o taki procent, w jakim użyto drugiej substancji. 3. Dopuszczalne jest stosowanie w produkcji jednego środka spożywczego mieszaniny dozwolonych substancji zapachowych oraz mieszaniny dozwolonych syntetycznych barwników organicznych. Łączna ilość dodanych barwników nie może przekraczać ilości określonej dla poszczególnych środków spożywczych w załączniku nr 1, część I "Barwniki", rubryka 5. As Pb Hg Cd Cu Zn 3 5 0,01 0,1 30 50 2) dopuszczalne zanieczyszczenia techniczne substancji dodatkowych (z wyłączeniem syntetycznych barwników organicznych), których zawartość w środku spoży­ wczym przekracza 1 g/kg, solami następujących metali w mg/kg: As Pb Hg Cd Cu Zn 1 1 0,01 0,1 30 50 3) dopuszczalne zanieczyszczenia techniczne barwników organicznych syntetycznych w mg/ kg: As Pb Cu Zn Cr Hg Cd Aminy Fenole 1 5 30 50 2 0,01 0,1 20 5 § 5. 1. Na opakowaniach środka spożywczego i uży­ wki, do których produkcji zastosowano syntetyczne substancje zapachowe, syntetyczne barwniki organiczne, substancje konserwujące lub przeciwutleniacze fenolowe (galusany, butylohydroksyanisol), należy zamieszczać następujące informacje: § 9. 1. Substancje dodatkowe w środkach spożyw­ czych i używkach, nie ujęte w niniejszym zarządzeniu, mogą być stosowane po uzyskaniu zezwolenia Głównego Inspektora Sanitarnego, wydanego na podstawie opinii właściwych instytutów naukowo-badawczych. W szczególności dotyczy to: 1) "sztucznie barwione", 1) substancji dodatkowych dozwolonych, stosowanych w produkcji dietetycznych środków spożywczych i odżywek, . 2) "konserwowane", ze wskazaniem nazwy substancji konserwującej, 3) "aromatyzowane", 4) "zawiera przeciwutleniacz", ze wskazaniem nazwy przeciwutleniacza. 2. Wymaganie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, nie dotyczy: 2) substancji dodatkowych dozwolonych, używanych w produkcji tytoniu i wyrobów tytoniowych, 3) preparatów enzymatycznych pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub mikrobiologicznego, 1) wina, 4) wieloskładnikowych preparatów o nazwach handlowych. 2) dżemu, marmolady, powideł, koncentratu i przecieru pomidorowego oraz syropów owocowych, jeżeli zawartość ogólnego dwutlenku siarki nie przekracza 125 mg/kg, 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do substancji dodatkowych ujętych w zarządzeniu w razie ich użycia do innego środka spożywczego, niż przewiduje zarządze­ nie. Monitor Polski Nr 45 - Poz. 348 395 § 10. Traci moc zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 18 października 1985 r. w sprawie wykazu substancji dodatkowych dozwolonych i zanieczyszczeń technicznych w środkach spożywczych i używkach oraz na ich nymi koncentratów napojów w proszku obowiązuje od dnia 1 stycznia 1992 r., 2) dopuszczalne zanieczyszczenie kadmem środków spożywczych i używek określonych w poz. II tabeli 1 załącz ­ nika nr 3 obowiązuje po upływie 21at od wejścia w życie powierzchni (Monitor Polski Nr 39, poz. 259). zarządzenia. § 11. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z tym że : Minister Zdrowia i Opieki Społecznej: A. Kosiniak-Kamysz 1) zakaz barwienia syntetycznymi barwnikami organicz- Załączniki do zarządzenia Ministra Zdro wia i Opieki Społecznej z dnia 12 lis- topada 1990 r. (poz. 348) Załącznik nr 1 WYKAZ SUBSTANCJI DODATKOWYCH DOZWOLONYCH DO STOSOWANIA W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH I UŻYWKACH ORAZ NA ICH POWIERZCHNI WEDŁUG ICH FUNKCJI 1. Barwniki Lp. 1 Nazwa Nr Colour Index 1956 Środek spożywczy Ilość maksymalna mg/kg Uwagi 2 3 4 5 6 I Organiczne naturalne 1 2 3 4 Annato Betanina (czerwień buraczana) Chlorofil Chlorofilu kompleks miedziowy zawierający nie więcej niż 200 mg miedzi zjonizowanej w 1 kg barwnika Karmel otrzymany bez stosowania procesu amoniakalnego Karoten naturalny Kurkuma (kurkumina) 5 6 7 75120 75810 250 75810 - 75130 75300 wyłącznie do barwienia koncentratów zup (bulionów, rosołów), koncentratów przypraw, koncentratów obiadowych 8 Antocyjany II Organiczne syntetyczne 1 Czerwień koszenilowa 2 Czerń brylantowa BN 16255 28440 Budynie (w proszku) 100 Cukierki pudrowe prasowane, o smaku owocowym 100 Cukiernicze wyroby żelowe (galaretki) 100 100 3 Indygotyna 73015 Drażetki 4 Tartrazyna *> 19140 Galaretki i desery proszku) (cukiernicze) żelujące (w 100 5 Żółcień pomarańczowa 15985 Guma do żucia 6 Żółcień chinolinowa 47005 Karmelki twarde; pokrywy karmelowe (z masy karmelowej zwykłej) 50 Pomadki niekrystaliczne wodne 50 Kisiele w proszku 200 Kremy w proszku i pianki deserowe w proszku 100 Nadzienia i korpusy cukiernicze z pomady wodnej: anżelikowe, likworowe, piankowe 30 Wódki gatunkowe - 100 Syntetycznym i barwnikami organicznymi wymienionymi pod lp. 1-5 można bar., WIC wszystkie środki spożywcze wymienione w rubryce 4, z zastrzeżeniami wynikają- cymi z § 3 zarządzenia; czerwieną koszenilową można znakować mięso po uboju - Monitor Polski Nr 45 1 2 7 Fiolet metylowy 396 - Poz. 348 3 4 5 42535 do znakowania mięsa i bekonu oraz skórek serów twardych doj- 6 rzewających III Nieorganiczne • Złoto (listki) Tlenki żelaza ; 2 77480 77489 wyłącznie do wódek wyłącznie do barwienia osłonek sztucznych używanych na powłoki wyrobów mięsnych .) Do końca 1991 r. 2. S u bsta ncj e za pac h owe A. Naturalne Olejki lotne: 1) anyżowy, 2) arcydzięgielowy, 3) bergamotowy, 4) cynamonowy, 5) cytrynowy (bezterpenowy i zwykły), 6) eukaliptusowy, 7) fenkułowy (kopru włoskiego), 8) goździkowy, 9) irysowy (stały). 10) jałowcowy (z owoców Juniperus communis), 11) jodłowy, 12) kardamonowy, 13) kasjowy, 14) kminkowy, 15) kolendrowy, 16) koprowy, 17) mandarynkowy, 18) miętowy (z mięty pieprzowej lub kędzierzawej), 19) migdałowy (z gorzkich migdałów, wolny od cyjanowodoru), 20) muszkatołowy (z gałki muszkatołowej), 21) pomarańczowy z owoców (bezterpenowy i zwykły). 22) pomarańczowy z kwiatu (ol. Neroli), 23) różany, 24) sosnowy, 25) świerkowy, 26) tatarakowy. B. Syntetyczne 1) aldehyd anyżowy (p-metoksybenzoesowy). 2) aldehyd benzoesowy, 3) aldehyd C-14 (y-n-undekalakton lub lakton kwasu y-hydroksyundecylowego, zwany aldehydem brzoskwiniowym), 4) aldehyd fenylooctowy, 5) anetol (p-propenyloanizol lub 1-propenyI0-4-metoksybenzen). 6) benzoesan etylu, 7) cykloheksanopropionian allilu, 8) cynamonian etylu, 9) dwuacetyl (dwuketobutan lub butadion, 2, 3 lub dwumetyloglioksal), 10) etylowanilina (buronal. aldehyd 3-etoksy-4-hydroksybenzoesowy lub 3-etylowy eter aldehydu protokatechusowego) , 11) fenylooctan etylu, 12) furfural. 13) geraniol (trans 2,6-dwumetylooktadien-2,6-01-8 lub trans 2,6-dwumetylooktadien-1-6-01-8), 14) heliotropina (piperonal, aldehyd 3,4-metyleno-dwuoksybenzoesowy lub eter metylenowy aldehydu protokatechusowego) , 15) izoeugenol (1-hydroksy-2-metoksy-4-propenylobenzen), 16) jonon alfa (a-jonon, a-cyklo-cytrylidenoaceton). 17) kapronian etylu, 18) kwas masłowy, 19) maślan amylu, 20) maślan izoamylu, 21) maślan etylu, 22) mentol (1-metyI0-4-izopropylo-cykloheksanol-3, sześciohydrotymol), 23) mrówczan izoamylu, 24) mrówczan etylu, 25) octan n-amylu, 26) octan izoamylu, 27) octan benzylu, 28) octan n-butylu, 29) octan izobutylu, 30) octan etylu, 31) octan geranylu, 32) octan linalilu, 33) propionian etylu, 34) propionian izoamylu, 35) salicylan etylu, 36) walerianian n-amylu, 37) walerianian etylu, 38) wanilina (eter 3-metylowy aldehydu protokatechusowego lub aldehyd 3-metoksy-4-hydroksy-benzoesowy). 3. R o z P u s z C z a I n i k i (r o z C i e ń c z a I n i

  1. ki)substancji zapachowych Lp. Nazwa substancji 1 2 3 4 Etanol (alkohol etylowy) Octan etylu Glikol 1-2-propylenowy Trójacetyna Uwagi do - Monitor Polski Nr 45 397 - Poz. 348 4. S u b s t a n c j e k o n s e r w u j ą c e Ilość maksymalna Lp. Nazwa substancji Środek spożywczy 1 2 3 4 1 Kwas benzoesowy oraz jego sól sodowa 1) Margaryna, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne 1000 Pasty spożywcze na ekstraktach z ziół, koncentrat pomidorowy składowany w beczkach jako półprodukt 1500 Półprzetwory owocowe, przetwory: owocowe, pomidorowe i rybne, sosy warzywne i warzywno -owocowe, ekstrakt słodowy stosowany w piekarnictwie 1000 Napoje bezalkoholowe gazowane na naturalnych sokach owocowych, napoje z dodatkiem soków owocowych; kwas chlebowy 300 2 3 4 Ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól sodowa 2 ) Ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól sodowa 2) Kwas mrówkowy oraz jego sole: potasowa, sodowa i wapniowa 1) mgl kg lub mgl i Przetwory: owocowe, warzywne i rybne, margaryna, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne, żelatyna spożywcza 1000 Żelatyna do wyrobu sztucznych jelit 2000 Przetwory: owocowe, warzywne i rybne, margaryna, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne 1000 Żelatyna do wyrobu sztucznych jelit 2000 Surowe soki owocowe (półfabrykaty) 1500 Soki owocowe wysokosłodzone 700 Żelatyna, podpuszczka w płynie 300 100 5 Nizyna Sery dojrzewające oraz sery topione 6 Kwas propionowy oraz jego sole: sodowa i wapniowa 1) Chleb 200 (w stosunku do użytej mąki) 7 Bezwodnik kwasu siarkawego (dwutlenek siarki) oraz kwas siarkawy, pirosiarczyn potasu, wodorosiarczyn potasu, pirosiarczyn sodu, siarczyn sodu; wodorosiarczyn sodu 4 ) Wyroby ciastkarskie wytwarzane przemysłowo w opakowaniach jednostkowych 3): sernik, placek z masą owocową, placek z masą makową 2000 Pulpy, przeciery owocowe i warzywne do dalszego przerobu 2000 Soki owocowe surowe, owoce i warzywa suszone, skórka pomarańczowa do dalszego przerobu 1250 Powidła, dżemy, marmolady, soki owocowe słodzone, koncentrat pomidorowy, przecier pomidorowy do bezpośredniego spożycia 125 Żelatyna spożywcza 750 Syrop ziemniaczany 400 Cukier skrobiowy i mączka ziemniaczana 100 Mączka budyniowa 50 Glukoza krystaliczna 20 - Monitor Polski Nr 45 1 398 - 2 Poz. 348 3 Ocet fermentacyjny 4 100 (w tym 40 S02 wolnego) Wino i miody pitne na moszczach owocowych 200 (w tym 40 S02 wolnego) 8 Kwas sorbowy oraz jego sole: potasowa, sodowa i wapniowa
  2. l)Susze ziemniaczane 125 Piwo 20 Pulpy, przeciery owocowe, soki owocowe surowe lub koncentrowane słodzone lub nie słodzone o ciężarze właściwym nie wyższym niż 1,33 do dalszego przerobu, ogórki konserwowe, korniszony i inne przetwory owocowe lub warzywne w zalewie kwaśnej w opakowaniach niehermetycznych powyżej 1 kg 1500 Gotowane owoce w niehermetycznych opakowaniach 1200 Marmolady, powidła, dżemy niskosłodzone oraz dżemy w opakowaniach termoformowanych, galaretki owocowe, warzywa kwaszone w beczkach i opakowaniach niehermetycznych powyżej 1 kg, koncentrat pomidorowy i koncentrat szczawiu, przetwory rybne, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne 1000 Wino 200 Napoje i syropy typu Cola 80 Sery dojrzewające twarde i półtwarde 5) 9 Azotan 6) sodu oraz potasu 100 mg/ dm 2 Sery typu "fromage fin" 8) 240 Margaryna 600 Sery podpuszczkowe dojrzewające solone w solance 50 zawartość N0 2 do 2 Wędliny surowe wędzone typu salami 400 (azotany i azotyny, w tym azotynów nie więcej niż 60) 10 Azotyn sodu (wyłącznie w postaci równomiernej mieszaniny z solą kuchenną, w której zawartość NaN0 2 wynosi 0,5---0,6%) 7) Peklowane wędliny i wyroby wędliniarskie 9) 125 (azotany i azotyny) Węd?onki 125 (azotany i azotyny) Peklowane konserwy mięsne sterylizowane 125 (azotany i azotyny) Peklowane konserwy mięsne pasteryzowane 125 (azotany i azotyny) Wartości maksymalne podane w przeliczeniu na odpowiedni kwas. Wartości maksymalne podane w przeliczeniu na odpowiedni ester. 3) Dodatek dozwolony tylko w okresie letnim (czerwiec-wrzesień) . 4) Wartości maksymalne podane w przeliczeniu na dwutlenek siarki ogólny. 5) Wyłącznie powlekanie skórki 0,5% roztworem kwasu sorbowego. 6) Wartości maksymalne podane jako azotan potasu. 7) Wartości maksymalne podane w przeliczeniu na sól sodową . 8) Sorbinian potasu . 9) Z wyjątkiem mięsa z królików i drobiu.
  3. l)2) - Monitor Polski Nr 45 5. Przeeiwutlen i aeze 399 - synergenty Lp. Nazwa substancji $rodek spożywczy 1 2 3 1 Poz. 348 Kwas L-askorbinowy Ilość maksymalna mg/kg lub mg/I Uwagi 4 5 Wino 50 Piwo 150 Wędliny i przetwory peklowane 300 Nektary, soki owocowe, soki warzywne 300 Kremogeny 1500 Mleko w proszku 3000 2 Kwas izoaskorbinowy Wędliny, konserwy 300 3 Butylohydroksyanizol (BHA) Smalec przeznaczony do magazynowania powyżej 1 roku 100 Płatki i susze ziemniaczane Kwas cytrynowy Margaryna 125 5 Galusan propylu (PG) Smalec przeznaczony do magazynowania powyżej 1 roku 100 Smalec przeznaczony do magazynowania powyżej 1 roku 100 Smalec przeznaczony do magazynowania powyżej 1 roku 100 7 Galusan aktylu (OG) Galusan dodecylu (DOG) 8 Kwas mlekowy Oleje jadalne - 9 Tokoferole naturalne i syntetyczne Oleje rafinowane, margaryna, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne, smalec 200 6. Kwasy, sole składowania powyżej 3 miesięcy do w stosunku do surowca 50 4 6 w stosunku do surowca zasady Ilość Lp. Nazwa substancji $rodek spożywczy maksymalna Uwagi 1 2 3 4 5 Lody produkcji przemysłowej paczkowane 5 g/kg 1 Kwas adypinowy Proszki do pieczenia 187 g/kg Kisiele w proszku 30 g/kg Galaretki w proszku 4,5 g/kg Desery owocowe w proszku 6,7 g/kg Lody w proszku 20 g/kg Koncentraty ciast 5 g/kg Koncentraty obiadowe 40 g/kg Monitor Polski Nr 45 1 2 2 Fosforan amonu 3 Glicerofosforan amonu 4 Siarczan amonu 5 Węglan amonu 6 Wodorowęglan amonu 7 Kwas cytrynowy . 400 - - Poz. 348 4 3 Napoje w proszku 10 g/kg Podpiwek, piwonka, napój piwny 3 g/kg Przyprawy sypkie w proszku 44 g/kg Nastaw przy produkcji wina 500 mg/I Miazga kakaowa i proszek kakaowy, słone paluszki, pieczywo cukiernicze - Przetwory owocowe i warzywne, wódki gatunkowe, lody owocowe, napoje gazowane bezalkoholowe, wyroby cukiernicze, koncentraty deserów w proszku o smaku owocowym, koncentraty ciast, kisiele, galaretki o smaku owocowym, wino owocowe i gronowe, sery topione, przetwory rybne, koncentraty napojów w proszku, oleje, tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne - Konserwy warzywno-mięsne 200 mg/kg Napoje mleczne fermentowane 2 g/kg Koncentraty obiadowe w proszku - Glazurowane ziarno zbożowe 6 g/kg Przyprawy sypkie w proszku - Koncentraty napojów w proszku - 8 Stearynian magnezu Cukierki pudrowe prasowane 10 g/kg 9 Kwas mlekowy Przetwory owocowe, warzywne, grzybowe i rybne w zalewie kwaśnej 20 g/kg Białczan sodu 238 g/kg Kazeina spożywcza 280 g/kg Mąka do wypieku pieczywa Woda do produkcji piwa Wódki gatunkowe, lody owocowe, napoje owocowe, napoje gazowane bezalkoholowe, wyroby cukiernicze, wina owocowe, koncentraty spożywcze (żurki, kisiele) 10 Kwas octowy·> Białko w proszku Marynaty warzywne, owocowe i grzybowe Przetwory rybne 5 wartość sumaryczna w przeliczeniu na kwas octowy 4 g/kg 700 mg/I 100 mg - 30 g/kg roztworu 10% na litr białka płynnego Monitor Polski Nr 45 1 11 401 2 Pirofosforan sodu - 3 Poz. 348 4; Miazga kakaowa Podpiwek i piwonka Proszek do pieczenia Koncentraty ciast Ciasto i pieczywo cukiernicze 4 g/kg 450 g/ kg 10 g/ kg 2 g/kg - 12 Pirosiarczyn sodu Herbatniki, krakersy 440 mg/ kg 13 Węglan potasu Miazga kakaowa - 14 Kwas siarkowy Żelatyna - 15 Wodorotlenek sodu Białczan sodu 22 g/ kg Kazeinian sodu 36 g/kg 16 17 Wodorowęglan sodu Kwas solny Karmelki musujące, miazga kakaowa i proszek kakaowy, ciasto i pieczywo cukiernicze - Serwatka zagęszczona 5 g/kg Ser smażony 10 g/kg Ser herceński 15 g/ kg Ser kminkowy parzony 28 g/kg Koncentraty napojów w proszku 60 g/ kg Proszki do pieczenia 337 g/kg Koncentraty ciast 10 g/ kg Inwersja cukru - Woda do produkcji piwa 18 Chlorek wapnia w stosunku do suchej masy surowca 100 mg/ I Żelatyna - Glukoza - Białczan sodu 157 g/kg Kazeina spożywcza 170 g/ kg Woda do produkcji piwa 100 mg/ I Słód browarniany 5 3 g/ kg do uzyskania pH 1,9--2,2 w stosunku do j ęczmienia Sery podpuszczkowe dojrzewające 200 mg/ I mleka 19 Siarczan wapnia Woda do produkcji piwa 20 Węglan wapnia Wino - 21 Kwas L( +) winowy Przetwory owocowe i warzywne 2 g/kg Wódki gatunkowe 2 g/ I Napoje owocowe 1 g/ I Napoje bezalkoholowe 1 g/ I Wyroby cukiernicze 300 mg/ I 20 g/ kg 1 2 *l Poz. 348 - 3 Woda amoniakalna 22 402 - Monitor Polski Nr 45 4 Koncentraty napojów w proszku 10 g/kg Kisiele i galaretki w proszku 20 g/kg Wino gronowe i owocowe 1 g/I Kazeinian sodu 2,6 g/kg Białczan sodu 3,5 g/kg 5 Otrzymany wyłącznie w drodze fermentacji. 7.Substancje stabilizujące i .,. Lp. Nazwa substancji 1 2 1 Białczan sodu 2 emulgujące maksymalna Uwagi 3 4 5 .- Kwas cytrynowy Ilość Srodek spożywczy Napoje mleczne ukwaszone smakowe 15 g/kg Twarogi i lody produkcji przemysłowej, lody w proszku 25 g/kg Wędliny i wyroby wędliniarskie (z wyjątkiem wędlin trwałych) 30 g/kg Wyroby garmażeryjne 30 g/kg Białko w proszku 1,5 g na 1 I białka płynnego 3 Cytrynian sodu, potasu lub wapnia Wędliny i konserwy mięsne Serwity i białczany 300 mg/kg 500 mg Mleko spożywcze o przedłużowej trwałości , 4 5 Jednopalmitynian glicerolu Jednostearynian glicerolu 1000 mg/I Mleko zagęszczone i śmietanka sterylizowana 2 g/kg Krew spożywcza 5 g/kg Gazowane soki owocowe i warzywne 10 g/kg Wyroby cukiernicze trwałe wyprodukowane z pektyny 10 g/kg Mleko w proszku instant bez dodatków i z dodatkami smakowymi (kawa, kakao, cukier) 18 g/kg Pomidory konserwowe 250 mg/kg Przetwory owoco~e 500 mg/kg Koncentraty napojów w proszku 3 g/kg Wyroby z ciasta 5 g/kg Susze i płatki ziemniaczane 5 g/kg Wyroby z ciasta 5 g/kg Susze ziemniaczane i płatki śniadaniowe 5 g/kg Lody produkcji przemysłowej paczkowane 7,5 g/kg na 1 I mleka Monitor Polski Nr 45 - 403 - Poz. 348 1 2 3 4 6 Dwustearynian glicerolu Lody produkcji przemysłowej paczkowane 7,5 g/ kg Susze ziemniaczane i płatki śniadaniowe 5 g/ kg 7 8 Glukonian wapnia Kazeinian sodu Pomidory konserwowe 250 mg/ kg Przetwory owocowe 500 mg/ kg Wyroby garmażeryjne Wyroby wędliniarskie i wędliny (z wyjątkiem wędlin trwałych) 30 g/kg Twarogi 25 g/ kg Lody produkcji przemysłowej paczkowane 25 g/ kg Przetwory rybne 30 g/ kg r".' \ 9 Lecytyna sojowa Mleko w proszku". \'qzekolada -' 10 Lecytyna Chleb lecytynowy, pomadki mleczne, margaryna, tłuste masy cukiernicze, tłuszcze roślinne kuchenne i piekarnicze, lody, sosy 5 g/kg mięsne 5 g/ kg 11 Mleczan wapnia Desery błyskawiczne 12 O-fosforan sodu Mleko zagęszczone i śmietanka sterylizowana 2 g/ kg Sery topione 32 g/ kg 32 g/ kg 12,4 g/ kg 13 Pirofosforan sodu Sery topione 14 Pol ifosforany alifatyczne sodu oraz potasu Szynka wołowa Chlorek wapnia Pomidory konserwowe 250 mg/ kg Przetwory owocowe 500 mg/ kg Fasola konserwoWa w solance 500 mg/ kg Mleko do produkcji serwitów i białczanów 400 mg/ I Mleko do produkcji serów i twarogów 200 mg/ I Pomidory konserwowe 250 mg/ kg Przetwory owocowe 500 mg/ kg 15 16 ) Fo~foran wapnia jednoza- sadowy 3000 mg/kg Sery topione r • :,. ~ I, __ . 17' Węglan wapnia Pulpy owocowe 800 mg/ kg 18 Wodorotlenek wapnia Pomidory konserwowe 250 mg/ kg Przetwory owocowe 500 mg/ kg 19 Korzeń mydlnicy jako P2 0s 32 g/ kg : ..,' 5 Chałwa 2,5 g/ kg 8. S u b s t a n c j e z a g ę s z c z a j ą c e Lp. Nazwa substancji 1 2 1 Agar-agar Ilość Środek spożywczy maksymalna 3 4 Galaretki owocowe, galaretki o smaku owocowym, wyroby cukiernicze trwałe, wyroby ciastkarskie, lody produkcji przemysłowej paczkowane 1O g/ kg Przetwory rybne 5 g/kg Napoje mleczne 5 g/ kg " •• ·1, - Monitor Polski Nr 45 1 2 2 Alginian sodowy 404 Poz. 348 4 3 Lody prdd u kej i w proszku przemysłowej paczkowane i lody 6 g/ kg Przetwory rybne mrożone 4 g/ kg Desery błyskawiczne w proszku 3 Karagen o ciężarze cząsteczkowym nie mniejszym niż 100000 4 Mączka chleba świętojańskiego 5 Pektyna stała i ciekła 110 g/ kg Koncentraty napojów 3 g/kg Koncentraty ciast 10 g/ kg Lody produkcji przemysłowej paczkowane 3 g/ kg Niskosłodzone: galaretki owocowe, dżemy, kremożele 12 g/kg Galaretki "ŻelIa" 45 g/ kg Desery mleczne 57 g/ kg Lody produkcji przemysłowej paczkowane 6 g/ kg Przetwory owocowe i warzywne, wyroby cukiernicze trwałe, marmoladki - Lody produkcji przemysłowej paczkowane 6 g/ kg Koncentraty deserów - 6 Tragakanta Pasty spożywcze w roztworach wodnych - 7 Żelatyna Lody produkcji przemysłowej paczkowane 6 g/kg Konserwy mięsne, przetwory rybne, galaretki i kremy o smaku owocowym, wyroby cukiernicze trwałe - 9.Substancje klarujące Desery twarogowe 14 g/ kg Wyroby ciastkarskie - Wyroby garmażeryjne - Koncentraty deserów w proszku - Przyprawy sypkie w proszku - (środki filtracyjne) Lp. Nazwa substancji Środek spożywczy Uwagi 1 2 3 4 1 Agar-agar 2 Alginian sodo Ny 3 Albumina Soki, moszcze, piwo, wino, miody pitne, hydrolizaty białkowe, tłuszcze Soki, moszcze, piwo, miody pitne, wódki, hydrolizy białkowe, tłuszcze 4 Bentonity Soki, moszcze, piwo, wino, miody pitne, wódki, ocet fermentacyjny, hydrolizaty białkowe, tłuszcze 5 Fitynian wapnia Wino i miody pitne Monitor Polski Nr 45 1 - 405 - 2 Poz. 348 3 6 Karuk rybi 7 Węgiel roślinn y aktywny 8 Węgiel zwierzęcy aktywny 9 Żelatyna 10 Kazeina 11 Kwas L-askorbinowy 12 Tanina 13 Ziemia okrzemkowa 14 Ziemia krzemionkowa 15 Żelazocyjanek potasu Wino, wódki, ocet fermentacyjny 16 Pirofosforan sodu Wódki 4 Soki, moszcze, piwo, wino, miody pitne, hydrolizaty białkowe, tłuszcze, ocet fermentacyjny Soki, moszcze, piwo, wino, miody pitne, hydrolizaty białkowe, tłuszcze, ocet fermentacyjny, wódki pod warunkiem nieprzechodzenia związków cyjanowych do napoju 10. R oz puszcza I n i ki ekst ra kcyj n e Lp. Nazwa substancji Srodek spożywczy Maksymalna pozostałość mg/kg Uwagi 1 2 3 4 5 0,1 1 Aceton*) Ekstrakty spożywcze 2 Benzyna ekstrakcyjna Tłuszcze i oleje 3 Owuchlorodwufl uorometan**) (Freon 12) Ekstrakty smakowo-zapachowe z przypraw, warzyw i ziół 15 Odwodnione aromaty owocowe i warzywne 5 Olejowe roztwory karoteidowe i koncentraty witaminofosforolipidowe 5 4 Etanol (alkohol etylowy) 5 Heksan *)
  4. u)niewykrywalna Oleje Niewykrywalny w produktach gotowych do spożycia niewykrywalna O czystości do analiz. O czystości "Iood grade", nie mniejszej niż 99,97%. 11. Substancje wzmacniające smak Lp. 1 2 Srodek spożywczy Nazwa substancji Glutaminian sodu Kwaśny węglan sodu zapach Ilość maksymalna Konserwy mięsne i warzywno-mięsne 3 g/kg Koncentraty obiadowe 3 g/kg Koncentraty przypraw sypkich 150 g/kg Koncentraty zup, przyprawy 65 g/kg Wódki 10 mg/I Uwagi - Monitor Polski Nr 45 12. Substancje 406 - Poz. 348 wzbogacające Lp. Nazwa substancji 1 Kwas L-askorbinowy Srodek spożywczy Ilość maksymalna Napoje bezalkoholowe gazowane 250 mg/I Wyroby cukiernicze trwałe witaminizowane 5 g/ kg Koncentraty napojów w proszku - Koncentraty deserów w proszku (galaretki i kisiele owocowe) - 2 Węglan wapnia Mąka 3 Siarczan żelazawy Mąka o wymiale poniżej 80% 4 Witamina A Margaryna 30000 j.m./ kg 5 Witamina D Margaryna 3000 j.m./ kg 3 g/kg 13. Substancje do stosowania na Lp. 1 30 mg/kg powierzchnię Srodek spożywczy Nazwa substancji Wyroby cukiernicze i glazurowane ziarno zbóż Guma arabska Uwagi Uwagi do nadawania połysku 2 Parafina plastyczna i nie barwiona barwiona 3 Parafina stała 3 Polioctan winylu w roztworze wodnym 5 Wosk pszczeli Sery podpuszczkowe dojrzewające Drażetki cukiernicze i glazurowane ziarno zbóż do powlekania skórki do nadawania połysku 6 Talk*) Wyroby cukiernicze mąka formierska, pasta połyskowa *) Nie może zawierać azbestu . Załącznik nr 2 WYKAZ GRUP SRODKOW SPOŻYWCZYCH I UŻYWEK, W KTORYCH MOGĄ BYC STOSOWANE SUBSTANCJE DODATKOWE DOZWOLONE Grupa Grupa Grupa Grupa 1 - Mleko i przetwory mleczne 2 - Tłuszcze i oleje 3 - Mięso i przetwory mięsne 4 - Mąka, przetwory mączne, proszki do pieczenia, ekstrakt słodowy stosowany w piekarnictwie Owoce, półprzetwory i przetwory owocowe Warzywa, półprzetwory i przetwory warzywne Przetwory rybne Grupa Grupa 5 6 - Grupa 7 - Grupa 8 Grupa 9 Grupa 10 Grupa 11 Grupa 12 Grupa 13 Grupa 14 - Cukry i wyroby cukiernicze Napoje alkoholowe, ocet fermentacyjny Napoje bezalkoholowe Lody Koncentraty Przetwory jajeczne Miazga kakaowa, proszek kakaowy, czekolada Grupa 15 - Różne - Monitor Polski Nr 45 407 - Poz. 348 1. Mleko i przetwory mleczne Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 2 Mleko spożywcze o przedłużonej trwałości cytrynian sodu 1000 mg Mleko do produkcji serów chlorek wapnia karoten annato 200 mg 2g 2g 3 Mleko zagęszczone, śmietanka sterylizowana cytrynian sodu o-fosforan sodu 4 Mleko w proszku bez dodatków lub z dodatkami smakowymi (kawa, kakao, cukier) kwas L-askorbinowy - - 3000 mg do składowania powyżej 3 mie- sięcy cytrynian sodu 18 g lecytyna sojowa 5g Napoje mleczne fermentowane kwas cytrynowy 29 Napoje mleczne ukwaszone smakowe białczan sodu 15 g 7 Desery mleczne karagen 57 g 8 Śmietanka i śmietana do wyrobu masła karoten annato - 9 Serwatka zagęszczona wodorowęglan sodu 10 Serwity i białczany chlorek wapnia 400 mg cytrynian sodu 500 mg białczan sodu 25 g kazeinian sodu 25 g chlorek wapnia 200 mg nizyna 100 mg chlorek wapnia 200 mg na 1 I mleka kwas sorbowy oraz jego sole (Na, K, Ca) 100 mg na 1 dm 2 wyłącznie parafina plastyczna barwiona i nie barwiona, parafina stała, polioctan winylu w roztworze wodnym, czerwień koszenilowa - powlekania do skórki serów twardych azotan potasu, sodu 50 mg solone w solance 5 6 5g w stosunku do suchej masy surowca na 1 I mleka 11 12 Twarogi Sery podpuszczkowe dojrzewające do poskórki wlekania roztworem 0,5% 1 13 2 3 Sery topione Poz. 348 408 - - Monitor Polski Nr 45 4 kwas cytrynowy - o-fosforan sodu 32 g pirofosforan sodu 32 g polifosforany sodu i potasu 32 g 100 mg nizyna 14 Ser smażony chudy wodorowęglan sodu 10 g 15 Ser herceński wodorowęglan sodu 15 g 16 Ser kminkowy parzony wodorowęglan sodu 28 g 17 Serek typu "fromage fin" sorbinian potasu 240 mg 18 Kazeina spożywcza kwas mlekowy 50% 280 g kwas solny 170 g woda amoniakalna 2,6 g wodorotlenek sodu 36 g żelatyna 14 g 19 Kazeinian sodu , 20 Desery twarogowe 2. Tłuszcze 5 oleje Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 2 Margaryna Smalec kwas cytrynowy 125 mg kwas benzoesowy oraz jego s61 Na 1000 mg ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg tokoferole naturalne i syntetyczne 200 mg lecytyna - karoten - annato - dwuacetyl - witamina A 30000 j.m. witamina D 3000 j.m. kwas sorbowy oraz jego sole 600 mg butylohydroksyan izol 100 mg galusan propylu 100 mg galusan oktylu 100 mg galusan dodecylu 100 mg tokoferole naturalne i syntetyczne 200 mg tylko do produktu przeznaczonego do magazynowania powyżej 1 roku - Monitor Polski Nr 45 1 3 4 2 Tłuszcze cukiernicze, piekarnicze i kuchenne Oleje 409 - Poz. 348 4 3 kwas benzoesowy oraz jego s61 Na 2000 mg ester etylowy kwasu p- hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg tokoferole naturalne i syntetyczne 200 mg lecytyna - kwas cytrynowy - kwas cytrynowy - kwas mlekowy 100 mg tokoferole naturalne i syntetyczne 200 mg ług sodowy - ziemia okrzemkowa - ziemia krzemionkowa - benzyna ekstrakcyjna, heksan do rafinacji pozostałość , niewykrywalna 3. M ięso 5 do ekstrakcji przetwory mi ęsne Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Mięso surowe - wyłącznie do zna- fiolet metylowy kowania 2 Konserwy cytrynian sodu oraz potasu 300 mg glutaminian sodu 3 mg kwas izoaskorbinowy azotyn sodu 1) 300 mg w stosunku do surowca ilość podana w nr 1 grupa 4, lp. 10 załączniku żelatyna 3 Wędliny i wyroby wędli- - kwas L-askorbinowy 250 mg ·kwas izoaskorbinowy 250 mg do wędlin w stosunku do surowca cytrynian sodu oraz potasu 300 mg do wędlin niarskie 4 5 białczan sodu 30 g kazeinian sodu 30 g z wyjątkiem wędlin trwałych; do wyrobów garma- 3 2 1 Poz. 348 410 Monitor Polski Nr 45 żeryjnych ,. ilość podana w za- azotyn sodu 1) łączniku nr 1, gru- pa 4, lp. 10 " " azotan 2) potasu oraz sodu polifosforany. sodu oraz potasu 1) 2) 400 mg (azotany i azotyny, w tym azotynów nie więcej niż 60) 3000 mg jako P2 0s 4 Sosy mięsne lecytyna 5g 5 Krew spożywcza cytrynian sodu 5g tylko do wędlin surowych wędzonych typu salami tylko do szynki wołowej Wyłącznie w postaci równomiernej mieszaniny z solą kuchenną, w której zawartość NaN0 2 wynosi 0,5-0,6%. Jako KN0 3 . 4. Mąk a, p r z e t w o r y m ą c z n e, p r o s z k i d o p i karnietwie ec z e n i a, e k s t rak t s ł o d o w y s t o s o w a n y w p i e "' Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji . .' Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I . Uwagi 4 5 ~ 1 1 3 2 Mąka kwas mlekowy 4g mąka do wypieku pieczywa węglan wapnia 3g mąka , o wymiale poniżej 80% . siarczan żelazowy 30 g - 2 Makarony barwniki organiczne naturalne 3 Chleb kwas propiońowy i wapniowa oraz jego sól sodowa w 2000 mg lecytyna - 4 Słone paluszki wodorowęglan amonu - 5 Ciasto i pieczywo cukiernicze wodorowęglan sodu - wodorowę~I~.n a~~p~ .. jednopalmitYłi ian gli~~IU jednostearynian glicerolu kwas propionowy oraz jego sole Na. Ca stosunku do mąki chleb lecytynowy drobne kruche ciasteczka - 5g 5g 2000 mg . tylko w okresie letnim (czerwiec-wrzesień) do wyrobów ciastkarskich wytwarzanych przemysłowo w opakowaniach jednostkowych (sernik. placek z masą owocową. placek z masą mapirofosforan Na 2g kową) 2 1 411 - Monitor Polski Nr 45 7 Proszki do pieczenia Ekstrakt słodowy stosowany w piekarnictwie 5. Owoce, 4 5 440 mg krakersy i herbatniki 3 pirosiarczyn Na 6 Poz. 348 półprzetwory barwniki organiczne naturalne: substancje zapachowe naturalne i syntetyczne - kwas adypinowy 187 g wodorowęglan sodu 337 g o-fosforan sodu 450 g pirofosforan sodu 450 g kwas benzoesowy 1000 mg przetwory owocowe Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub IN 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Owoce suszone dwutlenek siarki 1250 mg 2 Skórka pomarańczowa (do dalszego przerobu) dwutlenek siarki 1250 mg kwas mrówkowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1500 mg 3 Soki owocowe (półprzetwory) surowe - dwutlenek siarki 1250 mg kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1500 mg również do soków koncentrowanych lub nie słodzonych o słodzonych ciężarze właści- wym nie wyższym niż 1,33 agar-agar albumina alginian sodowy bentonity karuk rybi kazeina tanina węgiel roślinny aktywny węgiel zwierzęcy aktywny ziemia krzemionkowa ziemia okrzemkowa - do klarowania soków i moszczów żelatyna - - - Monitor Polski Nr 45 1 4 - 3 2 Miąższe, 412 pulpy, przeciery Poz. 348 4 węglan wapnia 800 mg dwutlenek siarki 2000 mg kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1500 mg kwas benzoesowy oraz jego sól sodowa 1000 mg kwas L( +) winowy 2000 mg 5 do pulp (półprzetwory) 5 Przetwory owocowe kwas cytrynowy - cytrynian wapnia - glukonian wapnia 500 mg chlorek wapnia 500 mg fosforan wapnia jednozasadowy 500 mg wodorotlenek wapnia 500 mg pektyna stała i ciekła - barwniki organiczne naturalne - karagen (ciężar cząsteczkowy nie mniejszy niż 100000) 12 g niskosłodzone ga- laretki owocowe, dżemy i kremożele agar-agar 6g galaretki owocowe niskosłodzone kwas mlekowy - . 20 g kwas benzoesowy oraz jego sól Na 1000 mg ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól Na 1000 mg ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól Na 1000 mg kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg w przeliczeniu na kwas octowy do przetworów w zalewie kwaśnej marmolady, powidła, galaretki owo- - cowe, dżemy niskosłodzone oraz dżemy w opakowaniach termoformowanych dwutlenek siarki 1200 mg gotowane owoce w opakowaniach niehermetycznych powyżej 1 kg 1500 mg przetworyowocowe w zalewie kwaśnej wopakowaniach niehermetycznych powyżej 1 kg 125 mg powidła, marmolady - dżemy, - Monitor Polski Nr 45 1 2 6 Soki owocowe wysokosło dzone 413 - Poz. 348 3 4 kwas mrówkowy oraz jego sole: Na, K, Ca 700 mg 125 mg 7 Soki owocowe słodzone dwutlenek siarki 8 Napoje z dodatkiem sok6w owocowych kwas mlekowy 5 .. 9 Nektary, soki owocowe kwas L( +) winowy 1000 mg kwas benzoesowy oraz jego sól Na 500 mg 10 g cytrynian sodu kwas L-askorbinowy 300 mg 1500 mg 10 Kremogeny kwas L-askorbinowy 11 Marynaty owocowe kwas octowy 6. Wa rzywa. p6łprzetwo ry do 90ków gazowanych - przetwory warzywne Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Warzywa suszone dwutlenek siarki 1250 mg 2 Warzywa kwaszone kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg 3 Przetwory warzywne kwas cytrynowy kwas L( +) winowy w beczkach i opakowaniach nieherpometycznych wyżej 1 kg - 2000 mg kwas mlekowy 20 mg w przeliczeniu na kwas octowy do przetworów w zalewie kwaśnej chlorek wapnia 500 mg fasola konserwowa w solance barwniki organ iczne naturalne - kwas benzoesowy oraz jego sól Na 1000 mg ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól Na 1000 mg ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg soki warzywne i warzywno-owocowe - Monitor Polski Nr 45 1 4 5 4 5 kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg koncentrat szczawiu 1500 mg ogórki konserwowe, korniszony i inne przetwory w zalewie kwaśnej, w opakowaniach niehermetycznych powyżej 1 kg kwas L-askorbinowy Soki warzywne warzywno- Poz. 348 3 2 Konserwy 414 300 mg cytrynian sodu 10 g kwas cytrynowy 200 mg glutaminian sodu 3g chlorek wapnia 250 mg fosforan wapnia jednozasadowy 250 mg wodorotlenek wapnia 250 mg cytrynian wapnia 250 mg glukonian wapnia 250 mg kwas benzoesowy oraz jego sól Na 1000 mg soki gazowane -mięsne 6 Przetwory pomidorowe 1500 mg koncentrat składowany w beczkach do dalszego przerobu 1250 mg przecier do dalszego przerobu 125 mg przecier i koncentrat do bezpośredniego spożycia kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg koncentrat dwutlenek siarki 125 mg butylohydroksyanizol (BHA) 50 mg kwas octowy - dwutlenek siarki -. 7 8 Susze ziemniaczane Marynaty warzywne pomidory konserwowe 7 . Przetwory rybne Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 agar-agar 5g kwas cytrynowy - kwas mlekowy 20 g w przeliczeniu na kwas octowy, do przetworów w zalewie kwaśnej Monitor Polski Nr 45 1 - 2 415 - Poz. 348 4 3 5 - żelatyna kwas benzoesowy oraz jego s61 Na 1000 mg ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg ester propylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego s61 Na 1000 mg kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 1000 mg kazeinian sodu 30 g kwas octowy 30 g alginian sodowy 4 'g przetwory rybne mrożone 8. C u kry w y r o b y c u k i e r n i c z e t r wał e Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 - do uzyskania pH 1,9-2,2 dwutlenek siarki 20 mg glukoza krystaliczna kwas cytrynowy - kwas mlekowy - kwas L( +) winowy 20 g kwas L-askorbinowy 5g lecytyna 5g cytrynian sodu 10 g_ 1 2 Glukoza Wyroby cukiernicze kwas solny pomadki mleczne i tłuste masy cukiernicze , . wyroby trwałe produkowane z pektyną agar-agar - żelatyna - stearynian magnezu 10 g cukierki pudrowe prasowane pektyna stała i ciekła - wyroby trwałe oraz marmoladki wodorowęglan sodu - karmelki musujące guma arabska - na powierzchnię wosk pszczel i - wyroby trwałe na powierzchnię drażetek, cukierki gumki, pasta karmelarska Monitor Polski Nr 45 1 - 416 - Poz. 348 3 2 barwniki organiczne naturalne i syntetyczne 4 ilość podana w załączniku nr grupa 1 substancje zapachowe naturalne i syntetyczne korzeń mydlnicy 1, karmelki, cukierki, galaretki, nadzienia i korpusy cukiernicze, guma do żucia 2,5 g - talk*> .l 5 chałwa mąka formierska, pasta połyskowa, pasta karmelarska Nie może zawierać azbestu. 9. N a poje a I ko ho I owe, ocet fe rmentacyj ny Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Wino, miody pitne kwas cytrynowy kwas L( +) winowy - 1000 mg węglan wapnia - kwas L-askorbinowy 50 mg karmel - dwutlenek siarki kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca fosforan amonu glicefosforan amonu siarczan amonu węglan amonu wodorowęglan amonu agar-agar albumina alginian sodowy bentonity fitynian wapnia karuk rybi kazeina tanina węgiel roślinny aktywny .węgiel zwierzęcy aktywny ziemia krzemionkowa ziemia okrzemkowa 200 mg ogółem, w tym 40 mg wolnego 200 mg 500 mg ogółem wino wino i miody na moszczach wino do nastawu do klarowania żelatyna żelazocyjanek potasu wino pod warunkiem nieprzechodzenia związków cyjanowych do napojów Monitor Polski Nr 45 1 2 - 2 Piwo 417 - Poz. 348 4 3 kwas L-askorbinowy 150 mg dwutlenek siarki 20 mg karmel - chlorek wapnia 3g - substancje klarujące kwas mlekowy kwas solny chlorek wapnia siarczan wapnia 3 Wódki kwas cytrynowy kwas mlekowy kwas L( +} winowy 5 do słodu browarnianego analogicznie jak do wina i miodów, z wyjątkiem fitynianu wapnia i żelazocyjanku potasu 700 mg 100 mg 100 mg 300 mg woda do produkcji - 2000 mg listki złota - do barwienia karmel - winiak, koniak, rum, arak barwniki organiczne syntetyczne - z wyjątkiem koniaku, rumu, araku, winiaku substancje zapachowe naturalne i syntetyczne - węgiel roślinny aktywny węgiel zwierzęcy aktywny albumina bentonity kazeina tanina - do klarowania żelazocyjanek potasu - pod warunkiem nieprzechodzenia związków cyjanowych do napoju kwas L-askorbinowy - do klarowania morsów ziemia okrzemkowa ziemia krzemionkowa wodorowęglan sodu 10 g/kg żelatyna pirofosforan sodu 4 Ocet fermentacyjny dwutlenek siarki 100 mg ogółem, w tym 40 mg wolnego - karmel substancje klarujące według załączni- ka nr 1, grupa 9 - Monitor Polski Nr 45 418 - Poz. 348 10. N a poje beza I ko ho I owe Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 kwas cytrynowy kwas L-askorbinowy 250 mg kwas mlekowy kwas L( +) winowy 1000 mg kwas benzoesowy oraz jego sól Na 500 mg tylko do napojów na naturalnych sokach owocowych i ich koncentratach oraz kwasu chlebowego kwas sorbowy oraz jego sole: Na, K, Ca 80 mg tylko do napojów typu Cola barwniki organiczne naturalne r--------------------------------+--------------~ substancje zapachowe naturalne - cowych, ekstrak- tach i koncentratach . , napoje na naturalnych sokach owo- substancje zapachowe syntetyczne tylko do napojów przygotowanych bez użycia naturalnych: soków owocowych, ekstraktów i koncentratów '. 11. Lody Lp. $rodek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 kwas cytrynowy - do lodów owocowych kwas mlekowy - lecytyna - barwniki organiczne naturalne - substancje zapachowe naturalne - etylowanilina - wanilina - - . dawka niezbędna - Monitor Polski Nr 45 1 2 419 - Poz. 348 4 3 5 kwas adypinowy 5 g agar-agar 6 g alginian sodowy 6 g białczan sodu 25 g kazeinian sodu 25 g jednostearynian glicerolu 7,5 g dwustearynian glicerolu 7,5 g karagen (ciężar cząsteczkowy nie mniejszy niż 100000) 3 g mączka chleba świętojańskiego 6 g pektyna stała lub ciekła 6 g żelatyna 6 g . . do lodów produkcji przemysłowej i paczkowanych lodów w proszku 12. K o n c e nt raty Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Koncentraty w proszku obiadowe glutaminian sodu 65 g kurkuma (kurkumina) - tylko buliony i rosoły kwas cytrynowy - kwas adypinowy 40 g kwas mlekowy 2 Pasty spożywcze na ekstraktach z ziół 3 Pasty spożywcze do roztworów wodnych tragakanta Koncentraty w proszku barwniki organiczne naturalne i syntetyczne łączniku nr 1, grupa 1 substancje zapachowe naturalne i syntetyczne - kwas adypinowy 30 g kisiele w proszku 4,5 g galaretki w proszku 6,7 g desery owocowe w proszku 4 deserów kwas benzoesowy oraz jego sól Na kwas cytrynowy 1500 mg - .. ilość podana w za- - - Monitor Polski Nr 45 1 420 - Poz. 348 4 5 kwas L( +) winowy 20 g kisiele i galaretki w proszku kwas L-askorbinowy - agar-agar - galaretki szku żelatyna - galaretki i desery owocowe w proszku karagen 45 g galaretki Żella 57 g desery mleczne 2 3 , - 5 napojów Koncentraty w proszku ___ w .. - alginian sodowy 110 g desery czne błyskawi- mleczan wapnia 12.4 g desery czne błyskawi- alginian sodowy 30 g kwas cytrynowy 20 g kwas L( +) winowy 10 g wodorowęglan sodu 60 g barwniki organiczne naturalne - substancje zapachowe naturalne i syntetyczne - kwas adypinowy 10 g kwas L-askorbinowy - .. cytrynian sodu Koncentraty, sypkie przyprawy .. 7 Koncentraty ciast .. pro- pektyna stała i ciekła - - . - 6 w kurkuma (kurkumina) 3g - glutaminian sodu 150 g kwas adypinowy 40 g żelatyna - kwas cytrynowy - rum cytrynowy - kwas adypinowy 5g alginian sodowy 10 g Monitor Polski Nr 45 2 1 8 - Podpiwek i piwonka 421 Poz. 348 3 4 substancje zapachowe naturalne i syntetyczne - polifosforan sodu - wodorowęglan sodu 10 g kwas adypinowy 3g polifosforan sodu 4g 5 13. P r z e t w o ryj aj e c z n e Środek spożywczy Białko w proszku Nazwa substancji kwas octowy Maksymalna ilość Uwagi 100 mg roztworu 10% na 1 I białka płynnego kwas cytrynowy na 1 I białka płynnego 1,5 g 14. M iazga kakaowa, proszek kakaowy, czekolada Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi wodorowęglan amonu - węglan potasu wodorowęglan sodu - pirofosforan sodu - lecytyna sojowa 5g czekolada, kakaowy proszek wanilina, etylowanilina - czekolada, kakaowy proszek tylko miazga kakaowa 15. Różne Lp. Środek spożywczy Nazwa substancji Maksymalna ilość w 1 kg lub w 1 I Uwagi 1 2 3 4 5 1 Glazurowane ziarno zbóż 2 Cukier skrobiowy kwas cytrynowy 6g guma arabska - wosk pszczel i - dwutlenek siarki 100 mg na powierzchnię - Monitor Polski Nr 45 1 2 422 - Poz. 348 4 3 5 3 Mączka budyniowa dwutlenek siarki 50 mg 4 Mączka ziemniaczana dwutlenek siarki 100 mg 5 Syrop ziemniaczany dwutlenek siarki 400 mg 6 Płatki i susze ziemniaczane butylohydroksyanizol 50 mg . 7 Susze ziemniaczane 8 Przetwory grzybowe w 'zalewie kwaśnej 9 Żelatyna jednopalmitynian glicerolu 5g jednostearynian glicerolu 5g dwutlenek siarki 125 mg kwas mlekowy 20 g kwas octowy - kwas mrówkowy oraz jego sole: K, Ca !.' w przeliczeniu na kwas octowy Na, 300 mg ester etylowy kwasu p-hydroksybenzoesowego oraz jego sól Na żelatyna 1000 mg żelatyna do wyro- 2000 mg sztucznych bu jelit ester propylowy kwasu p- hydroksybenzoesowego oraz jego sół Na , . I spożyw- cza żelatyna do wyro- 2000 mg bu sztucznych jelit , kwas siarkowy, solny i S02 750 mg woda amoniakalna 3,5 g kwas solny 157 g wodorotlenek sodu 22 g kwas mlekowy 238 g chlorek wapnia 0,4 g cytrynian sodu 0,5 g I 10 Białczan sodu .. na 1 I mleka Załącznik nr 3 WYKAZ DOPUSZCZALNYCH ZANIECZYSZCZEŃ TECHNICZNYCH W ŚRODKACH SPOŻYWCZYCH I UŻYWKACH ' ORAZ DOPUSZCZALNYCH ZANIECZYSZCZEŃ W NAPOJACH ALKOHOLOWYCH 1. Do puszcza I ne zan i eczyszczen i a tec h n i czn e w ś rod kac h s pożywczyc h i używka c h Lp. Środek spożywczy (lub używka) Jednostka Cd 1 ) As Pb Cu Zn Sn 2) Fe 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 mg/ kg mg/ kg 0,01 0,01 0,2 0,2 0,1 0,1 15,0 15,0 - I. Środki dietetyczne i odżywki 1 2 Mleko w proszku Mleczne odżywki w proszku 5,0 40,0 5,0 40,0 - 4~3 Monitor Polski Nr 45 1 Poz. 348 2 6 7 9 10 20,0 20,0/50,0 - 15,0 - 15,0 20,0 - 3 4 5 mg/k~ mg/kg 0,01 0,01 0,2 0,15 0,2 0,2 6,0 30,0 4,0 30,0 mg/kg 0,01 0,1 2,0 mg/ kg mg/ kg 0,01 0,01 0,1 0,1 0,2 0,1 5,0 20,0 10,0 30,0 0,01 0,03 0,10 0,05 0,1 0,2 0,2 0,2 0,15 0,2 0,3 . 0,5 0,5 5,0 5,0 20,0 5,0 40,0 3,0 20,0 20,0 20,0/100,0 20,0 - - mg/kg mg/kg 0,05 4 ) 0,5 1,0 0,05 5) 0,2 0,5 0,05 5) 4,0 1,0 8,0 50,0 5,0 20,0 10,0 50,0 20,0/100,0 20,0/100,0 50,0/100,0 - mg/I<g mg/I mg/I m{iJ/ kg mg/:kg 0,05 0,03 0,03 0,03 0,05 0,5 0,2 0,2 0,2 0,2 0,5 0,4 0,3 0,6 2,0 10,0 20,0 3,5 5,0 3,5 5,0 5,0 15,0 15,0 30,0 20,0 20,0/100,0 20,0/100,0 20,0/100,0 50,0/150,0 - 8 , 3 4 5 Mąki i kasze przeznaczone do produkcji odżywek i preparatów dietetycznych Konsęrwy mięsne i mięsno-warzywne Inne 3 )
  5. a)zawierające do 20% suchej masy
  6. b)zawi~rające powyżej 20% do 50% suchej masy
  7. c)zawierające powyżej 50% suchej masy 0,1 5,0 , , - II. Pozostałe środki spożywcze i używki 1 2 3 4 Mleko płynne Mleko zagęszczone M leko w proszku Sery twarogowe mgli mg/kg 5 6 7 Konserwy mięsne i mięsno-warzywne Konserwy drobiowe Przetwory rybne m~/kg 8 Dżemy, powidła, galaretki, marmolady, soki wy- m9/kg mg/kg sokosłodzone - - - - 9 10 11 12 Kompoty Soki pitne Konserwy i marynaty warzywne Koncentrat pomidorowy 13 14 Mąki i kasze Pieczywo i makarony mg/ kg mg/ kg 0,10 0,2 0,3 0,10 0,2 0,4 6,0 40,0 5,0 40,0 - - 15 16 Tłuszcze i oleje roślinne m.g/kg m~/kg 0,1 0,4 - - Tłuszcze zwierzęce 0,05 0,1 0,1 0,02 0,1 0,1 - 1,5 1,5 17 Cukier mQ/kg 0,02 0,2 0,5 3,0 - - - 0,03 0,1 1,0 5,0 - 0,5 5,0 " 18 . .
  8. a)nie słodzone NapOJe I wody gazowane:
  9. b)ł d s o zone 19 Inne 3 ) mg/I 0,3 !
  10. a)zawierające do 20% suchej masy
  11. b)zawierające powyżej 20% do 50% suchej masy
  12. c)zawięrające powyżej 50% suchej masy mg/k~ 0,03 0,2 0,3 4,0 10,0 20,0/150,0 - mg/kg mg/l<g 0,05 0,2 0,5 0,10 0,5 1,0 10,0 20,0 20,0 50,0 20,0/100,0 20,0/100,0 - - .,.:" I) Wartości określone dla środków spożywczych w pozycji " dzenia. 2) ob.owiązują po upływie 2 lat od dnia wejścia w życie zarzą- ' Jeśli podane są dwie wartości, to większa dotyczy środka spożywczego w opakowaniach metalowych, a mniejsza - w innych opakowaniach . 3) Nie dotyczy produktów, dla których normy przedmiotowe, opracowane;lub nowelizowane po wejściu w życie zarządzenia, określają inne wartości akceptowane przez Głównego Inspektora Sanitarnego. 4) Z wyjątkiem zawierających wątrobę i nerki. S) Z wyjątkiem zawierających wątrobę . Uwaga: Maksymalna zawartość katalizatora niklowego jako Ni (w mg/
  13. kg)nie może przekraczać: w tłuszczu utwardzonym w margarynie - 0.4 0,2. 424 Monitor Polski Nr 45 2. Do p u szc za In e za n i ec zy szc ze n i a w n a p o j ac h a Iko h o Io w y c h Lp. 1 2 3
  14. l)2) Poz. 348 Maksymalna ilość g/ I Napoje alkoholowe Metanol!) Fuzle !) Cyjanowodór 2) wyroby spirytusowe czyste wódki gatunkowe wódki gatunkowe naturalne i naturalne mieszane śliwowica naturalna 0,1 0,25 wyroby spirytusowe czyste wódki gatunkowe wódki gatunkowe naturalne i naturalne mieszane 0,05 0,15 wódki gatunkowe, likiery, koktajle rycznie produkowane } 0,4 jako alkohol amylowy (jako mieszanina alkoholu izomylowego i izobutylowego) fab0,3 mg W przeliczeniu na 100 cm 3 spirytusu 100%. W przeliczeniu na 100 cm 3 napoju. Pojedyncze egzemplarze Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego można nabywać za gotówkę: w Warszawie: - w punkcie sprzedaży Urzędu Rady Ministrów, al. I Arm ii Wojska Polskiego 2/4 (tel. 29-61-73) - 0,4 0,8 egzemplarze bieżące oraz z lat 1980-1989, w księgarniach: Powszechnego Domu Książki " Uniwersus", ul. Belwederska 20(22 (tel. 41-40-05); im. Stefana Żeromskiego, al. gen. K. Świerczewskiego 119/ 123 (tel. 20-46 -28) ; Wydawnictw Ekonomicznych i Budowlanych, ul. Żurawia 1/3 przy pl. Trzech Krzyży (tel. 21 -44 -05) - egzemplarze bieżące oraz z roku 1989; poza Warszawą - egzemplarze bieżące oraz z ostatnich 2 lat: - w punktach sprzedaży znajdujących się w urzędach wojewódzkich w: Białej Podlaskiej (ul. Brzeska 41 ), Białymstoku (ul. M ickiewicza 3/5) , Bielsku- Białej (ul. Miczurina 2a) , Bydgoszczy (ul. Jagiellońska 3) , Kielcach (ul. IX Wieków Kielc 3), Krakowie (pl. Wiosny Ludów 3/4) Lesznie Wlkp. (pl. Kościuszki 4), Łodzi (ul. Piotrkowska 104), Opolu (ul. Piastowska 14), Ostrołęce (pl. Gen. Bema 3), Piotrkowie Trybunalskim (ul. Słowackiego 5), Płocku (ul. Kolegialna 15), Przemyślu (ul. Rynek 26), Radomiu (ul. Żeromskiego 53), Sieradzu (ul. XX- Lecia PL 2), Skierniewicach (ul. 22 Lipca 6), Suwałkach (ul. Lenina 13) , Tarnobrzegu (ul. 1 Maja 4) i Włocławku (ul. 3 Maja 17); - w punktach sprzedaży znajdujących się w sądach w : Białymstoku (ul. Marii Curie-Skłodowskiej 1), Bielsku-Białej (ul. Cieszyńska 1O) , Bydgoszczy (ul. Wały Jagiellońskie), Bytomiu (ul. Piekarska 1), Cieszynie (ul. Garncarska 8), Częstochowie (ul. Dąbrowskiego 23/35), Elblągu (ul. Trybunalska 25) , Gdańsku (ul. Gen. K. Świerczewskiego 30) , Gdyni (pl. Konstytucji 3); Gliwicach (ul. Powstańców 23). Gorzowie Wlkp. (ul. Mieszka I 33), Jeleniej Górze (ul. Wojska Polskiego 56), Kaliszu (al. Wolności 13), Katowicach (ul. Andrzeja 16/ 18), Kielcach (ul. Żeromskiego 26), Koninie (ul. Energetyka 5) , Koszalinie (ul. Alfreda Lampego 34) , Krakowie (ul. Przy Rondzie 7), Legnicy (ul. Złotoryjska 29) , Lublinie (ul. Krakowskie Przedmieście 76) , Łodzi (pl. Dąbrowskiego 5), Nowym Sączu (ul. Pijarska 3), Olsztynie (ul. Dąbrowszczaków 44), Opolu (pl. Thaelmanna 1), Ostrowie Wielkopolskim (ul. Sądowa 2), Poznaniu (ul. Młyńska 1a) , Radomiu (ul. Nowotki 10), Rzeszowie (pl. Gwardii Ludowej 3), Słupsku (ul. Bolesława Bieruta 13), Szczecinie (ul. Kaszubska 42) , Świdnicy (pl. Grunwaldzki 14), Tarnowie (ul. Dąbrowskiego 29), Toruniu (ul. Fosa Staromiejska), Wrocławiu (ul. Sądowa 1 ), Zamościu (ul. Akademicka 1 ), Zielonej Górze (pl. Słowiański 1). Egzemplarze bieżące oraz z lat ubiegłych można nabywać na podstawie nadesłanego zamówienia w Wydziale Wydawnictw Urz,du Rady Ministrów, ul. Powsińska 69/11 , 00-979 Warszawa P-1 . Reklamacje z powodu niedor,ezenia poszezególnych numerów zgłaszać należy na piśmie do Wydziału Wydawnictw Urztdu Rady Ministrów, ul. Powsińska 69/11, 00-979 Warszawa, P-1, niezwłocznie po otrzymaniu nast,pnego kolejnego numaru. Wydawca: Urząd Rady Ministrów Redakcja: Biuro Prawne, 00-583 Warszawa, Al. Ujazdowskie 1/ 3, P-29, tel. 694-60-03 Organizacja druku i kolportaż: Wydział Wydawnictw, 00-979 Warszawa, ul. Powsińska 69/ 71, P-1 , tel. 42-14-78 i 694-67 -50, teleks 825944 WW, telefaks 428222 i 22-428222. Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Zakładach Graficznych "Tamka", Zakład nr 1, Warszawa, ul. Tamka 3. lam. 2715-1300- 90. PL ISSN 0209-214X Cena 2720 zł

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.