Uchwała nr 76 Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2022 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą "Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego

MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 kwietnia 2022 r. Poz. 441 UCHWAŁA NR 76 RADY MINISTRÓW z dnia 6 kwietnia 2022 r. w sprawie ustanowienia programu wieloletniego pod nazwą „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie” Na podstawie art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, z późn. zm.1)) Rada Ministrów uchwala, co następuje: §

1. Ustanawia się program wieloletni pod nazwą „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie”, zwany dalej „Programem”, stanowiący załącznik do uchwały. §
2. Okres realizacji Programu ustala się na lata 2022–
3. §
4. Wykonawcą Programu jest Akademia Morska w Szczecinie jako inwestor. §
5. Nadzór nad realizacją Programu sprawuje minister właściwy do spraw gospodarki morskiej. §
7. Wartość kosztorysowa Programu wynosi 73 434 tys. zł, w tym nakłady z budżetu państwa wynoszą 72 934 tys. zł, natomiast wkład własny Akademii Morskiej w Szczecinie wynosi 500 tys. zł.
8. Nakłady z budżetu państwa, o których mowa w ust. 1, w poszczególnych latach wynoszą: 1) 2022 r. – 14 600 tys. zł; 2) 2023 r. – 14 185 tys. zł; 3) 2024 r. – 23 775 tys. zł; 4) 2025 r. – 20 374 tys. zł. §
9. Uchwała wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Prezes Rady Ministrów: M. Morawiecki 1) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2021 r. poz. 1236, 1535, 1773, 1927, 1981, 2054 i 2270 oraz z 2022 r. poz. 583 i
10.  Monitor Polski – 2 – Załącznik do uchwały nr 76 Poz. 441 Rady Ministrów z dnia kwietnia 2022 r. Załącznik do 6 uchwały nr 76 Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 2022 r. (poz. 441) PROGRAM WIELOLETNI „BUDOWA POLSKIEGO OŚRODKA SZKOLENIOWEGO RATOWNICTWA MORSKIEGO W SZCZECINIE”  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 3 – Poz. 441 Spis treści
11. AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE – INWESTOR ...........................................................................3
12. DIAGNOZA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA .........................................................................................4
13. DIAGNOZA PRZESTRZENNA .......................................................................................................... 16
14. CEL GŁÓWNY PROGRAMU I CELE SZCZEGÓŁOWE .......................................................................... 17 4.
15. Uzasadnienie celowości Programu ......................................................................................... 17 4.
16. Cel główny i cele szczegółowe w nawiązaniu do strategii i innych kluczowych dokumentów .. 26
17. PRIORYTETY I KIERUNKI INTERWENCJI W ZAKRESIE TERYTORIALNYM .......................................... 29 5.
18. Cele Polityki Regionalnej ....................................................................................................... 29 5.
19. Kierunki interwencji .............................................................................................................. 29
20. ZGODNOŚĆ PROGRAMU Z DOKUMENTAMI O CHARAKTERZE STRATEGICZNYM ............................ 30 6.
21. Strategiczne dokumenty międzynarodowe ............................................................................ 30 6.
22. Strategiczne dokumenty krajowe .......................................................................................... 31 6.3.Strategiczne dokumenty regionalne ....................................................................................... 38 6.
23. Uwarunkowania prawne ....................................................................................................... 40
24. ZAKRES RZECZOWY PROGRAMU .................................................................................................. 44 7.
25. Lokalizacja inwestycji ............................................................................................................ 44 7.
26. Zakres rzeczowy Programu .................................................................................................... 46 7.
27. Harmonogram realizacji Programu ........................................................................................ 51
28. OCZEKIWANE REZULTATY PLANOWANEJ INWESTYCJI WRAZ ZE WSKAŹNIKAMI............................ 58
29. SYSTEM REALIZACJI PROGRAMU WRAZ Z PLANEM FINANSOWYM ............................................... 59 9.
30. Szacunkowy łączny koszt inwestycji według grup kosztów .................................................... 59 9.
31. Źródła finansowania inwestycji, zapewniające inwestorowi terminowe regulowanie zobowiązań finansowych i terminowe zakończenie inwestycji...................................................... 60
32. STRUKTURA ZARZĄDZANIA SYSTEMEM MONITOROWANIA I SPRAWOZDAWCZOŚCI W RAMACH REALIZACJI PROGRAMU POSRM....................................................................................................... 60 10.
33. System Monitoringu Wewnętrznego.................................................................................... 61 10.
34. System sprawozdawczości ................................................................................................... 63 10.
35. Podmioty zaangażowane w realizację Programu .................................................................. 66
36. ZASADY AKTUALIZACJI PROGRAMU WIELOLETNIEGO POSRM .................................................... 67
37. PODSTAWA PRAWNA REALIZACJI PROGRAMU ........................................................................... 68 2  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 4 – Poz. 441
38. AKADEMIA MORSKA W SZCZECINIE – INWESTOR Akademia Morska w Szczecinie jest następcą Państwowej Szkoły Morskiej w Szczecinie i Wyższej Szkoły Morskiej w Szczecinie. Państwowa Szkoła Morska w Szczecinie została powołana w dniu 1 stycznia 1947 r. W 1949 r. weszła w skład organizacyjny Państwowego Centrum Wychowania Morskiego w Gdyni, a następnie w 1951 r. przekształcona w Technikum Morskie Nawigacyjne. W 1962 r. na mocy zarządzenia Ministra Żeglugi powstała Szkoła Rybołówstwa Morskiego w Szczecinie. W 1963 r. ustalono ostateczną nazwę szczecińskiej placówki na Państwową Szkołę Rybołówstwa Morskiego. W pierwszych dwóch latach jej istnienia były prowadzone dwa równoległe cykle nauczania: 3-letni oraz 5-letni. Szkoła prowadziła dwa wydziały: Nawigacyjno-Połowowy oraz Obsługi Maszyn Statków Rybackich. W 1963 r. powołano w Szczecinie nową szkołę – była to pomaturalna Państwowa Szkoła Morska. Kształciła ona kadrę oficerską dla floty handlowej. Struktura organizacyjna powołanych wydziałów Nawigacyjnego i Mechanicznego posiadała, podobnie jak w Państwowej Szkole Rybołówstwa Morskiego, cechy uczelni wyższej. W 1967 r. połączono obydwie szkoły. W ich miejsce powstała nowa pomaturalna Państwowa Szkoła Morska. Posiadała ona trzy wydziały: Nawigacyjny, Nawigacyjno-Połowowy i Mechaniczny. PSM została w 1968 r. przekształcona w Wyższą Szkołę Morską z dwoma wydziałami: Nawigacyjnym i Mechanicznym. Działalność dydaktyczną rozpoczęła w roku akademickim 1969/
39. Do 1974 r. prowadzono w niej studia inżynierskie, w latach 1974–89 – jednolite magisterskie, a od 1989 r. dwustopniowe – inżynierskie i magisterskie. W 2002 r. w Wyższej Szkole Morskiej w Szczecinie został powołany Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu. W 1997 r. Wydział Nawigacyjny uzyskał uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk technicznych, dyscyplinie geodezja i kartografia, zaś w 2002 r. uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora nauk technicznych w dyscyplinie budowa i eksploatacja maszyn otrzymał Wydział Mechaniczny. Stanowiło to podstawę do nadania uczelni nazwy „Akademia Morska w Szczecinie”, co stało się dnia 26 lutego 2004 r. Akademia Morska w Szczecinie posiada doświadczenie w realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych. Największymi z nich były: budowa Centrum Inżynierii Ruchu Morskiego, odbudowa nabrzeży w Ośrodku Szkoleniowym Ratownictwa Morskiego, budowa stanowiska do ćwiczeń łodzią zrzutową, budowa Centrum Technologii Nawigacyjnych, realizacja projektu „Budowa Centrum Symulacyjnego Terminalu LNG i Symulatora Ładunkowego Statków do Przewozu Ładunków Ciekłych w Akademii Morskiej w Szczecinie” oraz „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Rybołówstwa Bałtyckiego” w Kołobrzegu. Niniejszy program wieloletni jest komplementarny z realizowanym obecnie przez Akademię Morską projektem 3  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 5 – Poz. 441 „Centrum Eksploatacji Obiektów Pływających” oraz zrealizowanym już „Budowa Centrum Naukowo-Badawczego Analizy Ryzyka Eksploatacji Statków”. W niniejszym dokumencie zostały zaprezentowane założenia i skutki przyjęcia programu wieloletniego pn. „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie” (zwanego dalej ,,Programem”), opracowanego zgodnie z wymogami art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, z późn. zm.). Współczesny student Akademii, w dobie szybkiego postępu technicznego, oczekuje nowoczesnych, najnowszej generacji narzędzi do kształcenia. Rozwiązania techniczne i sposoby nauki sprzed kilku lat nie spełniają już oczekiwań, nastawionych na jakość, niezawodność i nowoczesność studentów, doktorantów i dydaktyków. Aby utrzymać renomę i wysokiej jakości kształcenie, Akademia musi stale rozwijać i unowocześniać swoje zaplecze szkoleniowe. Posiadane przez Uczelnię jednostki szkoleniowe, choć wyposażone solidnie i zgodnie z literą prawa, można uznać w części za zużyte moralnie i odbiegające od oczekiwań użytkowników, korzystających powszechnie z zaawansowanej technologii. Dlatego Akademia Morska w Szczecinie podjęła się realizacji projektu, którego celem głównym jest stworzenie warunków do wykształcenia wysoko wykwalifikowanych kadr na potrzeby gospodarki morskiej, żeglugi międzynarodowej i śródlądowej, transportu, ratownictwa, geodezji morskiej i lądowej. Osiągnięcie tego celu będzie możliwe przez utworzenie w ramach struktur Uczelni ośrodka pn.: Polski Ośrodek Szkoleniowy Ratownictwa Morskiego w Szczecinie (POSRM).
40. DIAGNOZA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA Gospodarka morska Polski jest nierozerwalnie związana z Morzem Bałtyckim, które jest wewnętrznym morzem Unii Europejskiej i jednocześnie jednym z najbardziej zatłoczonych mórz na świecie. Na Morzu Bałtyckim jest realizowanych prawie 15% światowych przewozów towarowych. Zgodnie z danymi z systemu monitorowania ruchu na morzu HELCOM AIS (System Automatycznej Identyfikacji Statków, będący w posiadaniu i nadzorowaniu przez Komisję Helsińską) każdego dnia pływa na Bałtyku około 2000 statków. Według danych HELCOM (Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku, zwanej również Komisją Helsińską) za 2009 r. dominującą grupą statków pływających po Morzu Bałtyckim są statki towarowe (50,9% ogółu statków). Duży udział mają również tankowce (17,5%) oraz inne statki (18,8%). Największą grupę stanowią jednostki małe, których zanurzenie nie przekracza 7 m (62,5%)1). W 2018 r. do portów polskich przypłynęło 21 757 statków transportowych, tj. więcej o 11,6% niż rok wcześniej i o 10,4% niż w 2010 r. Łączna pojemność netto statków zawijających 1) „State of the Baltic Sea report”- HELCOM. 4  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 6 – Poz. 441 do portów w 2018 r. wyniosła 111 035,2 tys. i była wyższa o 18,9% niż w roku poprzednim oraz o 58,9% w porównaniu z 2010 r2). W 2018 r. z ogólnej liczby statków transportowych zawijających do polskich portów najwięcej przypłynęło do portów w: Świnoujściu (28,2%), Gdyni (21,4%), Gdańsku (20,4%) oraz Szczecinie (14,0%)3). W krajowym rejestrze podmiotów gospodarki narodowej REGON na koniec 2018 r. zarejestrowane były 7164 podmioty (34,0% wszystkich podmiotów gospodarki morskiej), których podstawową działalnością była produkcja i naprawa statków oraz łodzi, tj. więcej o 10,2% niż w roku poprzednim i o 48,8% w porównaniu z 2010 r. Liczba pracujących w tych jednostkach wyniosła 37 485 osób i wzrosła o 8,0% w skali roku i o 32,3% w stosunku do 2010r4). W latach 2010–2018 liczba podmiotów zwiększała się średniorocznie o 8,6%, a wzrost ten miał związek z rejestracją nowych podmiotów gospodarczych, w szczególności mikroprzedsiębiorstw, które działają w obszarze morskich agencji transportowych. Drugą co do wielkości grupą podmiotów działających w obszarze gospodarki morskiej są jednostki zajmujące się sprzedażą hurtową i detaliczną ryb, skorupiaków i mięczaków. W 2018 r. było zarejestrowanych 2868 podmiotów prowadzących taką działalność (co stanowiło 13,6% wszystkich podmiotów), tj. więcej o 11,9% niż w 2017 r. i o 27,5% w porównaniu z 2010 r., w których pracowało łącznie 9160 osób, tj. o 4,1% więcej niż w 2017 r. i o ponad 50% więcej niż w 2010 r. Pod koniec 2018 r. w Polsce było zarejestrowanych 1297 podmiotów zajmujących się rybołówstwem w wodach morskich (6,1% ogółu podmiotów gospodarki morskiej), tj. więcej o 11,8% niż w 2017 r. i o 8,8% w porównaniu z 2010 r. pracowało w nich 3198 osób, tj. więcej odpowiednio o 7,0% i 4,1%. Liczba pracujących w gospodarce morskiej w 2018 r. wyniosła 124 147 i była wyższa o 10,5% od notowanej w 2017 r. i o 49,7% w porównaniu z 2010 r5). Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce morskiej (w podmiotach o liczbie pracujących powyżej 9 osób) w 2018 r. wyniosło 5438,19 zł, tj. o 7,0% więcej niż w roku poprzednim i o 44,3% więcej w porównaniu z 2010 r. W sektorze publicznym przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto było wyższe o 8,8% niż w całej gospodarce morskiej, natomiast w sektorze prywatnym – niższe o 1,3%6). 2) „Gospodarka morska w Polsce w latach 2017 i 2018” Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Szczecinie, Warszawa-Szczecin, 2019, Rozdział IV Porty morskie. 3) Ibidem. 4) „Gospodarka morska w Polsce w latach 2017 i 2018” Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Szczecinie, Warszawa-Szczecin, 2019, Rozdział II Podmioty, pracujący i wynagrodzenia w gospodarce morskiej. 5) Ibidem. 6) Ibidem. 5  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 7 – Poz. 441 Porty morskie stanowią istotny element sieci transportowej zarówno dla ładunków, jak i pasażerów, szczególnie w ruchu międzynarodowym. Na polskim wybrzeżu znajduje się ponad trzydzieści portów morskich oraz 50 przystani morskich. Wśród liczących się portów położonych nad Morzem Bałtyckim, na terenie Polski zlokalizowane są 4 z nich: Gdynia, Gdańsk, Szczecin i Świnoujście (są to porty o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej). W 2018 r. obroty ładunkowe w portach morskich wyniosły 91 798,2 tys. ton, tj. o 17,6% więcej niż w 2017 r. oraz o 54,3% więcej w stosunku do 2010 r. Międzynarodowy obrót morski stanowił 98,1% obrotów ładunkowych w portach morskich (w 2017 r. – 97,2%, a w 2010 r. – 98,5%)7). W głównych portach: Gdańsk, Gdynia, Świnoujście i Szczecin w 2018 r. zrealizowano, podobnie jak w latach poprzednich, ponad 90% obrotów ładunkowych w polskich portach morskich. W 2018 r. udział obrotów dokonywanych w porcie Gdańsk w obrotach polskich portów ogółem wyniósł 46,2% (w 2017 r. – 43,5%, a w 2010 r. – 44,4%). Ważną rolę odgrywa również port w Gdyni; udział obrotów tego portu w 2018 r. wyniósł 22,8% (w 2017 r. – 23,5%, a w 2010 r. – 20,7%). Obroty ładunkowe portu w Świnoujściu w 2018 r. wyniosły 18,3% obrotów ogółem (w 2017 r. – 18,8%, a w 2010 r. – 18,0%), a udział portu Szczecin w obrotach ogółem wyniósł 10,3% (w 2017 r. – 11,2%, a w 2010 r. – 13,4%)8). W strukturze obrotów ładunkowych w 2018 r. największy udział miały ładunki masowe suche – 33% (w tym węgiel i koks – 14,2%), ładunki masowe ciekłe – 25,9% (w tym ropa naftowa i produkty z ropy naftowej – 21,9%) oraz ładunki w kontenerach dużych – 24,1%9). Jednym z istotnych elementów sektora gospodarki morskiej jest również gospodarka rybna, która ma podstawowe znaczenie jako źródło żywności dla obywateli Europy i Polski i jest źródłem dochodów w europejskich strefach przybrzeżnych. Podniesienie efektywności tego sektora jest jednym z elementów unijnej Wspólnej Polityki Rybołówstwa, która powinna sprzyjać bezpośredniemu i pośredniemu tworzeniu miejsc pracy oraz rozwojowi gospodarczemu obszarów przybrzeżnych, a także przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa i warunków pracy podmiotów prowadzących działalność połowową. Realizacja Programu przyczyni się do zapewnienia prowadzenia zajęć dydaktyczno-naukowych oraz szkoleń i doszkalania zawodowego na poziomie, który odpowiadałby obecnym i przyszłym potrzebom rynku pracy na wszystkich stanowiskach zawodowych w rybołówstwie, oraz udzielanie pomocy osobom wyszkolonym w osiągnięciu jak najwyższego poziomu wytwórczości i zdolności generowania przychodów w tym sektorze. 7) „Rocznik statystyczny gospodarki morskiej 2019” Główny Urząd Statystyczny, Warszawa-Szczecin, grudzień 2019, Dział IV Porty morskie. 8) Ibidem. 9) Ibidem. 6  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 8 – Poz. 441 W ostatnich latach coraz częściej gospodarka morska jest związana również z inwestycjami realizowanymi w obszarze off-shore, który obejmuje bardzo duży sektor wydobycia i poszukiwania ropy i gazu, w szczególności na przybrzeżnych obszarach morskich. Na obszarze południowej części Morza Bałtyckiego są eksploatowane obecnie trzy złoża ropy naftowej i towarzyszącego jej gazu ziemnego, a mianowicie: 1) w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej – złoże z platformą eksploatacyjną „Baltic Beta” i złoże z platformą eksploatacyjną „Petrobaltic”; 2) w rosyjskiej wyłącznej strefie ekonomicznej, na terenie Obwodu Kaliningradzkiego; 3) w obszarze złoża ropy naftowej Krawcowskoje. Niezmiernie ważnym elementem gospodarki morskiej, jak i energetycznej kraju jest „wind energy” – energetyka wiatrowa. Obecnie jest ona mocno rozwijana w strefach szelfu i obszarach przybrzeżnych („off-shore”). W dążeniu do pozyskania nowych źródeł energii, w polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej jest planowane zlokalizowanie farm wiatrowych. Na stronie byłego Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, któremu podlegały sprawy gospodarki morskiej, znajdowało się 78 ogłoszeń o możliwości składania wniosków o wydanie pozwolenia na wznoszenie lub wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w wyłącznej strefie ekonomicznej (ostatnie datowane na 20 maja 2020 r.)10). Do końca stycznia 2019 r. wydano łącznie 13 pozwoleń lokalizacyjnych dla morskich farm wiatrowych w polskich obszarach morskich11). Na terenie województwa zachodniopomorskiego w Porcie Świnoujście został zlokalizowany jedyny w Polsce terminal LNG (Liquefied Natural Gas). Budowie terminalu towarzyszyły inne inwestycje, realizowane na podejściowych i wewnętrznych drogach wodnych położonych na otwartym morzu, jak i basenach portowych, m.in. zewnętrzny falochron osłonowy, podejściowe tory wodne, kotwicowiska, obrotnice, nabrzeża portowe, budowa systemu zarządzania ruchem VTMS, gazociągi przesyłowe transportujące gaz po regazyfikacji oraz podziemne magazyny gazu. Terminal w Świnoujściu ma umożliwić od 2015 r. odbiór około 2,5 mld m3 gazu LNG rocznie. W związku z tym, że Morze Bałtyckie jest morzem wewnętrznym Unii Europejskiej, jego eksploatacja jest nierozerwalnie związana również z bezpieczeństwem narodowym. Zgodnie ze „Strategią rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022”12) bezpieczeństwo narodowe jest wypadkową uwarunkowań zewnętrznych, niezależnych od 10) https://gospodarkamorska.bip.gov.pl/gospodarka-morskaogloszenia-i obwieszczenia/pozwolenia-na-konstrukcje-w-obszarach-morskich2011-15.html 11) https://www.wnp.pl/energetyka/zobacz-gdzie-stana-polskie-morskie-farmy-wiatrowe,339521.html 12) Uchwała nr 67 Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie przyjęcia „Strategii rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022” (M.P. poz. 377). 7  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 9 – Poz. 441 kraju oraz uwarunkowań wewnętrznych, na które instytucje państwowe mają częściowy wpływ. W nowoczesnej globalnej gospodarce oprócz trendów pozytywnych, stymulujących rozwój gospodarczy i cywilizacyjny, coraz częściej występują zjawiska negatywne, takie jak: kryzys gospodarczy, zmiana centrum globalnego układu sił z rejonu euroatlantyckiego w rejon Azji i Pacyfiku, presja na surowce energetyczne, ale również przestępczość zorganizowana i terroryzm. Dodatkowymi elementami oddziałującymi na bezpieczeństwo narodowe są globalne zmiany klimatyczne i rosnąca w ostatnich latach intensywność ich oddziaływań na życie i zdrowie ludności – pożary, powodzie i inne klęski żywiołowe. Jednocześnie przez zwiększony przepływ towarów i ludzi wzrasta ryzyko wystąpienia sytuacji kryzysowych, takich jak: awarie przemysłowe, wypadki lotnicze, morskie i drogowe, czy epidemie chorób zakaźnych. Największe zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego w najbliższych latach to m.in13).: terroryzm międzynarodowy, oddziaływanie sił natury skutkujące powodziami, spowodowanymi opadami, roztopami, zatorami lub sztormami, suszami, wielkoobszarowymi pożarami, huraganowymi wiatrami, osuwiskami ziemi i spływami błotnymi, czy też epidemiami chorób zakaźnych, oraz awarie techniczne – budowlane, przemysłowe, katastrofy lotnicze, morskie oraz w ruchu drogowym lub kolejowym. W północnej Polsce dodatkowego znaczenia nabierają również pojawiające się sytuacje kryzysowe na styku woda – ląd związane ze zjawiskami hydrologicznymi na linii brzegowej basenu Morza Bałtyckiego, np. związane z erozją brzegu morskiego, występującymi depresjami. W przypadku wystąpienia w kraju zagrożenia bezpieczeństwa publicznego pojawia się konieczność prowadzenia w sytuacji kryzysowej skutecznego zarządzania logistycznego, technicznego i zasobami ludzkimi. System zarządzania kryzysowego w Polsce tworzą organy administracji publicznej wspierane przez gremia ekspercko-doradcze na poziomie gminnym, powiatowym, wojewódzkim i rządowym. Znaczącą rolę w fazie reagowania pełnią: Państwowa Straż Pożarna, Policja, Straż Graniczna, służba zdrowia (przede wszystkim ratownictwo medyczne) oraz ministrowie kierujący działami administracji rządowej. Dodatkowo, w kontekście dostępu do morza, będą to również służby uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego zgodnie z ustawą z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 147), jak m.in. straż wodna, a w szczególności Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa (Służba SAR). Głównymi zadaniami zarządzania kryzysowego są: zapobieganie wystąpieniu sytuacji kryzysowych, przygotowanie do przejmowania nad nimi kontroli, reagowanie w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwanie skutków sytuacji kryzysowej przez przywrócenie infrastruktury do pierwotnego stanu. Zgodnie ze „Strategią rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022”, w celu zapewnienia efektywności i spójności tych działań, szczególnie istotne jest odpowiednie przygotowanie merytoryczne i praktyczne 13) Ibidem. 8  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 10 – Poz. 441 służb odpowiedzialnych za reagowanie. W kontekście tego celu oraz odpowiedzi uzyskanych od respondentów badania ewaluacyjnego Programu (blisko 40% badanych14) uznało, że w Polsce nie istnieje możliwość pokrycia zapotrzebowania na szkolenia zgłaszane przez wszystkie służby, a zwłaszcza przez jednostki SAR czy WOPR) stwierdzić można, że w kraju istnieje duża, niezaspokojona potrzeba w zakresie dostępu do szkoleń obejmujących symulacje akcji ratowniczych w różnych warunkach pogodowych, ćwiczenia akcji ratownictwa medycznego przy różnego rodzaju katastrofach, w tym komunikacyjnych na lądzie i wodzie, realizowanych z wykorzystaniem sprzętu umożliwiającego rejestrowanie wideofoniczne prowadzonych ćwiczeń w celu analizy popełnianych błędów. W aspekcie eksploatacji Polskiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej, zwanej dalej „PWSE”, głównymi czynnikami mogącymi spowodować sytuację kryzysową są transport morski, rybołówstwo oraz eksploatacja dna morskiego. Jest to szczególnie ważne, ponieważ w ostatnich latach na Bałtyku jest obserwowany stały wzrost przewozów ropy i innych potencjalnie niebezpiecznych ładunków. W 2018 r. w grupie ładunkowej ropa naftowa i jej produkty blisko dwie trzecie stanowiła ropa. Była ona transportowana głównie w relacji z portami rosyjskimi i w 2018 r. jej udział w obrotach ropy w polskich portach wyniósł 49,9% (wobec 44,2% w 2017 r. i 10,0% w 2010 r. 15). Dodatkowo rośnie również pojemność zbiornikowców poruszających się po Morzu Bałtyckim – nawet do 250 000 ton. Prognozy ruchu na Bałtyku wskazują, że do 2020 r. wartość przewozów wzrośnie do ponad 4600 mln ton (dane HELCOM – Komisji Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku). Taka dynamika wzrostu przewożonej masy ładunkowej, w szczególności ładunków niebezpiecznych w transporcie morskim, będzie związana z wprowadzaniem na obszar tego morza większych, skomplikowanych i wyspecjalizowanych statków przeznaczonych m.in. do przewozu ładunków płynnych, gazów skroplonych i kontenerów. Duża dynamika i wzrost ruchu statków na Bałtyku wiąże się również ze wzrostem liczby awarii technicznych i błędów człowieka, co skutkuje większą liczbą wypadków morskich w tym rejonie. Według analizy statystycznej wypadków statków na Morzu Bałtyckim przeprowadzonej na podstawie danych Komisji Helsińskiej (HELCOM) w latach 2004–2013 doszło do 1328 wypadków z udziałem statków towarowych i pasażerskich. Najwięcej wypadków wydarzyło się w roku 2013 i wartość ta wyniosła 150, natomiast najmniej wypadków miało miejsce w roku 2009, kiedy to ich liczba wynosiła
41. Na przestrzeni 10 lat udział procentowy wypadków statków pasażerskich wynosił od 12% do 26% wszystkich wypadków. Największy udział wypadków w ogólnej liczbie wypadków zanotowano dla statków masowców, których procentowy udział wynosił od 28% do 61%. Spośród tych wypadków największy udział stanowiły wejścia na mieliznę (36%), kolizje (29%), zderzenia z infrastrukturą (6%), 14) Ewaluacja ex-ante projektu Programu wieloletniego „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie”, Warszawa, maj
42. 15) „Gospodarka morska w Polsce w latach 2017 i 2018” Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Szczecinie, WarszawaSzczecin,2019, Rozdział IV Porty morskie. 9  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 11 – Poz. 441 zanieczyszczenie (4%) i inne (łącznie 25%). Często dochodziło do pożaru lub eksplozji, uszkodzenia statku i jego wyposażenia lub zanieczyszczenia. Najczęstszymi przyczynami tych wypadków były błąd ludzki (28%) oraz przyczyny techniczne (19%). W 2013 r. do największej liczby wypadków doszło na otwartym morzu. Ich procentowy udział wynosił 34%. Wypadki w porcie stanowiły 26% wszystkich wypadków, natomiast wypadki podczas podejścia do portu stanowiły 19%16). Wyżej wymienione dane źródłowe ilustrują wagę problemu i wskazują na konieczność włączenia w programy kształcenia ćwiczeń praktycznych dla studentów realizowanych na najnowocześniejszym sprzęcie odpowiadającym określonym wymogom techniki oraz adekwatnym do potencjalnych zagrożeń mogących wystąpić w transporcie morskim, rybołówstwie oraz eksploatacji obszarów przybrzeżnych (off-shore). Dostępne metody i środki techniczne wykorzystywane podczas ćwiczeń praktycznych dla studentów muszą umożliwić nabycie praktycznych umiejętności, w szczególności w zakresie ratowania życia i mienia oraz minimalizacji skutków awarii i katastrof w zakresie ekologicznym. W szczególności wyżej wymienione aspekty muszą być uwzględnione podczas nowych wyzwań, przed jakimi staje Polska, czyli zabezpieczeń transportu i regazyfikacji gazu skroplonego, jak i wprowadzania coraz większych statków do portów morskich. Identyczne problemy występują podczas kształcenia ustawicznego realizowanego jako Misja i Obowiązek Uczelni. W treści programów szkoleń muszą zostać uwzględnione ćwiczenia praktyczne analogicznie jak dla studentów umożliwiające potwierdzanie kwalifikacji osób pracujących na morzu oraz poprawiających bezpieczeństwo ruchu morskiego. Z wypadkami na morzu bezpośrednio jest związane ratownictwo morskie, którym w Polsce zajmują się Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa (Służba SAR) i Marynarka Wojenna. W kontekście programu wieloletniego szczególnie istotna jest ta pierwsza, będąca służbą publiczną realizującą zadania na rzecz bezpieczeństwa publicznego w sferze morskiej. Służba SAR jest odpowiedzialna w szczególności za ochronę PWSE i zmniejszanie skutków katastrof i wypadków. Kadra tej służby wywodzi się w większości z absolwentów Akademii Morskich. Służba SAR dysponuje statkami ratowniczymi typu SAR 1500, R17 oraz R27, samochodami terenowymi wyposażonymi w przyczepy ciągnące łodzie ratownicze typu RIB Ł4800 oraz statkami wielozadaniowymi – M/S „Kapitan Poinc” oraz M/S „Czesław 2” do zwalczania zagrożeń i zanieczyszczeń na morzu. Stacje SAR są rozmieszczone na całym wybrzeżu Polski. W Gdyni mieści się Morskie Ratownicze Centrum Koordynacyjne, a w Świnoujściu – Pomocnicze Centrum Koordynacyjne. W latach 2015–2018 Służba SAR podjęła 1063 akcje ratownicze, z czego aż 277 dotyczyło statków polskich oraz 143 statków obcych17). Skutki katastrof na Bałtyku, którym towarzyszą rozlewy olejowe, są szczególnie niebezpieczne dla środowiska ze względu na fakt, że Bałtyk jest morzem o znikomej wymianie 16) Dane State of the Baltic Sea report”- HELCOM. 17) Dane Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa w Gdyni. 10  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 12 – Poz. 441 wód. Wśród zagrożeń, jakie niosą ze sobą wypadki morskie, wymienić należy: zanieczyszczenie powietrza, nielegalne i przypadkowe zrzuty olejów i wód zaolejonych, niebezpieczne substancje i ścieki chemiczne oraz wprowadzanie do ekosystemu morza obcych organizmów przewożonych w wodach balastowych. Usuwanie skutków katastrof morskich obejmuje zarówno likwidacje zanieczyszczeń, jak również zabezpieczenie ładunku statku i wraku. Koszty tych operacji sięgają miliardów dolarów i angażują znaczne zasoby techniczne oraz ludzkie. Dlatego organizacje międzynarodowe, a przede wszystkim IMO (Międzynarodowa Organizacja Morska) i HELCOM stawiają bezpieczeństwo na morzu w centrum swojego zainteresowania, a jako jedną z dróg osiągnięcia tego celu wskazują stałe szkolenie kadr morskich w oparciu o najnowocześniejsze metody dydaktyczne będące wynikiem prowadzonych badań naukowych, urządzenia i techniki ratowniczo-ratunkowe podnoszące bezpieczeństwo żeglugi oraz ratujące życie na morzu. Na potrzeby gospodarki morskiej oraz zawodów związanych z pracą na styku wody i lądu prowadzona w Polsce edukacja na poziomie ponadpodstawowym i wyższym. Szkoły prowadzące kształcenie zawodowe w zawodach związanych z gospodarką morską są zlokalizowane w województwach pomorskim i zachodniopomorskim: 1) Zespół Szkół Morskich w Gdańsku kształcący m.in. w zawodach: technik logistyk, technik mechanik okrętowy, technik nawigator morski, technik organizacji turystyki oraz technik spedytor; 2) Policealna Szkoła Morska przy Akademii Morskiej w Szczecinie (2-letnia szkoła niepubliczna) kształcąca w zakresie: technik nawigator morski, technik mechanik okrętowy; 3) Zespół Szkół Morskich w Darłowie kształcący w zakresie: technik nawigator morski, technik mechanik okrętowy, technik rybołówstwa morskiego; 4) Zespół Szkół Morskich w Kołobrzegu kształcący w zakresie: technik nawigator morski, technik mechanik okrętowy, technik spedytor i technik logistyk; 5) Zespół Szkół Morskich w Świnoujściu kształcący w zakresie: technik nawigator morski, technik mechanik okrętowy, technik budowy jednostek pływających, technik logistyk i technik informatyk; 6) Technikum Morskie w Szczecinie w ramach Zespołu Szkół Technicznych i Morskich w Szczecinie, kształcące kadry dla potrzeb gospodarki morskiej i branż pokrewnych, głównie dla floty handlowej, portów morskich, stoczni remontowych, spółek okrętowych i innych zakładów mechanicznych; 7) Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią; 8) Technikum Żeglugi Śródlądowej w Kędzierzynie-Koźlu; 9) Technikum Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu. W obu województwach istnieją również uczelnie morskie, tj.: 11  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 13 – Poz. 441
43. Uniwersytet Morski w Gdyni kształcący na kierunkach: nawigacja, transport, elektrotechnika, elektronika i telekomunikacja, mechanika i budowa maszyn, inżynieria bezpieczeństwa, zarządzanie i towaroznawstwo. Według danych GUS w roku akademickim 2018/201918) liczba studentów ogółem wyniosła 4359 osób, z czego 3195 na studiach stacjonarnych i 1164 na studiach niestacjonarnych. Najwięcej studentów wybiera kierunek – Mechanika i budowa maszyn. Na drugim miejscu pod względem liczby studentów znajduje się kierunek – Nawigacja. Na trzecim miejscu jest kierunek „niepływający” – Innowacyjna Gospodarka. Przy uczelni działają: 1) Centre for Maritime Engineering Education (CMEE) powołane w celu wspierania rozwoju edukacji; 2) Studium Doskonalenia Kadr mające na celu organizację szkoleń zawodowych załóg statków morskich zgodnie z wymogami Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia marynarzy, wydawania im świadectw oraz pełnienia wacht (STCW 78 z poprawkami); 3) Studium GMDSS prowadzące szkolenia w zakresie wymaganym na świadectwa operatorów urządzeń radiowych zgodnie z przepisami międzynarodowymi i krajowymi w tym zakresie.
44. Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte (MW) w Gdyni kształcąca na studiach wojskowych i cywilnych na kierunkach: automatyka i robotyka, bezpieczeństwo narodowe, bezpieczeństwo wewnętrzne, historia, informatyka, mechanika i budowa maszyn, mechatronika, nawigacja, oceanotechnika, pedagogika, stosunki międzynarodowe. W szkole działa również: 1) Centrum Doskonalenia Kursowego prowadzące szkolenia w zakresie doskonalenia zawodowego żołnierzy zawodowych; 2) Ośrodek Szkoleniowy organizujący szkolenia w ramach doskonalenia zawodowego kadr pełniących służbę na jednostkach pływających MW.
45. Akademia Morska w Szczecinie kształci studentów na kierunkach: nawigacja, transport, geodezja i kartografia, informatyka, zarządzanie i inżynieria produkcji, mechanika i budowa maszyn, mechatronika i logistyka. Według danych GUS w roku akademickim 2018/2019 19) liczba studentów ogółem (Akademii Morskiej w Szczecinie) wyniosła 3028 osób. Na studiach stacjonarnych studiowały 2223 osoby, a na studiach niestacjonarnych – 705 osób. Istotnym elementem wyróżniającym Akademię Morską w Szczecinie na tle kraju jest znaczący odsetek studentów wybierających kierunki pływające: aż 997 studentów wybrało kierunek – Nawigacja, natomiast Mechanikę i budowę – 575 studentów. AM w Szczecinie zajmuje czołowe miejsca w zestawieniach wśród państwowych szkół technicznych. Na szczególną uwagę zasługuje tu Wydział Nawigacyjny, są też dostępne specjalności unikalne na świecie (Ratownictwo, Pomiary 18) Rocznik Statystyczny Gospodarki Morskiej, GUS
46. 19) Ibidem. 12  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 14 – Poz. 441 Hydrograficzne i Oznakowanie Nawigacyjne, Eksploatacja Jednostek Pływających Offshore, Górnictwo Morskie i Inżynieria Bezpieczeństwa Transportu Morskiego) i w większości jedyne w Polsce. Jednocześnie dla potrzeb kształcenia, w tym kształcenia ustawicznego, uczelnia prowadzi m.in.: 1) Ośrodek Szkoleniowy Ratownictwa Morskiego – powołany rozporządzeniem Ministra Handlu Zagranicznego i Gospodarki Morskiej w 1984 r. Jest jednym z największych polskich ośrodków, w którym są prowadzone szkolenia z: bezpieczeństwa, ratowania życia, ochrony zdrowia i środowiska morskiego. Ośrodek ten opiera się na nowoczesnym systemie nauczania, niezbędnym do spełnienia wymagań Konwencji STCW 78 z poprawkami; 2) Studium Doskonalenia Kadr Oficerskich (SDKO) – ośrodek edukacyjny mający na celu kształcenie ludzi morza. Studium działa w zakresie organizowania zajęć dydaktycznych podstawowych i uzupełniających wiedzę teoretyczną oraz podnoszących praktyczne umiejętności marynarzy i pracowników żeglugi śródlądowej. Organizowane przez SDKO kursy spełniają wymogi konwencji STCW 78 z poprawkami; 3) Maritime English Center (MEC) – działa w zakresie organizowania kursów uzupełniających, podnoszących praktyczne umiejętności marynarzy w posługiwaniu się językiem angielskim jako językiem zawodowym. Organizowane przez MEC kursy są zgodne z wymogami znowelizowanej konwencji STCW 78 z poprawkami; 4) Europejskie Centrum Szkoleniowe LNG – szkolące kadry pływające i lądowe do obsługi statków przewożących ładunki ciekłe, ropopochodne i gazy, w tym gazy skroplone oraz inne substancje chemiczne, zaliczane jako ładunki niebezpieczne zgodnie z Kodem IMDG. Centrum jest wyposażone m.in. w aparaturę dydaktyczną, która może być wykorzystywana na potrzeby szkoleń pracowników terminalu LNG w Świnoujściu; 5) Ośrodek Szkoleniowy Rybołówstwa Bałtyckiego w Kołobrzegu – prowadzący kształcenie ustawiczne z wykorzystaniem nowoczesnych metod i narzędzi szkoleniowych, pozwalających na poprawę kwalifikacji zawodowych osób związanych z sektorem rybołówstwa. Wszystkie wyżej wymienione podmioty realizują najwyższy poziom szkolenia i edukacji w oparciu o symulatory i wirtualną rzeczywistość. Na ich wyposażeniu brak jednak środków technicznych i obiektów rzeczywistych, które mogłyby być wykorzystane do ćwiczeń praktycznych, szczególnie z wodą, ogniem, w trudnych warunkach atmosferycznych, czy też na wodzie. Dodatkowo szkolnictwo wyższe ukierunkowane na gospodarkę morską, w zakresie zawodów dających kompetencje projektowe i ekonomiczne, jest prowadzone w obu województwach również przez: 1) Uniwersytet Gdański; 2) Politechnikę Gdańską; 3) Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie; 13  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 15 – Poz. 441 4) Uniwersytet Szczeciński; 5) Politechnikę Koszalińską; 6) Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie; 7) Gdański Uniwersytet Medyczny. W obecnym systemie kształcenia nauczanie skierowane do użytkowników dróg wodnych, jak i osób odpowiedzialnych za organizację transportu wodnego i eksploatację portów opiera się na wymaganiach Konwencji STCW oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 23 kwietnia 2018 r. w sprawie wyszkolenia i kwalifikacji członków załóg statków morskich (Dz. U. poz. 802, z późn. zm.). Mimo obowiązku prowadzenia kształcenia ustawicznego nałożonego na uczelnie morskie przez przedmiotowe rozporządzenie, uczelnie posiadają zaplecze dydaktyczno-szkoleniowe umożliwiające im kształcenie studentów na poziomie operacyjnym w oparciu o minimalną posiadaną aparaturę, która najczęściej nie odpowiada dzisiejszym wyzwaniom gospodarki. Aby nadążyć za dynamiką postępu w sferze edukacji, należy odejść od przestarzałych form kształcenia i uczyć z wykorzystaniem najnowszej technologii dającej możliwości symulacyjne, w tym 3D. Rozwój techniki na świecie powoduje, że urządzenia informatyczne, komunikacyjne, wyposażenie jednostek pływających, jak i urządzenia je symulujące, mimo sprawności technicznej, zużywają się moralnie w bardzo krótkim czasie. Dlatego też uczelnie winny stale rozwijać i unowocześniać swoją bazę szkoleniową tak, aby kształcić adekwatnie do rzeczywistego środowiska pracy, a nie tylko minimalnych wymogów prawnych. Absolwenci uczelni, kończąc studia, uzyskują stopień nawigatora na poziomie operacyjnym, a chcąc podnosić swoje kwalifikacje i zdobywać kolejne stopnie oficerskie, muszą korzystać ze szkoleń w ramach kształcenia ustawicznego, które umożliwią im zdobywanie stopni oficerskich na poziomie zarządzania. Niewystarczająca oferta szkoleń ustawicznych wskazywana była również przez respondentów w przywołanym wcześniej badaniu ewaluacyjnym – aż 41,39% badanych20) uznało obecne warunki szkoleniowe w zakresie podnoszenia kwalifikacji osób pracujących na akwenach wodnych za niewystarczające. Szkolenia specjalistyczne będące uzupełnieniem szkolenia podstawowego na poziomie operacyjnym i zarządzania, szczególnie w zakresie ratowania życia i mienia oraz bezpiecznej zgodnej z poszanowaniem natury, eksploatacji urządzeń i obiektów w górnictwie morskim i przemyśle off-shore są realizowane jedynie w specjalistycznych ośrodkach zlokalizowanych poza granicami Polski (Southampton, Cork, Trondheim), dysponujących odpowiednim wyposażeniem i akredytacjami niezbędnymi do certyfikacji. Generuje to dla uczestników znaczące koszty, a dla kraju – stratę w postaci braku możliwości wykorzystania potencjału naukowego i dydaktycznego do realizacji kształcenia niezbędnego do pracy w gospodarce morskiej w skali krajowej i międzynarodowej. 20) Ewaluacja ex-ante Programu wieloletniego „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie”, Warszawa, maj
47. 14  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 16 – Poz. 441 Obecny system kształcenia zgodnie z Konwencją STCW 78 z poprawkami i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/106/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie minimalnego poziomu wyszkolenia marynarzy (Dz. Urz. UE L 323 z 03.12.2008, str. 33, z późn. zm.), zwanej dalej „dyrektywą 2008/106/WE”, implementującą Konwencję STCW do prawa wspólnotowego, w tym również polskiego, nie obejmuje załóg statków rybackich. W art. 2 dyrektywy 2008/106/WE w sposób jednoznaczny wyłącza się załogi statków rybackich z rygorów dyrektywy 2008/106/WE, tym samym istnieje konieczność uruchomienia szkoleń dla załóg statków rybackich zgodnych z Konwencją STCW–F, w szczególności w zakresie umiejętności ratowania życia i mienia na morzu. Oprócz szkolnictwa publicznego w Polsce działa szereg małych ośrodków szkoleniowych, uznanych przez ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej, prowadzących podstawowe szkolenia z zakresu bezpieczeństwa morskiego jedynie dla marynarzy. Istnieją również ośrodki szkoleniowe dla służb mundurowych – Policji, straży pożarnej, umożliwiające zdobywanie kwalifikacji w zakresie wypadków na lądzie, które jednak w niewielkim zakresie przygotowują do realizacji zadań ratowniczych, również na wodzie, w złych warunkach atmosferycznych, czy też przy ograniczonej widoczności. Aż 44,16% badanych metodą PAPI21) wskazało, że raczej nie widzi na terenie kraju możliwości odbycia praktycznego przeszkolenia w zakresie reagowania na sytuacje kryzysowe w obszarach wodnych. Jest odczuwalny brak dużego, kompleksowo wyposażonego ośrodka szkolenia specjalistycznego koordynującego pracę wszystkich służb odpowiadających za bezpieczeństwo morskie i wodne w Polsce oraz w Regionie Południowego Bałtyku, który swoimi możliwościami wpisze się w działania integracyjne w ramach europejskiego wyższego szkolnictwa morskiego. Ponad połowa respondentów (58,02%) 22) uznała, że obecna baza szkoleniowa nie jest nowoczesna i nie odpowiada standardom europejskim lub światowym. Powstanie ośrodka pozwoli na uzyskiwanie kwalifikacji zgodnych z dyrektywami, konwencjami i porozumieniami międzynarodowymi, w szczególności z konwencjami STCW 78 z poprawkami i STCW-F, dyrektywą 2008/106/WE, Międzynarodową konwencją o bezpieczeństwie życia na morzu (SOLAS) i Międzynarodową konwencją o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (MARPOL). Ewaluacja ex-ante Programu wieloletniego „Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie”23) wykazała, że dla: 1) osiągnięcia europejskich standardów jakości kształcenia praktycznego w polskiej edukacji morskiej na poziomie szkolnictwa wyższego, 21) 22) 23) Ibidem. Ibidem. Ibidem. 15  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 17 – Poz. 441 2) zwiększenia innowacyjności badań i kształcenia w procesie morskiej edukacji publicznej na wszystkich poziomach kompetencji przez zastosowanie najnowocześniejszych metod i pomocy dydaktycznych, 3) poprawy ogólnego poziomu bezpieczeństwa narodowego przez lepsze wyszkolenie studentów i osób związanych z realizacją zadań w zakresie zarzadzania kryzysowego, w szczególności w obszarze gospodarki morskiej – niezbędne jest stworzenie kompleksowo wyposażonej, nowoczesnej bazy szkoleniowej, wykorzystującej innowacyjne rozwiązania i realizującej Program w oparciu o europejskie standardy jakości kształcenia praktycznego. Podnoszenie kwalifikacji na takim poziomie przez marynarzy oraz służby w kraju pozwoli podnieść poziom bezpieczeństwa narodowego i usprawnić proces zarządzania na rzecz realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego, zwłaszcza w gospodarce morskiej i na akwenach wodnych. Wyniki badań dowodzą, że realizacja Programu w planowanym zakresie umożliwi studentom, pracownikom naukowo-badawczym i dydaktycznym oraz osobom związanym z zarządzaniem kryzysowym i bezpieczeństwem publicznym dostęp do procesu kształcenia zapewniającego uzyskanie unikalnych specjalności zawodowych obecnie niewystępujących w Polsce. Wybudowana baza dydaktyczna pozwoli na wykorzystanie w procesie kształcenia nowoczesnych programów i metod szkoleniowych będących m.in. efektem prowadzonych prac naukowych. Wyniki przeprowadzonej ewaluacji ex-ante wskazują, że Program będzie skuteczny i jednocześnie efektywny, nie istnieje więc w tym zakresie potrzeba tworzenia rekomendacji. Program nie został stworzony w oderwaniu od innych dokumentów, stąd badanie wykazało jego komplementarność ze strategicznymi dokumentami oraz programami rozwoju o zasięgu ogólnopolskim, regionalnym, branżowym oraz europejskim.
48. DIAGNOZA PRZESTRZENNA W świetle obowiązujących przepisów o ochronie środowiska oraz w sprawie rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko inwestycja Budowy Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w swoim zakresie rzeczowym zalicza się do inwestycji mogących potencjalnie oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu jest fakultatywne. W celu określenia wpływu przedsięwzięcia na środowisko powstało opracowanie „Raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia pn: Budowa Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie”. Opracowanie zawiera wnikliwą analizę 16  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 18 – Poz. 441 wpływu inwestycji na zasoby przyrodnicze w najbliższym otoczeniu inwestycji. Identyfikując i analizując zagrożenia mogące zaistnieć podczas budowy i użytkowania Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego, raport stwierdza, że nie stanowią one zagrożeń dla środowiska przyrodniczego, zarówno dla zasobów fauny, jak i flory. Polski Ośrodek Szkoleniowy Ratownictwa Morskiego będzie terenem o funkcji edukacyjnej, nie będzie pełnił zaś funkcji produkcyjnej. W związku z tym jego eksploatacja nie będzie uciążliwa dla środowiska przyrodniczego. Rozlokowane wzdłuż brzegu Odry tereny stoczniowe, portowe oraz produkcyjne należą do przedsięwzięć o znacznie większym antropogenicznym oddziaływaniu na faunę i florę niż planowane przedsięwzięcie. Ze względu na położenie planowanej inwestycji w stosunku do najbliższego obszaru specjalnej ochrony w ramach Natura 2000 raport stwierdza brak negatywnego wpływu przedsięwzięcia na siedliska oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został powołany obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 „Dolina Odry”. Faza budowy oraz faza eksploatacji planowanego przedsięwzięcia nie będzie oddziaływać antropogenicznie na obszar Natura
50. CEL GŁÓWNY PROGRAMU I CELE SZCZEGÓŁOWE 4.
51. Uzasadnienie celowości Programu Akademia Morska w Szczecinie, jako jedna z dwóch uczelni morskich w Polsce, podjęła się realizacji zadania, jakim jest utworzenie nowoczesnego ośrodka szkoleniowego spełniającego wymogi efektywnego kształcenia praktycznego studentów w celu zdobycia i pogłębienia wiedzy niezbędnej w pracy zawodowej. Celem projektu jest stworzenie warunków do wykształcenia wysoko wykwalifikowanych kadr na potrzeby gospodarki morskiej, żeglugi krajowej i międzynarodowej, żeglugi śródlądowej, transportu, ratownictwa, geodezji morskiej i lądowej. Osiągnięcie tego celu będzie możliwe przez utworzenie w ramach struktur Uczelni międzywydziałowego ośrodka pn.: Polski Ośrodek Szkoleniowy Ratownictwa Morskiego w Szczecinie (POSRM). POSRM powstanie na bazie posiadanego przez Akademię ośrodka szkoleniowego oraz hali będącej częścią kompleksu dydaktycznego przy ulicy Willowej, objętego wieloletnim planem: „Modernizacja zespołu obiektów dydaktycznych przy ul. Willowej 2–4 w Szczecinie na potrzeby Akademii Morskiej w Szczecinie., w którym obecnie prowadzi szkolenie praktyczne studentów. Jednakże rozwój techniczno-technologiczny obserwowany w okresie ostatnich lat wymusza konieczność wdrażania nowych metod szkolenia, wykorzystania dostępnych inteligentnych, zaawansowanych systemów symulacyjnych, użycia nowoczesnego sprzętu i udoskonalonych urządzeń umożliwiających wszechstronne rozwiązania w zakresie prowadzenia ćwiczeń praktycznych. Działający w Akademii ośrodek szkoleniowy spełnia 17  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 19 – Poz. 441 minimalne wymagania konwencyjne, jednakże współczesny student, funkcjonujący w cyfrowym świecie, oczekuje kształcenia przy użyciu nowoczesnej, nieodbiegającej od standardów międzynarodowych bazy dydaktycznej, dającej pewność efektywnego i nowoczesnego szkolenia, a przez to uzyskania maksymalnie wysokich kompetencji zawodowych. Obecnie ośrodek OSRM jest wyposażony w sprzęt z lat
52. i
53. XX wieku. Dlatego też budowa POSRM umożliwi kształcenie studentów w obszarze szkoleń praktycznych w oparciu o wyposażenie aktualnie występujące na statkach i w gospodarce morskiej. Beneficjentem końcowym Programu będą osoby w wieku 19–24 lat, rozpoczynające lub kontynuujące naukę na poziomie szkolnictwa wyższego, pochodzące głównie z województw: zachodniopomorskiego, pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, oraz beneficjenci pochodzący z zagranicy uprawnieni do studiowania w ramach porozumień UE i Karty Polaka. Wysoki poziom kształcenia w Akademii Morskiej w Szczecinie stanie się okazją do pozyskania większej liczby studentów pochodzących z innych krajów. Będzie to miało wymierny wpływ na rozwój współpracy międzynarodowej w zakresie wymiany doświadczeń dydaktycznych i naukowych. Biorąc pod uwagę fakt, że w rozwoju ekonomicznym i społecznym krajów kluczowe znaczenie ma kapitał ludzki, a kapitał ludzki to wiedza, umiejętności, zdolności oraz inne właściwe jednostce atrybuty ułatwiające tworzenie osobistego, społecznego oraz ekonomicznego dobrostanu, podstawowym założeniem leżącym u podstaw przygotowanego projektu jest dostarczenie jednostki szkoleniowej umożliwiającej nie tylko podtrzymanie obecnego stanu kształcenia ustawicznego, ale również ośrodka przygotowanego na dynamikę zmian w zakresie edukacji społeczeństwa, dążącego do poprawy jakości kapitału ludzkiego, rozumianego jako wykształcone społeczeństwo, dopasowane do potrzeb rynku pracy. POSRM to pierwsza kompleksowa inwestycja na terenie kraju, umożliwiająca Polsce realizację międzynarodowych i wspólnotowych wymagań w zakresie edukacji morskiej oraz nauczania ustawicznego, przygotowującego do pracy w sektorze gospodarki morskiej, offshore ze szczególnym uwzględnieniem energetyki morskiej, w tym farm wiatrowych, w obszarze ochrony środowiska, bezpieczeństwa, ratownictwa, zarządzania kryzysowego. Ośrodek utworzony przez Akademię Morską w Szczecinie będzie przeznaczony do kształcenia praktycznego studentów uczelni na wszystkich poziomach kształcenia. Począwszy od kandydatów na studia, przez studentów studiów I stopnia, studiów II stopnia, jak również uczestników studiów doktoranckich, wszyscy będą uzyskiwać w ośrodku kompetencje zgodnie z Polską Ramą Kwalifikacji oraz z wytycznymi wynikającymi z Konwencji STCW i STCW-F, jak również odpowiadające wymogom i regulacjom Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA). Powstająca baza dydaktyczna będzie również podstawą do realizacji programów nauczania dla studentów studiów niestacjonarnych oraz słuchaczy studiów podyplomowych. Na podstawie danych GUS dotyczących urodzeń dla woj. zachodniopomorskiego określona została liczba osób w wieku 19 lat. Do określenia potencjalnej liczby osób podejmujących 18  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 20 – Poz. 441 studia na pierwszym roku studiów przyjęto współczynnik skolaryzacji 50%. Na podstawie danych dotyczących miejsca zamieszkania studentów można przyjąć, że kandydaci województw ościennych stanowią około 50% kandydatów województwa zachodniopomorskiego. W oparciu o strukturę studentów oraz rozpiętość uczelni wyższych w Szczecinie należy przyjąć, że około 25% z nich będzie zainteresowanych studiami stacjonarnymi na Akademii Morskiej w Szczecinie. W opracowaniu wniosku uwzględniono publiczne uczelnie, których działalność wskazuje na morski profil kształcenia lub w których można zdobyć zawód związany z gospodarką morską, tj. Akademię Morską w Szczecinie, Uniwersytet Morski w Gdyni oraz wybrane wydziały i kierunki Politechniki Gdańskiej, Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu Szczecińskiego i Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Liczba studentów na przestrzeni ostatnich czterech lat kształtowała się następująco:
54. Studenci uczelni morskich według kierunków (ogółem): 2015/16 – 9436 2016/17 – 8911 2017/18 – 8157 2018/19 – 7387
55. Studenci kierunków morskich wybranych uczelni (ogółem): 2015/16 – 3112 2016/17 – 2746 2017/18 – 2043 2018/19 – 1773 Założono także możliwość nawiązania wzajemnej współpracy ze szkołami ponadpodstawowymi kształcącymi w zawodach związanych z gospodarką morską w ramach utworzenia współpracy patronackiej i stworzenia ram programowych dla wypełniana zadań w zakresie kształcenia prowadzącego do wypełniania warunków prawnych określonych w ramach międzynarodowych konwencji. Proces dydaktyczno-szkoleniowy przeprowadzany w specjalistycznym ośrodku ratownictwa morskiego byłby dedykowany zarówno do uczniów techników jak i szkół policealnych kształcących w zawodach: technik mechanik okrętowy, technik nawigator morski, technik żeglugi śródlądowej, technik rybołówstwa morskiego, dla których w wymogach konwencyjnych są obowiązkowe szkolenia związane z bezpieczeństwem i ratownictwem morskim. Szkoły ponadpodstawowe uwzględnione w opracowaniu to technika i szkoły policealne prowadzące kształcenie w zawodach związanych z gospodarką morską, w tym: 1) Technikum Żeglugi Śródlądowej we Wrocławiu; 19  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 21 – Poz. 441 2) Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią, w szczególności Technikum Żeglugi śródlądowej; 3) Zespół Szkół Morskich im. Polskich Rybaków i Marynarzy w Kołobrzegu, w szczególności Technikum Morskie w Kołobrzegu; 4) Zespół Szkół Morskich w Darłowie, w szczególności Technikum Morskie w Darłowie; 5) Zespół Szkół Morskich w Świnoujściu, w tym Technikum Morskie w Świnoujściu oraz Branżowa Szkoła I stopnia w Świnoujściu; 6) Zachodniopomorskie Centrum Edukacji Morskiej i Politechnicznej, w szczególności Technikum Morskie i Politechniczne; 7) Policealne Szkoły Morskie. Liczba uczniów kształcących się w przedmiotowych szkołach, w ostatnich czterech latach, kształtowała się następująco:
56. Uczniowie techników według zawodów: 1.
57. Technik budowy jednostek pływających 2017/18 – 39 2018/19 – 92 1.
58. Technik budownictwa okrętowego 2015/16 – 214 2016/17 – 232 2017/18 – 187 2018/19 – 119 1.
59. Technik nawigator morski 2015/16 – 625 2016/17–- 604 2017/18 – 592 2018/19 – 579 1.
60. Technik mechanik okrętowy 2015/16 – 570 2016/17 – 563 2017/18 – 557 2018/19 – 496 1.
61. Technik eksploatacji portów i terminali 20  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 22 – Poz. 441 2015/16 – 241 2016/17 – 346 2017/18 – 435 2018/19 – 463
62. Uczniowie szkół policealnych według zawodów: 2.
63. Technik nawigator morski 2015/16 – 45 2016/17 – 39 2017/18 – 26 2018/19 – 35 2.
64. Technik mechanik okrętowy 2015/16 – 44 2016/17 – 20 2017/18 – 10 2018/19 – 10 2.
65. Technik eksploatacji portów i terminali 2015/16 – 721 2016/17 – 629 2017/18 – 515 2018/19 – 485 Ogółem w roku akademickim 2018/2019 studiowało 9160 studentów oraz uczyło się 2279 uczniów w szkołach ponadpodstawowych kształcących w zawodach związanych z gospodarką morską. Przyjmując, że w jednym roku obliczeniowym, szkoleniami podstawowymi zostaną objęci wszyscy studenci pierwszego roku nauki i uczniowie klas pierwszych szkół ponadpodstawowych kształcący się w zawodach związanych z branżą morską, w tym słuchacze szkół policealnych, a szkoleniami specjalistycznymi i wyższymi, którymi będą mogli być studenci III roku nauki i uczniowie klas III szkół ponadpodstawowych kształcący się w zawodach związanych z branżą morską, liczba kursantów wyniesie odpowiednio 1734 studentów pierwszego roku i 869 uczniów klas pierwszych, w tym 381 słuchaczy szkół policealnych (razem 2593 osób) oraz 2590 (łącznie) studentów trzeciego roku nauki i uczniów klas trzecich i słuchaczy szkół policealnych. 21  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 23 – Poz. 441 Zakładając, że w Akademii Morskiej w Szczecinie powstały nowe kierunki: Żegluga Śródlądowa oraz Inżynieria przemysłowa i morskie elektrownie wiatrowe, należy zwiększyć liczbę przyszłych kursantów o ok. 90 osób. Dodatkowo, wraz z przyszłą infrastrukturą, otwierają się nowe możliwości realizacji szkoleń zawodowych dla istniejącej już w uczelni Hydrografii oraz przeprowadzania nowych szkoleń absolwentów szkół kształcących w zawodach związanych z gospodarką morską w zawodach monter kadłubów okrętowych – 80 uczniów, monter kadłubów jednostek pływających – 113 osób. Obecnie Akademia współpracuje z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym w zakresie szkoleń ratowniczych, gdzie na pierwszym roku studiów naukę podjęły 1063 osoby. Budowa ośrodka szkoleniowego tak wysokiej klasy pozwoli również na rozwinięcie działań integracyjnych w ramach europejskiego wyższego szkolnictwa morskiego. W połączeniu z realizowanym w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego perspektywa 2014–2020 oś priorytetowa 1 Gospodarka Innowacje i Nowoczesne Technologie dział 1.3 „Rozwój publicznej infrastruktury badawczej oraz dotacji z budżetu państwa „Centrum Eksploatacji Obiektów Pływających”, POSRM będzie stanowił główną jednostkę szkoleniową dla kierunków priorytetowych w kształceniu, takich jak transport, informatyka, mechatronika czy geodezja i kartografia, eksploatacja autonomicznych jednostek pływających. Powstała infrastruktura będzie wykorzystywana również w celach naukowo-badawczych. Obecnie znacząca większość badań naukowych w województwie zachodniopomorskim, w obszarze gospodarki morskiej, jest prowadzona w państwowych uczelniach. Dwa znaczące ośrodki akademickie w Szczecinie i Koszalinie to najważniejszy potencjał naukowo-badawczy regionu. Jednakże jak wynika z analiz, za bariery dla nauki i badań morskich w Polsce należy uznać przede wszystkim słaby dostęp do nowoczesnych technologii oraz przestarzałą infrastrukturę i aparaturę naukowo-badawczą. Powstający ośrodek zapewni wsparcie przedstawicielom nauki realizującym prace badawczo-rozwojowe, promując naukę i edukację morską. Prace realizowane w jednostce będą w szczególności obejmowały badania w zakresie podstawowej, eksperymentalnej lub teoretycznej działalności badawczej, w celu zdobycia wiedzy, bezpośrednio przydatnej do opracowywania nowych albo znaczącego udoskonalenia istniejących produktów, procesów lub usług. Ośrodek zapewni wsparcie przedstawicielom nauki realizującym prace badawczo-rozwojowe, promując naukę i edukację morską. Oferta szkoleniowa Akademii Morskiej w Szczecinie jest w sposób ciągły dostosowywana do aktualnych potrzeb rynku, oczekiwań społecznych i gospodarczych regionu i kraju oraz spójna z najważniejszymi planami strategii rozwoju gospodarki morskiej oraz bezpieczeństwa wodnego, morskiego i śródlądowego. Dlatego projektowany ośrodek będzie najnowocześniejszą jednostką szkoleniową, jedyną tego rodzaju w Polsce, przeznaczoną do podnoszenia kompetencji osób dorosłych pracujących w branżach i jednostkach ściśle 22  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 24 – Poz. 441 związanych ze służbami publicznymi, takimi jak: Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa SAR, Straż Pożarna, Policja, Wojsko Polskie itd. delegowane na specjalistyczne kursy ratownictwa morskiego i ratownictwa w sytuacjach kryzysowych przez jednostki samorządu terytorialnego: Ratownictwo Morskie, Pogotowie Ratunkowe, Straż Pożarna, Policja. Ośrodek stanie się miejscem szkolenia praktycznego i teoretycznego dla służb publicznych wchodzących w system szeroko pojętego systemu bezpieczeństwa publicznego, w tym w szczególności: służb poszukiwania i ratownictwa morskiego (SAR), Straży Granicznej, Policji, Straży Pożarnej, jak również dla jednostek zarządzających w sytuacjach kryzysowych. Umożliwi on również realizację ćwiczeń w ramach międzynarodowych grup reagowania kryzysowego w zakresie wypadków morskich. Realizacja szkoleń i zapewnienie wysokiego poziomu nauczania kadr ratowniczych i porządkowych państwa wpłynie na zapewnienie ładu publicznego i bezpieczeństwa mieszkańców regionu, a dzięki specjalistycznemu wyposażeniu ośrodek pozwoli na szkolenie w warunkach maksymalnie zbliżonych do sztormowych, występujących w rzeczywistości. Pozwoli m.in. na prowadzenie ćwiczeń z użyciem i wodowaniem symulatora helikoptera, na świecie znanych jako HUET. Obecnie instytucje publiczne realizują swoje szkolenia i uzyskują odpowiednie kompetencje w różnych jednostkach szkoleniowych w większości komercyjnych, nie zawsze wyposażonych w najnowocześniejszy sprzęt lub nieposługujących się najnowszymi metodami dydaktycznymi. Jednocześnie duża fluktuacja rynku szkoleń, w tym zmiany właścicielskie oraz nastawienie na komercyjny aspekt w tych ośrodkach szkoleniowych, nie sprzyja zapewnieniu wysokich standardów szkoleniowych, takich jak np. w ośrodkach zagranicznych: norweskich, holenderskich, niemieckich, duńskich, brytyjskich i pełnej stabilizacji w dostępności kursów lecz jedynie wypełnieniu wymaganych minimów. Należy nadmienić, że w Unii Europejskiej Polska ma największy udział w rynku marynarzy. Już dziś same urzędy morskie zatrudniają 1493 osoby i eksploatują, tylko w Szczecinie i Świnoujściu – 30 jednostek pływających, a w Gdyni i terenach podległych –
66. Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa posiada łącznie 12 jednostek pływających i 280 zatrudnionych osób. Do tego należy doliczyć ratowników ochotników, którzy współpracują ze służbą SAR. Ratownicy ochotnicy w liczbie 74 pełnoprawnych i zarejestrowanych oraz 44 kandydatów są bardzo silnym wsparciem działań Brzegowych Stacji Ratowniczych. Wyszkolenie ratownika ochotnika Brzegowej Stacji Ratowniczej to okres jednego roku kandydackiego i od trzech do pięciu lat praktycznego szkolenia. Straż Graniczna posiada 24 łodzie patrolowe oraz długotrwały system szkolenia dla prawie 14 800 funkcjonariuszy i 3400 pracowników (dane za 2018 r.). Jednym z ostatnich etapów przedmiotowego szkolenia jest doskonalenie zawodowe, ukierunkowane na podnoszenie kwalifikacji zawodowych zarówno funkcjonariuszy, jak i pracowników SG. Jest to doskonalenie zewnętrzne – organizowane i prowadzone przez podmioty spoza Straży Granicznej na potrzeby funkcjonariuszy i pracowników jednostek organizacyjnych SG w 23  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 25 – Poz. 441 zakresie, w którym nie jest możliwe przeprowadzenie szkoleń w ramach realizowanego w SG doskonalenia centralnego i lokalnego. Jest to obszar szkoleń, który zostanie wypełniony przez kursy realizowane w POSRM. W zakres dostępnych szkoleń będą również wchodzić kursy dla Policji i straży pożarnej. W roku 2018 zatrudnienie w sektorze bezpieczeństwa publicznego znalazło 181 293 osób, w tym w Policji zatrudnionych było 97 641 funkcjonariuszy. Wszystkie te jednostki powinny mieć zapewniony stabilny dostęp do wszystkich szkoleń zapewniających wysokie kompetencje w świetle wymagań prawnych i dopasowane do potrzeb gospodarki morskiej. Luka w segmencie szkoleń powstanie również w związku z szybkim rozwojem polskiej energetyki wiatrowej. Według przewidywań Polskiego Towarzystwa Energetyki Wiatrowej w nadchodzących latach nastąpi boom inwestycyjny w tej branży, a pierwsze farmy wiatrowe zostaną uruchomione już w 2025 r. Rozwój morskiej energetyki wiatrowej ma pobudzić gospodarkę i zapewnić ponad 30 tys. nowych miejsc pracy. Szacuje się, że w budowie farm na Bałtyku będą w dużej części uczestniczyć krajowe przedsiębiorstwa. Budowa i eksploatacja farm wiatrowych będzie podlegać nadzorowi oraz certyfikacji. Dlatego należy położyć szczególny nacisk na jakość i trwałość dostępu do niezbędnych szkoleń w perspektywie długofalowej. Takie warunki może zapewnić jedynie ośrodek szkoleniowy niezależny od czynników zewnętrznych, gwarantujący długofalową współpracę. W regionie powstaje również strategiczny projekt Grupy Azoty S.A. – Polimery Police. Projekt ten ze względu na skalę jego realizacji należy do największych przedsięwzięć inwestycyjnych w Polsce. W okresie najbliższych 5 lat prace budowlane będzie prowadzić ok. 5 tys. osób. Z kolei w dniu oddania przedsięwzięcia do użytku, zakłada się wzrost zatrudnienia o 400 osób. W związku z inwestycją Akademia Morska w Szczecinie i Grupa Azoty S.A. podpisały porozumienie o współpracy, co dało początek oficjalnemu partnerstwu w zakresie wyszkolenia wykwalifikowanych specjalistów do obsługi instalacji na bazie nowoczesnej technologii. Ważną grupą docelową są absolwenci morskich uczelni, którzy w ramach kształcenia ustawicznego będą korzystać ze szkoleń umożliwiających zdobywanie kwalifikacji na trzecim poziomie edukacji, studiach podyplomowych oraz kwalifikacji na poziomie zarządzania. Jako przyszłych uczestników procesu edukacji morskiej i edukacji specjalistycznej w ramach szkolenia ustawicznego przyjęto mieszkańców miasta Szczecina, a także okolicznych powiatów i województw związanych z przemysłem morskim i portowym. Program ten stanowi również priorytetową inwestycję komplementarną w stosunku do wybudowanego portu zewnętrznego zawierającego port schronienia wraz z terminalem LNG w Świnoujściu. Ośrodek zapewni możliwość cyklicznego szkolenia w ramach kształcenia ustawicznego na najwyższym poziomie pracowników portów, jak i terminalu LNG. Szacuje się, 24  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 26 – Poz. 441 że około 20% będą stanowić szkolenia dla pracowników terminalu LNG, obsługi gazowców holowników, pilotówek, cumowników, a także załóg wież farm wiatrowych na morzu. Zagrożenia pojawiające się podczas eksploatacji takich obiektów jak terminal gazowy wymagają najwyższej klasy specjalistów, zarówno w obsłudze urządzeń i instalacji części lądowej, jak i morskiej. Dlatego w świetle powstałego gazoportu – szkolenia będą priorytetem w działalności ośrodka jako inwestycji komplementarnej do inwestycji terminalu LNG. Realizacja projektu zapewni wyszkolenie na najwyższym poziomie kadry do obsługi terminala LNG w razie wystąpienia sytuacji kryzysowej. POSRM przyczyni się wymiernie do łagodzenia społecznych i gospodarczych kosztów zmian w branżach szczególnie istotnych z punktu widzenia gospodarki. Ośrodek będzie prowadził szkolenia dla osób przywracanych na rynek pracy z wrażliwych sektorów gospodarki, ze szczególnym uwzględnieniem sektora budownictwa okrętowego i żeglugi morskiej. Szkolenia w POSRM będą realizowane zgodnie ze standardami określonymi przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO), Międzynarodową Organizację Pracy (ILO), Międzynarodowe Towarzystwo Gazowców i Operatorów Terminali (SIGTTO), Europejską Agencję Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA) oraz Międzynarodową konwencję o bezpieczeństwie życia na morzu (SOLAS). Efektem produktowym Programu będzie nowoczesne centrum naukowodydaktyczno-szkoleniowe, którego atutem będzie nowoczesna infrastruktura techniczna oraz innowacyjne specjalistyczne wyposażenie. Ośrodek szkoleniowy będzie najnowocześniejszą jednostką szkoleniową, skupiającą w jednym miejscu możliwość szkolenia w wielu dziedzinach gospodarki morskiej. Placówka utworzona przy publicznej jednostce, jaką jest uczelnia, zapewni stabilny dostęp do szkoleń na wysokim poziomie, bez ryzyka wahań rynku komercyjnego, szczególnie w okresach dekoniunktury. Instytucje i organy nadzoru morskiego, służby ratownicze oraz instytucje i urzędy zajmujące się eksploracją i ochroną zasobów morskich, będą miały zapewniony długofalowy, niezmienny dostęp do najnowocześniejszych szkoleń. Budowa POSRM: 1) wpłynie na rozwój gospodarczy regionu Południowego Bałtyku; 2) wprowadzi innowacje technologiczne; 3) przyczyni się do współpracy z regionalnym i krajowym zapleczem naukowo-badawczym; 4) wpłynie na lokalny rynek pracy poprzez przekwalifikowanie osób chwilowo lub trwale pozostających bez pracy w gospodarce morskiej. 25  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 27 – Poz. 441 Program wieloletni ma charakter innowacyjny, dostosowując istniejący ośrodek szkoleniowy do nowych potrzeb związanych z nowoczesnym kształceniem studentów i kadr gospodarki morskiej pływającej i lądowej oraz specjalistycznych służb obsługujących flotę, porty i terminale, do których m.in. należy morski terminal LNG w Świnoujściu. Budowa ośrodka to również odpowiedź na rekomendacje udzielone przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Morskiego. W ramach wizytacji przeprowadzonej przez EMSA, dotyczącej systemu edukacji, szkoleń i certyfikacji marynarzy w Polsce zgodnie z dyrektywą 2008/106/WE, z późniejszymi zmianami, przeprowadzoną w roku 2015, wykazano szereg niezgodności. Zidentyfikowane niezgodności dotyczyły przede wszystkim polskiej administracji morskiej w zakresie uregulowań prawnych, ale wykazały także niezgodności w morskich jednostkach edukacyjnych w odniesieniu do bazy dydaktycznej. Zapisy, które pojawiły się w raporcie, odnosiły się do zidentyfikowanych braków na przykładzie wybranych jednostek i dały podstawę do rozpoczęcia procesu analizy posiadanego wyposażenia w ramach innych MJE (MJE – Morskie Jednostki Edukacyjne, w tym uczelnie morskie). W wyniku tej analizy nie zatwierdzono uchybień formalnych w zakresie spełnienia wymagań, ale duże wątpliwości budzi adekwatność używanego wyposażenia w odniesieniu do głównych założeń działalności edukacyjnej, czyli szkolenia z duchem czasu, wykorzystaniem najnowocześniejszych technologii i wyposażania. Każdy uczeń i student powinien mieć możliwość szkolenia się z wykorzystaniem pomocy dydaktycznych, które nie będą wycofywane z użycia w chwili, gdy jako absolwenci wejdą na rynek pracy. Dlatego zasadne jest inwestowanie w wyposażenia w perspektywie odpowiedzialności za jakość szkolenia, a nie tylko w oparciu o spełnienie minimalnych wymagań. Realizacja całości inwestycji przewidziana jest w latach 2022–
67. Łączny koszt całego przedsięwzięcia jest oszacowany na 73 434,00 tys. zł, w tym wkład własny uczelni 500 tys. zł. Dotychczasowe prace analityczne, przygotowawcze i projektowe były prowadzone już ze środków własnych Akademii Morskiej w Szczecinie w wysokości 920 8 tys. zł. W efekcie poczynionych inwestycji wynikających z Programu powstanie nowoczesne centrum naukowo-dydaktyczno-szkoleniowe spełniające wymagania międzynarodowe (wytyczne IMO), unijne (uznanie EMSA) i polskie (uznanie ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej, Urzędu Regulacji Energetyki), które będzie doskonałą bazą ćwiczeniową do prowadzenia kształcenia na najwyższym poziomie, co w konsekwencji przełoży się na wysoki poziom wyszkolenia studentów i kwalifikacji zawodowych marynarzy oraz pracowników służb morskich i lądowych, a zarazem na wzrost bezpieczeństwa żeglugi, życia i pracy na morzu i akwenach portowych. 4.
68. Cel główny i cele szczegółowe w nawiązaniu do strategii i innych kluczowych dokumentów Sformułowane w Programie cele są spójne z celami określonymi w „Białej Księdze: Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu – dążenie do osiągnięcia 26  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 28 – Poz. 441 konkurencyjnego i zasobooszczędnego systemu transportu”, w szczególności odnoszącymi się do postulowanej optymalizacji działania multimodalnych łańcuchów logistycznych, m.in. przez większe wykorzystanie bardziej energooszczędnych gałęzi i środków transportu, w tym transportu morskiego, co będzie stymulować rozwój efektywnych ekologicznych korytarzy transportowych (dotyczy to m.in. przeniesienia do 2030 r. i do 2050 r. odpowiednio 30% i 50% drogowego transportu towarów na odległościach większych niż 300 km na inne środki transportu, w tym transport wodny). Przesłankami do budowy Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego są również: 1) Stanowisko Rządu RP wobec Zielonej Księgi Komisji Europejskiej „W kierunku przyszłej unijnej polityki morskiej: europejska wizja oceanów i mórz”, w którym wyrażono potrzebę, stworzenia europejskiego obszaru edukacji morskiej zgodnie z konwencjami IMO (International Maritime Organization) i ILO (International Labour Organization) oraz systemem certyfikacji szkoleń zgodnie z normami ISO (International Organization for Standarization); 2) Strategia Rozwoju Kraju 2020, której głównym celem jest podnoszenie poziomu i jakości życia mieszkańców Polski przez rozwój uczelni wyższych i ośrodków naukowo-badawczych w zakresie kadrowym i infrastrukturalnym, dostosowywanie oferty szkoleniowej do potrzeb rynku pracy, budowę sprawnego systemu ratownictwa, ochrony ludności oraz zarządzania kryzysowego; 3) Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.); 4) Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku; 5) Strategia UE dla regionu Morza Bałtyckiego (SUERMB) - Obszar Tematyczny Innowacje „Pełne wykorzystanie potencjału regionu w zakresie badań, innowacyjności oraz SME – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego; 6) Uchwała nr 100 Rady Ministrów z dnia 17 września 2019 r. w sprawie przyjęcia programu pod nazwą „Program rozwoju polskich portów morskich do 2030 roku” (M.P. poz. 1016), którego realizacja przyczyni się m.in. do zwiększenia obrotów ładunkowych w polskich portach, i który odnosi się także do poprawy ochrony środowiska morskiego i bezpieczeństwa uczestników ruchu portowego; 7) Strategia rozwoju gospodarki morskiej w Województwie Zachodniopomorskim, w której znalazło się kształcenie i wychowywanie wysoko wykwalifikowanej kadry dla potrzeb gospodarki morskiej. W wyniku przeprowadzonej diagnozy sytuacji społeczno-gospodarczej i ewaluacyjnego ex-ante, sformułowano następujące cele programu wieloletniego: badania 27  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 29 – Poz. 441 Cel główny Programu: Celem projektu jest stworzenie warunków do wykształcenia wysoko wykwalifikowanych kadr na potrzeby gospodarki morskiej, żeglugi międzynarodowej i śródlądowej, transportu, ratownictwa, geodezji morskiej i lądowej. Cele szczegółowe Programu:
69. Utworzenie w ramach struktur Uczelni międzywydziałowego ośrodka pn.: Polski Ośrodek Szkoleniowy Ratownictwa Morskiego w Szczecinie (POSRM).
70. Poprawa poziomu dostępności do unikalnych specjalności zawodowych w obszarze transportu wodnego i ratownictwa. Zadania zmierzające do osiągniecia celu głównego:
71. Zbudowanie pomieszczeń dydaktycznych do prowadzenia specjalistycznych szkoleń.
72. Zbudowanie specjalistycznej infrastruktury ćwiczeniowej umożliwiającej szkolenie studentów i słuchaczy w sposób jak najbardziej zbliżony do stanu zagrożenia takiego jak w rzeczywistości.
73. Zbudowanie poligonu ćwiczeń praktycznych z dostępem do akwenu wodnego umożliwiającego szkolenie praktyczne na urządzeniach używanych obecnie w gospodarce morskiej.
74. Pozyskanie specjalistycznego wyposażenia dydaktycznego dostosowanego do wymogów stawianych przez konwencje międzynarodowe i dyrektywy europejskie potwierdzające i certyfikujące poziom wyszkolenia studentów i pracowników instytucji gospodarki morskiej. Realizacja programu wieloletniego pozwoli w rezultacie na:
75. Osiągnięcie europejskich standardów jakości kształcenia praktycznego w polskiej edukacji morskiej na poziomie szkolnictwa wyższego.
76. Zwiększenie innowacyjności badań i kształcenia w procesie morskiej edukacji publicznej na wszystkich poziomach kompetencji przez zastosowanie najnowocześniejszych metod i pomocy dydaktycznych.
77. Poprawę ogólnego poziomu bezpieczeństwa narodowego przez lepsze wyszkolenie studentów i osób związanych z zarządzaniem kryzysowym w szczególności w obszarze gospodarki morskiej. 28  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 30 – Poz. 441
78. PRIORYTETY I KIERUNKI INTERWENCJI W ZAKRESIE TERYTORIALNYM 5.
79. Cele Polityki Regionalnej Cel główny oraz cele szczegółowe Programu wpisują się w założenia prowadzonej przez państwo polityki terytorialnej. Bazując na dokumentach o charakterze strategicznym, Program realizuje główne cele polityki regionalnej. CEL 1 – Zrównoważony rozwój kraju wykorzystujący indywidualne potencjały poszczególnych terytoriów. Dzięki realizacji Programu możliwe stanie się wykorzystanie obszarów poindustrialnych do włączenia społecznego i rozwoju kapitału ludzkiego, co przekładać się będzie na wzrost konkurencyjności gospodarki regionu. CEL 2 – Wzmacnianie regionalnych przewag konkurencyjnych może być wspierany przez Program dzięki rozwojowi kapitału ludzkiego przez rozwój edukacji i kształcenia ustawicznego oraz inwestycje, które przynoszą poprawę jakości życia. 5.
80. Kierunki interwencji Przedmiotowy Program stanowi rozwinięcie jednego z kierunków interwencji w zakresie terytorialnym – Aktywne gospodarczo i przyjazne mieszkańcom miasta. Budowa ośrodka POSRM stanie się elementem tworzenia warunków dla zrównoważonego rozwoju Szczecina, przez ponowne wykorzystanie i rewitalizacja uprzednio zagospodarowanych terenów nadbrzeżnych oraz uaktywnienie gospodarcze zdegradowanych obszarów miejskich. W zakresie zwiększenie spójności rozwoju kraju w wymiarze społecznym, gospodarczym, środowiskowym i przestrzennym ośrodek pozwoli na interwencję, pobudzając współpracę ponadregionalną w sektorze nauki i badań – między szkołami w zakresie tworzeniu oferty edukacyjnej komplementarnej z założeniami rozwoju gospodarki morskiej oraz między uczelniami w zakresie rozwoju badań naukowych w tematyce podniesienia stopnia bezpieczeństwa na morzu. W aspekcie celu 2 Wzmacnianie regionalnych przewag konkurencyjnych kierunek interwencji określony, jako Rozwój kapitału ludzkiego i społecznego jest jakby wpisany w charakter Programu. Interwencja ma na celu wypracowanie mechanizmów motywujących uczelnie do podejmowania współpracy z przedsiębiorcami w celu kształtowania oferty dydaktycznej dostosowanej do potrzeb zgłaszanych przez przedsiębiorców sektora gospodarki morskiej oraz służb bezpieczeństwa tego sektora. Projektowanie interwencji publicznej w ramach KSRR uwzględnia potrzebę odchodzenia od modelu kształcenia opartego głównie na przekazywaniu wiedzy teoretycznej do szerokiego modelu edukacji, łączącego kształcenie w szkołach z uczeniem się innym niż formalne, trwającym całe życie i powiązanym z praktyką. Poprawa jakości kapitału ludzkiego wypływa wprost z jego kwalifikacji zawodowych i nabytych umiejętności wykorzystywanych w praktyce, dlatego nieodzowne są wszelkiego rodzaju formy edukacji praktycznej. 29  MW_ 25 kwiecień 2012 r. Monitor Polski – 31 – Poz. 441
81. ZGODNOŚĆ PROGRAMU Z DOKUMENTAMI O CHARATERZE STRATEGICZNYM Przesłankami do uruchomienia niniejszego programu wieloletniego oraz dokumentami, w które wpisują się założenia oraz cele Programu są: 6.
82. Strategiczne dokumenty międzynarodowe
83. ZIELONA KSIĘGA – w kierunku przyszłej unijnej polityki morskiej: europejska wizja oceanów i mórz24) – Program zachowuje spójność z następującymi kierunkami polityki morskiej opisanymi w Zielonej Księdze: 1) zachowanie pozycji lidera w wiedzy i technologii; 2) rozwijanie umiejętności związanych z zawodami morskimi zrównoważonego zatrudnienia w przemyśle morskim w Europie; 3) przystosowanie się do zagrożeń występujących na wybrzeżach.
84. NIEBIESKA KSIĘGA – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Zintegrowana polityka morska Unii Europejskiej”25) – program wieloletni pozwoli realizować działania związane z zapewnieniem najwyższej jakości życia w regionach przybrzeżnych.
85. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 20 maja 2008 r. w sprawie zintegrowanej polityki morskiej Unii Europejskiej 2008/2009 (INI) 26 ) – w rezolucji Parlament Europejski wskazuje, że „wyjątkowy wymiar morski, jaki regiony przybrzeżne, wyspy i regiony najbardziej oddalone wnoszą do UE, stwarza niepowtarzalne szanse w zakresie innowacji, badań, środowiska, różnorodności biologicznej, rozwoju innowacyjnych technologii opartych na znajomości morza oraz w innych obszarach”, a także, że przyszła zintegrowana europejska polityka uznaje konieczność utworzenia centrów doskonałości na obszarach przybrzeżnych.”.
86. Strategia UE dla Regionu Morza Bałtyckiego27) - Jednym z efektów realizacji Programu ma być utworzenie Polskiego Ośrodka Szkoleniowego Ratownictwa Morskiego w Szczecinie, jako specjalistycznego centrum kompleksowych szkoleń morskich i lądowych związanych z bezpieczeństwem transportu wodnego, portów i terminali: kontenerowych, ropnych, gazowych, do których zalicza się terminale gazu ciekłego, m.in. LNG. Program wpisuje się przede wszystkim w cel i obszar IV Rejon Morza Bałtyckiego, jako obszar Bezpieczny przez wpływ na osiągnięcie przez Region i zwiększanie 24) COM