Uchwała Nr 71 Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie aktualizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2012-2015

Elektronicznie podpisany przez Beata Jaszczyk Data: 2012.05.14 16:10:36 +02'00' MONITOR POLSKI v.p l DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 maja 2012 r. Poz. 292 UCHWAŁA Nr 71 RADY MINISTRÓW .go z dnia 8 maja 2012 r. w sprawie aktualizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 2012–2015 Na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje: § 1. 1. Aktualizuje się Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2012–2015. 2. Zaktualizowany Wieloletni Plan Finansowy Państwa 2012–2015 stanowi załącznik do uchwały. ww w. rcl § 2. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. 1) Prezes Rady Ministrów: D. Tusk Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 146, Nr 96, poz. 620, Nr 123, poz. 835, Nr 152, poz. 1020, Nr 238, poz. 1578 i Nr 257, poz. 1726 oraz z 2011 r. Nr 185, poz. 1092, Nr 201, poz. 1183, Nr 234, poz. 1386, Nr 240, poz. 1429 i Nr 291, poz. 1707.  Monitor Polski –2– Poz. 292 Załącznik do uchwały nr 71 Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. (poz. 292) v.p l Załącznik do uchwały nr 71 Rady Ministrów z dnia 8 maja 2012 r. .go RADA MINISTRÓW ww w. rcl WIELOLETNI PLAN FINANSOWY PAŃSTWA 2012–2015 Warszawa, maj 2012 r.  Monitor Polski –3– Poz. 292 SPIS TREŚCI: v.p l WSTĘP.........................................................................................................................................................................5 ROZDZIAŁ I CELE POLITYKI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ PAŃSTWA ..........................................................7 1.1. Strategia .................................................................................................................................... 7 1.2. Filary rozwoju i obszary strategiczne ......................................................................................... 8 1.3. Wydatki rozwojowe i priorytety rozwojowe................................................................................. 9 ROZDZIAŁ II CELE POLITYKI FISKALNEJ PAŃSTWA.........................................................................................11 2.1. Polityka fiskalna w latach 2012-2015 ....................................................................................... 11 .go 2.2. Zmiany w systemie regulacyjnym i podatkowym w latach 2012-2015 ..................................... 12 2.3. Konsolidacja i reformy finansów publicznych w latach 2012-2015 .......................................... 13 ROZDZIAŁ III SYTUACJA MAKROEKONOMICZNA ..............................................................................................14 ROZDZIAŁ IV BUDŻET PAŃSTWA W LATACH 2012-2015 ..................................................................................17 4.1. Prognoza dochodów budżetu państwa .................................................................................... 17 4.2. Wydatki budżetu państwa ........................................................................................................ 18 w. rcl 4.3. Deficyt budżetu państwa .......................................................................................................... 19 ROZDZIAŁ V BUDŻET ŚRODKÓW EUROPEJSKICH W LATACH 2012-2015 .....................................................21 ROZDZIAŁ VI PRZYCHODY I ROZCHODY BUDŻETU PAŃSTWA .......................................................................23 ROZDZIAŁ VII SEKTOR FINANSÓW PUBLICZNYCH W LATACH 2012-2015 .....................................................24 ROZDZIAŁ VIII PAŃSTWOWY DŁUG PUBLICZNY................................................................................................26 ww ZAŁĄCZNIK WYDATKI BUDŻETU PAŃSTWA WEDŁUG FUNKCJI NA LATA 2012-2015 ..................................27 3  –4– Poz. 292 ww w. rcl .go v.p l Monitor Polski  Monitor Polski –5– Poz. 292 WSTĘP Europa 2020, jak też tegorocznej edycji Krajowego Programu Reform. Główne priorytety polityki społecznogospodarczej związane są z konsolidacją fiskalną, wzrostem aktywności zawodowej, poprawą warunków prowadzenia działalności gospodarczej i zwiększeniem poziomu innowacyjności gospodarki oraz prywatyzacją i poprawą zarządzania aktywami Skarbu Państwa. Dobre wyniki gospodarcze oraz skuteczne działania konsolidacyjne rządu w roku 2011 doprowadziły do radykalnej zmiany stanu równowagi finansów publicznych. Przyrastający do roku 2010 deficyt zmniejszył się i to rekordowo o 2,7 pkt. proc. do 5,1 % PKB. Spadek deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2011 r. był przede wszystkim wynikiem spadku wydatków w relacji do PKB. Wzrost dochodów związany był ze zmianami systemowymi i efektami koniunktury. Dostosowania po stronie wydatkowej dotyczyły wydatków socjalnych i spożycia publicznego. Wyraźny spadek deficytu sektora oznaczał również analogiczny spadek deficytu strukturalnego. Kontynuacja spadkowego trendu deficytu umożliwi Polsce w 2012 r., zgodnie z zaleceniami Rady UE zredukować nadmierny deficyt w sposób wiarygodny i trwały. Celowi temu służą działania naprawcze i stabilizacyjne związane z prowadzoną w Polsce konsolidacją finansów publicznych. W 2011 r. skutecznie zadziałały mechanizmy zawarte w nowelizacji ustawy o finansach publicznych, które ograniczyły wzrost wydatków sektora rządowego i samorządowego. Ograniczyć się można do wskazania efektów wydatkowej reguły dyscyplinującej, odnoszącej się do wydatków dyskrecjonalnych i nowych wydatków prawnie zdeterminowanych (tzw. sztywnych). Skuteczna konsolidacja fiskalna wzmacnia wiarygodność i fundamenty polskiej gospodarki. Pozwoliła również na uniknięcie ryzyka związanego z przekroczeniem przez dług publiczny drugiego progu ostrożnościowego (55% PKB). Począwszy od roku 2012 relacja długu do PKB będzie się zmniejszać, tak by w roku 2013 zejść poniżej progu 50%, a w roku 2015 osiągnąć nieco ponad 47%. ww w. rcl .go v.p l Gospodarka polska odnotowała w 2011 roku wysokie, jak na aktualne warunki europejskie tempo wzrostu gospodarczego 4,3%. Pozytywny wpływ na wzrost miał zarówno popyt krajowy (o skali wpływu 3,7 p.p.), jak i eksport netto (0,6 p.p.). Wkład spożycia prywatnego był zależny od tego z 2010 r., przy odnotowanym po raz pierwszy spadku spożycia publicznego, w związku z konsolidacją finansów publicznych. Odnotowano znaczną poprawę inwestycji prywatnych w tym przedsiębiorstw, jak też wysoką dynamikę nakładów publicznych na inwestycje infrastrukturalne. Poprawa aktywności gospodarczej, w tym wzrost inwestycji i dobre wyniki finansowe przedsiębiorstw, pozytywnie wpłynęły na wzrost popytu na pracę w 2011 r. Liczba pracujących zwiększyła się o 170 tys. osób, tj. 1,1%. Jednocześnie w 2011 r. wzrosła liczba bezrobotnych, a średnioroczna zharmonizowana stopa bezrobocia wyniosła 9,7% i pozostawała nadal taka sama jak przeciętna stopa bezrobocia w UE. Prognoza na rok 2012 zakłada ostrożnie, że wzrost gospodarczy w Polsce wyniesie 2,5%. Konserwatywne założenie wolniejszego niż w ubiegłym roku tempa wzrostu związane jest z oczekiwaną stagnacją u naszych głównych partnerów handlowych. Kluczowe kryterium poprawnej polityki fiskalnej jakim jest stabilność finansów publicznych, pozostaje szczególnie istotne w warunkach kryzysu zadłużeniowego niektórych państw strefy euro i wymaga prowadzenia polityki fiskalnej w oparciu o ostrożne prognozy makroekonomiczne. W kolejnych latach, wraz z poprawą koniunktury w UE, można spodziewać się przyspieszenia tempa wzrostu PKB w Polsce. Głównym celem polityki gospodarczej rządu w średnim okresie pozostaje stworzenie warunków do szybkiego i zrównoważonego wzrostu przy zapewnieniu optymalnego tempa konsolidacji finansów publicznych. Działania zmierzające do realizacji tego celu zostały w tym dokumencie zaprezentowane przy zastosowaniu 22 funkcji państwa i odpowiednio ustrukturyzowanych celach dla poszczególnych funkcji. Wybrane kierunki działań są spójne z priorytetami wyznaczonymi w unijnej strategii 5  –6– Poz. 292 ww w. rcl .go v.p l Monitor Polski  Monitor Polski –7– Poz. 292 v.p l ROZDZIAŁ I Cele polityki społeczno-gospodarczej państwa 1.1. Strategia Podstawowym aktem prawnym regulującym obecnie zasady prowadzenia polityki rozwoju jest ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.). Ustawa określa podmioty prowadzące tę politykę, tryb współpracy między nimi oraz podstawowe instrumenty za pomocą których polityka rozwoju jest realizowana. W oparciu o zapisy ustawy opracowano dokument pt. „Założenia systemu zarządzania rozwojem Polski”1, przedstawiający model systemu zarządzania rozwojem, zmierzającego do zwiększenia skuteczności programowania i wdrażania polityki rozwoju oraz podniesienia jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz określono główne dokumenty strategiczne, które zawarto w dokumencie pn. „Plan uporządkowania strategii rozwoju”2. Wdrażane rozwiązania charakteryzują się przede wszystkim: • integracją wymiaru społeczno-gospodarczego i terytorialnego oraz zapewnieniem spójności .go wszystkich polityk sektorowych, dziedzinowych i regionalnych; • wprowadzeniem programowania strategicznego w perspektywie długo- i średniookresowej; • zapewnieniem skutecznego finansowania polityki rozwoju. Ramy nowego porządku strategicznego stanowi – Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju (DSRK „Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności”) oraz Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (por. rys. poniżej). W tak zdefiniowanych granicach mieścić się będzie Średniookresowa Strategia Rozwoju Kraju 2020 (ŚSRK) stanowiąca najważniejszy dokument w perspektywie średniookresowej, określająca cele strategiczne rozwoju kraju do 2020 roku skorelowane z europejskim dokumentem programowym „Europa 2020”, oraz 9 strategiami zintegrowanymi – wskazanymi w „Planie uporządkowania strategii rozwoju”. Ważnym elementem porządku planowania strategicznego w odniesieniu do dokumentu „Europa 2020” jest Krajowy Program Reform, a także cyklicznie aktualizowane: Wieloletni Plan Finansowy Państwa oraz Program Konwergencji. 1 w. rcl Dokument przyjęty przez Radę Ministrów 27 kwietnia 2009 r. Dokument przyjęty przez Radę Ministrów 24 listopada 2009 r. – reasumpcje decyzji z 10 marca 2010 r. i z 30 kwietnia 2011 r. 2 Rysunek: Nowy porządek strategiczny Długookresowa Strategia Rozwoju 2030Kraju 2020 2010 Średniookresowa Strategia Rozwoju Kraju Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego (MRR) Sprawne Państwo (MAiC) Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego (KPRM/MPiPS) Strategia Rozwoju Transportu (MTBiGM) Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego (MKiDN) Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko (MG/MŚ) Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa (MRiRW) Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego RP (PRM/MON) ww Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki (MG) 2010 2020 2030 Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 7  Monitor Polski –8– Poz. 292 1.2. Filary rozwoju i obszary strategiczne jakości wymiaru sprawiedliwości. Rozwój gospodarczy oparty na wiedzy i innowacji oraz sprzyjający włączeniu społecznemu i równoważeniu różnic wymaga jak najwyższego społecznego kapitału rozwoju i poziomu zaufania. Dlatego istotnym zadaniem będzie zwiększanie kompetencji społecznych, kulturowych, obywatelskich oraz informacyjnych, a także poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne. Uzupełnieniem tych działań będzie rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego. Innowacyjności (modernizacji) Terytorialnie zrównoważonego rozwoju (dyfuzji) Efektywności Na podstawie rezultatów dotychczasowych prac nad nowymi dokumentami strategicznymi, w tym w szczególności DSRK, najważniejszymi obszarami rozwojowymi są: 1. Polska Cyfrowa, 2. Innowacyjność, 3. Kapitał ludzki, 4. Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko, 5. Rozwój regionalny, 6. Rozwój rolnictwa i wsi, 7. Transport, 8. Kapitał społeczny, 9. Sprawne państwo, 10. Bezpieczeństwo narodowe3. Obszarom strategicznym przyporządkowane zostały zintegrowane strategie rozwoju uszczegółowiające cele i kierunki interwencji państwa w tym obszarze: 1. Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki (SIEG) – strategia dominująca dla obszaru Innowacyjność; 2. Strategia rozwoju kapitału ludzkiego (SRKL) – strategia dominująca dla obszaru Kapitał ludzki; 3. Strategia bezpieczeństwo energetyczne i środowisko (BEIŚ) – strategia dominująca dla obszaru Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko; 4. Krajowa strategia rozwoju regionalnego 2010-2020. Regiony, miasta, obszary wiejskie (KSRR) – strategia dominująca dla obszaru Rozwój regionalny; 5. Strategia zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa (SZRWRiR) – strategia dominująca dla obszaru Rozwój rolnictwa i wsi; 6. Strategia rozwoju transportu (SRT) – strategia dominująca dla obszaru Transport; 7. Strategia rozwoju kapitału społecznego (SRKS) – strategia dominująca dla obszaru Kapitał społeczny; 8. Strategia sprawne państwo (SSP) – strategia dominująca dla obszaru Sprawne państwo; .go • • • v.p l Celem zaproponowanego w DSRK projektu cywilizacyjnego „Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności” jest rozwój – mierzony poprawą jakości życia Polaków (wzrostem PKB na mieszkańca w relacji do UE i zwiększeniem spójności społecznej) dzięki stabilnemu, wysokiemu wzrostowi gospodarczemu, co pozwala na modernizację kraju. Realizacja tego strategicznego celu rozwojowego będzie możliwa dzięki trzem filarom zadaniowym: ww w. rcl W ramach filara innowacyjności najważniejsze znaczenie ma tworzenie nowych przewag konkurencyjnych w oparciu o wzmacnianie kapitału intelektualnego (ludzkiego, społecznego, relacyjnego i strukturalnego), a także podstaw szybkiego wzrostu po etapie konsolidacji finansów publicznych, ograniczenia deficytu budżetowego oraz zmniejszenia długu publicznego. Kluczowe jest uruchomienie silnego potencjału innowacyjnego, dzięki któremu zbudowana zostanie większa konkurencyjność nie tylko w gospodarce, ale także w innych obszarach życia społecznego, oparta na indywidualnej i zbiorowej kreatywności ludzi i rozwoju innowacyjnej, nowoczesnej przedsiębiorczości w Polsce. Dla filara terytorialnie zrównoważonego rozwoju (dyfuzji) kluczowe są działania ukierunkowane na równoważenie rozwoju terytorialnego oraz wyrównywanie szans w ramach polityki spójności społecznej, w celu budowy potencjału konkurencyjności Polski i polskiej gospodarki. W tym filarze działania do podjęcia w horyzoncie czasowym Wieloletniego Planu Finansowego Państwa obejmują przede wszystkim wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów. Wsparciem rozwoju regionalnego będzie także zwiększenie dostępności obsługi transportowej dla ludności i gospodarki poprzez kontynuację inwestycji infrastrukturalnych. Filar efektywności, skupiony na zadaniach „sprawnego, pomocnego państwa” jest istotnym dopełnieniem, obok filaru terytorialnie zrównoważonego rozwoju i innowacyjności, warunków potrzebnych dla osiągania celu poprawy jakości życia. Najważniejsze działania rozwojowe w ramach filaru efektywności w perspektywie lat 2014 i 2015 obejmować będą w obszarze sprawnego państwa wykorzystanie istniejących rezerw w zakresie podniesienia efektywności działania instytucji państwowych w celu zwiększenia jakości i dostępności usług publicznych oraz podniesienia 3 Obszary strategiczne zostały wyróżnione na podstawie projektu DSRK oraz Planu uporządkowania strategii rozwoju. 8 8  Monitor Polski –9– Dziesiątym obszarem strategicznym jest Polska Cyfrowa – jest to obszar, który ze względu na swój przekrojowy charakter jest uwzględniony we wszystkich strategiach. v.p l 9. Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (SRSBN) – strategia dominująca dla obszaru Bezpieczeństwo narodowe. 1.3. Wydatki rozwojowe i priorytety rozwojowe w dokumentach strategicznych z wieloletnim planowaniem wydatków państwa na lata 2012-2015. Priorytety rozwojowe mają charakter wieloletni i realizowane są przez różne funkcje państwa i wyodrębnione w ich ramach zadania. W tabeli przedstawione zostały obszary strategiczne i priorytety rozwojowe wraz z przyporządkowaniem dominujących w ich realizacji funkcji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa 2012-2015. Ze względu na fakt, że część z funkcji realizuje jednocześnie kilka priorytetów rozwojowych – ustanowienie bezpośrednich związków pomiędzy polityką rozwoju, w tym opracowywanymi zintegrowanymi strategiami rozwoju, a kierunkami wydatkowania środków publicznych możliwe jest przede wszystkim na poziomie zadań. .go Jednym z warunków realizacji projektu cywilizacyjnego „Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności” jest, przy równoczesnym zapewnieniu trwałej stabilności finansów publicznych, przewidywana w DSRK i ŚSRK konsekwentna realokacja wydatków publicznych na rzecz dziedzin prorozwojowych. Do wydatków rozwojowych zaliczono wydatki na następujące kategorie lub podkategorie klasyfikacji COFOG: zdrowie, edukację i oświatę, badania podstawowe oraz badania i rozwój, rolnictwo i leśnictwo (z wagą 22%), transport, komunikację, gospodarkę ściekami (z wagą 80%), zmniejszanie zanieczyszczeń, dostarczanie wody (z wagą 50%) oraz kulturę. Ponadto, w każdym z obszarów strategicznych określone zostały priorytety rozwojowe łączące cele zawarte Tabela. Poz. 292 Obszary strategiczne, dominujące strategie zintegrowane i priorytety rozwojowe wraz z przyporządkowaniem dominujących w ich realizacji funkcji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa STRATEGIA PRIORYTETY ROZWOJOWE w. rcl OBSZARY STRATEGICZNE POLSKA CYFROWA INNOWACYJNOŚĆ SIEG SRKL ww KAPITAŁ LUDZKI – BEZPIECZEŃSTWO ENEGETYCZNE I ŚRODOWISKO BEIŚ DOMINUJĄCE FUNKCJE KORESPONDUJĄCE Z PRIORYTETEM Zapewnienie dostępu cyfrowego poprzez infrastrukturę, kompetencje i otwarte zasoby Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju Poprawa warunków makroekonomicznych Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju Stymulowanie rozwoju przedsiębiorczości oraz tworzenia nowych miejsc pracy Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju Stymulowanie innowacyjności w gospodarce Funkcja 10. Nauka polska Wzmocnienie konkurencyjności gospodarki i nauki polskiej w skali międzynarodowej Funkcja 10. Nauka polska Podniesienie kompetencji i kwalifikacji poprzez poprawę dostępności oraz jakości kształcenia i szkolenia Funkcja 3. Edukacja, wychowanie i opieka Wspieranie aktywności zawodowej oraz wykorzystanie potencjału demograficznego Funkcja 7. Gospodarka przestrzenna, budownictwo i mieszkalnictwo Funkcja 14. Rynek pracy Poprawa spójności społecznej poprzez ukierunkowanie polityki społecznej na ograniczenie deficytów i dysfunkcji oraz ich konsekwencji Funkcja 13. Zabezpieczenie społeczne i wspieranie rodziny Poprawa stanu zdrowia społeczeństwa Funkcja 8. Kultura fizyczna Funkcja 20. Zdrowie Stworzenie warunków do zrównoważonego rozwoju nowoczesnego sektora energetycznego, zapewniającego bezpieczeństwo energetyczne oraz rozwoju efektywnej energetycznie gospodarki Funkcja 6. Polityka gospodarcza kraju Zrównoważone gospodarowanie zasobami środowiska i poprawa jego stanu Funkcja 12. Środowisko 9  ROZWÓJ ROLNICTWA i WSI TRANSPORT SZRWRiR SRT SRKS Wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów, m.in. poprzez wzmacnianie potencjału rozwojowego metropolii i ośrodków regionalnych Funkcja 17. Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne Funkcja 16. Sprawy obywatelskie Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego, przy jednoczesnym usprawnieniu procesów komunikacji społecznej Funkcja 9. Kultura i dziedzictwo narodowe Poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz efektywne wykorzystanie ich zasobów i potencjałów Funkcja 21. Polityka rolna i rybacka Sprawna budowa i modernizacja infrastruktury transportowej stanowiącej element zintegrowanego systemu w wymiarze krajowym, europejskim i globalnym Funkcja 19. Infrastruktura transportowa Zwiększenie dostępności obsługi transportowej dla ludności i gospodarki Funkcja 19. Infrastruktura transportowa Poprawa bezpieczeństwa użytkowników ruchu Funkcja 19. Infrastruktura transportowa Kształtowanie postaw sprzyjających kooperacji, kreatywności oraz komunikacji Funkcja 3. Edukacja, wychowanie i opieka Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne Funkcja 8. Kultura fizyczna Funkcja 16. Sprawy obywatelskie Rozwój i efektywne wykorzystanie potencjału kulturowego i kreatywnego, przy jednoczesnym usprawnieniu procesów komunikacji społecznej Funkcja 9. Kultura i dziedzictwo narodowe Wzmocnienie systemu instytucjonalnego państwa Funkcja 15. Polityka zagraniczna Funkcja 16. Sprawy obywatelskie Zapewnienie wysokiej jakości i dostępności usług publicznych Funkcja 16. Sprawy obywatelskie Wzmocnienie systemu bezpieczeństwa publicznego Funkcja 2. Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny Zwiększenie jakości i efektywności funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości Funkcja 18. Sprawiedliwość Wzmacnianie potencjału bezpieczeństwa narodowego Funkcja 11. Bezpieczeństwo zewnętrzne i nienaruszalność granic Funkcja 15. Polityka zagraniczna w. rcl KAPITAŁ SPOŁECZNY KSRR Poz. 292 v.p l ROZWÓJ REGIONALNY – 10 – .go Monitor Polski SPRAWNE PAŃSTWO BEZPIECZEŃSTWO SRSBN ww NARODOWE SSP 10  Monitor Polski – 11 – v.p l ROZDZIAŁ II Cele polityki fiskalnej państwa Poz. 292 2.1. Polityka fiskalna w latach 2012-2015 W długim okresie celem rządu pozostaje zapewnienie stabilności finansów publicznych. Realizacja tych zadań wymaga redukcji nierównowagi strukturalnej, w tym zadłużenia, a następnie utrwalenia osiągnięć konsolidacyjnych m.in. dalszego wzmocnienia ram instytucjonalnych prowadzenia polityki fiskalnej. Zaimplementowane rozwiązania instytucjonalne będą minimalizować ryzyko ponownego wystąpienia nierównowagi finansów publicznych w Polsce. Kluczową zmianą w stosunku do obecnych ram fiskalnych będzie położenie większego nacisku na zapewnienie trwałej równowagi sektora instytucji rządowych i samorządowych poprzez wprowadzenie stabilizującej reguły wydatkowej obejmującej cały sektor finansów publicznych. Na ukończeniu są prace analityczne nad projektem takiej reguły oraz propozycjami działań służących usprawnieniu procesu tworzenia budżetu i sprawozdawczości, które warunkują efektywną implementację docelowej reguły wydatkowej. Obecnie obowiązująca reguła dyscyplinująca (od 2011 r.) ogranicza tempo wzrostu wydatków dyskrecjonalnych i tzw. nowych wydatków sztywnych, które obejmą także dotychczasowe wydatki sztywne, jeśli determinujący je akt prawny zostanie zmodyfikowany. Ewentualny projekt ustawy pociągający za sobą wzrost ww. wydatków wymaga uwzględnienia go w ogólnej puli wydatków dyskrecjonalnych i nowych wydatków sztywnych, która nie może rosnąć o więcej niż 1% realnie w skali roku. Wydatkowa reguła dyscyplinująca będzie obowiązywać do momentu wydania przez Radę Ecofin decyzji o uchyleniu procedury nadmiernego deficytu wobec Polski. Następnie, po dokonaniu wymaganej skali dostosowania fiskalnego, zostanie wprowadzona docelowa reguła wydatkowa, która będzie miała za zadanie zapewnić, że deficyt sektora w średnim okresie będzie się kształtować na poziomie ok. 1% PKB. Wprowadzenie reguły i towarzyszących jej zmian w krajowych ramach fiskalnych pozwoli równocześnie wypełnić zobowiązania wynikające z dyrektywy stanowiącej element tzw. sześciopaku i określającej wymogi dla ram budżetowych członków UE. Dyrektywa Rady w sprawie wymogów dla ram budżetowych określa, że państwa członkowskie UE powinny dysponować silnymi numerycznymi regułami fiskalnymi. Takie reguły powinny być wykorzystywane w corocznych ustawach budżetowych, jak też w wieloletniej perspektywie planowania budżetowego. Mają one przyczynić się do ww w. rcl .go W obliczu kryzysu fiskalnego, jaki obecnie ma miejsce w Unii Europejskiej, gdy wycena rynkowa ryzyka niewypłacalności niektórych europejskich krajów znacząco wzrosła, odpowiedzialna i przewidywalna polityka fiskalna stanowi jeden z głównych priorytetów państwa. Zrównoważone finanse publiczne sprzyjają długofalowemu wzrostowi gospodarczemu i są kluczowym elementem stabilności makroekonomicznej. Z kolei wysoki deficyt finansów publicznych, poprzez negatywny wpływ na oszczędności krajowe, wzrost premii za ryzyko kraju, a tym samym wyższy koszt kapitału oraz rosnące koszty obsługi coraz większego długu publicznego, hamująco wpływa na akumulację kapitału i w efekcie przyczynia się do obniżenia tempa wzrostu potencjalnego PKB. Dyscyplina finansów publicznych jest kluczowym elementem stabilności makroekonomicznej, a tym samym wiarygodności państwa, która ma szczególne znaczenie w okresie obecnych zawirowań na rynkach finansowych i towarzyszącej im niepewności oraz ryzyka gwałtownych przepływów kapitału. Dlatego też ograniczenie nierównowagi finansów publicznych stało się głównym priorytetem rządu na najbliższe lata. Sytuacja fiskalna w Polsce w latach 2009-2010, gdzie mieliśmy do czynienia ze znaczącym wzrostem deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, wymusiła dokonanie konsolidacji fiskalnej o bezprecedensowej skali, której efekty, w postaci wyraźnego obniżenia deficytu, widać już było w roku 2011. Celem rządu jest zlikwidowanie nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2012 r., a następnie kontynuowanie konsolidacji fiskalnej i osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego w 2015 r. Termin likwidacji nadmiernego deficytu, jak również skala już wdrożonych i planowanych działań, stawiają Polskę wśród liderów konsolidacji fiskalnej. Decydujące znaczenie dla zrealizowania powyższych celów ma sposób przeprowadzenia planowanej konsolidacji. Analizując doświadczenia innych krajów można zauważyć, że najkorzystniejszym scenariuszem jest konsolidacja skupiona na stronie wydatkowej, której skutki są najbardziej trwałe. Doświadczenia międzynarodowe znalazły odzwierciedlenie w działaniach rządu prowadzących do silnego ograniczenia wydatków już w 2011 r. Tendencja ta będzie kontynuowana także w kolejnych latach, co najmniej do osiągnięcia średniookresowego celu budżetowego. 11  Monitor Polski – 12 – Poz. 292 przygotowywanych zmian jest ograniczenie wpływu nagłych zmian kursu walutowego oraz procesu prefinansowania (zaciągania zobowiązań na finansowanie potrzeb pożyczkowych w kolejnym roku budżetowym) na stosowanie mechanizmów przewidzianych w procedurach ostrożnościowych, zwiększenie długu brutto i tym samym ryzyka przekroczenia progów ostrożnościowych. Modyfikacja procedur ostrożnościowych pozwoli ograniczyć ryzyko nagłych zmian w polityce fiskalnej, wywołanych czynnikami mającymi niewielki związek z fundamentami gospodarczymi, zwiększając tym samym stabilność makroekonomiczną. Realizacja powyżej zarysowanej polityki fiskalnej doprowadzi do redukcji nierównowagi strukturalnej finansów publicznych, w tym zadłużenia dzięki czemu zapewniona zostanie stabilność finansowa, a tym samym wzmocnione zostaną fundamenty dla długofalowego wzrostu gospodarczego. .go v.p l utrzymywania w średnim okresie salda instytucji rządowych i samorządowych na poziomie średniookresowego celu budżetowego (MTO) , który dla Polski wynosi -1% PKB (liczony według ESA’95). Wprowadzenie reguły i towarzyszących jej zmian w krajowych ramach fiskalnych pozwoli ponadto wypełnić wymogi Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w Unii Gospodarczej i Walutowej, który Polska, wraz z 24 innymi państwami UE, podpisała na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 1-2 marca 2012 r. Ponadto, dopełnieniem docelowej stabilizującej reguły wydatkowej, będzie wprowadzenie prawnie wiążącego limitu dla deficytu podsektora samorządowego (na ukończeniu są prace nad nowelizacją ustawy o finansach publicznych w tym zakresie). Dodatkowo w celu wzmocnienia stabilności i przewidywalności pozycji fiskalnej kraju, obecnie trwają prace nad kolejną modyfikacją procedur ostrożnościowych i sanacyjnych w sytuacji przekroczenia przez PDP progu 50% lub 55% PKB. Celem 2.2. Zmiany w systemie regulacyjnym i podatkowym w latach 2012-2015 8% na 23% dla odzieży i dodatków odzieżowych dla niemowląt oraz obuwia dziecięcego. W 2013 roku zostaną wprowadzone również regulacje prawne umożliwiające stosowanie przez podatników podatku od towarów i usług faktur uproszczonych, uwzględniające zmiany dyrektywy Rady UE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w odniesieniu do przepisów dotyczących fakturowania. W zakresie podatku akcyzowego w latach 2012–2015 nastąpią stopniowe, coroczne podwyżki stawek podatku akcyzowego na papierosy podyktowane koniecznością osiągnięcia minimalnego poziomu opodatkowania wymaganego w UE. Uzyskanie minimum zostało rozłożone w czasie dzięki wykorzystaniu uprawnienia do zastosowania okresu przejściowego obowiązującego do 2017 r. Od początku 2012 roku została wdrożona regulacja dotycząca poboru podatku akcyzowego od węgla, węgla brunatnego i koksu. Wcześniej zwolniony z akcyzy węgiel i koks wykorzystywany do celów opałowych został opodatkowany z zastosowaniem maksymalnej skali zwolnień. Wzorem innych państw dysponujących istotnymi zasobami surowców mineralnych w kwietniu 2012 r. wprowadzono podatek od wydobycia niektórych kopalin obciążający nadzwyczajne zyski w sektorze wydobywczym miedzi i srebra. Nowe regulacje dotyczące podatków bezpośrednich ukierunkowane są na poszerzenie bazy podatkowej, doprecyzowanie niektórych przepisów podatnych na ich skuteczne omijanie oraz bardziej optymalne ww w. rcl Racjonalizacja i zwiększenie przejrzystości systemu regulacyjnego (i podatkowego) jest jednym z istotnych elementów polityki fiskalnej wspierającej konsolidację finansów publicznych oraz zrównoważony wzrost gospodarczy. Zmiany prawa powinny też w większym stopniu zachęcać do aktywnego uczestnictwa w życiu gospodarczym. Planowane jest przyjęcie specjalnej ustawy o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce. Ograniczanie obciążeń administracyjnych i obowiązków informacyjnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej pozwoli na zmniejszenie kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców i poprawę ich konkurencyjności. Planowane zmiany w prawie budowlanym powinny usprawnić przebieg procesów budowlanych. Rozwój e-administracji pozwoli usprawnić pracę administracji przy wykorzystaniu najnowocześniejszych technik informatycznych oraz udostępni i upowszechni różnego rodzaju publiczne zasoby cyfrowe, w tym zasoby edukacyjne, kulturowe i naukowe. W obszarze podatków pośrednich w okresie objętym WPFP będą obowiązywać unormowania o warunkowych zmianach stawek podatku od towarów i usług, zabezpieczające finanse publiczne przed przekroczeniem limitów zadłużenia. Zgodnie z prognozami relacja państwowego długu publicznego do PKB nie przekroczy w latach 2012-2013 progu ostrożnościowego 55%. Należy zatem przyjąć, że stawki VAT w 2014 r. ulegną obniżeniu z 23% na 22% oraz z 8% na 7%. Od roku 2012 podwyższono stawkę VAT z 12  Monitor Polski – 13 – Poz. 292 podatkowych w roku 2014. W celu wsparcia rodzin o najniższych dochodach, a także posiadających troje i więcej dzieci zwiększone zostaną ulgi dla rodzin wielodzietnych, dla rodzin wychowujących 2 dzieci ulgi pozostaną bez zmian, dla rodzin wychowujących 1 dziecko ulga podatkowa pozostanie pod warunkiem nieprzekraczania dochodu rocznego w wysokości 85 tys. zł. Ponadto przewidywana jest likwidacja ulgi na wydatki związane z użytkowaniem sieci internet. W perspektywie WPFP zakłada się objęcie podatkiem dochodowym dochodów uzyskiwanych z działalności rolniczej. v.p l zaadresowanie ulg podatkowych. Od 31 marca 2012 r. obowiązują przepisy uniemożliwiające unikanie podatku od przychodów z odsetek od lokat przy wykorzystaniu tzw. lokat jednodniowych. Projektowane na 2013 rok zmiany w podatku PIT polegają na wprowadzeniu rocznego limitu w zakresie stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów, który wyniesie ½ kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej, tj. 42 764 zł. Wprowadzenie tego limitu zwiększy dochody sektora finansów publicznych już w 2013 r. Kolejne planowane zmiany PIT będą miały skutek finansowy wraz z rozliczeniem zobowiązań 2.3. Konsolidacja i reformy finansów publicznych w latach 2012-2015 2012–2015, należy jednak pamiętać, że proces ten, podobnie jak inne reformy z obszaru finansów publicznych, rozłożony będzie na wiele lat. Głównym celem nowych rozwiązań jest zapewnienie bezpieczeństwa systemu emerytalnego w świetle aktualnych prognoz demograficznych oraz stabilności finansów publicznych, dzięki ograniczeniu narastania długu publicznego. Od 2013 r. wiek przechodzenia na emeryturę kobiet i mężczyzn będzie stopniowo podwyższany i zrównany na poziomie 67 lat. Proces ten zakończy się w 2040 r. Jednocześnie zaproponowano możliwość skorzystania z emerytury częściowej po spełnieniu warunku kryterium wieku (62 lata dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn) oraz stażu ubezpieczeniowego (35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn). Emerytura częściowa byłaby wypłacana do osiągnięcia oficjalnego wieku emerytalnego i ma stanowić 50% emerytury wyliczonej na dzień złożenia wniosku. Ponieważ częściowe emerytury zmniejszają kapitał emerytalny, ich wypłata będzie powodować zmniejszenie wysokości emerytury wyliczonej po osiągnięciu oficjalnego wieku emerytalnego. Przygotowany został przez rząd i przekazany do parlamentu nowy model zabezpieczenia emerytalnego dla służb mundurowych zakładający wydłużenie okresu pracy niezbędnego do nabycia uprawnień emerytalnych oraz określenie wieku uprawniającego do świadczenia emerytalnego. ww w. rcl .go Kolejne zmiany w przepisach regulujących finanse publiczne służą bezpośrednio ograniczaniu rozmiarów wydatków, jak też ich wyższej racjonalności i użyteczności w skali całego społeczeństwa. W 2012 roku obowiązują specjalne zasady waloryzacji emerytur i rent, które mają pomóc w zmniejszeniu zróżnicowania rozpiętości wypłacanych świadczeń. Zastosowana została jednorazowo waloryzacja kwotowa, korzystna dla emerytów i rencistów pobierających niższe świadczenia. Powyższe rozwiązanie nie wywołuje skutków finansowych dla sektora. Natomiast poprawa wyniku sektora finansów publicznych powinna nastąpić dzięki podwyższeniu od 1 lutego 2012 r. stawki składki rentowej płaconej przez pracodawców o 2 punkty procentowe. Od 1 lutego 2012 r. obowiązuje ustawa o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za 2012 r., która stanowi realizację orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne od 6 ha użytków rolnych w 2012 r. sami opłacają składkę na ubezpieczenie zdrowotne - za każdą osobę podlegającą ubezpieczeniu 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków rolnych w gospodarstwie rolnym. Natomiast w przypadku gospodarstw poniżej 6 ha składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ze środków budżetu państwa. W okresie objętym horyzontem WPFP zostaną wypracowane docelowe przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia zdrowotne rolników zastępujące to rozwiązanie przejściowe. Najpoważniejsza zmiana dotycząca reformy systemu emerytalnego będzie wprowadzona na początku okresu 13  Monitor Polski – 14 – v.p l ROZDZIAŁ III Sytuacja makroekonomiczna Poz. 292 aktywności zawodowej zwiększył się o 0,3 pkt. proc. do 56,1%), będący efektem większej aktywności osób starszych (powyżej 54 lat). Wzrostowi zatrudnienia towarzyszyła ograniczona presja płacowa. Przeciętne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej wzrosło nominalnie o 5,4% w porównaniu do 2010 r., w tym w sektorze przedsiębiorstw o 5% (realnie odpowiednio o 1,1% i 0,6%). Przełożyło się to na niską dynamikę dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych, w związku z czym zanotowany w roku ubiegłym 3,0% wzrost spożycia prywatnego odbywał się kosztem spadku oszczędności. W 2011 r. zanotowano także pierwszy w historii spadek spożycia publicznego. Było to efektem konsolidacji fiskalnej nakierowanej na redukcję nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. W roku ubiegłym średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniósł 4,3%, wyraźnie powyżej celu NBP, wynoszącego 2,5%. Główne przyczyny wzrostu cen wynikały z czynników zewnętrznych: wysokich cen surowców na rynkach światowych i – spowodowanego wzrostem globalnej awersji do ryzyka – osłabienia złotego. Bieżące prognozy wskazują, że na przełomie 2011 i 2012 r. gospodarka Unii Europejskiej znalazła się w tzw. technicznej recesji (ujemna dynamika kw/kw przez dwa kwartały z rzędu). Stopniowej poprawy oczekuje się dopiero w II połowie br., jednak w skali całego 2012 r. realny poziom PKB nie zmieni się w stosunku do 2011 r. W kolejnym roku wzrost PKB UE ma przyspieszyć do 1,2%, co jest poziomem wyraźnie niższym, niż średnio w latach poprzedzających globalny kryzys finansowy. Realne tempo wzrostu gospodarki UE od 2013 r. ma jednak stopniowo zwiększać się, by w horyzoncie niniejszej prognozy osiągnąć poziom 1,8%. Zmiany importu UE, podstawowego indykatora popytu na polski eksport, będą wynikać z oczekiwanych zmian ogólnej aktywności gospodarczej. Oczekuje się jego silnego spowolnienia w roku bieżącym, a następnie stopniowego przyspieszania realnego tempa wzrostu tej kategorii ekonomicznej. Okres prezentowanej prognozy pokrywa się z realizacją działań zaplanowanych w ramach przewidzianej w Polsce konsolidacji fiskalnej. Należy spodziewać się ograniczenia inwestycji publicznych, które w 2011 r. osiągnęły rekordowy poziom 5,8% PKB, będący równocześnie najwyższym w całej UE. Zmniejszenie udziału inwestycji publicznych związane jest m. in. z wykorzystaniem w poprzednich latach znacznej części ww w. rcl .go Produkt krajowy brutto (PKB) gospodarki UE, na którą przypada ok. 80% polskiego eksportu, zwiększył się w 2011 r. o 1,5%, wobec 2% w 2010 r. i był niższy od prognoz formułowanych przed rokiem. Wolniej rosły światowy handel i produkcja przemysłowa. Negatywny wpływ na koniunkturę gospodarczą w tym okresie miały: silny wzrost cen surowców naturalnych, katastrofy naturalne w Azji oraz przede wszystkim trwający kryzys zadłużeniowy w strefie euro, który wpłynął na wzrost awersji do ryzyka na światowych rynkach finansowych. Znalazło to odzwierciedlenie we wzroście rentowności papierów skarbowych i wyższym koszcie finansowania sektora bankowego, co doprowadziło do zaostrzenia warunków kredytowych, zwłaszcza w krajach europejskich. Pomimo osłabienia aktywności gospodarczej na świecie, wyniki polskiego eksportu, zwłaszcza pod koniec 2011 r., okazały się zaskakująco dobre. Przyczyniło się do tego m.in. relatywnie duże osłabienie złotego w II połowie roku, które wpłynęło na poprawę konkurencyjności cenowej polskich produktów. Zgodnie z danymi BIS, między majem i grudniem ub.r. nastąpiła deprecjacja realnego efektywnego kursu złotego o 13%, który w ostatnim miesiącu 2011 r. osiągnął najsłabszy poziom od marca 2009 r. Wzrostowi sprzedaży zagranicznej sprzyjał także niewielki spadek relatywnych jednostkowych kosztów pracy w przetwórstwie przemysłowym. Powyższe czynniki przyczyniły się do wzrostu udziału polskiego eksportu w imporcie UE, co pozwoliło ograniczyć negatywne skutki spowolnienia gospodarczego i wymiany handlowej u naszych głównych partnerów. Realny wzrost eksportu wyniósł 7,5% co, przy 5,8% wzroście importu, pozwoliło zanotować dodatni wkład eksportu netto we wzrost PKB i zmniejszyć skalę nierównowagi zewnętrznej. Na wysokim poziomie przez cały ub.r. utrzymywała się dynamika aktywności inwestycyjnej. To efekt wysokich nakładów w sektorze instytucji rządowych i samorządowych na inwestycje infrastrukturalne oraz poprawy inwestycji w sektorze prywatnym, zwłaszcza przedsiębiorstw. W 2011 r., po dwóch latach spadku, nakłady brutto na środki trwałe wzrosły o 8,3% w porównaniu do 2010 r. Poprawa aktywności gospodarczej, w tym wzrost inwestycji i dobre wyniki finansowe przedsiębiorstw, pozytywnie wpłynęły na wzrost popytu na pracę, który w 2011 r. zwiększył się o 1,1%. Nie pomogło to jednak w obniżeniu stopy bezrobocia, gdyż w tym samym okresie kontynuowany był wzrost aktywności zawodowej (współczynnik 14  Monitor Polski – 15 – Poz. 292 kosztów pracy polskich producentów. Będzie to również czynnik wspierający wzrost inwestycji sektora prywatnego. Kontynuacja odbudowy udziału inwestycji prywatnych w PKB do poziomu powyżej 17% w 2015 r., notowanego w latach 2007-2008, sprzyjać będzie wzrostowi zatrudnienia. Prognozuje się, że od 2013 r., pomimo zakładanego wzrostu aktywności zawodowej, stopa bezrobocia zacznie się stopniowo zmniejszać do 8,9% w 2015 r. Wraz z oczekiwaną poprawą sytuacji na rynku pracy i obniżającą się stopą bezrobocia, prognozowane jest przyspieszenie realnego tempa wzrostu wynagrodzeń, co pozwoli na szybszy wzrost spożycia prywatnego. W okresie prognozy realny wzrost tej kategorii ekonomicznej powinien być zgodny z szacowanym wzrostem dochodów i ustabilizować się na poziomie nieznacznie powyżej 3%. Kształtowanie się popytu finalnego, obok kursu walutowego, będzie podstawową determinantą wzrostu importu w Polsce. W kolejnych latach, wraz z przyspieszeniem popytu, dynamika importu będzie się zwiększać, co będzie ograniczać wkład we wzrost PKB ze strony eksportu netto. Z drugiej strony, przyspieszeniu popytu towarzyszyć będzie dodatnia kontrybucja we wzrost PKB ze strony zmiany zapasów, przy czym kontrybucja ta najwyższa będzie w latach 2013-2014, kiedy oczekiwane jest największe przyspieszenie popytu finalnego. W przypadku inflacji prognozuje się, że CPI po wzroście do 4,3% w 2011 r. utrzyma się na wysokim poziomie również w 2012 r. Średnioroczny CPI w roku bieżącym wyniesie 4,0%. Wysoki poziom tego wskaźnika związany jest z jego silnym wzrostem pod koniec 2011 r. m.in. wskutek wcześniejszej deprecjacji kursu złotego. W kolejnych latach, przy założeniu stabilizacji cen na rynkach surowcowych, presja inflacyjna będzie się zmniejszać, a CPI będzie się zbliżać do celu inflacyjnego NBP. W 2014 r., wskutek obniżenia stawek VAT, wskaźnik ten może przejściowo spaść poniżej 2,5%, by w kolejnym roku powrócić do poziomu spójnego z celem inflacyjnym NBP. Oczekuje się, że w horyzoncie prognozy tendencja aprecjacyjna złotego zostanie utrzymana. Sprzyjać temu powinny silne fundamenty polskiej gospodarki, w tym relatywnie niewielki deficyt rachunku bieżącego, napływ inwestycji zagranicznych oraz spadek premii za ryzyko związany z ograniczeniem nierównowagi finansów publicznych. Średnioroczna deprecjacja w 2012 r. jest natomiast wynikiem silnego osłabienia złotego pod koniec ubiegłego roku i utrzymania się relatywnie słabego kursu na początku roku bieżącego. ww w. rcl .go v.p l środków unijnych, których Polska jest beneficjentem w ramach obecnej perspektywy finansowej – w konsekwencji na kolejne lata perspektywy tych środków zostało odpowiednio mniej. Planowane jest też utrzymanie nominalnego funduszu wynagrodzeń podsektora centralnego na niezmienionym poziomie. Przeciętny wzrost wynagrodzeń w sektorze samorządowym będzie zbliżony do obserwowanego w sektorze rynkowym, a zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów, w latach 2013-2015 wynagrodzenia pracowników publicznych szkół wyższych mają zwiększyć się łącznie o 30%. Zakłada się również, że w horyzoncie prognozy realny wzrost zużycia pośredniego finansowany ze źródeł krajowych wyniesie ok. 1% rocznie. Uwzględniając powyższe szacuje się, że w 2012 r. realne tempo wzrostu PKB zwolni do 2,5%. Wśród czynników wspierających wzrost gospodarczy w Polsce należy wymienić utrzymującą się wysoką konkurencyjność polskich przedsiębiorstw względem partnerów handlowych. Znajduje to odzwierciedlenie w ich dobrych wynikach finansowych i stanowi podstawę prognozy zakładającej kontynuację wzrostu udziału polskiej produkcji na naszych rynkach eksportowych. Pozwala również oczekiwać, że rozpoczęty w 2011 r. wzrost udziału inwestycji sektora prywatnego w PKB będzie kontynuowany. Prognozuje się, że realne tempo wzrostu eksportu w 2012 r. zwolni, jednak, podobnie jak w roku ubiegłym, pozostanie wyższe niż realne tempo wzrostu importu. Pozwoli to utrzymać dodatnią kontrybucję eksportu netto we wzrost PKB. Utrzymująca się wysoka stopa bezrobocia wraz z rosnącą podażą pracy (wskutek oczekiwanego wzrostu aktywności zawodowej) oraz planowanym zamrożeniem funduszu wynagrodzeń w większości jednostek podsektora rządowego i ubezpieczeń społecznych, będą znacząco ograniczać wzrost wynagrodzeń w skali całej gospodarki. Będzie to z kolei poważną barierą dla wzrostu dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych. Zakładając jednak dalszy spadek stopy oszczędności oraz uwzględniając pozytywny wpływ na konsumpcję prywatną efektów związanych z organizacją EURO 2012, można oczekiwać, że realny wzrost konsumpcji prywatnej w roku bieżącym wyniesie 2,1%. Wraz z poprawą sytuacji na polskich rynkach eksportowych oczekuje się, że realne tempo wzrostu PKB w kraju będzie stopniowo przyspieszać, do 2,9% w 2013 r. i odpowiednio do 3,2% i 3,8% w kolejnych latach. Realne tempo wzrostu eksportu, pomimo oczekiwanej aprecjacji złotego, pozostanie wyższe niż tempo wzrostu rynków eksportowych, co jest związane z utrzymująca się wysoką konkurencyjnością w obszarze jednostkowych 15  Monitor Polski – 16 – Poz. 292 v.p l Prognoza podstawowych wskaźników makroekonomicznych w latach 2012-2015 2012 Kategoria 2013 2014 2015 102,5 102,9 103,2 103,8 2. PKB w cenach bieżących, mld PLN 1612,7 1694,8 1787,5 1900,7 3. Średnioroczny wzrost cen towarów i usług konsumpcyjnych, % 4. Przeciętne zatrudnienie w gospodarce narodowej, dynamika 5. Stopa bezrobocia rejestrowanego średnio w okresie, % 104,0 (102,8*) 102,7 102,3 102,5 100,2 100,6 100,7 101,0 12,6 12,4 11,9 11,4 6. Stopa bezrobocia wg BAEL (15 lat i więcej) 9,9 9,7 9,3 8,9 7. Realny wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, dynamika 100,9 102,8 102,9 103,2 8. Import UE, dynamika 100,5 103,9 104,7 105,2 .go 1. PKB w ujęciu realnym, dynamika ww w. rcl *Zgodnie z ustawą budżetową na 2012 r. planowano, że inflacja w 2012 r. wyniesie 2,8% - inflacja bazowa (CPI po wyłączeniu cen żywności i energii) w marcu br. wyniosła 2,4%; na skutek szybko zmieniającej się sytuacji w Europie, istnieje znacząco asymetryczne ryzyko, że inflacja w II połowie roku znacząco spadnie, co będzie miało wpływ na inflację w całym roku 16  Monitor Polski – 17 – v.p l ROZDZIAŁ IV Budżet Państwa w latach 2012-2015 Poz. 292 4.1. Prognoza dochodów budżetu państwa nieprzekraczającej kwoty 85.528 zł nadal będzie korzystać z ww. preferencji podatkowej bez ograniczenia; dla podatników osiągających wyższe przychody, ryczałtowe koszty wyniosą maksymalnie 42.764 zł (podatnik nadal będzie miał prawo do odliczenia kosztów uzyskania przychodów w wysokości faktycznie poniesionych, o ile zostaną odpowiednio udokumentowane); zmiana ta będzie miała pozytywny wpływ na dochody podatkowe począwszy od 2013 r.; − likwidację ulgi na użytkowanie sieci Internet; obecnie podatnicy mogą zmniejszyć podstawę opodatkowania o kwotę nieprzekraczającą 760 zł rocznie; zmiana ta zacznie pozytywne oddziaływać na dochody począwszy od 2014 r. (w wyniku rozliczenia podatku PIT za 2013 r.); − zmiany w zakresie ulgi na wychowywanie dzieci; Wprowadzenie zmian w zakresie ulgi na wychowywanie dzieci przyniesie pozytywny, choć niewielki wzrost dochodów od 2014 r. (jako efekt rozliczenia podatku za 2013 r.). Dużo ważniejszym efektem tej zmiany będzie jednak bardziej sprawiedliwe adresowanie pomocy państwa. W całym horyzoncie prognozy zakłada się brak zmian w obowiązującej od 2009 r. dwustopniowej skali podatkowej podatku dochodowego od osób fizycznych ze stawkami podatkowymi w wysokości 18% i 32%, z jednym progiem podatkowym w wysokości 85.528 zł oraz kwotą zmniejszającą podatek w wysokości 556,02 zł. Oznacza to, że kontynuowany będzie proces nieznacznego podwyższania efektywnego obciążenia podatkiem PIT, którego beneficjentami są praktycznie w równych częściach budżet państwa i samorząd terytorialny. Zgodnie z ustawą o podatku od wydobycia niektórych kopalin, która weszła w życie 18 kwietnia 2012 r. budżet państwa będzie zasilany dodatkowymi wpływami z tego podatku. Od 2013 r. podatek będzie obowiązywał już przez pełny rok budżetowy, w związku z czym można spodziewać się wyższych wpływów niż w 2012 r. Wśród innych czynników zwiększających dochody budżetu państwa należy wymienić wpływy z wprowadzenia systemu opłat za emisję CO2 oraz opłaty za prawo do dysponowania zasobami częstotliwości radiowych. Od 2013 r. na sytuację makroekonomiczną zacznie także wpływać stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn, ww w. rcl .go Na poziom dochodów w latach 2012 – 2015 największy wpływ będzie miała sytuacja makroekonomiczna, a także wprowadzone w poprzednich latach oraz planowane w przyszłości zmiany w systemie podatkowym. W latach 2012 – 2015 przewiduje się stopniowe przyspieszenie tempa wzrostu gospodarczego. Według aktualnych prognoz tempo wzrostu PKB w ujęciu realnym wzrośnie z 2,5% w 2012 r. do 3,8% w 2015 r. Najważniejszym źródłem dochodów budżetu państwa są wpływy z podatku VAT, które w kolejnych latach będą determinowane zmianami w sytuacji makroekonomicznej. W tym kontekście, niekorzystny dla dochodów z VAT będzie prognozowany po 2012 r. znaczący spadek inwestycji publicznych. Spadek inwestycji publicznych będzie oznaczać odwrócenie dotychczasowej pozytywnej tendencji, kiedy udział dóbr inwestycyjnych (opodatkowanych relatywnie wysokimi stawkami) w strukturze bazy podatkowej VAT rósł. Niemniej, o wiele ważniejszym, a wręcz kluczowym dla wpływów z podatku VAT i – szerzej – dla podatków pośrednich, będzie kształtowanie się konsumpcji prywatnej. Ta z kolei powinna rosnąć od 2013 r. zgodnie z prognozowanym wzrostem dochodów do dyspozycji gospodarstw domowych i ustabilizować się na poziomie nieznacznie powyżej 3% w ujęciu realnym. Spośród zmian systemowych wpływających na dochody budżetu państwa po 2012 r., najważniejszą będzie obniżenie, począwszy od 2014 r., stawek VAT: z obecnych 23% do 22% oraz z 8% do 7%. W zakresie podatku akcyzowego należy zaznaczyć, że do 2017 r. Polska zobowiązana jest osiągnąć minimalny, określony regulacjami unijnymi, poziom obciążenia podatkiem papierosów, co oznacza kontynuację, po 2012 r., podwyżek stawki akcyzy na papierosy w kolejnych latach. W horyzoncie prognozy przewiduje się coroczne zwiększanie wpływów z podatku CIT. Z kolei w przypadku dochodów z podatków bezpośrednich w projekcie nowelizacji ustawy o PIT (która powinna wejść w życie w 2013 r.) proponuje się: − wprowadzenie rocznego limitu kwotowego w zakresie stosowania 50% kosztów uzyskania przychodów dla podatników osiągających przychody z praw autorskich, który wyniesie 1/2 kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego przedziału skali podatkowej, tj. 42.764 zł; oznacza to, że podatnik osiągający przychody z praw autorskich w wysokości 17  – 18 – niewielki, to z czasem będzie narastać, a większa liczba pracujących Polaków będzie równocześnie oznaczać dodatkowe wpływy z dochodów podatkowych. które będzie pozytywnie oddziaływać na podaż pracy, a tym samym na zatrudnienie, produkcję i wzrost gospodarczy. Choć efekt ten będzie początkowo bardzo Wyszczególnienie Poz. 292 Dochody budżetu państwa (w mld zł) Budżet 2012* 293,8 1.1. Dochody podatkowe: 264,8 1.1.1. Podatki pośrednie 196,1

1. a)VAT 132,2
2. b)akcyza 62,6
3. c)podatek od gier 1,4
4. a)CIT
5. b)PIT 1.1.3 Inne dochody podatkowe 1.2. Dochody niepodatkowe 1.3 Cło 2014 2015 305,4 312,7 330,3 277,0 284,5 302,3 199,3 199,2 208,9 132,7 130,2 137,0 65,3 67,8 70,6 1,3 1,2 1,2 66,9 75,5 83,2 91,3 26,6 31,2 35,3 39,5 40,3 44,3 47,9 51,8 1,8 2,2 2,1 2,1 25,3 24,6 24,5 24,3 1,8 2,1 2,2 2,4 1,8 1,8 1,5 1,3 w. rcl 2. Dochody z UE i inne bezzwrotne 2013 .go DOCHODY OGÓŁEM 1.1.2 Podatki bezpośrednie v.p l Monitor Polski * Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Narodowy Bank Polski dochody budżetu państwa z tytułu wpłaty z zysku banku centralnego w 2012 r., nieujęte w budżecie państwa na 2012 r., prawdopodobnie wyniosą 8,2 mld zł. 4.2. Wydatki budżetu państwa i wydanie zaleceń dotyczących jego redukcji. Zgodnie z tymi zaleceniami, Polska powinna do 2012 r. zredukować nadmierny deficyt do wartości poniżej 3% PKB w sposób wiarygodny i trwały. Należy równocześnie podkreślić, że ograniczenie nominalnego salda tego sektora tylko do wysokości 3% PKB może być niewystarczające. Rada Ecofin zaleciła, aby redukcja tego deficytu nastąpiła poprzez poprawę salda strukturalnego średniorocznie o przynajmniej 1% PKB, począwszy od 2010 r. Równocześnie Rada podkreśliła potrzebę osiągnięcia przez Polskę średniookresowego celu budżetowego (MTO) po wyeliminowaniu nadmiernego deficytu. Przewiduje się, że w 2012 r. deficyt sektora finansów publicznych wyniesie 2,9% PKB. Jednym z działań mających na celu ograniczenie deficytu jest oszczędna konstrukcja finansów budżetu państwa po stronie wydatkowej. Racjonalne szacunki wydatków budżetu państwa mają kluczowe znaczenie dla poziomu wydatków sektora finansów publicznych. Zatem szczególnie istotne jest ścisłe przestrzeganie tymczasowej reguły wydatkowej, wprowadzającej mechanizm ograniczający wzrost wydatków publicznych. ww Prognoza wydatków budżetu państwa na lata 2012-2015 opracowywana była przy konserwatywnych założeniach. W związku z niestabilną sytuacją ekonomiczną w Europie i na świecie zrewidowano m.in. prognozy wzrostu polskiego PKB. Tym samym, w celu zapewnienia racjonalnej ścieżki schodzenia z poziomu deficytu sektora finansów publicznych, zmianom uległy również prognozy dotyczące wydatków budżetu państwa. Obniżanie poziomu deficytu sektora finansów publicznych ma służyć stabilizacji gospodarczej i utrwalać warunki do wzrostu gospodarczego na poziomie pozwalającym na zmniejszenie przez Polskę dystansu do średniego PKB per capita dla całej Unii Europejskiej. Niższy deficyt poprawia rating Polski, a to z kolei pozwala na tańsze finansowanie długu oraz pozytywnie wpływa na wzrost inwestycji zagranicznych, niezbędnych w sytuacji ograniczonego poziomu oszczędności krajowych. Należy pamiętać, że konsekwencją przekroczenia przez deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych jeszcze w 2008 r. wartości referencyjnej 3% PKB było podjęcie przez Radę Ecofin decyzji o istnieniu w Polsce nadmiernego deficytu 18  Monitor Polski – 19 – Poz. 292 W latach 2012-2015 na realizację programów wieloletnich planuje się przeznaczyć ogółem kwotę ok. 30,0 mld zł. W latach 2012-2015 na realizację programów finansowanych z udziałem środków UE oraz otrzymywanych od państw członkowskich EFTA planuje się przeznaczyć ogółem – poza wydatkami ujętymi w budżecie środków europejskich – kwotę ok. 40,1 mld zł. W latach 2012-2015 wydatki budżetu państwa będą kształtowane głównie przez kwoty wydatków prawnie zdeterminowanych. Środki przeznaczone na finansowanie wydatków lub zadań, w wysokościach określonych w odrębnych ustawach – art. 104 ust. 3 pkt 9 ustawy o finansach publicznych – będą stanowiły w tym okresie ok. 75% ogółu wydatków budżetu państwa. Największy wpływ na ich poziom mają m.in. dotacje do FUS oraz FER (który jest obsługiwany przez KRUS), wydatki na obronę narodową, subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego oraz koszty obsługi długu publicznego. W roku 2012 dotacje do FUS oraz KRUS (art. 104. ust. 3 pkt 4 ustawy o finansach publicznych) wyniosą 55,2 mld zł, zaś w latach 2013-2015 łącznie przewiduje się 175,1 mld zł. Należy podkreślić, że na lata 2012-2015 planowane jest stopniowe zmniejszanie udziału wydatków budżetu państwa w PKB, tak aby w 2015 r. ich udział w PKB spadł do 18,5% (z ok. 20,4% w 2012 r.) Prognozę wydatków budżetu państwa na lata 2012-2015 przedstawia tabela zamieszczona poniżej. w. rcl .go v.p l Reguła ta została ujęta w ramy prawne w 2011 r. nowelizacją ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw. Polega ona na redukcji wydatków o charakterze uznaniowym, a więc niewynikających z istniejących ustaw regulujących wydatki publiczne oraz nowych wydatków prawnie zdeterminowanych. Wzrost ww. wydatków nie powinien przekraczać 1% w ujęciu realnym. Stosowanie reguły ma zapewnić elastyczność w przypadku wystąpienia wstrząsów makroekonomicznych, pozwalając na prowadzenie antycyklicznej polityki fiskalnej. Ponadto, dzięki stosowaniu reguły następować będzie stopniowe ograniczenie wielkości sektora publicznego w gospodarce. Podjęte działania przyczynią się zatem do wprowadzenia większej dyscypliny w gospodarowaniu środkami publicznymi, a tym samym do racjonalnego planowania i wykorzystania, a w konsekwencji ograniczenia nadmiernego wzrostu wydatków oraz zahamowania szybkiego wzrostu długu publicznego w Polsce. Reguła wydatkowa odnosi się do wydatków elastycznych, które stanowią ok. 25% wszystkich wydatków budżetu państwa. W celu przyspieszenia procesu uzdrawiania finansów publicznych, konieczne wydaje się rozszerzenie zakresu stosowania reguły wydatkowej, tak aby obejmowała jak największą część wydatków publicznych. W związku z tym prowadzone są prace nad uelastycznieniem wydatków sztywnych, jednakże wymaga to zmian wielu ustaw, które determinują ich wzrost. Lata 2012* 2013 2014 2015 Wydatki budżetu państwa mld zł % PKB 328,8 337,4 340,7 352,3 Dynamika 108,6%** 102,6% 101,0% 103,4% 20,4 19,9 19,1 18,5 * Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2012 ** Dynamika roku 2012 porównuje wydatki z ustawy budżetowej na rok 2012 do wstępnego wykonania wydatków budżetu państwa w roku 2011. ww 4.3. Deficyt budżetu państwa Wyszczególnienie Maksymalny deficyt budżetu państwa (w mld zł) 2011 2012 2013 2014 2015 Wykonanie Ustawa budżetowa PW Deficyt budżetu państwa 25,1 35,0 26,8 32,0 28,0 22,0 Dochody z NBP 6,2 0,0 8,2 0,0 0,0 0,0 19 Prognoza  – 20 – Deficyt budżetu państwa minus NBP 31,3 Deficyt sektora (ESA’95) % PKB 5,1 35,0 Poz. 292 35,0 32,0 28,0 22,0 v.p l Monitor Polski 2,9 2,2 1,6 0,9 wykonanie deficytu budżetu państwa jest zazwyczaj niższe od wielkości planowanych w ustawie budżetowej, które stanowią maksymalny limit. W związku z tym zarówno deficyt budżetu państwa jak i deficyt sektora finansów publicznych przedstawione w powyższej tabeli zostały określone przy konserwatywnych założeniach. ww w. rcl .go Maksymalny limit deficytu budżetu państwa stanowi kluczową kategorię w planowaniu budżetowym ze względu na art. 105 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym w projekcie ustawy budżetowej na dany rok, poziom deficytu nie może być większy niż poziom deficytu ustalony na ten rok w Wieloletnim Planie Finansowym Państwa. W praktyce 20  Monitor Polski – 21 – Poz. 292 v.p l ROZDZIAŁ V Budżet środków europejskich w latach 2012-2015 NSS ma na celu stworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki polskiej, opartej na wiedzy i przedsiębiorczości, zapewniającej wzrost zatrudnienia i wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Szczegółowe cele NSS są następujące: – poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa mechanizmów partnerstwa, – poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, – budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, – podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym szczególnie sektora wytwórczego wysokiej wartości dodanej oraz rozwój sektora usług, – wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej, – wyrównywanie szans rozwojowych i wspomaganie zmian strukturalnych na obszarach wiejskich. Narodowa Strategia Spójności obejmuje następujące Programy Operacyjne: 1. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej, działania Programu Operacyjnego IŚ mieszczą się przede wszystkim w funkcji 19 (Infrastruktura transportowa), 12 (Środowisko) oraz częściowo 17 (Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju). 2. Regionalne Programy Operacyjne Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej wydatki regionalnych PO mieszczą się przede wszystkim w funkcji 17 (Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju). 3. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej olbrzymia większość wydatków PO KL mieści się w funkcjach: 17 (Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju), 14 (Rynek pracy), 13 (Zabezpieczenie społeczne i wspieranie rodziny) oraz 3 (Edukacja, wychowanie i opieka). 4. Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej działania PO IG dotyczą głównie funkcji 6 (Polityka gospodarcza kraju) oraz 10 (Nauka polska). 5. Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej wydatki PO RPWS mieścić się będą przede wszystkim w funkcji 17 (Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju) oraz 19 (Infrastruktura transportowa). ww w. rcl .go Budżet środków europejskich, obejmuje refundacje wydatków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (tj. w ramach Narodowej Strategii Spójności, Europejskiego Funduszu Rybackiego, niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) oraz na realizację Wspólnej Polityki Rolnej), z wyłączeniem środków przeznaczonych na realizację projektów pomocy technicznej. Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Wieloletni Plan Finansowy Państwa określa prognozy dochodów i wydatków budżetu środków europejskich oraz prognozę wyniku budżetu środków europejskich. Łącznie na lata 2012-2015 zaplanowane zostały dochody budżetu środków europejskich w wysokości 265,5 mld zł. Dochody będą uzyskane w ramach Narodowej Strategii Spójności 2007-2013, Programu Operacyjnego Zrównoważony Rozwój Sektora Rybołówstwa i Nadbrzeżnych Obszarów Rybackich 2007-2013, Norweskiego Mechanizmu Finansowego (NMF) 20092014, Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) 2009-2014, SzwajcarskoPolskiego Programu Współpracy (SPPW) oraz Wspólnej Polityki Rolnej. Jednocześnie na lata 2012-2015 zaplanowano łącznie wydatki budżetu środków europejskich w wysokości 264,5 mld zł. Wydatki budżetu środków europejskich będą realizowane w ramach Narodowej Strategii Spójności 2007-2013, Programu Operacyjnego Zrównoważony Rozwój Sektora Rybołówstwa i Nadbrzeżnych Obszarów Rybackich 2007-2013, Norweskiego Mechanizmu Finansowego (NMF) 20092014, Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) 2009-2014, SzwajcarskoPolskiego Programu Współpracy (SPPW) oraz Wspólnej Polityki Rolnej, w ramach której zaplanowano 80,3 mld zł. Wynik budżetu środków europejskich odpowiednio w latach 2012-2015, na koniec okresu, oszacowano łącznie na: 1,0 mld zł. Narodowa Strategia Spójności (NSS) określa strategiczne priorytety i obszary wykorzystania funduszy unijnych oraz systemy wdrażania Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności, w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007-2013. 21  Monitor Polski – 22 – Poz. 292 Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej wydatki Programu ponoszone będą głównie w funkcji 21 (Polityka Rolna i Rybacka). Do niepodlegających zwrotowi środków z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) należą: 1. Norweski Mechanizm Finansowy (NMF 2009-2014) oraz Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF-EOG 2009-2014). Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej wydatki dotyczyć będą różnorodnych funkcji, w tym np. 3 (Edukacja, wychowanie i opieka) oraz 16 (Sprawy obywatelskie). 2. Szwajcarsko-Polski Program Współpracy Wydatki dotyczą różnorodnych funkcji określonych w zadaniowej klasyfikacji budżetowej, np. 17 (Kształtowanie rozwoju regionalnego kraju), 12 (Środowisko), 14 (Rynek pracy), 16 (Sprawy obywatelskie) i innych. .go v.p l Wspólna Polityka Rolna UE obejmuje płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organizacji rynku owoców i warzyw, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 oraz działania interwencyjne na wspólnotowych rynkach rolnych. Są to działania mieszczące się w priorytecie 5 „Rozwój Obszarów Wiejskich” Strategii Rozwoju Kraju 2007-2015. Według zadaniowej klasyfikacji budżetowej, wydatki będą ponoszone w funkcji 21 (Polityka rolna i rybacka). W ramach Europejskiego Funduszu Rybackiego realizowany jest Program Operacyjny Zrównoważony Rozwój Sektora Rybołówstwa i Nadbrzeżnych Obszarów Rybackich 2007-2013. Główne cele Programu to: – racjonalna gospodarka żywymi zasobami wód i poprawa efektywności sektora rybackiego, – podniesienie konkurencyjności polskiego rybołówstwa morskiego, rybactwa śródlądowego i przetwórstwa ryb, – poprawa jakości życia na obszarach zależnych od rybactwa. Budżet środków europejskich (w mld zł) Lata Dochody Wydatki Wynik 72,6 77,1 -4,5 2013 78,0 72,6 5,4 2014 67,9 64,0 3,9 2015 47,0 50,8 -3,8 RAZEM 2012-2015 265,5 264,5 1,0 w. rcl 2012* ww * Prognoza zgodna z ustawą budżetową na rok 2012 22  – 23 – ROZDZIAŁ VI Przychody i rozchody budżetu państwa Lata 2012 2013 2014 2015 * wg ustawy budżetowej na 2012 r. Poz. 292 v.p l Monitor Polski Deficyt i potrzeby pożyczkowe netto budżetu państwa (mld zł) Deficyt budżetu państwa 35,0* 32,0 28,0 22,0 Potrzeby pożyczkowe netto 46,2* 39,1 41,8 45,3 finansowania. Podobne znaczenie będzie miała emisja bonów skarbowych, których udział w zadłużeniu powinien ulegać ograniczeniu. Przychody na rynkach zagranicznych będą pochodzić przede wszystkim ze sprzedaży obligacji na rynkach międzynarodowych oraz z kredytów zaciąganych w międzynarodowych instytucjach finansowych (głównie w Europejskim Banku Inwestycyjnym oraz Banku Światowym). Struktura finansowania potrzeb pożyczkowych będzie wynikała z realizacji celu strategii zarządzania długiem, tj. minimalizacji kosztów obsługi długu w długim okresie przy przyjętych ograniczeniach na ryzyko oraz bieżącej sytuacji rynkowej i budżetowej. Poziom zakładanych przychodów oraz rozchodów budżetu państwa jest wynikiem operacji pozyskiwania środków na finansowanie potrzeb pożyczkowych budżetu oraz operacji zarządzania długiem. Źródłem przychodów jest przede wszystkim emisja długu oraz wpływy z prywatyzacji. Poziom rozchodów wynika głównie z wielkości istniejącego i prognozowanego do wykupu długu w poszczególnych latach oraz założonych potrzeb pożyczkowych netto innych niż deficyt budżetu państwa i wynik budżetu środków europejskich. w. rcl .go Przyjęte poziomy deficytu oraz potrzeb pożyczkowych netto budżetu państwa zostały przedstawione w tabeli. Do potrzeb pożyczkowych netto finansowanych nowo zaciąganym długiem, poza deficytem budżetu państwa, który jest ich głównym składnikiem, należą przede wszystkim: wynik budżetu środków europejskich, refundacja z tytułu ubytku składki przekazywanej do OFE, udzielane pożyczki oraz saldo zarządzania środkami w ramach sektora finansów publicznych (konsolidacja). W kierunku pomniejszenia potrzeb pożyczkowych netto oddziałują wpływy do budżetu z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa. Saldo środków w ramach zarządzania płynnością jednostek sektora finansów publicznych (konsolidacja) może zwiększać lub zmniejszać potrzeby netto w zależności od sytuacji finansowej jednostek. Źródłem finansowania potrzeb pożyczkowych będą przychody na rynku krajowym i rynkach zagranicznych. Przychody na rynku krajowym będą pochodzić z emisji bonów i obligacji skarbowych. Dominująca część pozyskiwanych w ten sposób środków będzie pochodzić ze sprzedaży obligacji stałoprocentowych. Sprzedaż pozostałych rodzajów obligacji (zmiennoprocentowych i indeksowanych) stanowić będzie uzupełniające źródło Lata ww 2012 2013 2014 2015 Przychody i rozchody budżetu państwa (mld zł) ** Przychody 281,7*** 203,6 196,5 255,4 Rozchody 242,1*** 177,0 172,4 229,6 ** podlegające limitowi (zgodnie z ustawą o finansach publicznych limit rozchodów nie uwzględnia kwot wynikających z operacji zaciągania i spłaty zobowiązań w tym samym roku budżetowym) *** wielkości z ustawy budżetowej na 2012 r. 23  Monitor Polski – 24 – Poz. 292 v.p l ROZDZIAŁ VII Sektor finansów publicznych w latach 2012-2015 wynikających z obowiązujących przepisów lub powodujących zwiększenie wydatków, które nie są objęte tzw. tymczasową regułą wydatkową, w stosunku do obowiązującego stanu prawnego. Zmniejszenie deficytu sektora finansów publicznych w zasadniczym stopniu wynikać będzie z działań już podjętych i planowanych przez rząd, w szczególności będzie odbywało się poprzez zmniejszenie wydatków, a nie zwiększenie dochodów. Czynnikami wpływającymi na poziom i strukturę wydatków oprócz wspomnianych wyżej elementów dotyczących utrzymania dyscypliny wydatkowej będą także wprowadzone zmiany systemowe, w tym zastosowanie (przynajmniej do 2013 r. – terminu, w którym powinna nastąpić abrogacja procedury nadmiernego deficytu wobec Polski) reguły dyscyplinującej w stosunku do części sektora, która pozostaje pod bezpośrednią kontrolą rządu oraz przyjęcie założenia, że oszczędności w podsektorze samorządowym w latach 2012-2013 nie będą dokonywane w zakresie spożycia, w tym kosztów pracy, lecz poprzez ograniczenie wydatków inwestycyjnych. Oszczędności te są m.in. wynikiem obowiązujących regulacji prawnych (ustawa o finansach publicznych), zgodnie z którymi w 2014 r. zmienią się zasady zaciągania zobowiązań przez jednostki samorządu terytorialnego, „wymagające” w okresie przejściowym (tj. do 2013 r.) znacznej poprawy sytuacji finansowej wielu z tych jednostek. Ponadto przyjęto, że nominalny fundusz wynagrodzeń podsektora rządowego i ubezpieczeń społecznych w 2012 r. nie zmieni się (z wyjątkiem części służb mundurowych), a przeciętne wynagrodzenie w podsektorze samorządowym będzie rosło w tempie zbliżonym do wzrostu wynagrodzeń w sektorze rynkowym. W kolejnych latach wspomniane ograniczenia zostaną utrzymane w podsektorze rządowym, z wyjątkiem wynagrodzeń pracowników publicznych szkół wyższych, które – zgodnie z ustaleniami Rady Ministrów – mają rosnąć w nominalnym tempie 9,14% rocznie, by w latach 2013-15 zwiększyć się łącznie o 30%. Dodatkowo, na poprawę sytuacji fiskalnej w horyzoncie prognozy wpływ będzie miało ograniczenie możliwości przechodzenia na wcześniejsze emerytury (tzw. reforma emerytur pomostowych). Wzrost dochodów sektora będzie wynikiem zarówno rosnących wpływów z podatków (w wyniku zmian systemowych i wzrostu gospodarczego), które zostały omówione w rozdziale poświęconym dochodom budżetu ww w. rcl .go Celem rządu jest zlikwidowanie nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2012 r., a następnie kontynuowanie konsolidacji fiskalnej i osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego w 2015 r. W związku z powyższym kontynuowane będą zmiany systemowe przyczyniające się nie tylko do ograniczenia nierównowagi fiskalnej, ale także do zwiększenia efektywności i poprawy struktury wydatków publicznych. Pozytywny wpływ na finanse publiczne będą miały także działania nakierowane na wzmocnienie dyscypliny finansów publicznych. Istotnym instrumentem wspierającym racjonalność i efektywność wydatków publicznych będzie wprowadzona ustawą o finansach publicznych (z 2009 r.) nowa instytucja obejmująca wszystkie jednostki sektora finansów publicznych, jaką jest kontrola zarządcza, czyli ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy. Ponadto proces konsolidacji będzie wspierany także przez nowe rozwiązania prawne wprowadzone nowelizacją ustawy o finansach publicznych (2010 r.) zwiększające samodyscyplinę fiskalną autorów rządowych projektów ustaw generujących skutki finansowe. W projektach ustaw przyjmowanych przez Radę Ministrów, których skutkiem finansowym może być zmiana poziomu wydatków jednostek sektora finansów publicznych, w stosunku do wielkości wynikających z obowiązujących przepisów, należy określić: − limit tych wydatków, wyrażony kwotowo, w horyzoncie dziesięcioletnim, − mechanizmy korygujące, mające zastosowanie w przypadku przekroczenia lub zagrożenia przekroczenia przyjętego na dany rok budżetowy maksymalnego limitu wydatków, − właściwy organ, który monitoruje wykorzystanie limitu wydatków na wykonywanie zadania publicznego przez jednostki sektora finansów publicznych oraz odpowiada za wdrożenie mechanizmów korygujących. Wymóg ten będzie obowiązywał także w okresie, gdy Polska nie będzie podlegać procedurze nadmiernego deficytu. Dodatkowo w okresie do czasu uchylenia wobec Polski procedury nadmiernego deficytu Rada Ministrów nie może przyjmować projektów ustaw określających zwolnienia, ulgi i obniżki, których skutkiem finansowym może być zmniejszenie dochodów jednostek sektora finansów publicznych w stosunku do wielkości 24  – 25 – Poz. 292 pełnej realizacji deficytu budżetu państwa w tym okresie. W praktyce wykonanie deficytu budżetu państwa jest jednak regularnie niższe niż maksymalny, dopuszczony ustawą budżetową limit. W rezultacie, wielkości przedstawione w poniższej tabeli należy traktować jako bardzo konserwatywne, a nie jako odzwierciedlające najbardziej prawdopodobny poziom deficytu sektora finansów publicznych, który jest niższy. państwa, jak również rosnącego strumienia składek na ubezpieczenia społeczne, do czego będzie przyczyniać się poprawiająca się sytuacja na rynku pracy. Na ścieżkę deficytu sektora finansów publicznych oddziałuje także wynik tzw. budżetu środków europejskich, który został omówiony w rozdziale V Budżet środków europejskich w latach 2012-2015. Poniższa tabela prezentuje poziomy deficytu sektora finansów publicznych w latach 2012-2015, przy założeniu v.p l Monitor Polski Prognoza na lata 2012 – 2015 deficytu sektora finansów publicznych mld zł 2012* 46,5 2013 25,2 2014 22,0 .go Deficyt ww w. rcl * Poziom deficytu sektora finansów publicznych zgodny z obowiązującą ustawą budżetową na rok 2012 25 2015 22,5  – 26 – ROZDZIAŁ VIII Państwowy dług publiczny Poz. 292 v.p l Monitor Polski finansów publicznych będzie ukierunkowane na realizację celu Strategii, jakim jest minimalizacja kosztów obsługi długu przy przyjętych ograniczeniach związanych z ryzykiem. W tabeli przedstawiony został poziom państwowego długu publicznego oraz jego relacji do PKB na koniec 2011 r. oraz prognozy tych wielkości w latach 2012-2015. W horyzoncie WPFP realizowana będzie Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2012-2015 oraz, po przyjęciu przez Radę Ministrów wraz z projektem ustawy budżetowej na rok 2013, Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2013-2016. Zarządzanie długiem Skarbu Państwa oraz oddziaływanie na dług sektora Państwowy dług publiczny w roku 2011 oraz prognozy na lata 2012-2015 mld zł % PKB 2012 814,3 50,5 2013 833,1 49,2 2014 851,5 47,6 .go Państwowy dług publiczny 2011 815,3 53,5 2015 896,5 47,2 W latach 2012-2015 relacja państwowego długu publicznego do PKB będzie malała. Zgodnie z założeniami w 2012 r. wyniesie ona 50,5%, a do 2015 r. spadnie do 47,2%. Od 2013 r. będzie utrzymywała się poniżej pierwszego progu ostrożnościowego przewidzianego w ustawie o finansach publicznych. Zmiany relacji długu do PKB w latach 2012-2015 będą przede wszystkim konsekwencją kształtowania się potrzeb pożyczkowych budżetu państwa, tempa wzrostu PKB oraz kursu złotego w stosunku do innych walut, w tym zwłaszcza do euro. Oprócz ograniczania deficytu, istotnym uwarunkowaniem zmniejszającym potrzeby pożyczkowe budżetu państwa będzie poprawa salda budżetu środków europejskich, które w latach 2013-2014 będzie odnotowywać nawet kasową nadwyżkę. Do obniżenia potrzeb pożyczkowych przyczyniać się będą również przychody z prywatyzacji, choć oczekuje się, że ich skala w kolejnych latach będzie maleć. Zakłada się, że w 2012 r. państwowy dług publiczny w ujęciu nominalnym obniży się nieznacznie tj. o 1,1 mld zł (głównie efekt aprecjacji złotego), a w kolejnych trzech latach wzrośnie odpowiednio o 18,8 mld zł, 18,4 mld zł i 45,0 mld zł. Podobnie jak w latach poprzednich, znaczącą większość państwowego długu publicznego będzie stanowić dług Skarbu Państwa (średnio w latach 2012-2015 około 90%). Po dynamicznym przyroście długu sektora samorządowego w latach 2009-2011, przewidywane jest zmniejszenie tempa tego przyrostu spowodowane m.in. wejściem w życie mechanizmów przewidzianych w ustawie o finansach publicznych. ww w. rcl Przedstawione prognozy są zgodne z założeniami makroekonomicznymi i fiskalnymi przyjętymi do Programu Konwergencji – Aktualizacji 2012 i odzwierciedlają najbardziej prawdopodobny poziom długu publicznego. Według aktualnie posiadanych danych wartość państwowego długu publicznego na koniec 2011 r. wyniosła 815,3 mld zł, a jego relacja do PKB wyniosła 53,5%. Oznacza to, że w 2011 r. relacja długu do PKB przekraczała próg 50%, ale ukształtowała się poniżej progu 55%. W 2011 r. na spadek poziomu potrzeb pożyczkowych i przez to niższy przyrost państwowego długu publicznego miały wpływ dwie zmiany systemowe: − zmiana polegająca na wprowadzeniu obowiązku lokat wolnych środków wskazanych jednostek sektora finansów publicznych szczebla centralnego na rachunku Ministra Finansów. Zmiana ta umożliwiła wykorzystanie płynnych środków finansowych sektora finansów publicznych do obniżenia potrzeb pożyczkowych budżetu państwa a tym samym zmniejszyła różnicę między wartością długu publicznego brutto i netto w kolejnych latach o ponad 20 mld zł, − zmniejszenie części składki emerytalnej przekazywanej do OFE (od maja 2011 r.), co w istotny sposób ograniczyło transfery do FUS z tytułu ubytku składki przekazywanej do OFE. Zmiana ta ma wpływ na obniżenie potrzeb pożyczkowych budżetu państwa w kolejnych latach. Zgodnie z ustawą o finansach publicznych, przekroczenie progu 50% w 2011 r. oznacza konieczność przyjęcia w ustawie budżetowej na 2013 r. relacji deficytu budżetowego do dochodów nie wyższej niż założona w budżecie na 2012 r. 26  Monitor Polski – 27 – Poz. 292 v.p l Załącznik Wydatki budżetu państwa według funkcji na lata 2012-2015 Kwoty wydatków zostaną kolejny raz zmodyfikowane w następnej aktualizacji Wieloletniego Planu Finansowego Państwa. Podobnie może nastąpić zmiana powiązań z celami i miernikami rezultatów, a także efektami ustanowionymi przez nowe dokumenty programowe. Przedstawiony poziom wydatków w poszczególnych funkcjach i określone cele stanowią aktualizację Wieloletniego Planu Finansowego Państwa na lata 20112014 przyjętego 5 kwietnia 2011 roku, sporządzoną w oparciu o ustawę budżetową na rok 2012 z dnia 2 marca 2012 r., uzupełnioną o prognozy na rok 2015. Funkcja 1. Zarządzanie państwem polegają na obsłudze merytorycznej, prawnej, organizacyjnej, finansowej, technicznej i kancelaryjnobiurowej organów władzy państwowej i urzędów centralnych. Działalność dysponentów, w ramach tej funkcji, obejmuje również sprawowanie nadzoru nad systemem zamówień publicznych i kontrolę realizacji zadań przez podległe jednostki. Wydatki budżetu państwa (w mld zł) .go Funkcja 1 obejmuje obszar państwa odpowiedzialny za zapewnienie prawidłowego funkcjonowania organów władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. W ramach tej funkcji realizowane są zadania zmierzające do wypełnienia najistotniejszych zapisów zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, określających podstawowe zasady demokratycznego ustroju. Zadania realizowane w ramach funkcji 1 Plan 2012 1,29 Prognoza 2013-2015 (łączne wydatki) 4,15 rządowej (art. 104 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych). Wydatki te wyniosą w latach 2012-2015 łącznie 5,44 mld zł. w. rcl Wydatki realizowane w ramach funkcji 1 Zarządzanie państwem stanowią wydatki stałe związane z utrzymaniem i funkcjonowaniem organów władzy publicznej oraz wykonywaniem zadań administracji Ze względu na charakter funkcji nie prezentuje się mierników. Funkcja 2. Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny bezpieczeństwa publicznego, życia i zdrowia obywateli, porządku prawnego i majątku narodowego, jak również ochrona przed bezprawnymi działaniami oraz skutkami klęsk żywiołowych. Zakres omawianej funkcji wpisuje się w priorytet rozwojowy Wzmocnienie systemu bezpieczeństwa publicznego określony w projektowanej Strategii Sprawne Państwo (obszar strategiczny Sprawne Państwo). ww W ramach funkcji Bezpieczeństwo wewnętrzne i porządek publiczny zgrupowane są działania służb państwowych na rzecz zapobiegania i zmniejszania przestępczości, w tym gospodarczej, zagrożenia terrorystycznego, zapobiegania i łagodzenia skutków katastrof naturalnych oraz spowodowanych działalnością człowieka. Celem działań realizowanych w ramach funkcji 2 jest utrzymanie zdolności i odpowiednie do zaistniałej sytuacji reagowanie w przypadku wystąpienia zagrożeń dotyczących Plan 2012 Prognoza 2013-2015 (łączne wydatki) 13,71 45,79 Na realizację zadań w ramach funkcji 2 planuje się przeznaczyć łącznie w latach 2012-2015 kwotę 59,50 mld zł. Przy tym poziomie finansowania planuje się uzyskać prognozowane wartości mierników. Wydatki budżetu państwa (w mld zł) 27  Monitor Polski – 28 – Poz. 292 Miernik Nazwa Wskaźnik wykrywalności przestępstw ogółem (liczba przestępstw wykrytych przez ogólną liczbę przestępstw stwierdzonych) 2012 Wartość miernika 2013 2014 2015 68% 68% 68% 68% 9 min. 9 min. 8 min. 8 sek. - - 86% v.p l Cel .go Poprawa funkcjonowania Średni czas oczekiwania na podjęcie służb interwencji podmiotów ratowniczych bezpieczeństwa 9 min. 3 sek. Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego powszechnego i od momentu przyjęcia zgłoszenia porządku publicznego Wskaźnik sprawności funkcjonowania 85% systemu zintegrowanego zarządzania granicą Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zmniejsza, o blisko 55 sekund, czyli do poziomu 8 minut i 8 sekund. Wartość proponowanego na poziomie funkcji miernika pn. Wskaźnik sprawności funkcjonowania systemu zintegrowanego zarządzania granicą (%) oparta jest na pomiarze czteropoziomowego zintegrowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem granicy zewnętrznej UE, obejmującego komplementarne strefy ochrony granicy: ochrona granicy państwowej i kontroli ruchu granicznego, kontrole imigracyjne (legalność pobytu, pracy i zatrudnienia cudzoziemców), wydawanie wiz, przeciwdziałanie nielegalnej migracji oraz zagrożeniom bezpieczeństwa granicy. Na dzień 1 stycznia 2013 r. planowane jest wejście w życie nowej ustawy o cudzoziemcach, wprowadzającej w życie przepisy tzw. dyrektywy powrotowej. Dyrektywa nakazuje stosowanie formy powrotów dobrowolnych. W związku z wprowadzeniem wskazanych zmian w przepisach utrudnione jest zaplanowanie dokładnej wartości miernika na lata 2013 i 2014. Przewiduje się jednakże, że w roku 2015 wartość miernika ulegnie poprawie w stosunku do roku 2012 z uwagi na nabyte przez funkcjonariuszy SG doświadczenie w zakresie wydawania decyzji powrotowych zgodnie z nowymi przepisami. ww w. rcl Realizacja prezentowanego celu wymagać będzie podjęcia szeregu kierunków interwencji, m.in. poprawy sprawności, wizerunku i zaufania do instytucji i służb porządku publicznego, organizowania działań na rzecz bezpieczeństwa na poziomie ogólnokrajowym i lokalnym, zapewnienia bezpieczeństwa granicy UE/Schengen, przeciwdziałania i zwalczania przestępstw i zagrożeń związanych z bezpieczeństwem powszechnym oraz doskonalenia funkcjonowania systemu zarządzania kryzysowego. Wskaźnik wykrywalności przestępstw ogółem w latach 2012-2015 będzie utrzymywał się na stabilnym poziomie. Prognozuje się, że jego wartość na przestrzeni lat objętych aktualizacją WPFP utrzyma się na poziomie 68%. W obecnej aktualizacji WPFP zrezygnowano z prezentacji miernika wskaźnik zagrożenia przestępczością na 100 tys. mieszkańców ze względu na brak dostępności danych na dzień opracowywania planów danych niezbędnych jako porównań. Średni czas oczekiwania na podjęcie interwencji podmiotów ratowniczych Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego od momentu przyjęcia zgłoszenia wykazuje stałą tendencję poprawy. Dla roku 2012 wartość ta wyniesie 9 minut i 3 sekundy, a z kolei dla roku 2015 czas na podjęcie interwencji znacząco się Funkcja 3. Edukacja, wychowanie i opieka wyrównania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży. Funkcja obejmuje zadania rządu w zakresie edukacji, wychowania i opieki, które dotyczą w szczególności wychowania przedszkolnego, kształcenia ogólnokształcącego, specjalnego i zawodowego, określania programów, podręczników i środków Zadania realizowane w ramach tej funkcji mają prowadzić do podwyższenia jakości wykształcenia i kwalifikacji zawodowych społeczeństwa, zapewnienia powszechnego dostępu do nauki, jak również wspierania funkcji wychowawczej, opiekuńczej i profilaktycznej realizowanej przez szkoły i inne placówki oraz 28  Monitor Polski – 29 – Poz. 292 priorytety rozwojowe: Kształtowanie postaw sprzyjających kooperacji, kreatywności oraz komunikacji określony w projektowanej Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego (obszar strategiczny Kapitał Społeczny) oraz Podniesienie kompetencji i kwalifikacji poprzez poprawę dostępności oraz jakości kształcenia i szkolenia określony w projektowanej Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego (obszar strategiczny Kapitał Ludzki). v.p l dydaktycznych nauczania, systemu egzaminów zewnętrznych, organizowania pomocy stypendialnej dla uczniów, zatrudniania nauczycieli, ich awansu zawodowego i wynagrodzenia. W ramach funkcji 3 została po raz pierwszy ujęta subwencja oświatowa, która w 2012 r. wynosi 38,7 mld zł. W obszarze tym ujęte są również działania rządu w sprawach młodzieży. Zakres funkcji wpisuje się w dwa Plan 2012 Prognoza 2013-2015 (łączne wydatki) 52,48 169,34 Na realizację zadań w ramach funkcji 3 planuje się przeznaczyć łącznie w latach 2012-2015 kwotę 221,82 mld zł. Przy tym poziomie finansowania planuje się uzyskać prognozowane wartości mierników. Miernik Cel Wartość miernika Nazwa 2012 2013 2014 2015 .go Wydatki budżetu państwa (w mld zł) Liczba aktywnych zawodowo pracujących z wyższym wykształceniem w liczbie aktywnych zawodowo pracujących ogółem Liczba absolwentów poszczególnych Podniesienie poziomu jakości typów szkół ponadgimnazjalnych, którzy kształcenia zdali egzamin potwierdzający kwalifikacje 29,5% 30,0% 30,3% 1) 65% 2) 82% 1) 66% 2) 82% 1) 67% 2) 82% 1) 69% 2) 82% 79% 82% 84% w. rcl zawodowe