MONITOR POLSKI DZIENNIK URZ~DOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Nr 35 Warszawa, dnia 19 listopada 1992 r. TREŚĆ: Poz .: UCHWAŁY SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ: 247 - z dnia 17 października 1992 r. w sprawie założeń polityki społeczno-gospodarczej w 1993 r. . 357 248 - z dnia 30 października 1992 r. w sprawie restrukturyzacji województwa wałbrzyskiego i likwidacji Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego . 377 REZOLUCJA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 249 - z dnia 30 października 1992 r. w sprawie zobowiązania Rządu do przedłożenia projektu ustawy dotyczącej zakresu bezpłatnych świadczeń medycznych świadczonych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz założeń finansowania opieki zdrowotnej 377 ZA RZĄDZ EN lA: 250 - nr 103 Prezesa Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1992 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia członków komisji Komitetu Badań Naukowych pochodzących z wyboru . 377 251 - Ministra Finansów z dnia 21 października 1992 r. w sprawie trybu powoływania członków rady nadzorczej przez pracowników banku państwowego . 377 252 - Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 października 1992 r. zmieniające zarządzenie w sprawie świadczeń dla pracowników czasowo przeniesionych . 378 253 - Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 października 1992 r. zmieniające zarządzenie w sprawie diet i innych należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju . 378 Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 4 listopada 1992 r. w sprawie ustalenia wzoru, próby i wagi monety nominalnej wartości 200.000 zł oraz terminu wprowadzenia jej do obiegu 379 254 - OBWI ESZCZENIA: 255 - Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 listopada 1992 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w sferze produkcji materialnej w gospodarce narodowej w drugim i w trzecim kwartale 1992 r. . 379 256 - Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 listopada 1992 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w trzecim kwartale 1992 r. . 379 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji oraz kwoty najniższej emerytury i renty od dnia 1 grudnia 1992 r. 380 257 - KOMUNIKATY: 258 259 - Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 listopada 1992 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w okresie trzech kwartałów 1992 r. . 380 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie wysokości kwot dochodu równych 60% i 120% kwoty bazowej miesięcznie oraz kwot granicznych dochodu w 1992 r 380 247 UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 października 1992 r. w sprawie założeń polityki społeczno-gospodarczej w 1993 r. Uchwala się założenia polityki społeczno-gospodarczej w 1993 r., stanowiące załączniki nr 1 i 2 do uchwały . Marszałek Sejmu : w z. J. Zych Monitor Polski Nr 35 - 358 - Poz. 247 Załączniki do uchwały Sejmu Rzeczyposłolitej Polskiej z dnia 17 października 1992 r. (poz. 247) Załącznik nr 1 ZAŁOŻENIA POLITYKI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ W 1993 R. I. Cele polityki 1. Przekształcanie gospodarki ma doprowadzić do powstania w Polsce społecznej gospodarki rynkowej, w której istnieje harmonijna równowaga pomiędzy indywidualną odpowiedzialnością człowieka za byt jego rodziny a solidarnoś cią społeczną. Osiągnięcie tego celu okazało się jednak o wiele trudniejsze niż przypuszczano, wkraczając na drogę przekształceń gospodarki odziedziczonej po bez mała pół wieczu rządów komunistycznych. Minione trzy lata obnażyły w sposób nieubłagany słabości gospodarki i całą niewydolność wykreowanych niegdyś instytucji społecznych . Trudności adaptacyjne, które napotyka gospodarka, mają swe podłoże zarówno w procesach realnych, jak i w niedopasowaniu struktur instytucjonalnych oraz w świadomości licznych grup obywateli . Rząd uważa, że dla gospodarki polskiej, dla polskiej racji stanu, nie ma odwrotu od drogi, na którą weszliśmy 3 lata temu . 2. Budowa gospodarki rynkowej charakteryzującej się na wydatną poprawę poziomu życia wszystkich mieszkańców kraju, wymaga przebudowy prawa gospodarczego, struktur własności, restrukturyzacji majątku narodowego i wykreowania instytucji działających w nowoczesnych społeczeństwach demokratycznych. Czas na zrealizowanie tego ogromnego zadania jest ograniczony. Dyktuje to społeczna niecierpliwość, potrzeba oraz chęć włączenia się na zasadach partnerskich do Wspólnot Europejskich. sprawnością, która pozwoli Od dokonanych teraz decyzji i wyborów w polityce społeczno-gospodarczej zależy zarówno tempo procesu przemian, jak i ich ostateczny rezultat. 3. Gospodarka polska dopiero zaczyna wychodzić z recesji, będącej konsekwencją załamania się tradycyjnych rynków zbytu w związku z przemianami polityczno-gospodarczymi w Europie Środkowej i na terenie byłego ZSRR oraz zastosowania zasad rachunku ekonomicznego do oceny efektywności gospodarowania. W tych trudnych warunkach ujawnia się cała złożoność podjętego przez polskie społe czeństwo dzieła oraz staje się coraz bardziej oczywiste, że powodzenie reform uzależnione jest przede wszystkim od sił, jakie drzemią w społeczeństwie i tkwią w polskiej gospodarce. Pomoc zewnętrzna może wspierać w działaniach, ale nie zastąpi własnej pracy i determinacji·. 4. W nadchodzącym dziesięcioleciu gospodarka wymaga znaczących nakładów inwestycyjnych. Wstępne oceny określają potrzebne środki na kwotę prawie równą rocznej wartości produktu krajowego, bez uwzględniania odziedziczonego zadłużenia zagranicznego. Rząd podejmuje działa nia, które usuwać będą bariery legislacyjne, organizacyjne i instytucjonalne, utrudniające zmianyefektywnościowe. Jest to jednak proces wymagający czasu i środków, dlatego w 1993 r. głównym celem polityki gospodarczej jest przezwyciężenie recesji. Utrzymanie tendencji wzrostowych w gospodarce oraz dokonanie niezbędnych reform strukturalnych wymagać będzie świadomej zgody społecżeństwa na ograniczanie bieżącej konsumpcji. Rząd stworzy warunki, by inwestowanie kosztem konsumpcji odbywało się w formach atrakcyjnych dla obywatela - przez podejmowanie osobiście działalności inwestycyjnej, przez zakup akcji i udziałów w przedsiębiorstwach lub bankach, wreszcie przez odkładanie oszczędności w formie depozytów bankowych czy składek w instytucjach ubezpieczeniowych. Akumulowane oszczędności stanowić będą kapitał niezbędny do finansowania procesu transformacji . Poprzez ożywienie działalności inwestycyjnej możliwe będzie efektywne wykorzystanie posiadanych zasobów krajowych i przyciągnięcie inwestorów zagranicznych . 5. Formułując cele polityki społeczno-gospodarczej na 1993 r. rząd musi dokonać wyboru, który obok zadań i celów doraźnych uwzględnia także cele długofalowe . PogodziĆ to może jedynie polityka zorientowana na: 1) rozwój prywatnego sektora w gospodarce poprzez wspieranie indywidualnej przedsiębiorczości, prywatyzację oraz tworzenie warunków dla inwestorów zagranicznych, 2) pobudzanie koniunktury gospodarczej poprzez ochronę popytu na produkcję krajową oraz tworzenie warunków do potanienia kredytów, 3) ochronę stabilności pieniądza poprzez sanację finansów publicznych i ograniczanie inflacji . Te cele ogólne wyznaczają warunki, w jakich rząd zamierza w roku 1993 i latach następnych realizować programy uznane za swoje zadania priorytetowe: - nowy ustrój i prywatyzacja przedsiębiorstw, szanse dla rolnictwa i wsi, sprawiedliwe i bezpieczne państwo, uzdrowienie finansów publicznych, bezpieczeństwo socjalne obywateli, ograniczenie bezrobocia, wspomaganie rozwoju gospodarczego, dobra i nowoczesna szkoła, dostępność mieszkań i rozwój budownictwa, sprawna administracja i rozwój samorządu, restrukturyzacja gospodarcza regionów . Rząd podjął już odpowiednie decyzje zapoczątkowujące realizację pięciu pierwszych spośród tych zadań; dalsze będą sukcesywnie opracowywane i wdrażane w 1993 r. 6. Nowy ustrój przedsiębiorstw powstanie w wyniku przyspieszenia prywatyzacji większości przedsiębiorstw pań stwowych oraz zmiany zasad zarządzania pozostałymi przedsiębiorstwami, co pozwoli zorientować działania tej grupy podmiotów na zysk i rozwój. W wyborze przyszłej formy organizacyjnej lub drogi prywatyzacji współdecydować będą pracownicy przedsiębiorstw i działający w · imieniu właś ciciela przedstawiciel Skarbu Państwa, na warunkach okreś lonych w Pakcie o przedsiębiorstwie państwowym . Równolegle usuwane będą przeszkody dla rozwoju małych i śred nich przedsiębiorstw . Efektem tego programu będzie rozwój układu podmiotów gospodarczych, właściwy modelowi gospodarki rynkowej, i przyspieszenie dostosowań do nowoczesnej konkurencji. Monitor Polski Nr 35 - 359 7. Głębokiej restrukturyzacji wymaga rolnictwo . Tegoroczna susza unaoczniła wielką wrażliwość tego sektora na bodźce negatywne. Tymczasem jest to dziedzina dostarczająca środków do życia prawie 1/ 3 ludności kraju i decydująca o stanie wyżywienia narodu. Rolnictwo uzyskuje już obecnie środki kredytowe na pomoc w przezwyciężaniu następstw suszy oraz na niezbędne nakłady decydujące o produkcji rolnej . Rząd będzie rozwijał formy instytucji rynkowych stabilizujących warunki działalności rolnictwa, ochraniał je przed nieuczciwą konkurencją zagraniczną, wspierał rozwój rodzinnych gospodarstw rolnych, Działania te uzupełniają programy długookresowe rozwoju cywiliza cyjnego wsi, których realizacja będzie wspierana także kredytami zagranicznymi. Poz. 247 12. Polityka pienięzna . W polityce pieniężnej zachowana zostanie zasada takiego kształtowania emisji pieniądza, aby jego nadmiar nie powodował inflacji . Ponieważ rynek wewnętrzny ulegnie w 1993 r. rozszerzeniu, m.in . o takie nowe oferty sprzedaży, jak długi przedsiębiorstw, akcje i udziały przedsiębiorstw prywatyzowanych, to nie będzie możliwe utrzymanie tempa obiegu pieniądza takiego jak w 1992 r. Wzrośnie także zapotrzebowanie podmiotów gospodarczych na środki finansowe w związku z wprowadzeniem podatku od towarów i usług . Jeżeli osiągnięte zostanie porozumienie z M iędzynarodowym Funduszem Walutowym, to pojawią się możliwości wykorzystania nowych linii kredytów zagranicznych. Warun8. Budowa gospodarki rynkowej wymaga poszanowakiem wchłonięcia tych środków przez gospodarkę jest posiania prawa i bezpieczeństwa procesów gospodarczych, obydanie (lub możliwość zgromadzenia) odpowiednich środ wateli i państwa . Rząd wydał zdecydowaną walkę korupcji, ków przez krajowych kredytobiorców. Podmioty gospodarprzemytowi i przestępstwom skarbowym. Rząd będzie twocze nie mogą na ogół wykazać się takimi zasobami , co rzył warunki zwiększenia skuteczności instytucji odpowie powoduje słabe wykorzystywanie linii kredytowych już do dzialnych za przestrzeganie porządku prawnego. Wzmocstępnych bądź ubieganie się w wielu przypadkach o gwarannione zostaną służby chroniące interesy i bezpieczeństwo cje rządowe. Są one prawie niedostępne dla małych i śred państwa w stosunkach międzynarodowych . nich przedsiębiorstw, zwłaszcza firm prywatnych, co opóźnia transformację struktury własności , ale co wynika m.in . z nie9. Finanse państwa znajdują się w stanie kryzysu . 00znajomości istniejących zasad pozyskiwania poręczeń . Znachody państwa zmniejszają się w wyniku recesji. Nie zorne są także przypadki, że już uruchomione linie kredytowe nie są wykorzystywane, a budżet zobowiązany jest do płacenia ganizowano jeszcze odpowiedniej sieci służb poboru podatków; wielu podatników unika wywiązywania się z obowiązkosztów za ich gotowość. Utrzymywanie obecnych warunku podatkowego. Równocześnie rozszerza się skala wydatków udzielania kredytów krajowych nie pozwoli na poprawę ków. Przyczyną tego stanu jest opóźnienie w przekształcaniu .. absorpcji kredytów zagranicznych, a zatem będzie opóźniać form finansowania sfery społecznej oraz wzrastająca liczba restrukturyzację gospodarki. rodzin, które przejściowo muszą korzystać z pomocy społecz- , Rząd będzie inspirował wprowadzanie systemów gwanej. Uzdrowienie finansów publicznych polega na działarancji i ubezpieczeń kredytowych pozwalających na obniach zmierzających do zwiększenia dopływu strumienia niżenie ryzyka banków, a tym samym obniżenie kosztu dochodów do budżetu oraz na racjonalizacji jego wydatków, pozyskania kredytów. Te systemy będą mogły znaleźć zaw tym usprawnieniu procedur inwestowania ze środków stosowanie zwłaszcza w następujących dziedzinach: _ eksport i inwestycje modernizacyjne wspierające ekspublicznych. Uświadomienie obywatelom, iż wywiązywanie się z obowiązków podatkowych jest przejawem solidarności, port. jest także drogą do zwiększenia społecznej ' kontroli nad _ 'rolnictwo, budownictwo mieszkaniowe, celowością wydatków publicznych . - inwestycje restrukturyzacyjne, głównie o krótkich cyk10. Rząd uważa za niezbędne, nawet w warunkach lach realizacji, oparte o najnowsze rozwiązania technoszczupłości środków, gwarantować obywatelom pewien logiczne i spełniające wymogi ekologiczne, podstawowy zakres świadczeń socjalnych, uprawnień pra- wspieranie drobnej przedsiębiorczości . cowniczych oraz usług zdrowotnych i edukacyjnych, które składają się na bezpieczeństwo socjalne obywateli. NiezbędProponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady peł na jest reforma wielu rozwiązań instytucjonalnych, aby zającego kursu walutowego, ustalanego w relacji do koszyka usprawnić zarządzanie tą sferą, ograniczyć marnotrawstwo wpiut środków, a równocześnie lepiej dostosować wachlarz oferoMalejąca inflacja oraz wymienione wyżej działania wanych usług do rzeczywistych potrzeb: Rząd podejmuje sprzyjać będą obniżaniu poziomu stopy procentowej. Rząd prace legislacyjne i organizacyjne umożliwiające włączenie będzie wspierał tę tendencję. Obniżenie stopy procentowej się instytucji i organizacji pozarządowych w budo'wę nowo- jest jednym z podstawowych warunków ożywienia inwesczesnej polityki społecznej. . .' tycyjnego, a także elementem wspierającym starania zespołów pracowniczych o udział w procesie prywatyzacji, 11 . Realizacja podstawowych programów priorytetozwłaszcza przy leasingu majątku państwowego. wych stworzy możliwości odzyskania zdolności rozwojowych przez gospodarkę i \(Vdrażanie dalszych programów. 13. P o I i t Y k a b u dż e t o w a . Przede wszystkim jednak będzie Qznaczać dokonanie istotnych zmian w sposoQie funkcjonowania państw.a , i we ,. W 1993 r. budżet państwa będzie budowany tak, aby wzajemnych stosunkach obywateli i państwa. Powinno to viti'elkość deficytu, mierzona relacją do produktu krajowego ułatwiać budowę społecznej gospodarki r.ynkowej. brutto, nie była większa od zrealizowanej w 1992 r. Wymaga to stabilizacji dochodów budżetu oraz restrukturyzacji jego 'wyd~tków w kierunku stopniowej rozbudowy aktywnych . II. Instrumenty polityki makroekonomicznej wydatków w zakresie inwestycji i zabezpieczenia socjalnego, a: 'także racjonalizacji pozostałych wydatków w oparciu Działania rządu muszą być skoordynowane w ramach o wdrażane zmiany w finansowaniu usług społecznych. spójnej polityki makroekonomicznej, obejmującej takie polityki cząstkowe, jak pieniężna, budżetowa~ podatkowa, 'ceno . Konstrukcja budżetu oparta. będzie na następujących zasadach: wa, dochodowa. 'I ' Monitor Polski Nr 35 - 360 1) zwiększenie udziału dochodów budżetu państwa w produkcie krajowym będzie niewielkie, tak by nie wywołać istotnego zmniejszenia popytu na rynku ze strony gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, 2) zakres dotowania zostanie utrzymany, przy weryfikacji form dotowania i przyjęciu zasady, iż łączna wielkość dotacji nie może być realnie większa niż w 1992 r.; podjęte będą działania zmierzające do racjonalizacji wykorzystania środków finansowych pochodzących z dotacji, a także budowy systemu wymuszającego racjonalizację użytkowania energii, 3) zapoczątkowane zostaną zmiany w poziomie i strukturze wydatków z budżetu na bezpośrednie i pośrednie wspieranie inwestycji w kierunku : - weryfikacji zakresu finansowania inwestycji rozpoczętych w przeszłości jako inwestycje centralne, -...,. powstrzymania się o·d rozpoczynania nowych dużych inwestycji ze wsparciem środków budżeto wych, - zwiększenia środków wspomagających rozwój infrastruktury finansowej, umożliwiającej wspieranie przez państwo inicjatyw inwestycyjnych, 4) opracowane i wdrożone zostaną zasady partycypowania budżetu w inwestycjach w zakresie infrastruktury gospodarczej, 5) rząd rozważy przeznaczenie części środków na szybko rentujące projekty, przynoszące zwrot kosztów, a jedno- cześnie rozwiązujące inne znaczące sprawy gospodarcze i społeczne (np. na rozwój przejść granicznych lub wspieranie lokalnych programów inwestycyjnych w regionach zagrożonych bezrobociem, szybko zwrotne na kłady inwestycyjne związane z oszczędnością zużycia energii w sferze budżetowej), 6) w celu racjonalizacji wydatków publicznych rząd opracuje i wprowadzi w życie przepisy określające zasady przetargów na dostawy i roboty finansowane z udziałem środków publicznych. 14. Po I i t Y k a pod a t k o w a . W 1993 r. nastąpi: 1) wprowadzenie podatku od towarów i usług, 2) uruchomienie systemu monitorowania przyznanych w latach poprzednich ulg i wakacji podatkowych, zwła szcza w odniesieniu do deklarujących podjęcie działal ności o określonym charakterze nowych podmiotów gospodarczych, 3) zastosowanie zaproponowanego w "Pakcie o przed siębiorstwie państwowym" systemu modyfikacji podat ku od wzrostu wynagrodzeń, 4) zniesienie dywidendy obligatoryjnej w przedsiębiorst wach państwowych oraz opłaty za użytkowanie majątku w jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa. Oba te obciążenia byłyby regulowane w przedsiębiorstwach państwowych odpisem z zysku na rzecz Skarbu Państwa proporcjonalnym do sumy wypłat nagród i premii z zysku (wraz z obciążeniami na rzecz Funduszy: Ubezpieczeń Społecznych, Pracy oraz Gwarancji Roszczeń Pracowniczych). Do rozważenia jest, aby system ten działał z kwartalnym opóźnieniem, tzn . system wypłat nagród i premii był uruchomiony w II kwartale, w skali odpowiadającej wniesionym w I kwartale opłatom na rzecz Skarbu Państwa. Takie rozwiązania umożliwią kontrolę poprawności stosowania mechanizmu i po- Poz. 247 zwolą zgromadzić przedsiębiorstwom pewną rezerwę na okoliczności nagłego , przejściowego obn i żenia rentowności w kolejnych okresach roku . Będzie to poza tym zgodne z zasadą, że z rozwiązania mogą korzystać tylko podmioty wywiązujące się należycie ze swych zobowią zań podatkowych, 5) wprowadzenie - w podatku dochodowym od osób fizycznych - zasady wyłączenia z opodatkowania dochodów kwot, w wysokości nie przekraczającej czterokrotności przeciętnego wynagrodzenia, wydatkowanych na nabycie udziałów lub akcji od Skarbu Państwa oraz akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw. Wyłączo ne z opodatkowania zostaną także wydatki na ten cel ponoszone przez osoby prawne oraz zwiększone zostaną preferencje osobom reinwestującym zyski, 6) utrzyman ie dotychczas stosowanych ulg w podatku dochodowym dla podmiotów działających w regionach zagrożonych wysokim bezrobociem strukturalnym oraz dodatkowo objęcie ulgami inwestorów krajowych rozpoczynających działalność na tych obszarach i kreują cych nowe miejsca pracy, 7) utrzymanie preferencji w systemie podatkowym dla badań naukowych . Rząd podejmie prace zmierzające do stworzenia systemu stymulującego innowacyjność gospodarki, w szczególności postęp techniczny w przemyś le. 15. Pol i t Y k a cenowa. W 1993 r. w zakresie cen kontrolowanych przez państwo warunk i do wytłumien i a inflacji oraz wsparcia procesów adaptacyjnych przedsiębiorstw poprzez: rząd będzie tworzył 1) rozłożone w czasie, umiarkowane wzrosty cen kontrolowanych , 2) ustalenie maksymalnych stawek obciążeń (np. opłat eksploatacyjnych od zasobów naturalnych i z tytułu użytkowania środowiska) na poziomie równym indeksowi cen realizacji produkcji w 1992 r., 3) obligatoryjne przeszacowanie środków trwałych średnio o 28% na równych zasadach dla wszystkich podmiotów gospodarczych . Stworzy to podmiotom możliwość pozyskania środków na inwestycje, choć ma również działanie proinflacyjne. 16. Pol i t Y k a d o c h od owa . Celem będzie zachowan ie realnej wartości popytu gospodarstw domowych. Oznacza to konieczność przyjęcia następujących ustaleń: 1) zagwarantowania stałej realnej wartości płacy minimal nej w gospodarce narodowej. Zatrudnianie w pełnym wymiarze czasu pracy za niższym wynagrodzeniem powinno powodować wymierzan ie pracodawcy kary za nieprzestrzeganie przepisów prawa, 2) utrzymania opodatkowania wzrostu wynagrodzeń zaliczanych w ciężar kosztów na obecnie obowiązujących zasadach w przedsięb i orstwach państwowych oraz w spółkach Skarbu Państwa . Z tego opodatkowania mogą być zwalniane podmioty zawierające układy zbiorowe lub układy o menadżerskim sposobie zarządzania przedsiębiorstwami. Podmioty te będą musiały jednak spełniać warunek uregulowania wszystkich zobowiązań zaległych wobec budżetu oraz regulować zobowiązania podatkowe na b i eżąco , - Monitor Polski Nr 35 3) rząd przystępuje do odbudowywania sektora służby publicznej. Rząd będzie - w miarę możliwości finansowych - dążył do odpowiedniego kształtowania wynagrodzeń pracowników sfery budżetowej. dokonując podwyżek w III kwartale 1993 r. Podwyżki będą kal kulowane tak, aby nie dopuszczać do deprecjacji wynagrodzeń. Równocześnie rząd - w reformie sfery budże towej - stworzy nowe warunki stabilizacji tych grup pracowniczych, 4) waloryzacja emerytur i rent w 1993 r. dokonana będzie według obowiązujących zasad . Jednocześnie, w związ ku z określonymi możliwościami budżetu państwa w 1993 r., proponuje się obniżyć kwotę bazową waloryzacji emerytur i rent do 91 % średniego wynagrodzenia, z jednoczesnym utrzymaniem waloryzacji najniższych emerytur i rent do 100% średniego wynagrodzenia . Analogiczne rozwiązania dotyczyć będą także systemów zaopatrzeniowych, tj, wojska, policji oraz kombatantów . W systemie ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych proponuje się ustalać kwotę podstawo wego świadczenia na poziomie 35 % kwoty bazowej waloryzacji w systemie pracowniczym (zamiast na poziomie naj niższej emerytury). 5) w celu bardziej równomiernego udziału r óżnych grup społecznych w ponoszeniu kosztów procesu transformacji proponuje się dokonać zmian w podatku od dochodów osób fizycznych poprzez: - ustalenie dodatkowego progu podatkowego ze sta wką podatkową 50%, - odstąpienie od ustawowej zasady waloryzacji pro- gów skali podatkowej w 1993 r., kumulatywne naliczanie zaliczek na podatek w trakcie roku, tak by zapewnić proporcjonalne do dochodów wpłaty w trakcie roku i przeciwdziałać kumulowaniu się znacznych obciążeń podatników po upływie roku podatkowego. III. Nauka - ekologia - Poz. 247 361 bezpieczeństwo Rząd specjalne znaczenie przywiązuje do rozwoju nauki, do ochrony środowiska naturalnego oraz zagwarantowania bezpieczeństwa państwa, podmiotów gospodarczych i oby wateli. 17. Polityka naukowa . Rząd uznaje, że podstawowe i stosowane badania naukowe są czynnikiem warunkującym wzrost gospodarczy i cywilizacyjny oraz prestiż kraju we współczesnym świecie. Nauka jest inwestycją o " efekcie odroczonym ", a każdy kraj musi znaleźć adekwatne do swoich możliwości " nisze technologiczne" , w których mógłby skutecznie konkurować z resztą świata. Polska dysponuje znacznym potencjałem intelektualnym, wysoko cenionym w krajach najbardziej rozwiniętych. Wykorzystanie tego potencjału może szybko przynieść wymierne efekty gospodarcze. W tym celu podjęte tostaną niezbędne kroki dla utrzymania badań naukowych na poziomie adekwatnym do potrzeb kraju i jego możliwości ekonomicznych. Stworzone zostaną warunki do utrzymania zaplecza naukowego wybranych dziedzin, przede wszystkim zaś: - ochrony zdrowia i środowiska, - rolnictwa i gospodarki żywnościowej, .,.- problemów społecznych i edukacyjnych, - naj nowocześniejszych technologii , w tym związanych z obronnością kraju, - działania niezbędnych służb państwowych . Tworzone będą warunki realizacji strategicznych programów rozwoju , opartych o wyniki ukierunkowanych (zamawianych) projektów badawczych i ekspertyz naukowych, a także : - dokończona zostanie reforma nauki w Polsce, w tym niezbędne zm iany legislacyjne, - kontynuowana będzie konsekwentnie polityka f inansowania badań w oparciu o merytoryczną ocenę tematów i zespołów badawczych, - wprowadzane będą rozwiązania systemowe promujące rozwój pozabudżetowych źródeł finansowania badań (przede wszystkim stosowanych). - opracowany zostanie system wdrażania nowych, rodzi mych rozwiązań naukowych w gospodarce. 18. Polityka ekologiczna. W 1993 r. podstawą polityki ekologicznej państwa powinna być kontynuacja zasad ekorozwoju , zachowujące go w sposób trwały walory i zasoby środowiska , oraz czynna ochrona środowiska przyrodniczego. Zasady ekorozwoju realizowane będą poprzez egzekwowanie wymagań środo wiska w każdej działalności gospodarczo-społecznej, przez odpowiednią politykę w stosunku do krajów sąsiadujących oraz podnoszenie świadomośc i społeczeństwa o odpowiedzialności każdego obywatela za ochronę środowiska i jego zasobów. Uzyskanie istotnych efektów w ochronie środowiska wymaga przebudowy tych dziedzin gospodarki, które są źródłem głównych zagrożeń ekologicznych, tj . energetyki, przemysłu i transportu, a także tych, które związane są bezpośrednio z eksploatacją zasobów naturalnych (górnict wo, rolnictwo, leśnictwo i inne). Ze względu na skalę marnotrawstwa energii energetyka stanowi kluczowy problem ekorozwoju. Priorytety pol ityki w zakresie ochrony środowiska w 1993 r. i latach następnych - to : - zmiana profilu lub likwidacja produkcji bądź wprowadzenie przedsięwzięć ochronnych w trybie nadzwyczajnym w tych zakładach przemysłowych , które bezpośred nio zagrażają życiu i zdrowiu ludzi, - realizacja programu wzbogacania węgla kamiennego, - odczuwalne zmniejszenie emisji pyłów i gazów do atmosfery, przede wszystkim na Górnym Sląsku 'oraz w innych regionach ekologicznego zagrożenia (szczególnie redukcja emisji niskiej i nie zorganizowanej). - złagodzenie deficytów czystej wody poprzez budowę oczyszczalni ścieków, modernizację systemów wodociągowo-kanalizacyjnych, rozbudowę zbiornikówwodnych i reformę zarządzania gospodarką wodną (urealnienie opłat). - wprowadzenie programów redukujących ilości wytwa rzanych odpadów przemysłowych i komunalnych , ich utylizację oraz unieszkodliwianie odpadów toksycz nych, przeprofilowanie rolnictwa i uruchomienie procesu eli minacji produkcji żywności na glebach skażonych substancjami toksycznymi, budowa systemu' monitoringu żywności , - zapoczątkowanie programu ograniczania uciążliwości komunikacji i transportu, w tym wprowadzen.ie .po wszechnej atestacji wibroakustycznej maszyn, urządzeń i środków transportu oraz atestacji układówspaląnia, Monitor Polski Nr 35 - - 362 poprawa bezpieczeństwa ekologicznego na granicach państwa poprzez stworzenie skutecznego systemu kontroli i ostrzegania przed napływem zanieczyszczeń oraz powołanie międzynarodowych obszarów przyrody chronionej. podjęcie działań zmierzających do eliminacji skutków masowego wprowadzania opakowań jednorazowych z materiałów nie podlegających degradacji. opracowanie systemu stymulującego użytkowanie opakowań wielokrotnego użycia . - ganizacji jego struktur. W tym celu państwo musi być wyposażone w sprawnie działające instytucje. pozwalające na zachowanie wewnętrznego porządku prawnego oraz i bezpieczeństwa obywateli . Będzie temu służyła reforma struktur administracji publicznej . ochronę suwerenności Działania służące wzmocnieniu państwa będą polegać m.in. na : - Powyższą listę zadań priorytetowych na najbliższy okres uzupełniają dwa dodatkowe o nieco odmiennym charakterze: - rozpoczęcie działań zmierzających do likwidacji skutków pożarów lasów w 1992 r .• - edukacja ekologiczna społeczeństwa . ze szczególnym uwzględnieniem kształtowania poczucia odpowiedzialności za stan środowiska oraz szacunku dla przyrody. Alarmujący stan środowiska naturalnego w Polsce wy- maga przeznaczenia na jego poprawę rosnących nakładów inwestycyjnych oraz uwzględniania kryteriów ekologicznych w programach restrukturyzacji gospodarki . 19. Polityka g o s p o d a r c z o - o b r o n n a . Głównym celem polityki gospodarczo - obronnej w 1993 r. będzie niedopuszczenie do osłabienia zdolności obronnej państwa i stworzenie przesłanek racjonalnej przebudowy systemu bezpieczeństwa narodowego. Podstawowym czynnikiem decydującym o zdolności obronnej państ wa są odpowiednio wyposażone i wyszkolone siły zbrojne. Konieczne jest też kontynuowanie przemian strukturalnych w siłach zbrojnych oraz modernizacja techniczna armii . W przemyśle zbrojeniowym w 1993 r. kontynuowane będzie dostosowywanie zdolności produkcyjnych do aktualnych i przewidywanych potrzeb (zgodnie z przyjętą doktryną obronną) oraz podnoszenie efektywności. konkurencyjności i innowacyjności produkcji. Prowadzone będą również prace związane z przekształceniami własnościowymi. zgodnie z przyjętą przez rząd koncepcją określającą przedsiębiorstwa o podstawowym znaczeniu dla produkcji zbrojeniowej. Utrzymanie ciągłości prowadzenia najważniejszych prac badawczo-rozwojowych związanych z obronnością wymaga przeznaczenia na ten cel środków finansowych w wyso kości 3-4% budżetu resortów Obrony Narodowej i Spraw Wewnętrznych. W 1993 r. przygotowania obronne w gospodarce narodowej koncentrować się będą na utrzymaniu w sprawności użytkowej podstawowych elementów potencjału gospodarczo-obronnego, a także realizacji przedsięwzięć wynikają cych z nowej koncepcji systemu obronnego państwa. Przewiduje się sfinansowanie z budżetu państwa kosztów utrzymywania potencjału produkcyjnego niezbędnego w okresie zagrożenia wojennego. W 1993 r. zintensyfikowane zostaną działania w celu bilateralnej współpracy gospodarczo-obronnej z krajami NATO oraz państwami neutralnymi . Rozwinięta zostanie współpraca w ramach Grupy Wyszehradzkiej oraz podjęte zostaną kontakty z Rosją, Ukrainą i Białorusią. nawiązania 20. Polityka bezpieczeństwa wewnętrzne go. Podstawowym zadaniem w 1993 r. będzie obniżenie niebezpiecznie wysokiego stanu zagrożenia porządku publicznego oraz bezpieczeństwa państwa i postępującej dezor- Poz. 247 - stanu bezpieczeństwa ograniczeniu wypływu strategicznych dla państwa informacji politycznych. gospodarczych i obronnych poprzez rygorystyczne przestrzeganie regulacji prawnych zawartych w nowej ustawie o ochronie tajemnicy państ wowej i służbowej. skoordynowaniu polityki państwa w zakresie obrotu produktami i towarami mającymi znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, - - stworzeniu prawnych i faktycznych gwarancji skuteczności zwalczania tzw. przestępczości zorganizowanej rodzimej i międzynarodowej. dopracowaniu skutecznych mechanizmów prawnych stymulujących prawidłowe działanie organów podatkowych . nadzoru bankowego oraz służb celnych . Popr awę porzą dku i bezpieczeństw a publicznego zape wnią działania prowadzące do ujawnian ia i ograniczania przestępstw godzących w finansowe interesy państwa i gospodarkę narodową (m.in. przestępstwa podatkowe. celne. bankowe. fałszowan i e pieniędzy, korupcja, przestępstwa przeciwko własności intelektualnej oraz ekologiczne). Zintensyfikowane zostaną także działania chroniące ży cie i mienie obywateli poprzez ujawnianie i ograniczanie przestępczości kryminalnej, a zwłaszcza napadów rabunkowych, przemytu i produkcji narkotyków, oszustw w stosunkach umownych. Wobec skali zagrożeń i zjawisk rejestrowanych na granicach i obszarach morskich państwa, rząd będzie tworzył warunki dalszego umacniania i uszczelniania granic. przeciwdziałania m.in. zorganizowanemu przemytowi na wielką skalę , nielegalnej migracji, zanieczyszczaniu środowiska i nielegalnym odłowom na wodach granicznych i morskich. IV. Polityka wobec przedsiębiorstw 21 . Przedsiębiorstwa państwowe stanowią dominującą formę organizacji podmiotów gospodarczych z punktu widzenia wytwarzanej produkcji, oferowanych miejsc pracy. zaangażowania majątku narodowego oraz źródeł przychodów budżetu . Nie można zatem rozważać dróg stymulowania rozwoju gospodarczego bez poświęcenia szczególnej uwagi tej grupie podmiotów. 22. W 1992 r. sfinalizowane zostaną prace nad projektem ustawy o zasadach reprezentowania Skarbu Państwa i gospodarowania jego mieniem. Celem tej ustawy jest wykreowanie nowej formy wypełniania funkcji właściciels kich wobec majątku państwowego. Obok istniejącej już Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, pełniącej rolę właściciela w stosunku do państwowych gospodarstw rolnych, konieczne jest powołanie instytucji wypełniających te funkcje wobec majątku państwowego zaangażowanego w innych dziedzinach gospodarki . Rozmiary majątku państ wowego i jego znacząca dywersyfikacja z jednej strony, a z drugiej świadomość. iż nadmierne scentralizowanie funkcji właścicielskich może prowadzić do centralizacji uprawnień i utworzenia instytucji niezdolnej do sprawnego działania . każą poszukiwać rozwiązań pośrednich umoż liwiających zróżnicowane podejście do składników majątku Skarbu Państwa zaangażowanych w różnych dziedzinach gospodarki. - Monitor Polski Nr 35 363 Zasady zarządzania wyodrębnionymi częśc i ami mienia - Poz. 247 3) małe przedsiębiorstwa państwowe niezależnie od swojej sytuacji finansowej - będą mogły tworzyć spółki pracownicze, które będą obejmować mienie w zarząd na podstawie umowy leasingu bądź nabywać majątek na własność . W przypadku przedsiębiorstw zadłużonych , spółki pracownicze, zamierzające objąć przedsiębiorst wo w leasing lub wydz i erżawić , będą musiały uzyskać zgodę banku, 4) przedsiębiorstwa , które same nie wybiorą drogi prywatyzacj i, będą przekształcane w jednoosobowe spółki Skarbu Państwa z mocy ustawy, decyzją Ministra Przekształceń Własnościowych lub organu założycielskiego (przedstawiciela Skarbu Państwa) . Przeds i ębiorstwa te będą mogly być zarządzane na zasadach kontraktów państwowego będą powierzone funduszom Skarbu Państ wa, pełniącym wobec tych części funkcje właściciela, tzn . mającym uprawnienia do podejmowania decyzji o prywaty zacji i ewentualnych jej sposobach, dzierżaw i e i sprzedaży , a także nadzorującym i ocen i ającym osoby zarządzające przedsiębiorstwami lub eksploatacją poszczególnych części mienia państwowego . 23. Uregulowanie zasad gospodarowania mieniem Skarbu Państwa prowadzi do zmian w obecnym zakresie uprawnień organów założycielskich wobec przedsiębiorstw państwowych . Uprawnienia te przejmą wspomniane wyżej fundusze. Reforma organów założycielskich umożliwi poprawę funkcjonowania administracji i jej dostosowanie do potrzeb gospodarki rynkowej. 24. Wydzielenie instytucji zarządzających mieniem Skarbu Państwa, podobnie jak i rozstrzygnięcia ostateczne dotyczące zakresu, form i zasad reprywatyzacji, powinny wspomóc procesy prywatyzacji . W 1993 r. wprowadzone zostaną w ustawodawstwie zmiany pozwalające na bardziej aktywny udział pracowników w decydowaniu o wyborze dróg przekształcania przedsiębiorstw państwowych i zmianie działania tej grupy podmiotów. Zgodnie z proponowaną nowelizacją ustawy o przedsiębiorstwie państwowym oraz ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych : 1) pracownicy przedsiębiorstw państwowych wykazują cych się pozytywnymi wynikami ekonomicznymi doko nają wyboru ścieżki prywatyzacji w okresie około 3 miesięcy . Reprezentacja załogi w negocjacjach z dyrekcją przedsiębiorstwa będzie mogła wybrać : - 2) w sprzedaż przedsiębiorstwa dużemu inwestorowi kra- jowemu lub zagranicznemu , sprzedaż akcji na publicznym przetargu, wykup przedsiębiorstwa przez zarząd albo przez pracowników, przekazanie pakietu kontrolnego w powiernictwo bankowi lub funduszowi inwestycyjnemu, np. emerytalnemu, przedsiębiorstwach , które ut raciły płynność finan- sową , pracownicy także mogą przystąpić do prywatyza- cji, jednak pod warunkiem zawarcia porozumienia o postępowaniu układowym lub bankowego postępowania ugodowego z wierzycielami . Warunkiem zawarcia takiego porozumienia jest opracowanie programu uzdrowie nia przedsiębiorstwa . Rząd będzie wspomagał działania w tym zakresie poprzez organizację szkoleń i rozpowszechnianie informacji o sieci ekspertów. Drugą drogą prywatyzacji, dostępną przedsiębiorst wom nie posiadającym płynności finansowej, jest zawarcie. kontraktu menadżerskiego z wybraną grupą specjalistów. Tak wyłoniony zarząd zawierałby kontrakt menadżerski z reprezentacją załogi przedsiębiorstwa i przedstawicielem właściciela (początkowo z organem założycielskim, a następnie z właściwym reprezentantem Skarbu Państwa) na realizację programu przywrócenia przedsiębiorstwu płynności finansowej . Zarząd zyskiwałby uprawnienia do powiększania swego przyszłego udziału właścicielskiego w przedsięb i orstwie, z począt kowo określanego w kontrakcie (np. 3% ) na rosnący w miarę poprawy wyników działalności firmy (nie więcej jednak niż 20% ) . Analogicznie w kontrakcie będz i e określana zasada zwiększenia udziału własności załog i , od początkowych 10% do 40% w miarę poprawy wyników firmy, menadżerskich . Małe przedsiębiorstwa państwowe bę dą oddawane do odpłatnego korzystania spółce osób fizycznych, sprzedawane lub wnoszone do innych spółek . 25. Powyższe zasady prywatyzacji nie obejmują pewnych grup przedsiębiorstw , a mianowicie: objętych programem powszechnej prywatyzacji, - sektora energetyczno-paliwowego i zbrojeniowego, - przedsiębiorst w , od których zależy funkcjonowanie transportu szynowego, rurociągowego , lotniczego oraz łączności , p rzedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu (np. zakła dów przemysłowych działających przy zakładach karnych , przedsięb iorstw mających strategiczne znaczenie dla ochrony przeciwpowodziowej kraju i zaopatrzenia ludności i gospodarki w wod ę ) . Zasady funkcjonowania tych grup przedsiębiorstw będą opracowywane sukcesywnie przez Radę Ministrów. Również odrębne od ogólnie obowiązujących będą zasady pry watyzacji przedsiębiorstw z otoczenia rolnictwa , gdzie obok partycypacji pracown ików przewidziano udz i ał producentów rolnych (np. obie grupy będą uzyskiwać nieodplatnie taką samą część akcji przedsiębiorstwa). 26. W 1993 r. wprowadzone zostan ie specjalne uregulowanie ustawowe (ustawa o restrukturyzacji finansowej przedsięb i orstw i banków) pozwalające przedsiębiorstwom mającym opracowany program restrukturyzacji na zawarcie porozumienia uk ł adowego z bankiem i co najmniej połową wierzycieli o rozłożeniu długów w czasie lub zastąpieniu ich akcjami p rzedsiębiorstwa przekształcanego w ramach tego postępowania w jednoo s obową spÓłkę Skarbu Państwa . Wzajemne zadłużenia przedsiębiorstw będą też likwidowane poprzez publ iczny handel długami . 27 . Wspólnie z Bankiem Światowym prowadzone są prace nad uruchomieniem w 1993 r. funduszu interwencyjnego, który mógłby stanowić źródło wsparcia kredytowego dla przedsiębiorstw prezentujących programy restrukturyzacji, ale nie dysponujących możliwością zgromadzenia peł nych środków na sfinansowanie takiego programu. Fundusz udzielalby kredytów pomocowych na podjęcie nowych rodzajów działalności, na dofinansowanie brakującej puli już zgromadzonych środków , zwłaszcza dla dwóch grup: przeds i ębiorstw szczególnie ważnych dla lokalnego rynku pracy bądź mających znaczenie w procesach kooperacyjnych . 28. Instytucjami wspierającymi powyższe procesy będą także środki uzyskiwane w ramach współpracy międzynaro dowej na szkolenie kadr menadżerskich oraz ekspertów opracowujących programy restrukturyzacji, a także będący w fazie organ izacji fundusz gwarancyjny kredytów dla małych i średnich przedsiębiorstw w regionach o trudnej sytuacji ekonomicznej. Monitor Polski Nr 35 - 364 29. Realizacja tego scenariusza przekształceń zarządza nia przedsiębio rstwami kluczać . 30. Opracowane już studia sektorowe pozwalają na podstawie kryteriów rynkowych , technologiczno-produkcyjnych, finansowych , a także społecznych wyodrębnić kilka sektorów przemysłu wymagających odmiennych rozwiązań w programach restrukturyzacji . Do sektorów tych można zaliczyć: - - państwowymi i ich prywatyzacji związana jest głównie z realizacją " Paktu o przedsiębiorstwie państwowym " . Rozwiązania " Paktu ... " zostaną wsparte aktywną polityką przemysłową. Jej celem jest wzrost efektywności, konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw , a w najbliższym okresie: zahamowanie recesji, rozpoczęcie konsekwentnej zmiany struktury przemysłu , realizacja przekształceń własnościowych, stymulowanie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw . Polityka przemysłowa realizowana będzie przy zachowaniu aspektów problemowych i sektorowych . Obie te opcje nie powinny się wzajemnie wy- - - przemysł obronny, paliwowo-energetyczny, przemysły o wysokiej energo- i kapitałochłonności (hutnictwo, przemysł stoczniowy, cementowy, ciężka chemia, drzewno-papierniczy) - tj. tzw . sektory strategiczne, przemysły : petrochemiczny, elektroniczny, opakowaniowy, farmaceutyczny, środków produkcji dla rolnictwa, lekki , urządzeń dla ochrony środowiska - tj . tzw . sektory wyższej potrzeby. Koszty restrukturyzacji . będą ponosić same podmioty i ich nowi właściciele . Jednak część będzie wymagała pomocy rządu w postaci gwarancji na kredyty i środków na oddłużenie. Rząd będzie sukcesywnie przedstawiał koncepcje tzw. kontraktów sektorowych dotyczących realizacji restruktUryzacji poszczególnych sektorów. Zważywszy na konieczność skoordynowania całości już do'stępnych studiów sektorowych z możliwościami ich fi nansowania, a także z projektami zgłaszanymi przez inne dziedziny gospodarki, rząd przedstawi propozycje działań w latach 1993-2000 w postaci programu polityki długook resowej . Podkreślić należy, że dla rozstrzygnięć programu strategicznego kluczowe jest podjęcie decyzji o wyborze polityki silnie zorientowanej na wzrost oszczędzania i inwes towania, kosztem ograniczenia tempa wzrostu bieżącej konsumpcji . v. Współpraca gospodarcza z zagranicą 31 . Istotną rolę w przełamywaniu recesji i pobudzaniu gospodarki spełnia rozwój eksportu . Podstawowymi instrumęntami wspierającymi eksport w 1993 r. będą: ~ wewnętrznie spójny system kredytowania i gwarancji kredytowych dla eksportu towarów, w tym zwłaszcza inwestycyjnych, których eksport jest realizowany na rynku międzynarodowym z zasady na warunkach kredytowych, - zmodyfikowany, w wyniku renegocjacji, sposób wykorzystania niektórych kredytów zagranicznych, - usprawnienie systemu ubezpieczeń kredytów eksportowych od ryzyka handlowego i stworzenie systemu ubezpieczeń od ryzyka niehandlowego (głównie politycznego i katastrofalnego), - usprawnienie procedur bankowych i zmiany w przepisach dewizowych stwarzające warunki do pełniejszego .. ; wykorzystania zagranicznych środków finansowych, - Poz. 247 stosowanie nadal zwrotu cła i podatku obrotowego od importowanych surowców, materiałów i komponeóltów do produkcji eksportowej . Po wprowadzeniu podatku od towarów i uslug eksporterzy zyskają jeszcze silniejszą ulgę podatkową w postaci zwrotu obciążeń tym podatkiem, utrzymanie ulg w podatku od wzrostu wynagrodzeń dla eksporterów, dalsza prywatyzacja sektora handlu zagranicznego; prywatyzacja jednostek handlu zagranicznego powinna zmierzać do tego, aby wykorzystać te jednostki i atuty, którymi one dysponują (wiedzę, doświadczenia i kapitały), dla tworzenia proeksportowej struktury gospodarki, np. w postaci korporacji finansowo-przemysłowych . 32. Warunki traktatowe obrotów z zagranicą. W rozwoju stosunków gospodarczych z zagranicą istotne znaczenie mają regulacje traktatowe, wśród których pierwsze miejsce zajmuje Układ o stowarzyszeniu Polski z EWG . W związku z umową o stowarzyszeniu z EWG, negocjacjami z krajami EFTA w sprawie utworzenia strefy wolnego handlu oraz renegocjacją protokołu akcesji Polski do GATT, poziom stawek celnych w obrocie z tymi krajami będzie stopniowo obniżany zgodnie z ustalonym harmonogramem . W przypadku polskiego eksportu w 1993 r. nastąpi obniżenie stawek celnych na znaczną część towarów, natomiast polskie cła na importowane towary ulegną zmniejszeniu w nieznacznym stopniu. Negocjowane obecnie porozumienia o liberalizacji handlu między Polską , Czecho-Słowacją i Węgrami powinny przynieść w 1993 r. wzrost wzajemnej wym iany handlowej. Powstaną również korzyści pośrednie wynikające ze zmniejszenia kosztów importu z tych rynków, co może spowodować spadek kosztów wytwarzania i cen w skali całej gospodarki . Do stabilizacji warunków handlu i współpracy gospodarczej przyczynią się również umowy handlowe i gospodarcze zawarte z rządami Federacji Rosyjskiej, Ukrainy, Białorusi, Litwy, Łotwy i Estonii oraz Republikami Mołdawii, Armenii i Gruzji . Przewiduje się rozszerzenie istniejącej bazy traktatowej o analogiczne umowy z pozostałymi krajami obszaru byłego ZSRR . W celu przezwyciężenia trudności w sferze współpracy gospodarczej i handlu z Rosją podejmowane są nowe inicjatywy i przedsięwzięcia, których celem jest opracowanie propozycji systemowo-ekonomicznych, w tym finansowo-bankowych, zmierzających do przełamy wania istniejących barier w wymianie towarowej oraz ułat wiania podmiotom gospodarczym handlu z Rosją . 33. W sytuacji pełnej liberalizacji w handlu zagranicznym niezbędne jest tworzenie formalnoprawnych warunków do przeciwdziałania nieuczciwej konkurencji zagranicznej poprzez: - uruchomienie procedur antydumpingowych i antysubwencyjnych wobec importu po sztucznie zaniżonych cenach, - ochronę rynku krajowego przed importem przetworzonych artykułów rolnych zawierających subsydiowany wsad surowcowy, - podejmowanie działań na rzecz ochrony interesów konsumenta poprzez zdecydowane zaostrzenie wymogów jakościowych w odniesieniu do towarów z importu, poprzez uregulowanie zasad kontroli jakości i certyfika- Monitor Polski Nr 35 - - 365 - cji towarów, kontroli fitosanitarnej oraz weterynaryjnej dla produktów importowanych na tych samych zasa dach jak dla towarów krajowych , podejmowanie działań na rzecz zabezpieczenia ściągal ności należności podatkowych i celnych od uczestników wymiany towarowej z zagranicą (m .in. przez uzależnien i e wydania pozwolenia wywozu/ przywozu od rzetelności wywiązywania się podmiotu z zobowiązań celnych i podatkowych) . I 34. W 1993 r. przewiduje się utrzymanie w obrocie z zagranicą systemu koncesjonowania obrotu techniką i usługami wojskowymi oraz zmianę zakresu koncesji w odniesien iu do wyrobów spirytusowych, tytoniowych i paliw. Ograniczenie zakresu dotyczyć będzie działalności eksportowej, która zamiast koncesjonowaniu podlegać będzie obowiązkowi uzyskiwania pozwoleń wywozu. Przeprowadzona zostanie nowelizacja Prawa celnego w kierunku uelastycznienia przepływu towarów w obrocie handlu zagranicznego oraz zwiększenia skuteczności dokonywania odpraw i kontroli celnych, Przewiduje się również nowe uregulowania dotyczące m.in . organizacji administracji państwowej w sprawach celnych. Nowelizacja Prawa celnego przyczyni się w 1993 r. do wzrostu dochodów budżeto wych z tytułu należności celnych i podatkowych . Poz. 247 3) rozszerzeniu zakresu działania Agencji Rynku Rolnego, która - poza skupem interwencyjnym i gromadzeniem rezerw państwowych - aktywnie uczestniczyć będzie w obrocie hurtowym i handlu zagranicznym towarami rolno-spożywczymi, przeciwdziałając destabilizacji rynku żywnościowego, zarówno cenowej, jak i podażowej, 4) utrzymaniu, okresowo zastosowanych w 1992 r., instrumentów regulujących obroty w handlu zagranicznym towarami rolno-spożywczymi, ograniczających nadmierny wywóz surowców rolniczych (zwłaszcza po cenach zaniżonych) oraz powodujących napływ surowców (szczególnie pasz i komponentów paszowych po umiarkowanych cenach, obniżonych poprzez okresowe zawieszenie ceł), 5) stosowaniu preferencyjnego kredytowania skupu i utrzymania zapasów rolnych celem zmniejszenia kosztów i strat związanych z sezonową produkcją rolniczą, 6) utrzymaniu systemu stanowienia cen minimalnych na podstawowe produkty rolnicze, 7) wprowadzeniu opłat wyrównawczych w imporcie podstawowych towarów rolno-spożywczych oraz innych instrumentów dla ochrony krajowych producentów. 37. W miarę stabilizacji rynku rolnego i wzrostu możliwości finansowych wspierane będą długookresowe działa VI. Rolnictwo 35. Obecna sytuacja w rolnictwie i całej gospodarce stwarza szczególnie trudne warunki dla poprawy ekonomicznych i organizacyjnych warunków produkcji rolniczej oraz zahamowania postępującego jej spadku w wyniku ograniczenia nakładów produkcyjnych. Straty w produkcj i roślinnej, jakie wystąpiły w 1992 r. w wyniku suszy glebowej oraz ograniczeń nakładów produkcyjnych , w tym zwłaszcza nawożenia i ochrony roślin, spowodowały konieczność doraźnych działań wspomagają cych rolnictwo i stabilizujących rynek żywnościowy. Ograniczone możliwości finansowe państwa powodują, że w części odbędzie się to kosztem wspierania długookresowych działań na rzecz unowocześnienia rolnictwa i wsi. 36. W 1993 r. działania rządu koncentrować się będą na rozwiązywaniu problemów związanych z bieżącą sytuacją rolnictwie i na rynku rolnym oraz na tworzeniu warunków dla trwałych zmian efektywnościowych i strukturalnych w rolnictwie i na wsi. Kon tynuowane będą działania zmierzające do skrócenia okresu strat w rolnictwie oraz niedopuszczenia do destabilizacji rynku żywnościowego , a zwłaszcza nadmiernego wzrostu cen żywności i w efekcie kosztów utrzymania ludności. Działania te koncentrować się będą na: produkcyjno-ekonomiczną w 1) utrzymaniu w okresie wiosennym linii kredytowej o obniżonej stopie oprocentowania nie przekraczającej 20 punktów, przeznaczonej na sfinansowan ie nakładów produkcyjnych, takich jak zakup materiału siewnego, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin, pasz i paliwa. Różnica w stopie oprocentowania kredytów pokryta zostanie z budżetu państwa i środków prze znaczonych na restrukturyzację rolnictwa, 2) udzielaniu bezpośredniej pomocy produkcyjnej gospodarstwom najbardziej poszkodowanym w wyniku suszy i ograniczaniu nakładów, w postaci bonifikowanych dostaw podstawowych środków produkcj i pozwalają cych na odtworzenie produkcji, a zwłaszcza materiału siewnego na zasiewy wiosenne i nawozów mineralnych, nia zmierzające do poprawy efektywności rolnictwa i zwięk szenia jego konkurencyjności poprzez tworzenie warunków dla racjonalniejszego wykorzystania istniejącego potencjału produkcyjnego, a zwłaszcza ziemi i pracy. W 1993 r. zamierza się, jakkolwiek w ograniczonym zakresie, prowadzić działa nia na rzecz: 1) stworzenia skutecznego systemu kreowania i upowszechniania postępu biologicznego i organizacyjno-technicznego, który w istotnym stopniu obniżyłby jednostkowe nakłady produkcyjne w rolnictwie, 2) wspierania procesów modernizacyjnych i restrukturyzacyjnych w rolnictwie oraz rozwoju infrastruktury wiejskiej (zwłaszcza sieci wodociągowo-kanalizacyjnej) przy udziale środków z kredytów krajowych i - wspomagających te procesy w rolnictwie środków pomocy zagranicznej, kredytów Banku Światowego oraz róż nych istniejących funduszy i fundacji na rzecz rozwoju wsi i rolnictwa, 3) przemian własnościowych, strukturalnych i organizacyjnych państwowych gospodarstw rolnych, dokonywanych przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Preferowane będzie przeznaczanie ziemi na powięk szanie i tworzenie gospodarstw rodzinnych, 4) wielofunkcyjnego rozwoju wsi. Na terenach zacofanych cywil izacyjnie i zagrożonych najwyższą stopą bezrobocia wspierać się będzie rozwój sieci usług, prywatnego przetwórstwa rolno-spożywczego, rzemiosła i handlu. Tworzony będzie system szkolenia ludności wiejskiej w zawodach przydatnych poza rolnictwem, 5) stworzenia warunków do odrodzenia i rozwoju autentycznej spółdzielczości rolniczej i wiejskiej . Zagwarantowane zostaną korzystne warunki prawne, organizacyjne i ekonomiczne restrukturyzacji dotychczasowych i powstawania nowych spółdzielni w otoczeniu rolnictwa. 38. Procesy przemian w rolnictwie wspierane będą w 1993 r. także poprzez subsydia i kredyty preferencyjne na wybrane zadania. Stymulowane w ten sposób będą przekształcenia strukturalne gospodarstw rolnych, a zwłaszcza l - Monitor Polski Nr 35 366 - zakup i zagospodarowanie ziemi, prace scaleniowe, unowocześnianie gospodarstw i procesów produkcyjnych, podejmowanie produkcji żywności metodami ekologicznymi oraz budowa obiektów służących ochronie środowiska . VII. Polityka społeczna 39. Podstawowymi zadaniami polityki społecznej w 1993 r. będą : - przygotowanie i stopniowe wdrażanie rozwiązall systemowych w polityce społecznej dostosowanych do okresu przejściowego, - rozwój aktywnych form polityki społecznej (edukacja, przekwalifikowania oraz różne formy aktywnej polityki rynku pracy), - zwiększenie efektywności usług społecznych i zapewnienie stabilnych i jasnych zasad dostępności do tych usług (zdrowie, edukacja), - zagwarantowanie bezpieczeństwa socjalnego obywateli na poziomie podstawowym. Istotnym zadaniem w 1993 r. będzie zahamowanie degradacji usług społecznych, zwłaszcza tych, które tworzą podstawy przyszłego wzrostu. Dotyczy to w szczególności edukacji i ochrony zdrowia. Ciężar utrzymania tych sfer spoczywał będzie nadal w podstawowej mierze na finansach publicznych. Niezbędne w tej sytuacji będą regulacje, pozwalające na racjonalizację gospodarki finansowej w tych dziedzinach, ponoszonych nakła umożliwiające większą efektywność dów. Szczupłość środków, jakie będzie można przeznaczyć na osłonę socjalną w 1993 r., wymagać będzie dalszego dosko- nalenia systemu adresowania świadczeń, zarówno w części związanej ze świadczeniami ubezpieczeniowymi, jak i w sfe- rze pomocy obejmującej bezrobotnych i grupy naj uboższe . Idzie tu zwłaszcza o to, by środki osłonowe trafiały do grup wymagających rzeczywistego wsparcia, pozbawionych czasowo bądź trwale możliwości uzyskania dochodów z innych źródeł. 40. G wa ra n cj e bez p i ecze ń stwa socja I n eg o obywateli na poziomie podstawowym. Instrumentem społecznej polityki państwa będą gwarancje dotyczące zakresu i poziomu świadczeń, obejmujące: - minimalny poziom wynagrodzenia, - minimalny wymiar świadczeń emerytalno-rentowych oraz innych świadczeń społecznych i mechanizmy ich waloryzacji, - wypłaty wynagrodzeń za okres do 3 miesięcy w przedsiębiorstwach i jednostkach organizacyjnych upadają cych lub podlegających likwidacji, z powoływanego Funduszu Gwarancji Roszczeń Pracowniczych, tworzonego ze składek pracodawców, - utrzymanie powszechności dostępu do świadczeń zdrowotnych, w zakresie gwarantowanego koszyka, bezpłatny dostęp dzieci i młodzieży do szkolnictwa na poziomie podstawowym i średnim oraz policealnym i wyższym - w systemie dziennym. 41 . Polityka rynku pracy . Nowy kierunek polityki rynku pracy, który rząd zamierza sukcesywnie realizować od 1993 r., ma na celu przeciwdziałanie szybkiemu wzrostowi liczby bezrobotnych, w tym l . Poz. 247 głównie przeciwdziałanie groźbie długotrwałego bezrobocia w niektórych rejonach Polski lub zawodach i grupach społecznych . Polityka rynku pracy musi się także przeciwstawiać tendencji do spadku udziału pracujących i zatrudnionych w ogólnej liczbie ludności kraju. Instrumenty tej polityki realizują trzy główne cele: - cel osłonowy (zasiłki dla bezrobotnych według obecnych zasad wypłacane z Funduszu Pracy, z czasem przekształconego w fundusz o charakterze ubezpieczeniowym, tworzony ze składek pracodawców i pracowników, dostępność świadczeń i usług, w tym opieki lekarskiej) , - cel aktywizacyjny (pobudzanie mobilności pracowniczej, przygotowanie do nowych ról i zawodów, podtrzymywanie aktywności zawodowej u długotrwale bezrobotnych poprzez czasowe zatrudnianie ich przy pracach interwencyjnych i robotach publicznych), - cel ekonomiczny (tworzenie nowych miejsc pracy wspierane także zachętami ekonomiczno-finansowymi, szczególnie w rejonach uznanych za zagrożone wysokim bezrobociem) . Organizacja i funkcjonowanie rynku pracy wymaga instytucji rządowych, samorządowych, organizacji pracodawców i związków zawodowych oraz pozarządowych instytucji pośrednictwa pracy i organizatorów szkoleń i przekwalifikowań. Wymaga to także przyjęcia pewnych priorytetów, do których należy zaliczyć: - dynamizację rynku pracy poprzez większe stosowanie form aktywnego zwalczania bezrobocia (warunkiem koniecznym jest wzrost udziału środków przeznaczonych na formy aktywne z Funduszu Pracy do 15%, podwyższenie w imię solidaryzmu społecznego składki z 2% do 3% oraz wyodrębnienie składki pracowniczej, jak również gwarancja rytmiczności realizacji dotacji do Funduszu Pracy), - zróżnicowanie programów i form działania, adresowanych do różnych grup społecznych oraz regionalnych rynków pracy (specjalne zestawy instrumentów oraz programy skierowane do: rejonów zagrożonych, rejonów monitorowanych ze względu na groźbę wzrostu bezrobocia, ludzi tracących pracę w państwowych gospodarstwach rolnych, osób niepełnosprawnych, osób starszych - zawodowo immobilnych, absolwentów długotrwale bezrobotnych, grup zawodowych z restrukturyzowanych gałęzi gospodarki celem zwaloryzowania ich aktywności zawodowej), - wzmocnienie instytucjonalnej obsługi rynku pracy (utworzenie Urzędu Pracy i administracji pracy, zwięk szenie zatrudnienia w biurach pracy do stanu pozwalają cego 1 pracownikowi obsługiwać 200 bezrobotnych, a nie 350 jak obecnie, komputeryzacja biur, wypracowanie optymalnego modelu biura pracy pozwalającego oddzielić jego funkcje pasywne i aktywne oraz wzmocnić realizację zadań sprawnego pośrednictwa i poradnictwa zawodowego, jak również funkcje kontrolne w stosunku do bezrobotnych), . - zmianę systemu 'edukacji zawodowej (we współpracy z MEN należy wypracować nowy model kształcenia zawodowego, jak również kształcenia ustawicznego dorosłych dostosowany do potrzeb gospodarczych i realnego popytu na pracę). współdziałania Istotną rolę w aktywnej polityce rynku pracy powinno odgrywać współdziałanie z samorządami na lokalnych rynkach pracy. Na poziomie gmin samorząd powinien być wspierany w realizacji rozbudowy infrastruktury technicznej, tworzo- Monitor Polski Nr 35 - 367 Poz. 247 nej w systemie lokalnych robót publicznych. Prace te powinny być finansowane z trzech źródeł : Funduszu Pracy (na część wynag r odzeń bezrobotnych zaangażowanych do tych prac ) . dotaCji l budżetu państwa na dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych (tylko w gminach uznanych za zagrożone wysokim bezrobociem), środków własnych gmin. Właściwe wykorzystanie tych środków wymaga równoległo ści planowania i realizowania wydatków z Funduszu Pracy i dotacji oraz budżetów gmin. - społecznym, - - 42. D z i a ł a I n ość s o c j a I n a z a kła d ó w oraz warunki pracy . - p rac y W stosunku do pracowników objętych Kartą Nauczyciela zostanie zachowany dotychczasowy odpis na działalność - pozarządowych, pomoc dla najuboższych rodzin wiejskich, ze szczególnym uwzględnien i em rodzin , w których żyje osoba niepełnosprawna . Rodzaje pomocy dla tych rodzin mu szą uwzględniać specyfikę potrzeb tego środowiska , dostępność do dóbr i usług oraz możliwość integracji 43. P i e n i ę ż n e ś w i a d c z e n i a s p o ł e c z n e . zweryfikowanie obowiązujących zasad przechodzenia na emeryturę osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub wykonujących pracę o szczególnym charakterze,
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.